# دحر — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%AD%D8%B1/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AF%D8%AD%D8%B1/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [دحر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%AD%D8%B1.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: دحر

الدحر: الطرد والإبعاد والدفع كالدحور، بالضم: نقله الجوهري ورده الصغاني فقال: والصواب الدحر: الطرد، وبناء فعول للزوم لا للتعدي، فعلهن كجعل، يدحره دحرا ودحورا، وهو داحر ودحور، الأخير كصبور. وفي الدعاء  اللهم ادحر عنا الشيطان  أي ادفعه واطرده ونحه. والمدحور هو المقصى والمطرود. وقال الأزهري: الدحر: تبعيدك الشيء عن الشيء. وفي الكتاب العزيز:  ويقذفون من كل جانب دحورا قال الفراء: قرأ الناس بالنصب والضم. فمن ضمها جعلها مصدرا، ومن فتحها جعلها اسما. كأنه قال: يقذفون بداحر وبما يدحر. قال الفراء: ولست أشتهي الفتح، لأنه لو وجه ذلك على صحة لكان فيها الباء، كما تقول: يقذفون بالحجارة ولا يقال: يقذفون الحجارة، وهو جائز. وفي التكملة: قرأ السلمي وابن أبي عبلة: دحورا، بفتح الدال، أي داحرا، على جهة المبالغة، وفيه إضمار، أي يقذفون من كل جانب بدحور عن التسمع، أو هو مصدر كقبول وولوع ووضوء. وقال الزجاج: معنى قوله دحورا، أي يدحرون أي يباعدون. وفي حديث عرفة:  ما من يوم إبليس فيه أدحر ولا أدحق منه في يوم عرفة  . الدحر: الدفع بعنف على سبيل الإهانة والإذلال. والدحق: الطرد والإبعاد. وأفعل التي للتفضيل من دحر ودحق كأشهر وأجن من شهر وجن.

### Türkçe

**الدحر**: kovma, uzaklaştırma ve itme; **الدحور** gibi. ( **بالضم** ): el-Cevherî onu nakletti ve es-Sağânî onu reddetti; şöyle dedi: Doğrusu **الدحر**: kovmadır. Ve **فعول** vezni, geçişlilik için değil, lâzımlık içindir. Fiili de **كجعل** gibidir: onu **يدحره** **دحرا** ve **دحورا** (diye) yapar; o, **داحر** ve **دحور**dur; sonuncusu **كصبور** gibidir. Duada:  “Allah’ım, **ادحر** bizden şeytanı” yani onu it, kov ve uzaklaştır. Ve **المدحور**: uzaklaştırılmış ve kovulmuş olandır. El-Ezherî dedi: **الدحر**: senin bir şeyi bir şeyden uzaklaştırmandır. Aziz Kitap’ta:  “Ve her yandan **دحورا** (olarak) atılırlar.” el-Ferrâ dedi: İnsanlar nasb ve damme ile okudu. Kim onu damme ile okursa onu mastar kıldı; kim onu fetha ile okursa onu isim kıldı. Sanki şöyle dedi: “**بداحر** ile ve “**بما يدحر**” ile atılırlar.” el-Ferrâ dedi: Fethayı arzulamam; çünkü eğer bunu sıhhat üzere yönlendirseydi onda **الباء** olurdu; nitekim “taşlarla atılırlar” dersin ve “taşları atılırlar” denmez; hâlbuki bu câizdir. **التكملة**’de: es-Sülemî ve İbn Ebî ‘Able: **دحورا** (diye), **الدال**’ı fetha ile okudu; yani **داحرا**, mübalağa ciheti üzere. Ve onda bir hazf vardır; yani “her yandan, dinlemeye karşı **بدحور** ile atılırlar”; yahut o, **قبول** ve **ولوع** ve **وضوء** gibi bir mastardır. ez-Zeccâc dedi: Onun sözü **دحورا**’nın manası: yani **يدحرون**; yani uzaklaştırırlar. ‘Arefe hadîsinde:  “İblîs’in, ‘Arefe gününden daha çok **أدحر** ve daha çok **أدحق** olduğu hiçbir gün yoktur.”  **الدحر**: hakaret ve zelil kılma yolu üzere şiddetle itmedir. **الدحق**: kovma ve uzaklaştırmadır. Ve tafdîl için olan **أفعل**, **دحر** ve **دحق**’tan; **شهر** ve **جن**’den **أشهر** ve **أجن** gibi.
