# دحق (د-ح-ق) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%AD%D9%82
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AF%D8%AD%D9%82

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: د - ح - ق
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 9 sözlük

## Sözlükler (9)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%AD%D9%82/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الحاء والقاف والدال معهما
ق ح د، ح ق د، ق د ح، ح د ق، د ح ق، مستعملات
قحد:
القَحَدة: ما بينَ المأْنَتَيْن من شَحْم السَّنام. ناقةٌ مِقحاد: ضَخْمةُ القَحَدة، قال:
المُطْعِمُ القَوْمِ الخِفافِ الأَزوادْ		من كُلِّ كَوماءَ شَطُوطٍ مِقحادْ
حقد:
الحِقْدُ: الاسمُ، والحَقْدُ: الفِعلُ، حَقَدَ يَحقِدُ حَقْداً، وهو إمساكُ العَداوة في القلب والتَرَبُّصُ بفُرصتها.
قدح:
القَدّاح: مُتَّحِذُ الأقداح، وصنَعْتُه القِداحة. والقدّاح: أرْادٌ رَخْصةٌ من الفِسْفِسة، والواحد قَدّاحة. وأراد بالأَرآد جمعَ رُؤد وهو نَعْمةُ الشَّباب وغَضارتُه وأوَّليَّتُه ورَوْنَقُه. والمِقْدَح: الحديدة التي يُقْدَحُ بها. والقدّاح: الحَجَر الذي تُورَى منه النّارُ، قال روبة:
والمَرْوَ ذا القَدّاحِ مَضبُوَح الفِلَقْ
والقَدْحُ: فِعلُ القادِحِ بالزَّنْد وبالقدّاح ليُوري. والقَدْح: أُكّالٌ يَقَع في الشَّجَر وفي الأسنان. والقادِحةُ: الدُودة التي تأكُلُ الشَجَرَة والسِنَّ، قال اَلطِرِمّاح:
بَريٌء من العَيْبِ والقادِحهْ
وقال جميل:
رَمَى اللهُ في عَيْنَيْ بُثَيْنَةَ بالقَذَى		وفي الغُرِّ من أنيابِها بالقَوادِحِ

القِدْحة: اسم مُششتَقٌّ من الاقتداح بالزَّنْد. وفي الحديث: لو شاءَ اللهُ لجَعَلَ للنّاس قِدْحة ظُلْمةٍ كما جَعَلَ لهم قِدْحَة نورٍ. والإنسانُ يقتَدِحُ الأمرَ إذا نَظَرَ فيه ودَبَّر، قال عمرو بن العاص:
يا قاتَلَ اللهُ وَرْدانـاً وقِـدحـتَـه		أبدى لعمرُكَ ما في النفس وَردانُ
والقَديحُ: ما يَبْقَى في أسفل القِدْر فيُعْرَف بجَهْد، قال النابغة:
يَظَلُّ الإِماءُ يَبْتَدِرْنَ قَديحَهـا		كما ابتدَرَتْ كلبٌ مياهَ قراقِر
والمِقْدَحة: المِغرفة. والقِدْح: السَّهْمُ قبل أن يُراش ويُنصَل، وجمعُه قِداح.
حدق:
حَدَقَةُ العَيْن في الظاهر هي سواد العَيْن، وفي الباطن خَرَزَتُها، وتَجْمَع على حَدَق وحِداق أيضاً، قال أبو ذؤيب:
فالعَيْنُ بعدَهُمُ كأنَّ حِداقَها سُمِلَتْ		بشَوْكٍ فهـي عُـورٌ تـدْمَـعُ
والحديقةُ: أرضٌ ذاتُ شَجَر مُثْمِر، والجميع: الحَدائق. والحديقة من الرياض: ما أَحدَقَ بها حاجِزٌ أو أرضٌ مُرتفعة، قال عنترة:
فَتَرْكنَ كلَّ حَديقةٍ كالدِرْهَم
يعني في بَياضه واستدارته. والتَحديقُ: شدَّة النَظَر. وكُلُّ بشيءٍ استدارَ بشيءٍ فقد أَحدَقَ به.
دحق:
الدَّحْقُ: أن تقصُرَ يَدُ الرجُل وتناولُه عن الشَّيء، تقول: دَحَقْتُ يدَه عنه. وتقول: أدحَقَه الله: أي باعَدَه عن كلِّ خيَر. ورجل دَحيق مُدْحَق: مُنَحًّى عن الناس والخير، قال يصف العَيْرَ المغلُوب:
والدحيقَ العاملا
يَعني الذي قد أُخرجَ عن الحميرز تقول: دَحَقَتِ الرَّحِمُ: إذا رَمَتْ بالماء ولم تقبَلْه، قال النابغة:
لم يُحرمَوا حُسنَ الغذاء وأُمُّهُمْ		دَحَقَتْ عليك بناتقٍ مِذكـارِ
يَعني بامرأةٍ ناتقٍ مِذكارٍ. وقولُه: دَحَقَتْ عليك: فَضَلَتْ عليك بأولادٍ، أي على الذي يُفاخره.

##### Türkçe

باب **الحاء** ve **القاف** ve **الدال** onlarla birlikte
**ق ح د**، **ح ق د**، **ق د ح**، **ح د ق**، **د ح ق**، kullanılanlar

**قحد**:
**القَحَدة**: hörgücün yağından iki **مأْنَة** arasındaki şey. **مِقحاد** bir dişi deve: **القَحَدة**si iri olan. Dedi ki:
المُطْعِمُ القَوْمِ الخِفافِ الأَزوادْ		من كُلِّ كَوماءَ شَطُوطٍ مِقحادْ

**حقد**:
**الحِقْدُ**: isimdir; **الحَقْدُ**: fiildir. **حَقَدَ** **يَحقِدُ** **حَقْداً**: o, düşmanlığı kalpte tutmak ve onun fırsatını kollamaktır.

**قدح**:
**القَدّاح**: **الأقداح** yapan; onun sanatı **القِداحة**dır. Ve **القدّاح**: **الفِسْفِسة**den ucuz **أرْاد**; tekili **قَدّاحة**dır. Ve **الأَرآد** ile, **رُؤد**’un çoğulunu kastetti; o da gençliğin yumuşaklığı, tazeliği, ilkliği ve parlaklığıdır. Ve **المِقْدَح**: onunla **يُقْدَحُ** edilen demirdir. Ve **القدّاح**: ondan ateş çıkarılan taştır; Rوبة dedi ki:
والمَرْوَ ذا القَدّاحِ مَضبُوَح الفِلَقْ
Ve **القَدْحُ**: yakmak için **الزَّنْد** ile ve **القدّاح** ile kıvılcım çıkaranın fiilidir. Ve **القَدْح**: ağaçta ve dişlerde bulunan bir yiyicidir. Ve **القادِحةُ**: ağacı ve dişi yiyen kurtçuktur; **اَلطِرِمّاح** dedi ki:
بَريٌء من العَيْبِ والقادِحهْ
Ve Cemîl dedi ki:
رَمَى اللهُ في عَيْنَيْ بُثَيْنَةَ بالقَذَى		وفي الغُرِّ من أنيابِها بالقَوادِحِ

**القِدْحة**: **الزَّنْد** ile kıvılcım çıkarma (**الاقتداح**)dan türetilmiş bir isimdir. Hadiste: Allah dileseydi, onlara bir **قِدْحة** nur yaptığı gibi, insanlar için bir **قِدْحة** karanlık da yapardı. Ve insan, bir işe baktığında ve tedbir ettiğinde işi **يقتَدِحُ** eder. Amr b. el-Âs dedi ki:
يا قاتَلَ اللهُ وَرْدانـاً وقِـدحـتَـه		أبدى لعمرُكَ ما في النفس وَردانُ
Ve **القَديحُ**: tencerenin dibinde kalan, güçlükle bilinen şeydir; Nâbiga dedi ki:
يَظَلُّ الإِماءُ يَبْتَدِرْنَ قَديحَهـا		كما ابتدَرَتْ كلبٌ مياهَ قراقِر
Ve **المِقْدَحة**: kepçedir. Ve **القِدْح**: tüylendirilmeden ve temren takılmadan önce oktur; çoğulu **قِداح**tır.

