# دحر — Kitâbullâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%AD%D8%B1/sozluk/kitab_allah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AF%D8%AD%D8%B1/entries/kitab_allah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [دحر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%AD%D8%B1.md)
- Kitâbullâh: Kur'an kullanımından türetilmiş

## Madde başı: دحر

دحر
دَحَرَ - يَدْحَرُ - مَدْحُوْر - دُحُوْر - دُحُوْراً
دَحَرَ - يَدْحَرُ + كائن + كائناً: يدفعه بعنف طارداً إياه خارج مكان أو حصن، بإذلال وإهانة وهزيمة
مَدْحُوْر: اسم مفعول من فعل " دَحَرَ - يَدْحَرُ "
دُحُوْر: على وزن " فـُعول" اسم فعل مبالغة من " دَحَرَ - يَدْحَرُ ": " الدَّحْرُ " الشديد
دُحُوْراً: حال من " دُحُوْر ": بدُحُوْر: معاملة تتصف بالدحر الشديد
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الدفع والتنحية والإبعاد والطرد"، وهي:
دَحَرَ - يَدْحُرُ، ذَادَ - يَذُوْدُ، رَجَمَ - يَرْجُمُ، طَرَدَ - يَطْرُدُ، نَفَى - يَنْفِي، دَفَعَ - يَدْفَعُ
مدحوراً
 	﴿قال اخرج منها مذءوما مدحورا لمن تبعك منهم لأملأن جهنم منكم أجمعين(18)﴾ الأعراف
 	﴿من كان يريد العاجلة عجلنا له فيها ما نشاء لمن نريد ثم جعلنا له جهنم يصلاها مذموما مدحورا(18)﴾ الإسراء ﴿ذلك مما أوحى إليك ربك من الحكمة ولا تجعل مع الله إلها آخر فتلقى في جهنم ملوما مدحورا(39)﴾ الإسراء
دحورا
 ﴿إنا زينا السماء الدنيا بزينة الكواكب(6)وحفظا من كل شيطان مارد(7)لا يسمعون إلى الملإ الأعلى ويقذفون من كل جانب(8) دُحُورًا وَلَهُمْ عَذَابٌ وَاصِبٌ(9)﴾ الصافات
مختار الصحاح
● [دحر] د ح ر: دَحَرَهُ طرده وأبعده وبابه خضع
الراغب
دحر
- الدحر: الطرد والإبعاد، يقال: دحره دحورا، قال تعالى: }اخرج منها مذؤما مدحورا﴿[الأعراف/18]، وقال:﴾فتلقى في جهنم ملوما مدحورا﴿[الإسراء/39]، وقال:﴾ويقذفون من كل جانب *** دحورا{ [الصافات/8 - 9].
ملخص اللسان
1.     دَحَرَهُ يَدْحَرُهُ دَحْراً ودُحُوراً: دَفَعَهُ وأَبعده.
2.     الدَّحْرُ تبعيدك الشيء عن الشيء - دُحُوراً أَي يُدْحَرُونَ أَي يُباعَدُونَ.
3.     الدَّحْرُ الدَّفْعُ  بِعُنْفٍ على سبيل الإِهانة والإِذلال، والدَّحْقُ: الطرد والإِبعاد،
4.     اللهم ادْحَرْ عنا  الشيطان أَي ادْفَعْهُ واطْرُدْهُ ونَحِّهِ. والدُّحُورُ: الطرد  والإِبعاد، قال الله عز وجل: اخرج منها مَذْؤُوماً مَدْحُوراً؛ أَي مُقْصًى وقيل  مطروداً.
لسان العرب
