# دحر — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%AD%D8%B1/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AF%D8%AD%D8%B1/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [دحر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%AD%D8%B1.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: دحر

دَحَرَهُ يَدْحَرُهُ دَحْراً ودُحُوراً: دَفَعَهُ وأَبعده. الأَزهري: الدَّحْرُ تبعيدك الشيء عن الشيء. وفي التنزيل العزيز: ويُقْذَفُونَ من كلِّ جانبٍ دُحُوراً؛ قال الفراء: قرأَ الناس بالنصب والضم، فمن ضمها جعلها مصدراً كقولك دَحْرتُه دُحُوراً، ومن فتحها جعلها اسماً كأَنه قال يقذفون بِداحِرٍ وبما يَدْحَرُ؛ قال الفراء: ولست أَشتهي الفتح لأَنه لو وجه على ذلك على صحة لكان فيها الباء كما تقول يُقْذَفُونَ بالحجارة، ولا يقال يُقْذَفُونَ الحجارة، وهو جائز؛ قال: وقال الزجاج معنى قوله دُحُوراً أَي يُدْحَرُونَ أَي يُباعَدُونَ. وفي حديث عرفة: ما من يَوْمٍ إِبليس فيه أَدْحَرُ ولا أَدْحَقُ منه في يوم عرفة؛ الدَّحْرُ: الدَّفْعُ بِعُنْفٍ على سبيل الإِهانة والإِذلال، والدَّحْقُ: الطرد والإِبعاد، وأَفعل التي للتفضيل من دُحِرَ ودُحِقَ كأَشْهَرَ وأَجَنَّ من شُهِرَ وَجُنَّ، وقد نزل وصف الشيطان بأَنه أَدحر وأَدحق منزلة وصف اليوم به لوقوع ذلك فيه فلذلك قال: من يوم عرفة، كأَنّ اليوم نفسه هو الأَدْحَرُ والأَدْحَقُ. وفي حديث ابن ذي يَزَنَ: ويُدحَرُ الشيطانُ؛ وفي الدعاء: اللهم ادْحَرْ عنا الشيطان أَي ادْفَعْهُ واطْرُدْهُ ونَحِّهِ. والدُّحُورُ: الطرد والإِبعاد، قال الله عز وجل: اخرج منها مَذْؤُوماً مَدْحُوراً؛ أَي مُقْصًى وقيل مطروداً.

### Türkçe

**دَحَرَهُ** **يَدْحَرُهُ** **دَحْراً** ve **دُحُوراً**: Onu itti ve onu uzaklaştırdı.

el-Ezherî: **الدَّحْرُ**, bir şeyi bir şeyden uzaklaştırmandır. Aziz tenzilde: “Ve her taraftan atılırlar, **دُحُوراً**”; el-Ferrâ dedi ki: İnsanlar nasb ile ve damme ile okudu; kim onu damme ile okursa onu, “**دَحْرتُه** **دُحُوراً**” demen gibi bir mastar kıldı; kim onu fetha ile okursa onu bir isim kıldı; sanki “**بِداحِرٍ** ve **بما يَدْحَرُ** ile atılırlar” dedi. el-Ferrâ dedi ki: Ben fethayı arzulamam; çünkü eğer o, sıhhat üzere buna yöneltilseydi onda “**الباء**” olurdu; “**يُقْذَفُونَ بالحجارة**” dediğin gibi; “**يُقْذَفُونَ الحجارة**” denilmez; hâlbuki caizdir. Dedi ki: ez-Zeccâc da dedi: “**دُحُوراً**” sözünün mânası, yani “**يُدْحَرُونَ**”, yani “**يُباعَدُونَ**”dur.

Arefe hadîsinde: İblîs için, Arefe gününde olduğundan daha **أَدْحَرُ** ve daha **أَدْحَقُ** olduğu hiçbir gün yoktur. **الدَّحْرُ**: Hakaret ve zelil kılma yolu üzere şiddetle itmedir; **الدَّحْقُ**: kovma ve uzaklaştırmadır. Ve tafdîl için olan **أَفعل**, **دُحِرَ** ve **دُحِقَ**’tan, **شُهِرَ** ve **جُنَّ**’dan “**أَشْهَرَ**” ve “**أَجَنَّ**” gibi (gelir). Ve şeytanın, **أَدحر** ve **أَدحق** olduğuna dair vasfı, bunun onda vuku bulması sebebiyle günün onunla vasfedilmesi menzilesine indi; bu yüzden “Arefe gününden” dedi; sanki günün kendisi **الأَدْحَرُ** ve **الأَدْحَقُ**’tır.

İbn Zî Yezen hadîsinde: “Ve şeytan **يُدحَرُ**.” Duada: “Allah’ım, şeytanı bizden **ادْحَرْ**”; yani onu it, onu kov, onu uzaklaştır.

**الدُّحُورُ**: kovma ve uzaklaştırmadır. Allah azze ve celle dedi: “Oradan çık, kınanmış, **مَدْحُوراً**”; yani uzaklaştırılmış; ve denildi ki: kovulmuş.