**حدق**:
Gözün **حَدَقَةُ العَيْن**i dışta gözün siyahlığıdır; içte ise onun gözbebeğidir. **حَدَق** ve **حِداق** üzerine de toplanır. Ebû Züeyb dedi ki:
فالعَيْنُ بعدَهُمُ كأنَّ حِداقَها سُمِلَتْ		بشَوْكٍ فهـي عُـورٌ تـدْمَـعُ
Ve **الحديقةُ**: meyveli ağaçları olan arazidir; hepsi: **الحَدائق**. Ve bahçelerden **الحديقة**: onu bir engelin yahut yüksek bir arazinin kuşattığı şeydir. Antara dedi ki:
فَتَرْكنَ كلَّ حَديقةٍ كالدِرْهَم
Onun beyazlığında ve yuvarlaklığında demektir. Ve **التَحديقُ**: bakışın şiddetidir. Ve her kim bir şeyle bir şeyin etrafını yuvarlakça kuşatırsa, onu **أَحدَقَ** etmiş olur.

**دحق**:
**الدَّحْقُ**: erkeğin elinin ve uzanışının şeyden kısa kalmasıdır; “Onun elini ondan **دَحَقْتُ**” dersin. Ve “Allah onu **أدحَقَه**”: yani onu her hayırdan uzaklaştırdı. Ve **دَحيق مُدْحَق** bir adam: insanlardan ve hayırdan uzaklaştırılmıştır. Yenilmiş yaban eşeğini vasfederken dedi ki:
والدحيقَ العاملا
Yani eşeklerden çıkarılmış olan. “Rahim **دَحَقَتِ**”: suyu attığında ve onu kabul etmediğinde (denir). Nâbiga dedi ki:
لم يُحرمَوا حُسنَ الغذاء وأُمُّهُمْ		دَحَقَتْ عليك بناتقٍ مِذكـارِ
Yani **ناتقٍ مِذكارٍ** bir kadınla. Ve onun sözü: “**دَحَقَتْ عليك**”: sana evlatlarla üstün geldi; yani onunla övündüğü kimseye karşı.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%AD%D9%82/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الدَحيقُ: البعيدُ المُقْصى. وقد دَحَقَهُ الناس، أي لا يُبالي به. ويقال أيضاً: أَدْحَقَهُ الله وأسحَقَه. ودَحَقَتِ الرَحِمُ، أي رمَت بالماء فلم تَقْبله. ويقال: قَبَّحَ الله أُمَّاً دَحَقَتْ به، أي ولدتْهُ. والدَحُوقُ من النوق، التي تخرج رَحِمُها بعد الولادة يقال: انْدَحَقَتْ رَحِمُ الناقة، أي اندلقتْ.

##### Türkçe

**الدَحيقُ**: uzaklaştırılmış, sürülüp atılmış olan. Ve “**دَحَقَهُ** الناس” denilmiştir; yani ona aldırmaz. Ve ayrıca denilir: “**أَدْحَقَهُ** الله ve **أسحَقَه**”; (yani) Allah onu uzaklaştırdı ve ezdi. Ve “**دَحَقَتِ الرَحِمُ**” (denilir); yani suyu attı da onu kabul etmedi. Ve denilir: “Allah çirkin kılsın bir anayı ki **دَحَقَتْ** onunla”; yani onu doğurdu. Ve **الدَحُوقُ** develerden (olan): doğumdan sonra rahmi dışarı çıkan (deve); “**انْدَحَقَتْ رَحِمُ الناقة**” denilir; yani (rahmi) dışarı döküldü.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%AD%D9%82/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