● - دحر: دَحَرَهُ يَدْحَرُهُ دَحْراً ودُحُوراً: دَفَعَهُ وأَبعده.  الأَزهري: الدَّحْرُ تبعيدك الشيء عن الشيء. وفي التنزيل العزيز: ويُقْذَفُونَ  من كلِّ جانبٍ دُحُوراً؛ قال الفراء: قرأَ الناس بالنصب والضم، فمن ضمها  جعلها مصدراً كقولك دَحْرتُه دُحُوراً، ومن فتحها جعلها اسماً كأَنه قال  يقذفون بِداحِرٍ وبما يَدْحَرُ؛ قال الفراء: ولست أَشتهي الفتح لأَنه لو  وجه على ذلك على صحة لكان فيها الباء كما تقول يُقْذَفُونَ بالحجارة، ولا  يقال يُقْذَفُونَ الحجارة، وهو جائز؛ قال: وقال الزجاج معنى قوله  دُحُوراً أَي يُدْحَرُونَ أَي يُباعَدُونَ. وفي حديث عرفة: ما من يَوْمٍ إِبليس  فيه أَدْحَرُ ولا أَدْحَقُ منه في يوم عرفة؛ الدَّحْرُ: الدَّفْعُ  بِعُنْفٍ على سبيل الإِهانة والإِذلال، والدَّحْقُ: الطرد والإِبعاد، وأَفعل  التي للتفضيل من دُحِرَ ودُحِقَ كأَشْهَرَ وأَجَنَّ من شُهِرَ وَجُنَّ، وقد  نزل وصف الشيطان بأَنه أَدحر وأَدحق منزلة وصف اليوم به لوقوع ذلك فيه  فلذلك قال: من يوم عرفة، كأَنّ اليوم نفسه هو الأَدْحَرُ والأَدْحَقُ. وفي  حديث ابن ذي يَزَنَ: ويُدحَرُ الشيطانُ؛ وفي الدعاء: اللهم ادْحَرْ عنا  الشيطان أَي ادْفَعْهُ واطْرُدْهُ ونَحِّهِ. والدُّحُورُ: الطرد  والإِبعاد، قال الله عز وجل: اخرج منها مَذْؤُوماً مَدْحُوراً؛ أَي مُقْصًى وقيل  مطروداً.
مقاييس اللغة:
(دحر)  الدال والحاء والراء أصلٌ واحد، وهو الطَّرد والإبعاد. قال الله تعالى: ﴿اخْرُجْ مِنْهَا مَذْؤُوماً مَدْحُورا([1])﴾[الأعراف 18].
القاموس المحيط:
الدَّحْرُ الطَّرْدُ، والإِبعادُ، والدَّفْعُ،كالدُّحورِ، فِعْلُهُنَّ كجَعَلَ، وهو داحِرٌ ودَحُورٌ.
تاج العروس:
د ح ر
الدَّحْرُ : الطَّرْدُ والإِبْعَادُ والدَّفْع كالدُّحُورِ بالضَّمّ : نقلَه الجَوْهَرِيّ ورَدَّه الصّغانيّ فقال : والصَّواب الدَّحْر : الطَّرْدُ وبناءُ فُعُول لِلُّزوم لا لِلتَّعِّدي فِعْلُهُنّ كجَعَلَ يَدْحَره دَحْراً ودُحُوراً وهو داحِرٌ ودَحُورٌ الأَخير كصَبُور . وفي الدُّعَاءِ " اللّهمُ ادْحَرْ عَنّا الشَّيْطَان " أَي ادفْعَه واطْرُدْهُ ونَحِّه . والمَدْحُور هو المُقْصَى والمَطْرود . وقال الأَزْهَرِيّ : الدَّحْر : تَبْعِيدُك الشَّيْءَ عن الشَّيْءِ . وفي الكِتَاب العَزِيز : " ويُقْذَفُونَ مِنْ كُلِّ جانِبٍ دُحُورا قال الفَرّاءُ : قرأَ الناسُ بالنَّصْب والضَّمّ . فمن ضَمَّها جعلَها مَصْدراً ومن فَتَحها جَعَلها اسْماً . كأَنَّه قال : يُقذَفُون بِدَاحِر وبِمَا يَدْحَرُ . قال الفَرّاءُ : ولسْتُ أَشْتَهِي الفَتْحَ لأَنه لو وُجِّه ذلك على صِحَّة لكان فيها البَاءُ كما تقول : يُقذَفُون بالحجارة ولا يقال : يُقْذَفُون الحِجَارَةَ وهو جائز . وفي التَّكْمِلَة : قَرَأ السُّلَميّ وابنُ أَبي عَبْلَة : دَحُوراً بفتح الدَّال أَي داحِراً على جِهَةِ المُبَالَغة وفيه إضمارٌ أَي يُقذَفُون من كلّ جَانِب بدَحُور عن التَّسَمُّع أَو هو مَصْدر كقَبُول وولوع ووَضُوءٍ . وقال الزَّجَّاجُ : معنَى قَولِه دُحُوراً أَي يُدْحَرون أَي يُباعَدُون . وفي حديثِ عَرَفَةَ : " ما مِنْ يومٍ إبليسُ فيه أدحَرُ ولا أدَحَقُ منه في يوم عَرَفَةَ " . الدَّحْر : الدَّفْعُ بعُنْفٍ على سبَيِل الإِهانَةِ والإذْلال . والدَّحْقُ : الطَّرْدُ والإِبْعادُ . وأَفْعَلُ التي للتَّفْضِيل من دُحِرَ وُدحِقَ كأَشْهَر وأَجَنّ من شُهِرَ وجُنَّ

