# دجي — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%AC%D9%8A/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AF%D8%AC%D9%8A/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [دجي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%AC%D9%8A.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: دجي

: ( ى ( *!الدُّجْيَةُ ، بالضَّمِّ : قُتْرَةُ الصَّائِدِ ) ؛ قالَ الطرمَّاحُ :
مُنْطَوٍ في مُسْتَوى *!دُجْيَةٍ
كانْطواءِ الحُرِّ بَيْنَ السّلام ْوالجَمْعُ *!الدُّجَى ؛ قالَ أُميَّةُ الهُذَليّ :
به ابنُ الدُّجى لاطِئاً كالطِّحال ( و ) الدُّجْيَةُ ( مِن القَوْسِ ) : جلْدَةٌ ( قَدْرُ إصْبَعَيْنِ يُوضَعُ في طَرَفِ السَّيْرِ الذي يُعَلَّقُ به القَوْسُ ) ، وفيه حَلْقة فيها طَرَفُ السَّيْر .
والذي ذَكَرَه ابنُ

الأعْرابيِّ في هذا المعْنى *!الدُّجَة ، كما سَيَأْتي .
( و ) *!الدُّجْيَةُ : ( الظُّلْمَةُ ) ؛ يائيَّةٌ واوِيَّةٌ ؛ ( ج *!دُجًى ) ؛ وبه فُسِّرَ قَوْلُ أُمَيَّة الهُذَليّ أَيْضاً لأنَّه يُنامُ فيها ليلاً .
( ولَيْلٌ *!دَجِيٌّ ، كغَنِيَ : داجٍ ) ؛ أَنْشَدَ ابنْ الأعرابيِّ :
والصُّبْحُ خَلْفَ الفَلَق *!الدُّجِيِّ ( *!وَدَاجَى ) *!مُداجَاةً : ( ساتَر بالعَداوَةِ . ) فكأَنَّه أَتاه في *!دُجْيَةٍ أي : ظُلْمَةٍ . وذكر شاهِدُهُ .
ومما يستدرك عليه :
*!الدُّجْيَةُ ، بالضَّمِّ : الصُّوفُ الأَحْمَرُ ، والجَمْعُ : *!الدُّجَى . قال الشمّاخ :
عليها *!الدُّجَى المُسْتَنْشَآتُ كأَنَّها
هوادِجُ مَشْدُودٌ عليها الجزاجِزُ*!والدُّجَةُ على أَرْبَعِ أَصابعَ من عُنْتُوتِ القَوْسِ ، وهو الحَزُّ الذي تدخلُ فيه الغانَةُ ، والغانَةُ حَلْقَة رأْسِ الوَتَرِ .
ويقالُ : إنَّه لفِي عَيْشٍ *!دَاجٍ *!دَجِيٍّ ؛ كأَنَّه يُرادُ به الخفْضُ ؛ نَقَلَهُ الجَوهرِيُّ قالَ :
والعَيْشُ داجٍ كَنفاً جِلْبابُ هوقالَ ابنُ الأَعرابيِّ : *!الدُّجْيَةُ ، بالضمِّ : ولدُ النَّخْلَةِ ، والجَمْعُ *!الدُّجَى ؛ قالَ الشاعِرُ ، وهو الجميحُ :
يدِبُّ حُمَيَّا الكأْسِ فيهمْ إذا انْتَشَوْا
دَبِيبَ *!الدُّجَى وَسْطَ الضَّرِيبِ المُعَسَّلِوقد سَمَّوا داَجِيَة .
*!والدُّجْيةُ : عقبةٌ يُدَجَّى بها القَوْس في عجْسِها لئَلاَّ يَنْقَطعَ ؛ نَقَلَهُ الصَّاغانيُّ .

### Türkçe

: ( ى ( **الدُّجْيَةُ** , zamme ile: avcının katresi ) ; الطرمّاح dedi ki:
**دُجْيَةٍ** düzlüğünde bükülmüş,
hür’ün selâm ile cem‘ arasında bükülmesi gibi; ve çoğulu **الدُّجَى**’dır; أُميّةُ الهُذَليّ dedi ki:
onda **الدُّجى**’nın oğlu, dalak gibi yapışmış ( idi ). ( ve ) **الدُّجْيَةُ** ( yaydan ): bir deri parçasıdır ( iki parmak miktarı; yayın asıldığı kayışın ucuna konur ), ve onda, kayışın ucunun içinde bulunduğu bir halka vardır.
İbnُ

الأعْرابيِّ’nin bu mânada zikrettiği **الدُّجَة**’dir; ileride geleceği üzere.
( ve ) **الدُّجْيَةُ**: ( karanlık ) ; يائيَّةٌ واوِيَّةٌ’dir; ( çoğulu **دُجًى** ) ; ve bununla أُمَيَّة الهُذَليّ’ün sözü de tefsir edilmiştir; çünkü onda geceleyin uyunur.
( ve **دَجِيٌّ** gece, غَنِيَ gibi: داجٍ ) ; İbnْ الأعرابيِّ inşâd etti:
sabah, yarığın arkasında **الدُّجِيِّ** ( ve **وَدَاجَى** ) **مُداجَاةً**: ( düşmanlıkla örtüp gizledi. ) Sanki ona bir **دُجْيَةٍ** içinde, yani: bir karanlıkta gelmiştir. Ve onun şâhidini zikretti.
Ve ona istidrâk olunanlardandır:
**الدُّجْيَةُ** , zamme ile: kırmızı yün; ve çoğulu: **الدُّجَى**. الشمّاخ dedi ki:
üzerinde **الدُّجَى** (kırmızı yünler) yükseltilmişler; sanki onlar
üzerine الجزاجِزُ bağlanmış hevdec’lerdir. Ve **الدُّجَةُ** yayın عُنْتُوتِ’undan dört parmak üzerindedir; o, الغانَةُ’nun içine girdiği çentiktir; ve الغانَةُ, kirişin başının halkasıdır.
Ve denilir: muhakkak o, **دَاجٍ** **دَجِيٍّ** bir yaşayış içindedir; sanki onunla alçaklık kastedilir; الجَوهرِيُّ onu nakletti; dedi ki:
ve yaşayış, bir örtü olarak داجٍ’dir; onun cübbe’si. Ve İbnُ الأَعرابيِّ dedi ki: **الدُّجْيَةُ**, zamme ile: hurma ağacının yavrusu; ve çoğulu **الدُّجَى**; şair dedi ki, o الجميحُ’tir:
içtiklerinde sarhoş olduklarında, kadehin harareti onların içinde yürür,
bal ile tatlandırılmış darîb’in ortasında **الدُّجَى**’nın yürümesi gibi. Ve داجِيَة diye adlandırdılar.
Ve **الدُّجْيةُ**: yayın عَجْس’inde, kopmasın diye, yay onunla karartılan bir عقبة’dir; الصَّاغانيُّ onu nakletti.