باب الحاء والقاف والدال
حقد ، حدق ، قدح ، قحد ، دحق : مستعملات .
قحد : قال الليث : القَحَدَةُ : ما بين المأْنَتَيْن من شَحْم السنام . وناقَةٌ مِقْحَاد : ضخمة القَحَدَة وأنشد : مِن كلِّ كَوْمَاءَ شَطُوطٍ مِقْحَادْ أبو عُبَيد عن الأصمعيِّ : المِقْحَاد : النَّاقةُ العظيمة السَّنام : ويقال للسَّنام : القَحَدَة ، قال : والشَّطُوطُ : العظيمة جَنْبَتَي السَّنَام . ثعلب عن ابن الأعرابيِّ قال : المَحْقِدُ
والمَحفِدُ والمحْتدُ والمَحْكِدُ كله الأصل ، قلت : وليس في ( كتاب أبي تُرَاب ) المَحْقِد مع المَحْتِد وذُكر عن ابن الأعرابي : المَحْفِدُ : أصل السَّنامِ بالفاء وعن أبي نَصْر مثله . شمر عن ابن الأعرابي : القَحَّاد : الرجل الفَرْدُ الذي لا أخ له ولا ولد . ويقال : واحدٌ قاحِدٌ وصَاخِدٌ وهو الصُّنْبُور . قلت : وروى أبو عمرو عن أبي العباس هذا الحرف بالفاء فقال : واحِدٌ فَاحِدٌ ، قلت : والصوابُ ما روى شمر عن ابن الأعرابي . أبو عُبيد : قَحَدت النَّاقة وأقْحَدَتْ : صارت مِقْحَاداً . حقد : شمر عن ابن الأعرابي : حَقِدَ المَعْدِنُ وأَحْقَدَ إذا لم يَخْرُجْ منه شيء وذهبت منالَتُه . الليث : الحِقْد : إمساكُ العداوة في القلب والتَربُّص بِفُرْصتها ، تقولُ : حقَد يَحْقِدُ على فلان حَقْداً فهو حاقِدٌ فالحَقْدُ الفعل ، والحِقْدُ الاسم . قلت : ويقال : رجل حَقودٌ . ومَعْدِن حاقِدٌ إذا لم يُنل شيئاً . وجَمْع الحِقْد أحْقَادٌ . قدح : الليث : القَدَحُ : من الآنية معروف . وجمعه أَقْدَاحٌ ، ومُتَّخِذه القَدَّاح ، وصناعتُه القِداحةُ . والقِدْحُ : قِدْح السَّهْم وجَمْعُه قِداح ، وَصانِعُه قَدَّاح أيضاً . قال : والْقَدَّاح : أُرْآدٌ رَخْصة من الفِسْفِسَة . الواحدة قَدَّاحة . قال والقَدَّاح : الحجر الذي يُورَى منه النار . وقال رُؤْبة : والْمَرْوَذَ القَدّاح مَضْبوحَ الفِلَق والقَدْحُ : قَدحُك بالزنْد وبالْقَدَّاحِ لِتُورِي والمِقْدَح : الحديدة التي يُقْدَح بها . والقَدْحُ : فِعْلُ القادح ، وقد قَدَحَ يَقْدَحُ ، وقال الأصمعي : يقال للتي تُضْرب فيخرج منها النارُ قَدّاحة . وقال الليث : القَدْح : أُكَالٌ يقع في الشجر والأسنان . والقادِحة : الدُّودَة التي تأكل الشجر والسِّنَّ ، تقول : قد أسْرَعت في أسنانه القَوادِح ، وقال الأصمعي : يقال : وقع القادحُ في خشبة بَيتِه يعني الآكل . ويُقال : عودٌ قد قُدح فيه إذا وَقع فيه القادحُ ، وقال جميل : رمى الله في عَيْنَي بُثَيْنَةَ بالقَذَى وفي الغُرِّ من أنيابِها بالقَوادِح وقال الليث : القِدْحَةُ : اسم مشتقٌ مِن اقتداح النار بالزنْد . وفي الحديث : ( لو شاء الله لجعل للنَّاسِ قِدْحَةَ ظُلْمَة كما جعل لهم قِدحة نُور ) . قال : والإنسان يَقْتَدِحُ الأمرَ إذا نظر فيه وَدَبَّرَه ، ويروى هذا البيتُ لعمرو بن العاص : يا قاتَل الله وَرْدَاناً وقِدْحَتَه أَبْدَى لعَمْرُكَ مافي النفس وَرْدَانُ وَوَرْدَان : غُلاَمٌ كان لعمرو بن العاص وكان حَصِيفاً ، فاسْتشارَه عَمْرو في أمر عليّ ح وأمر مُعاوية ، فأجابه وَرْدَان بما كان في نفسه ، وقال له : الآخرةُ مع علِيّ
والدنيا مع معاوية ، وما أراك تختار على الدنيا ، فقال عمرو : هذا البيت . ومن رواه : وقَدْحَتَه أَرَاد به مَرَّة واحِدَة . وقال الليث : القَدِيحُ : ما يبقى من أسفل القِدْر فيُغْرَفُ بجهد . وقال النابغةُ : فظل الإمَاءُ يَبْتَدِرْنَ قدِيحَها كما ابْتَدَرَتْ كَلْبٌ مياه قَراقِر وقال الأصمعي : يقال : قَدَحَ يَقْدَحُ قَدْحاً إذا ما غَرَف . ويقال : أعْطِني قُدْحَةً من مَرقتك أي غُرفة . والمِقْدحُ : ما يُغْرَفُ به ، وأنشد . لنَا مِقْدَحٌ منها وللجَارِ مِقْدح . ويقال : هو يَبْذُل قَدِيح قِدْرِه يعني ما غُرِف منها ، قال : والمِقْدحَة : المِغْرفة . قال : ويقال : قَدَحَ في القِدْح يَقْدَحُ وذلك إذَا خَزَقَ في السَّهْم بِسِنْخ النّصْل . وفي الحديث ( أَنَّ عُمَر كان يُقَوِّمُهُم في الصفّ كما يُقوِّمُ القَدَّاح القِدْحَ ) . قال : وأول ما يُقطع السهمُ ويُقْتَضَبُ يُسمى قِطْعاً ، والجميع الْقُطُوعُ ، ثم يُبْرَى فَيسمّى بَرِيّاً ، وذلك قبل أن يُقَوَّمَ ، فإذا قُوِّم وأنَّى له أن يُرَاش ويُنْصَل فهو القِدْح ، فَإِذَا رِيشَ ورُكِّبُ نَصْلُه صار سهماً . الأصمعي : قَدَّح فلانٌ فرسَه إذا ضَمَّره فهو مُقْدَّح . وَقَدَّحَت عَيْنُه إذا غارَتْ فهي مُقَدَّحَة . وقال أبو عُبيدة : ويقال : قَدَحَ في سَاقه إذا ما عَمِل في شيء يكرهه . ثعلب عن ابن الأعرابيّ : تقول : فلان يَفُتُّ في عَضُد فلان ويَقْدَح في ساقه . قال : والعَضُد : أَهلُ بَيْته ، وسَاقُه : نَفسُه . وأما قول الشاعر : ولأنْت أَطْيَشُ حين تَغْدو سادِراً رَعِشَ الجَنَانِ من الْقَدُوحِ الأقْدَح فإنه أراد قول العرب : هو أَطْيَشُ من ذباب وكل ذباب أقدحُ ، ولا تراهُ إلا وكأنه يقدَحُ بيديه ، كما قال عنترة : هَزِجاً يَحُكُّ ذِرَاعه بذراعه قَدْحَ المُكِبّ على الزِّناد الأَجْذَم ويقال في مَثَل : ( صَدَقني وَسْمُ قِدْحه ) أي قال الحقَّ . قال أبو زيد : ويقولون : أبصِرْ وَسْمَ قِدْحِك أي اعْرِف نفسك وأنشد : ولَكن رَهْطُ أُمِّكَ من شُيَيْم فأبْصِرْ وَسمِ قِدْحِكَ في القِدَاح وقال أبو زيد : من أَمْثالهم ( إِقْدَحْ بِدِفْلَى في مَرْخ ) . مثل يُضْرَب للرجل الأديب الأريب ، قلت : وزنادُ الدِّفْلَى والْمَرخ كثيرة النار لا تَصْلِد . أبو عُبيد قال : القَادِحُ الصَّدْعُ في العود . حدق : قال الليث : الْحَدقُ : جماعة الحَدَقَةَ ، وهي في الظاهر سوادُ العيْنِ ، وفي الباطن خَرَزَتُها وتُجمعُ على الحِدَاقِ . وقال أبو ذُؤَيْب : فالعين بعدهم كأن حِدَاقها وقال غير الليث : السواد الأَعْظَمُ في العين هو الحَدَقة والأصغر هو النّاظِرُ وفيه إنسان العَيْنِ ، وإنما النَّاظر كالمِرْآةِ إذا استقْبَلْتَها
رأيت فيها شَخْصَك . وقال الفرَّاء في قول الله : ( وَنَخْلاً وَحَدَآئِقَ غُلْباً ) ( عَبَسَ : 30 ) قال : كل بستان كان عليه حائِطٌ فهو حديقة وما لم يكن عليه حائط لم يُقَلْ له حَدِيقة . وقال الزَّجّاج : الحدائقُ : البساتين والشجر المُلْتَفّ ، وقال الليث : الحَدِيقة : أرض ذات شجر مثمر ، والحديقة من الرياض : كل رَوْضَة قد أَحْدَقَ بها حاجز أو أرض مُرْتَفِعة . وقال عَنْتَرَةُ : فَتَرَكْنَ كل حَدِيقةٍ كالدرهم قال : وكل شيء اسْتدار بشيء فقد أَحْدَق به ، وتقول : عليه شامةٌ سَوْداءُ قد أَحْدَقَ بها بياض . قال : والتَّحْدِيق : شدة النظر . ثعلب عن ابن الأعرابي : يقال للباذِنْجَان الحَدَقُ وَالمَغْدُ . غيره : حَدَقَ فُلانٌ الشيء بِعَيْنِه يَحْدِقُه حَدْقاً إذا نظر إليه ، وَحَدَقَ الميِّتُ إذا فتح عيْنه وطرِف بها ، والحُدُوق : المصدر ، ورأيت المَيِّتَ يَحْدِقُ يَمْنَةً ويَسْرَةً أي يفتح عَيْنيه ويَنْظُر . وقال ابن شميل : حَدِيقُ الرَّوْضِ : ما أَعْشَبَ به والتَفّ . يقال : رَوْضَة بني فلان ما هي إلا حديقةٌ ما يجوز فيها شيء ، وقد أَحْدَقَتِ الرَّوْضَةُ عُشْباً ، وإذا لم يكن فيها عُشْبٌ فهي رَوْضَة . والحديقةُ : أرْض ذات شجر مُثْمِر . وكل شيء أحاط بشيء فقد أَحْدَقَ به . دحق : العرب تسمي العَيْر الذي غلب على عانَته دَحِيقاً . وقال ابن المُظفَّر : الدَّحْقُ : أن تَقصُر يَدُ الرَّجُل وتناوُلُه عن الشيء ، تقول : دَحَقْتُ يَدَ فُلان عن فلان ، وقد أَدْحَقَه الله أي باعده عن كل خَيْر ، ورجل دَحِيق مُدْحَق : مُنحّى عن النَّاس والخَيْر . قال : وَدَحَقَت الرَّحم إذا رَمَتْ بالماء فلم تقبله . وقال النَّابِغَة : دَحَقت عليك بِناتقٍ مِذْكارِ الأصمعي : الدَّحُوق من الإبل : التي يخرج رَحِمُها بعد نِتَاجِها . وقال ابن هانىء : الدَّاحِق من النساء : المُخْرِجَةُ رَحِمَها شَحْماً ولحماً . رواه شمر . وقال الأصمعي : تقول العربُ : قَبَّحَه الله وأمًّا رَمَعَتْ به ، ودَحَقَتْ به ، ودَمصت به ، بمعنى واحد . عمرو عن أبيه قال : الدَّحُوقُ من النِّسَاء : ضدُّ المَقَاليت وهنَّ المُتْمِئات .