### Türkçe

دحر
**دَحَرَ** - **يَدْحَرُ** - **مَدْحُوْر** - **دُحُوْر** - **دُحُوْراً**
**دَحَرَ - يَدْحَرُ** + bir varlık + bir varlığı: onu şiddetle iter; onu bir yerin veya kalenin dışına, aşağılayarak, hakaret ederek ve yenilgiyle kovar.
**مَدْحُوْر**: “ **دَحَرَ - يَدْحَرُ** ” fiilinden ism-i mef‘ûl.
**دُحُوْر**: “ **فـُعول** ” vezninde, “ **دَحَرَ - يَدْحَرُ** ”dan mübalağa ism-i fiil: “ **الدَّحْرُ** ”un şiddetlisi.
**دُحُوْراً**: “ **دُحُوْر** ”dan hâl: **بدُحُوْر**: şiddetli **الدحر** ile nitelenen muamele.

Ve lafız, “ **الدفع والتنحية والإبعاد والطرد** ” lafızları grubuna mensuptur; onlar şunlardır:
**دَحَرَ - يَدْحُرُ**، **ذَادَ - يَذُوْدُ**، **رَجَمَ - يَرْجُمُ**، **طَرَدَ - يَطْرُدُ**، **نَفَى - يَنْفِي**، **دَفَعَ - يَدْفَعُ**

مدحوراً
	﴿dedi: “Oradan çık; yerilmiş olarak, **مدحورا** olarak; onlardan kim sana uyarsa, elbette sizden hepinizden cehennemi dolduracağım (18)”﴾ الأعراف
	﴿kim çabuk olanı isterse, dilediğimizi, dilediğimiz kimse için onda ona çabuklaştırırız; sonra ona cehennemi kılarız; ona girer: yerilmiş olarak, **مدحورا** olarak (18)﴾ الإسراء ﴿bu, Rabbinin sana hikmetten vahyettiği şeylerdendir; Allah ile beraber başka bir ilâh kılma; sonra cehenneme atılırsın: kınanmış olarak, **مدحورا** olarak (39)﴾ الإسراء

دحورا
﴿şüphesiz biz, dünya göğünü yıldızların ziynetiyle süsledik (6) ve her azgın şeytandan bir koruma olarak (7); en yüce topluluğa kulak veremezler ve her yandan atılırlar (8) **دُحُورًا** ve onlar için sürekli bir azap vardır (9)﴾ الصافات

مختار الصحاح
● [**دحر**] د ح ر: **دَحَرَهُ**: onu kovdu ve uzaklaştırdı; bâbı **خضع**.

الراغب
دحر
- **الدحر**: kovma ve uzaklaştırma; denir: **دحره دحورا**. Yüce Allah dedi: ﴿“Oradan çık; yerilmiş olarak, **مدحورا** olarak”﴾ [الأعراف/18]. Ve dedi: ﴿“Sonra cehenneme atılırsın: kınanmış olarak, **مدحورا** olarak”﴾ [الإسراء/39]. Ve dedi: ﴿“ve her yandan atılırlar *** **دحورا**”﴾ [الصافات/8 - 9].

ملخص اللسان
1. **دَحَرَهُ يَدْحَرُهُ دَحْراً ودُحُوراً**: onu itti ve uzaklaştırdı.
2. **الدَّحْرُ**: bir şeyi bir şeyden uzaklaştırmandır — **دُحُوراً** yani **يُدْحَرُونَ** yani uzaklaştırılırlar.
3. **الدَّحْرُ**: hakaret ve aşağılamaya giden yolda şiddetle itmedir; **الدَّحْقُ**: kovma ve uzaklaştırmadır.
4. “Allah’ım, bizden şeytanı **ادْحَرْ**”: yani onu it ve kov ve uzaklaştır. **الدُّحُورُ**: kovma ve uzaklaştırmadır. Aziz ve celil Allah dedi: “Oradan çık; yerilmiş olarak, **مَدْحُوراً** olarak”; yani uzaklaştırılmış; ve denildi: kovulmuş.