##### Türkçe

باب **الحاء** ve **القاف** ve **الدال**
**حقد** ، **حدق** ، **قدح** ، **قحد** ، **دحق** : kullanımdadırlar.
**قحد** : **الليث** dedi: **القَحَدَةُ**: hörgücün yağından iki **مأْنَة** arasındaki şeydir. Ve **ناقَةٌ مِقْحَاد**: **القَحَدَة**’si iri olan (dişi deve). Ve inşad etti:
مِن كلِّ كَوْمَاءَ شَطُوطٍ مِقْحَادْ
**أبو عُبَيد**’den, **الأصمعيِّ**’den: **المِقْحَاد**: hörgücü büyük olan dişi deve; ve hörgüce **القَحَدَة** denir, dedi. Ve **الشَّطُوطُ**: hörgücün iki yan tarafı büyük olan (deve)dir. **ثعلب**’dan, **ابن الأعرابيِّ**’den dedi: **المَحْقِدُ**
ve **المَحفِدُ** ve **المَحْتدُ** ve **المَحْكِدُ**: hepsi asıldır. Dedim: ( **كتاب أبي تُرَاب** )’da **المَحْقِد** , **المَحْتِد** ile birlikte yoktur; ve **ابن الأعرابي**’den zikredildi: **المَحْفِدُ**: **الفاء** ile, hörgücün kökü. Ve **أبي نَصْر**’dan da bunun benzeri. **شمر**’den, **ابن الأعرابي**’den: **القَحَّاد**: kardeşi ve çocuğu olmayan tek adam. Ve denir: **واحدٌ قاحِدٌ** ve **صَاخِدٌ**; o da **الصُّنْبُور**’dur. Dedim: **أبو عمرو** bu harfi **أبي العباس**’tan **الفاء** ile rivayet etti de şöyle dedi: **واحِدٌ فَاحِدٌ**. Dedim: doğru olan, **شمر**’in **ابن الأعرابي**’den rivayet ettiğidir. **أبو عُبيد**: **قَحَدت** dişi deve ve **أقْحَدَتْ**: **مِقْحَاداً** oldu.
**حقد** : **شمر**’den, **ابن الأعرابي**’den: **حَقِدَ** maden ve **أَحْقَدَ**: ondan hiçbir şey çıkmadığı ve elde edilişi gittiği zaman. **الليث**: **الحِقْد**: düşmanlığı kalpte tutmak ve fırsatını gözetlemektir; dersin ki: **حقَد** **يَحْقِدُ** falana karşı **حَقْداً**; o da **حاقِدٌ**’dir; böylece **الحَقْدُ** fiildir, **الحِقْدُ** isimdir. Dedim: ve denir: **رجل حَقودٌ**. Ve **مَعْدِن حاقِدٌ**: ondan bir şey elde edilmediği zaman. Ve **الحِقْد**’in çoğulu **أحْقَادٌ**’dır.
**قدح** : **الليث**: **القَدَحُ**: kaplardan bilinen (bir kap)tır. Çoğulu **أَقْدَاحٌ**; onu yapan **القَدَّاح**; sanatı **القِداحةُ**’dır. Ve **القِدْحُ**: okun **قِدْح**’ı; çoğulu **قِداح**; yapanı da **قَدَّاح**’tır. Dedi: ve **الْقَدَّاح**: **الفِسْفِسَة**’den ucuz **أُرْآد**’dır. Tekili **قَدَّاحة**. Dedi: ve **القَدَّاح**: kendisinden ateş çıkarılan taştır. Ve **رُؤْبة** dedi:
والْمَرْوَذَ القَدّاح مَضْبوحَ الفِلَق
Ve **القَدْحُ**: **الزنْد** ile ve **الْقَدَّاحِ** ile senin vurmandır ki ateş çıkarsın. Ve **المِقْدَح**: kendisiyle **يُقْدَح** olunan demirdir. Ve **القَدْحُ**: **القادح**’ın fiilidir; ve gerçekten **قَدَحَ** **يَقْدَحُ**. **الأصمعي** dedi: kendisine vurulan ve ondan ateş çıkan şeye **قَدّاحة** denir. **الليث** dedi: **القَدْح**: ağaçlarda ve dişlerde meydana gelen bir yiyici (zarar)dır. Ve **القادِحة**: ağacı ve dişi yiyen kurtçuktur; dersin ki: dişlerinde **القَوادِح** hızlandı. **الأصمعي** dedi: denir: **وقع القادحُ في خشبة بَيتِه**; yani yiyici. Ve denir: içinde **القادح** vuku bulduysa **عودٌ قد قُدح فيه**. Ve **جميل** dedi:
رمى الله في عَيْنَي بُثَيْنَةَ بالقَذَى
وفي الغُرِّ من أنيابِها بالقَوادِح
**الليث** dedi: **القِدْحَةُ**: **الزنْد** ile ateş çıkarılmasından türemiş bir isimdir. Ve hadiste: ( لو شاء الله لجعل للنَّاسِ **قِدْحَةَ ظُلْمَة** كما جعل لهم **قِدحة نُور** ). Dedi: ve insan, bir işe baktığı ve onu tedbir ettiği zaman o işi **يَقْتَدِحُ**. Ve bu beyit **عمرو بن العاص**’a rivayet olunur:
يا قاتَل الله وَرْدَاناً وقِدْحَتَه
أَبْدَى لعَمْرُكَ مافي النفس وَرْدَانُ
Ve **وَوَرْدَان**: **عمرو بن العاص**’ın bir kölesiydi ve akıllıydı; **عَمْرو** onu **عليّ** işi ve **مُعاوية** işi hakkında istişare etti; **وَرْدَان** ona kendi nefsinde olanla cevap verdi ve ona dedi: ahiret **علِيّ** ile, dünya **معاوية** ile; ve seni dünyaya karşı seçer görmüyorum. Bunun üzerine **عمرو**: bu beyit (dedi). Ve onu **وقَدْحَتَه** diye rivayet eden: onunla bir tek seferi murat etti. **الليث** dedi: **القَدِيحُ**: tencerenin altından kalan, güçlükle kepçelenen şeydir. Ve **النابغةُ** dedi:
فظل الإمَاءُ يَبْتَدِرْنَ قدِيحَها
كما ابْتَدَرَتْ كَلْبٌ مياه قَراقِر
**الأصمعي** dedi: **قَدَحَ** **يَقْدَحُ** **قَدْحاً** denir; yani kepçelediği zaman. Ve denir: **أعْطِني قُدْحَةً** من مَرقتك; yani bir kepçe. Ve **المِقْدحُ**: kendisiyle kepçelenen şeydir; ve inşad etti:
لنَا مِقْدَحٌ منها وللجَارِ مِقْدح
Ve denir: o, tenceresinin **قَدِيح**’ini بذل eder; yani ondan kepçeleneni. Dedi: ve **المِقْدحَة**: **المِغْرفة**’dir. Dedi: ve denir: okta, **النّصْل**’ın köküyle deldiği zaman **قَدَحَ في القِدْح يَقْدَحُ**. Ve hadiste: ( أَنَّ عُمَر كان يُقَوِّمُهُم في الصفّ كما يُقوِّمُ **القَدَّاح** **القِدْحَ** ). Dedi: okun ilk kesilip budanmasına **قِطْعاً** denir; hepsi **الْقُطُوعُ**’dur. Sonra yontulur da **بَرِيّاً** diye adlandırılır; bu, doğrultulmadan öncedir. Doğrultulunca ve ona tüy takılması ve temren takılması mümkün olunca o **القِدْح**’tır; **فَإِذَا** tüylenip temreni takılınca ok olur. **الأصمعي**: falan, atını zayıflatıp incelttiği zaman **قَدَّح**; o da **مُقْدَّح**’tır. Ve gözü çöktüğü zaman **قَدَّحَت عَيْنُه**; o da **مُقَدَّحَة**’dır. **أبو عُبيدة** dedi: ve denir: hoşlanmadığı bir şeyde çalıştığı zaman **قَدَحَ في سَاقه**. **ثعلب**’dan, **ابن الأعرابيّ**’den: dersin ki: falan, falanın **عَضُد**’ünde **يَفُتُّ** eder ve **ساق**’ında **يَقْدَح** eder. Dedi: ve **العَضُد**: onun ev halkıdır; ve **سَاقُه**: onun nefsi. Şairin sözüne gelince:
ولأنْت أَطْيَشُ حين تَغْدو سادِراً
رَعِشَ الجَنَانِ من الْقَدُوحِ الأقْدَح
o, Arapların sözünü murat etti: o, sinekten daha şaşkındır; her sinek **أقدحُ**’tır; onu ancak sanki iki eliyle **يقدَحُ** ediyormuş gibi görürsün; **عنترة**’nin dediği gibi:
هَزِجاً يَحُكُّ ذِرَاعه بذراعه
قَدْحَ المُكِبّ على الزِّناد الأَجْذَم
Ve meselde denir: ( صَدَقني وَسْمُ **قِدْحه** ) yani doğruyu söyledi. **أبو زيد** dedi: ve derler: **أبصِرْ وَسْمَ قِدْحِك**; yani kendini bil. Ve inşad etti:
ولَكن رَهْطُ أُمِّكَ من شُيَيْم
فأبْصِرْ وَسمِ قِدْحِكَ في القِدَاح
**أبو زيد** dedi: onların mesellerindendir: ( **إِقْدَحْ بِدِفْلَى في مَرْخ** ). Edebli, zeki adam için vurulan bir meseldir. Dedim: **الدِّفْلَى** ve **الْمَرخ**’ın çakmağı çok ateşlidir; sertleşip kayganlaşmaz. **أبو عُبيد** dedi: **القَادِحُ**: dalda yarıktır.
**حدق** : **الليث** dedi: **الْحَدقُ**: **الحَدَقَة**’nın topluluğudur; o, dışta gözün siyahlığıdır; içte ise onun tanesi (göz bebeği)dir; ve **الحِدَاقِ** üzerine toplanır. Ve **أبو ذُؤَيْب** dedi:
فالعين بعدهم كأن حِدَاقها
**الليث**’ten başkası dedi: gözdeki en büyük siyahlık **الحَدَقة**’dır; daha küçüğü **النّاظِرُ**’dir; onda **إنسان العَيْنِ** vardır. **النَّاظر** ancak, karşısına geçtiğinde içinde suretini gördüğün ayna gibidir. **الفرَّاء** Allah’ın sözü hakkında dedi: ( وَنَخْلاً وَحَدَآئِقَ غُلْباً ) ( عَبَسَ : 30 ) dedi: üzerinde duvar olan her bostan **حديقة**’dır; üzerinde duvar olmayan için **حَدِيقة** denmez. **الزَّجّاج** dedi: **الحدائقُ**: bostanlar ve birbirine girmiş ağaçtır. **الليث** dedi: **الحَدِيقة**: meyveli ağaçlı bir arazidir; ve **الرياض**’dan **الحديقة**: etrafı bir engelle yahut yükselmiş bir araziyle çevrelenmiş her **رَوْضَة**’dir. Ve **عَنْتَرَةُ** dedi:
فَتَرَكْنَ كل حَدِيقةٍ كالدرهم
Dedi: ve her şey bir şeyle yuvarlaklaşıp çevrelendiyse ona **أَحْدَقَ** etmiştir. Ve dersin ki: üzerinde siyah bir ben vardır; onun etrafını beyazlık **أَحْدَقَ** etmiştir. Dedi: ve **التَّحْدِيق**: bakışın şiddetidir. **ثعلب**’dan, **ابن الأعرابي**’den: patlıcana **الحَدَقُ** ve **المَغْدُ** denir. Başkası: falan, bir şeye gözüyle baktığı zaman **حَدَقَ** **يَحْدِقُه** **حَدْقاً**; ve ölü, gözünü açıp onunla kırptığı zaman **حَدَقَ**. Ve **الحُدُوق**: mastardır. Ve ölüyü sağa sola **يَحْدِقُ** eder gördüm; yani iki gözünü açar ve bakar. **ابن شميل** dedi: **حَدِيقُ الرَّوْضِ**: onunla ot bitip sıklaşan şeydir. Denir: falanoğullarının **رَوْضَة**’si ancak bir **حديقة**’dır; içinde hiçbir şey geçmez. Ve **الرَّوْضَةُ** otla **أَحْدَقَت**; içinde ot yoksa o **رَوْضَة**’dir. Ve **الحديقةُ**: meyveli ağaçlı bir arazidir. Ve her şey bir şeyi kuşattıysa ona **أَحْدَقَ** etmiştir.
**دحق** : Araplar, sürüsüne galip gelen erkek eşeğe **دَحِيقاً** adını verir. **ابن المُظفَّر** dedi: **الدَّحْقُ**: adamın elinin ve uzanışının bir şeyden kısa kalmasıdır; dersin ki: falanın elini falandan **دَحَقْتُ**; ve Allah onu **أَدْحَقَه**; yani onu her hayırdan uzaklaştırdı. Ve **رجل دَحِيق مُدْحَق**: insanlardan ve hayırdan uzaklaştırılmıştır. Dedi: ve rahim, suyu atıp onu kabul etmediği zaman **وَدَحَقَت الرَّحم**. Ve **النَّابِغَة** dedi:
دَحَقت عليك بِناتقٍ مِذْكارِ
**الأصمعي**: develerden **الدَّحُوق**: doğumundan sonra rahmi çıkan (dişi deve)dir. **ابن هانىء** dedi: kadınlardan **الدَّاحِق**: rahmini yağ ve et olarak çıkaran (kadın)dır. Onu **شمر** rivayet etti. **الأصمعي** dedi: Araplar der ki: Allah onu çirkin kılsın; ve “onu bir anne **رَمَعَتْ** ile (doğurdu)”, ve “onu **دَحَقَتْ** ile (doğurdu)”, ve “onu **دَمصت** ile (doğurdu)”; tek bir mânâdadır. **عمرو**’dan, babasından dedi: kadınlardan **الدَّحُوقُ**: **المَقَاليت**’in zıddıdır; onlar da **المُتْمِئات**’tır.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%AD%D9%82/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الدال والحاء وما يثلثهما)
  (دحر)  الدال والحاء والراء أصلٌ واحد، وهو الطَّرد والإبعاد. قال الله تعالى: ﴿اخْرُجْ مِنْهَا مَذْؤُوماً مَدْحُورا([1])﴾[الأعراف 18].
  (دحز)  الدال والحاء والزاء ليس بشيء. وقال ابن دريد: الدَّحْز: الجِماع([2]). وقد يُولَع هذا الرجُل بباب الجماع والدَّفْع، وباب القَمْش والجمع.
  (دحس)  الدال والحاء والسين أصلٌ مطَّرِد مُنْقاس، وهو تخلُّل الشَّيءِ بالشَّيءِ في خَفاءٍ ورِفق. فالدَّحْس: طلَب الشَّيءِ في خفاء. ومن ذلك دَحَسْتُ بينَ القوم، إذا أفسدْتَ؛ ولا يكون هذا إلاّ برفْق ووَسواس لطيفٍ خفيّ. ويقال الدّحْسُ: إدخالك يَدَك بين جِلْدة الشَّاة وصِفَاقها تسلخُها. والدَّحَّاس: دويْبَّة تغيب في التراب، والجمع دَحاحيس. وداحِسٌ: اسم فرسٍ؛ وسمِّي بذلك لأنَّ حَوْطاً([3]) سطا على أُمِّه- أُمّ داحسٍ([4])- بماءٍ وطِينٍ، يريد أن يخرج ماءَ فرسه من الرَّحِم. وله حديث([5]).
  (دحص)  الدال والحاء والصاد كلمةٌ واحدة. يقال دَحَصَ المذبوحُ برجْله يدحَصُ دَحْصاً، إذا ارتكَضَ. قال علقمة:
رغا فوقَهم سَقْبُ السَّماءِ فداحِصٌ *** بشِكَّتِهِ لم يُسْتَلَبْ وسليبُ([6])  (دحض)  الدال والحاء والضاد أصلٌ يدلُّ على زوالٍ وزَلَق. يقال دَحَضَتْ رجلُه: زَلِقَتْ. ومنه دحَضَت الشّمس: زالت. ودَحَضَتْ حُجّةُ فلانٍ، إذا لم تَثْبُت. قال الله جلّ ثناؤه: ﴿حُجَّتُهُمْ دَاحِضَةٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ﴾ [الشورى 16].
  (دحق)  الدال والحاء والقاف قياسٌ يقرُب من الذي قبْلَه. يقال دَحَقَ الشَّيءُ: زَالَ ولم يثبُتْ. والدَّحيق: البعيد. ويقال فعلَ فلانٌ كذا فدحَقْتُ عنه يدَه، أي قبضتُها. ويقال أدْحَقَه الله، أي أبْعَدَه. ودَحَقت الرّحِمُ: رمَتْ بالماء فلم تقبلْه. والدِّحاق: أن تخرُجَ رحِمُ الأنثَى بعد الولادة، فلا تنجُو حتى تموت. وهي دَحُوقٌ. قال:
وأُمُّكُمْ خَيْرَةُ النِّساء عَلَى *** ما خانَ منها الدِّحاقُ والأَتَمُ  (دحل)  الدال والحاء واللام يدلُّ على تلجُّفٍ في الشَّيء وتطامُن.فالدَّحْل: المطمئِنُّ من الأرض، والجمع الدُّحُول. ويقال بئرٌ دَحُولٌ: ذاتُ تلجُّف([7])، وذلك إذا أكمَلَ الماءُ جِرابَها. فأمَّا الدَّحِلُ في خَلْق الإنسان، فيقال هو العظيم البَطْن؛ وهو قياسُ الباب، لأنَّه يدلُّ على سَعةٍ وتلجُّف.
  (دحم)  الدال والحاء والميم ليس بشيءٍ. على أنّهم يقولون: دَحَمَه، إذا دَفَعَه دفعاً شديداً. وبه سُمِّي الرَّجُل دَحْمانَ ودُحَيْماً.
  (دحن)  الدال والحاء والنون ليس بأصلٍ، لأنّه من باب الإبدال. يقال رجل دَحِنٌ، وهو مثل الدَّحِلِ([8]). وقد فسَّرناه.
  (دحو)  الدال والحاء والواو أصلٌ واحد يدلُّ على بَسْطٍ وتمهيد.
يقال دحا الله الأرضَ يدحُوها دَحْواً، إذا بَسَطَها. ويقال دحا المطرُ الحَصَى عن وجْه* الأرض. وهذا لأنّه إذا كان كذا فقد مهّد الأرض. ويقال للفرَس إذا رمَى بيديه رمْياً، لا يرفع سُنْبُكَه عن الأرض كثيراً: مرّ يدحُو دَحْواً. ومن الباب أُدْحِيُّ النَّعام: الموضع الذي يُفَرِّخ فيه، أُفْعولٌ مِن دحوت؛ لأنّه يَدْحُوه برِجْله ثم يبيض فيه. وليس للنّعامة عُشٌّ.
--------------------------------------------------------ـ
([1]) من الآية 18 سورة الأعراف. وفي الأصل: "مذموماً" تحريف. وفي الآية 19 من الإسراء: ﴿يصلاها مذموماً مدحوراً﴾. وهذا وجه اللبس.
([2]) لم أجده في الجمهرة ولا في فهارسها. انظر الجمهرة (1: 121) حيث مظن الكلمة. فلعلها مما سقط من الجمهرة.
([3]) هو حوط بن أبي جابر بن أوس بن حميرى، صاحب "ذي العقال" والد "داحس". انظر الأغاني  (16: 23).
([4]) اسمها "جلوى"، وكانت لقرواش بن عوف بن عاصم.
([5]) انظر حرب داحس والغبراء في الأغاني والعقد (3: 313) وكامل ابن الأثير (1: 343) وأمثال الميداني (1: 359/2: 51).
([6]) قصيدة البيت في ديوانه 131 والمفضليات (2: 190-196). وأنشده في المجمل واللسان (دحص).
([7]) التلجف، بالجيم: التحفر. وفي الأصل والمجمل بالحاء المهملة، تحريف.
([8]) في الأصل: "الدخل"، صوابه ما أثبت.
ـ