لسان العرب
● - **دحر**: **دَحَرَهُ يَدْحَرُهُ دَحْراً ودُحُوراً**: onu itti ve uzaklaştırdı. el-Ezherî: **الدَّحْرُ** bir şeyi bir şeyden uzaklaştırmandır. Ve aziz tenzilde: “ve her yandan atılırlar **دُحُوراً**”; el-Ferrâ dedi: insanlar nasb ile ve damm ile okudu; kim onu damme ile okursa onu, “onu **دُحُوراً** ile **دَحْرتُه**” demen gibi, masdar kılar; kim onu fetha ile okursa onu isim kılar; sanki dedi ki: “bir **داحِر** ile ve **يَدْحَرُ** olanla atılırlar.” el-Ferrâ dedi: fethayı arzulamam; çünkü o, sahih olarak ona yöneltilseydi, onda **الباء** olurdu; “taşlarla atılırlar” dediğin gibi; “taşları atılırlar” denilmez; hâlbuki caizdir. Dedi: Zecâc da dedi ki: “**دُحُوراً**” sözünün manası: yani **يُدْحَرُونَ** yani uzaklaştırılırlar. Ve Arefe hadîsinde: Arefe gününde olduğu günden daha **أَدْحَرُ** ve daha **أَدْحَقُ** olduğu hiçbir gün yoktur. **الدَّحْرُ**: hakaret ve aşağılamaya giden yolda şiddetle itmedir; **الدَّحْقُ**: kovma ve uzaklaştırmadır. Ve **أَفعل** ki tafdîl içindir, **دُحِرَ** ve **دُحِقَ**’tan; **شُهِرَ** ve **جُنَّ**’dan **أَشْهَرَ** ve **أَجَنَّ** gibi. Ve şeytanın vasfı, onda vuku bulması sebebiyle, günün vasfı yerine **أَدحر** ve **أَدحق** olarak indirilmiştir; bu yüzden dedi: “Arefe gününden”; sanki günün kendisi **الأَدْحَرُ** ve **الأَدْحَقُ**tır. Ve İbn Zî Yezen hadîsinde: “ve şeytan **يُدحَرُ**.” Ve duada: “Allah’ım, bizden şeytanı **ادْحَرْ**”: yani onu it ve kov ve uzaklaştır. **الدُّحُورُ**: kovma ve uzaklaştırmadır. Aziz ve celil Allah dedi: “Oradan çık; yerilmiş olarak, **مَذْؤُوماً مَدْحُوراً**”; yani uzaklaştırılmış; ve denildi: kovulmuş.

مقاييس اللغة:
(**دحر**) **الدال** ve **الحاء** ve **الراء** tek bir asıldır; o da kovma ve uzaklaştırmadır. Yüce Allah dedi: ﴿“Oradan çık; yerilmiş olarak, **مَدْحُورا** olarak”([1])﴾[الأعراف 18].

القاموس المحيط:
**الدَّحْرُ**: kovmadır, uzaklaştırmadır ve itmedir; **الدُّحور** gibi. Onların fiili **جَعَلَ** gibidir. Ve o, **داحِرٌ** ve **دَحُورٌ**dur.

تاج العروس:
د ح ر
**الدَّحْرُ**: kovma, uzaklaştırma ve itmedir; damme ile **الدُّحُورِ** gibi. Onu Cevherî nakletti; Sığânî reddetti ve dedi ki: doğru olan **الدَّحْر**: kovmadır. Ve **فُعُول** binası, müteaddîlik için değil, lüzum içindir. Onların fiili **جَعَلَ** gibidir: **يَدْحَره دَحْراً ودُحُوراً**; ve o, **داحِرٌ** ve **دَحُورٌ**dur; sonuncusu **صَبُور** gibi. Ve duada: “Allah’ım, bizden şeytanı **ادْحَرْ**”: yani onu it ve kov ve uzaklaştır. Ve **المَدْحُور**: uzaklaştırılmış ve kovulmuş olandır. el-Ezherî dedi: **الدَّحْر**: senin bir şeyi bir şeyden uzaklaştırmandır. Ve aziz kitapta: “ve her yandan atılırlar **دُحُورا**.” el-Ferrâ dedi: insanlar nasb ile ve damm ile okudu; kim onu damme ile okursa onu masdar kılar; kim onu fetha ile okursa onu isim kılar; sanki dedi ki: “**دَاحِر** ile ve **يَدْحَرُ** olanla atılırlar.” el-Ferrâ dedi: fethayı arzulamam; çünkü o, sahih olarak ona yöneltilseydi, onda **البَاءُ** olurdu; “taşlarla atılırlar” dediğin gibi; “taşları atılırlar” denilmez; hâlbuki caizdir. Ve **التَّكْمِلَة**’de: Sulemî ve İbn Ebî Able okudu: **دَحُوراً** **الدَّال**’ın fethasıyla; yani mübalağa cihetinde **داحِراً**; ve onda bir hazf vardır; yani “dinlemeye karşı **دَحُور** ile her yandan atılırlar”; yahut o, **قَبُول** ve **ولوع** ve **وَضُوءٍ** gibi masdardır. Zecâc dedi: “**دُحُوراً**” sözünün manası: yani **يُدْحَرون** yani uzaklaştırılırlar. Ve Arefe hadîsinde: “Arefe gününde olduğu günden daha **أدحَرُ** ve daha **أدَحَقُ** olduğu hiçbir gün yoktur.” **الدَّحْر**: hakaret ve aşağılamaya giden yolda şiddetle itmedir. **الدَّحْق**: kovma ve uzaklaştırmadır. Ve tafdîl için olan **أَفْعَلُ**, **دُحِرَ** ve **دُحِقَ**’tan; **شُهِرَ** ve **جُنَّ**’dan **أَشْهَر** ve **أَجَنّ** gibi.