##### Türkçe

(باب **الدال** ve **الحاء** ve onları üçleyen şeyler)

  (**دحر**)  **الدال** ve **الحاء** ve **الراء** tek bir asıldır; o da kovma ve uzaklaştırmadır. Allah Teâlâ dedi ki: ﴿اخْرُجْ مِنْهَا مَذْؤُوماً مَدْحُورا([1])﴾[الأعراف 18].

  (**دحز**)  **الدال** ve **الحاء** ve **الزاء** bir şey değildir. İbn Düreyd dedi ki: **الدَّحْز**: cinsel birleşme([2]). Ve bu adam, cinsel birleşme ve itme babına, ve kapma ve toplama babına düşkün kılınabilir.

  (**دحس**)  **الدال** ve **الحاء** ve **السين** ölçülü, kıyaslı, süreklilik gösteren bir asıldır; o da bir şeyin bir şeyin içine gizlilik ve yumuşaklıkla nüfuz etmesidir. Şu hâlde **الدَّحْس**: bir şeyi gizlilik içinde aramaktır. Bundan: **دَحَسْتُ** بينَ القوم, bozduğun zaman; ve bu ancak yumuşaklık ve ince, gizli bir vesvese ile olur. Ve denir ki **الدّحْسُ**: koyunun derisi ile zarı arasına elini sokmandır; onu yüzersin. Ve **الدَّحَّاس**: toprağın içinde kaybolan küçük bir canlıdır; çoğulu **دَحاحيس**. Ve **داحِسٌ**: bir atın adıdır; ve buna, **حَوْطاً**([3]) onun annesine—**أُمّ داحسٍ**([4])—su ve çamurla saldırdı; rahimden atının suyunu çıkarmak istiyordu, diye ad verilmiştir. Ve onun bir hadisi([5]) vardır.

  (**دحص**)  **الدال** ve **الحاء** ve **الصاد** tek bir kelimedir. Denir ki: **دَحَصَ** المذبوحُ برجْله **يدحَصُ** **دَحْصاً**, tekmelediği zaman. Alkame dedi ki:
رغا فوقَهم سَقْبُ السَّماءِ فداحِصٌ *** بشِكَّتِهِ لم يُسْتَلَبْ وسليبُ([6])  (**دحض**)  **الدال** ve **الحاء** ve **الضاد** bir asıldır; zeval ve kaymaya delâlet eder. Denir ki: **دَحَضَتْ** رجلُه: kaydı. Ve ondan: **دحَضَت** الشّمس: zeval buldu. Ve **دَحَضَتْ** حُجّةُ فلانٍ, sabit olmadığı zaman. Allah—celâl ve sena O’nundur—dedi ki: ﴿حُجَّتُهُمْ دَاحِضَةٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ﴾ [الشورى 16].

  (**دحق**)  **الدال** ve **الحاء** ve **القاف** kendisinden önce olana yakın bir kıyastır. Denir ki: **دَحَقَ** الشَّيءُ: zeval buldu ve sabit olmadı. Ve **الدَّحيق**: uzak olan. Ve denir ki: falan şöyle yaptı da ben ondan elini **دحَقْتُ**, yani onu tuttum (kıstım). Ve denir ki: Allah onu **أدْحَقَه**, yani onu uzaklaştırdı. Ve **دَحَقت** الرّحِمُ: suyu attı da onu kabul etmedi. Ve **الدِّحاق**: doğumdan sonra dişinin rahminin dışarı çıkmasıdır; artık kurtulmaz, ta ki ölünceye kadar. Ve o **دَحُوقٌ**dur. Dedi ki:
وأُمُّكُمْ خَيْرَةُ النِّساء عَلَى *** ما خانَ منها الدِّحاقُ والأَتَمُ

  (**دحل**)  **الدال** ve **الحاء** ve **اللام** bir şeyin içinde büzülmeye ve alçalmaya delâlet eder. Şu hâlde **الدَّحْل**: yerin çukur olan kısmıdır; çoğulu **الدُّحُول**. Ve denir ki: **بئرٌ دَحُولٌ**: büzülmesi([7]) olan (kuyu); bu, su onun tulumunu tamamladığı zaman olur. İnsan yaratılışındaki **الدَّحِلُ**e gelince, denir ki o büyük karınlıdır; ve bu, babın kıyasıdır; çünkü genişliğe ve büzülmeye delâlet eder.

  (**دحم**)  **الدال** ve **الحاء** ve **الميم** bir şey değildir. Şu var ki onlar derler: **دَحَمَه**; onu şiddetli bir itişle ittiği zaman. Ve bununla adama **دَحْمانَ** ve **دُحَيْماً** adı verilmiştir.

  (**دحن**)  **الدال** ve **الحاء** ve **النون** asıl değildir; çünkü o, ibdal babındandır. Denir ki: **رجل دَحِنٌ**; ve o, **الدَّحِلِ**([8]) gibidir. Onu açıklamıştık.

  (**دحو**)  **الدال** ve **الحاء** ve **الواو** tek bir asıldır; yayma ve düzlemeğe delâlet eder.
Denir ki: Allah yeri **دحا**; onu **يدحُوها** **دَحْواً**, yani onu yaydığı zaman. Ve denir ki: yağmur, yerin yüzünden çakılı **دحا**. Bu, çünkü o böyle olduğu zaman yeri düzlemiştir. Ve ata, iki eliyle atıp atış yaptığı zaman—tırnağını yerden çok kaldırmazken—denir ki: **مرّ يدحُو دَحْواً**. Babdan: devekuşunun **أُدْحِيُّ**si: içinde yavruladığı yerdir; **أُفْعولٌ** **دحوت**’tan; çünkü onu ayağıyla **يَدْحُوه** sonra orada yumurtlar. Ve devekuşunun yuvası yoktur.
--------------------------------------------------------ـ
([1]) A‘râf sûresi 18. âyettendir. Asılda: “مذموماً” tahriftir. Ve İsrâ’nın 19. âyetinde: ﴿يصلاها مذموماً مدحوراً﴾. Bu, karışıklığın yönüdür.
([2]) Onu Cemhere’de de fihristlerinde de bulmadım. Cemhere’ye bak (1: 121); kelimenin zannı oradadır. Belki Cemhere’den düşenlerdendir.
([3]) O, “ذو العقال”ın sahibi, “داحس”ın babası, Humeyrî oğlu Evs oğlu Ebû Câbir oğlu Hâvt’tır. Ağânî’ye bak (16: 23).
([4]) Onun adı “جلوى” idi; ve o, Âsım oğlu Avf oğlu Kurvâş’a aitti.
([5]) Ağânî’de ve el-‘İkd’de (3: 313) ve İbnü’l-Esîr’in Kâmil’inde (1: 343) ve Meydânî’nin Emsâl’inde (1: 359/2: 51) **حرب داحس والغبراء**’a bak.
([6]) Beytin kasidesi divanında 131’de ve el-Mufaddaliyât’ta (2: 190-196). Ve onu el-Mücmel’de ve Lisân’da (**دحص**) rivayet etti.
([7]) **التلجف**—**الجيم** ile—kazıp oyma(dır). Asılda ve el-Mücmel’de **الحاء** مهملة ile (gelmiştir); tahriftir.
([8]) Asılda: “الدخل”; doğrusu, tespit ettiğim gibidir.
ـ

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%AD%D9%82/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

د ح ق
دحقت الرحم بماء الفحل‏:‏ رمت به فلم تقبله‏.‏
ودحقـت الحامـل بولدهـا‏:‏ أجهضتـه‏.‏
وولـد دحيـق‏.‏
وقيـل‏:‏ دحقـت بـه‏:‏ ولدتـه‏.‏
وأصابهـا دحـاق وهـو أن تخـرج رحمها بعد الولادة وهي دحوق وداحق‏.‏
وأدحقه الله‏:‏ باعده من الخير وهو دحيق‏.‏
تقول‏:‏ أسحقه الله وأدحقه وهو سحيق دحيق‏.‏

##### Türkçe

د ح ق
**دحقت الرحم بماء الفحل**: Onu attı da kabul etmedi.
**ودحقـت الحامـل بولدهـا**: Onu düşürdü.
Ve **وولـد دحيـق**.
Ve denildi: **دحقـت بـه**: Onu doğurdu.
Ve ona **دحـاق** isabet etti; o, doğumdan sonra rahminin çıkmasıdır; o, **دحوق** ve **داحق**tır.
Ve Allah onu **أدحقه**: onu hayırdan uzaklaştırdı; o, **دحيق**tir.
Dersin ki: Allah onu **أسحقه** ve **أدحقه**; o, **سحيق دحيق**tir.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%AD%D9%82/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

العرب تسمي العَيْر الذي غُلِب على عانَته دَحِيقاً. وقال ابن المظفر: الدَّحْقُ أن تَقصُر يد الرجل عن الشيء، تقول: دَحَقَتْ يدُ فلان عن فلان. ابن سيده: دحَقَتْ يدِي عن الشيء تَدْحَق دَحْقاً: قصُرت عن تناوُله. والدَّحْقُ: الدَّفْع. وقد أَدْحقه الله أي باعَده عن كل خير. ورجل دَحِيقٌ مُدْحَقٌ: مُنَحّىً عن الخير والناسِ، فَعِيل بمعنى مفعول. ودحَقَت الرَّحِمُ إذا رَمتْ بالماء فلم تقبله؛ قال النابغة:
دحَقَتْ عليك بِناتِقٍ مِذْكارِ
ودحَقت الناقة وغيرها برحمها تَدْحَق دَحْقاً ودُحوقاً، وهي داحق ودْحُوق: أَخرجَتها بعد النِّتاج فماتت. وانْدحَقت رَحِمُ الناقة أَي انْدَلَقت. ودَحقَت المرأَة بولدها دَحْقاً: ولدت بعضَهم في إثر بعض. ابن هانئ: الدّاحق من النساء المُخرجة رحمها شَحْماً ولحماً. الأصمعي: تقول العرب قبَّحه الله وأُمّاً رَمَعَتْ به ودَحَقَت به ودَمَصَتْ به بمعنى واحد أَي ولدته. أَبو عمرو: الدَّحُوق من النساء ضد المَقاليت، وهن المُتْئمات. وفي حديث علي، رضي الله عنه: سيظهر بعدي عليكم رجل مُنْدَحِقُ البطن أي واسعها كأَنَ جوانِبها قد بَعُد بعضُها من بعض فاتَّسعتْ. والدَّحِيقُ: البعيد المُقْصى، وقد دَحقَه الناس أَي لا يُبالي به. والدَّاحِق: الغَضْبان. ويقال: أَدْحَقه الله وأَسْحَقه وفي حديث عرفة: ما من يومٍ إبليسُ فيه أَدْحَرُ ولا أَدْحَقُ منه في يوم عرَفةَ؛ الدحْقُ: الطرْدُ والإبعادُ. وفي الحديث حين عَرَضَ نَفْسه على أَحْياء العرب: عَمَدْتم إلى دَحِيقِ قومِ فأَجَرْتُموه أي طَرِيدِهم.

##### Türkçe

Araplar, kasığı üzerinde galip gelinmiş olan **العَيْر**’e **دَحِيقاً** adını verir. İbn
el-Muzaffer dedi ki: **الدَّحْقُ**, erkeğin elinin bir şeyden kısa kalmasıdır; “Falanın eli falandan
**دَحَقَتْ** (kısa kaldı)” dersin. İbn Sîde: “Elim bir şeyden **دحَقَتْ**; **تَدْحَق** **دَحْقاً**: onu
almaktan kısa kaldı.” Ve **الدَّحْقُ**: itmedir. Ve Allah onu **أَدْحقه**; yani onu her hayırdan uzaklaştırdı. Ve
**دَحِيقٌ مُدْحَقٌ** adam: hayırdan ve insanlardan uzaklaştırılmıştır; **فَعِيل** vezni **مفعول** mânâsındadır. Ve rahim **دحَقَت**
olur; suyu attığı zaman da onu kabul etmediğinde; en-Nâbiga dedi ki:
دحَقَتْ عليك بِناتِقٍ مِذْكارِ
Ve deve ve başkası rahmiyle **ودحَقت**; **تَدْحَق** **دَحْقاً** ve **دُحوقاً**; o **داحق**
ve **ودْحُوق**tur: doğumdan sonra onu çıkardı da öldü. Ve devenin rahmi **انْدحَقت**; yani
**انْدَلَقت** (döküldü/sarktı). Ve kadın çocuğuyla **دَحقَت**; **دَحْقاً**: onların bir kısmını bir kısmının peşi sıra doğurdu. İbn Hâni’:
Kadınlardan **الدّاحق**, rahmini yağ ve et olarak dışarı çıkarandır. el-Asma‘î: Araplar şöyle der:
“Allah onu çirkin kılsın; ve bir anne ki onunla **رَمَعَتْ** ve onunla **دَحَقَت** ve onunla **دَمَصَتْ**” bir mânâdadır; yani
onu doğurdu. Ebû Amr: Kadınlardan **الدَّحُوق**, **المَقاليت**in zıddıdır; onlar **المُتْئمات**tır (ikiz doğuranlar).
Ali’nin, Allah ondan razı olsun, hadisinde: “Benden sonra üzerinize karnı **مُنْدَحِقُ** bir adam ortaya çıkacak”; yani
genişi; sanki yanları birbirinden uzaklaşmış da genişlemiş. Ve **الدَّحِيقُ**:
uzak, uzaklaştırılmış olandır; ve insanlar onu **دَحقَه**; yani ona aldırış etmez. Ve **الدَّاحِق**: öfkeli olandır.
Ve denilir: Allah onu **أَدْحَقه** ve **أَسْحَقه**. Ve Arefe hadîsinde: “Hiçbir gün yoktur ki İblîs onda
Arefe günündekinden daha **أَدْحَرُ** ve daha **أَدْحَقُ** olsun”; **الدحْقُ**: kovma ve uzaklaştırmadır.
Ve hadiste, Arap kabilelerine kendisini arz ettiği sırada: “Bir kavmin **دَحِيقِ**
olanına yöneldiniz de onu himaye ettiniz”; yani onların kovulmuşuna.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%AD%D9%82/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

دحقه، كمنعه يدحقه دحقا: طرده وأبعده، ومنه حديث عرفة: ما من يوم إبليس فيه أدحر ولا أدحق منه في يوم عرفة كأدحقه يقال: أدحقه الله وأسحقه، أي: أبعده فهو دحيق أي: طريد، وفي الصحاح: بعيد مقصى، ومنه الحديث:  ثم أتاهم رجل من بني قشير، فقال لهم: بئسما صنعتم، عمدتم إلى دحيق قوم فأجرتموه  .
 ودحقت الرحم بالماء: رمته ولم تقبله وفي الصحاح: رمت به فلم تقبله، قال النابغة:
  دحقت عليك بناتق مذكار ودحقمت الأم به أي: ولدته يقال: قبح الله أما دحقت به، كما في الصحاح، وهو قول الأصمعي، ونصه: تقول العرب: قبحه الله وأما رمعت به، ودحقت به، ودمصت به، بمعنى واحد، أي: ولدته.
 ودحقت يده عنه: إذا قصرت عن تناول الشيء، عن ابن عباد والليث، وابن سيده.
 والدحق، بالفتح، والدحاق ككتاب: أن تخرح رحم الناقة بعد ولادها عن ابن دريد وهي داحق ودحوق الأخير نقله الجوهري.
 وقيل: دحقت الناقة وغيرها برحمها تدحق دحقا ودحوقا: أخرجتها بعد النتاج، فماتت.
 والداحق: الغضبان قال ابن دريد: ربما قالت العرب ذلك.
 والداحق: الأحمق وقال ابن عباد: الداحق من الرجال: مثل التافه، وهو من أسوإ الحمق، قال: و ج: داحقون.
 والداحق : تمر أصفر ضخم ، ج: دواحق.
 وقال ابن عباد: الدحوق كصبور: الرأراء العين.
 قال: وعين دحيق: شبه المطروفة، وفي رقاهم:  من عانك عينه دحيق، فيها ترب سحيق، ودمه تدفيق، ولحمه تمشيق  .
 ويقال: اندحقت رحم الناقة أي: اندلقت نقله الجوهري.
 ومما يستدرك عليه: رجل دحيق مدحق: منحى عن الخير والناس، فعيل بمعنى مفعول.
 والعرب تسمى العير الذي غلب على عانته: دحيقا.
 وقال ابن هانىء: الداحق من النساء: المخرجة رحمها شحما ولحما.
 وقال أبو عمرو: الدحوق من النساء: ضد المقاليت، وهن المتئمات.
 وفي حديث علي- رضي الله عنه-:  سيظهر بعدى عليكم رجل مندحق البطن  . أي: واسعها، كأن جوانبها قد بعد بعضها من بعض، فاتسعت.
 وقد دحقه الله: إذا كان لا يبالي به، نقله الجوهري.

##### Türkçe

دحقه, **كمنعه** onu **يدحقه** **دحقا**: onu kovdu ve uzaklaştırdı; bundan da Arefe hadisi: “İblîs’in içinde Arefe gününden daha çok **أدحر** ve daha çok **أدحق** olduğu hiçbir gün yoktur”; “**كأدحقه**” denilir: Allah onu **أدحقه** etti ve **أسحقه** etti; yani: onu uzaklaştırdı; o hâlde o **دحيق**tir, yani: kovulmuş; ve **الصحاح**’ta: uzak, sürülmüş; bundan da hadis: “Sonra onlara Benî Kuşeyr’den bir adam geldi; onlara dedi ki: Ne kötü yaptınız; bir kavmin **دحيق**ine yöneldiniz de onu himaye ettiniz.”

Ve **دحقت** rahim su ile: onu attı ve onu kabul etmedi; ve **الصحاح**’ta: onu attı da onu kabul etmedi; **النابغة** dedi ki:
**دحقت عليك بناتق مذكار**
Ve anne onunla **دحقمت**; yani: onu doğurdu; denilir: Allah çirkin kılsın, onunla **دحقت** eden anneyi; **الصحاح**’ta olduğu gibi; bu **الأصمعي**’nin sözüdür; ve onun metni: Araplar der ki: Allah onu çirkin kılsın ve onunla **رمعت** eden anneyi, ve onunla **دحقت** eden anneyi, ve onunla **دمصت** eden anneyi; tek bir mânâda; yani: onu doğurdu.

Ve onun eli ondan **دحقت**: bir şeyi almaya kısa kaldığı zaman; İbn Abbâd’dan ve el-Leys’ten, ve İbn Sîde’den.

Ve **الدحق**, fetih ile, ve **الدحاق** **ككتاب**: devenin rahminin doğumundan sonra çıkmasıdır; İbn Düreyd’den; ve o **داحق**tır ve **دحوق**tur; sonuncusunu el-Cevherî nakletti.

Ve denildi: Deve ve başkası rahmiyle **دحقت** eder; **تدحق** **دحقا** ve **دحوقا**: doğumdan sonra onu çıkardı; sonra öldü.

Ve **الداحق**: öfkeli; İbn Düreyd dedi ki: Araplar bazen bunu söyler.

Ve **الداحق**: ahmak; İbn Abbâd dedi ki: erkeklerden **الداحق**: **التافه** gibidir; ve o, ahmaklığın en kötüsündendir; dedi ki: ve çoğulu: **داحقون**.

Ve **الداحق**: iri, sarı hurma; çoğulu: **دواحق**.

Ve İbn Abbâd dedi ki: **الدحوق** **كصبور**: gözün **الرأراء**’sı.

Dedi ki: **عين دحيق**: **المطروفة**ya benzer; ve onların rukyelerinde: “Sana göz değdirenin gözü **دحيق**tir; içinde **ترب سحيق** vardır; ve kanı **تدفيق**tir; ve eti **تمشيق**tir.”

Ve denilir: Devenin rahmi **اندحقت**; yani: **اندلقت**; el-Cevherî nakletti.

Ve ona ilâve olarak istidrâk edilenlerdendir: **رجل دحيق مدحق**: hayırdan ve insanlardan uzaklaştırılmış; **فعيل** mânâca **مفعول** demektir.

Ve Araplar, **عانته**sine galip gelen **العير**e **دحيقا** adını verir.

Ve İbn Hânî’ dedi ki: kadınlardan **الداحق**: rahmini yağ ve et olarak çıkarandır.

Ve Ebû Amr dedi ki: kadınlardan **الدحوق**: **المقاليت**in zıddıdır; onlar ise **المتئمات**tır.

Ve Ali hadîsinde -Allah ondan razı olsun-: “Benden sonra üzerinize karnı **مندحق** bir adam ortaya çıkacaktır.” Yani: onun genişi; sanki yanları birbirinden uzaklaşmış da genişlemiştir.

Ve Allah onu **دحقه** etti: ona aldırmadığı zaman; el-Cevherî nakletti.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%AD%D9%82/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

دَحَقَهُ
1 دَحَقَهُ دحقه دحقة , aor. دَحَقَ , (K,) inf. n. دَحْقٌ, (TA,) He drove him away; removed him; put him away, or far away; as also ↓ ادحقهُ. (K.) One says, اللّٰهُ وَأَسْحَقَهُ ↓ أَدْحَقَهُ, (S, TA,) i. e. May God remove him; or put him away, or far away. (TA.) ― -b2- And [hence, app.,] دَحَقَهُ النَّاسُ, (S,) or اللّٰهُ, (TA,) (assumed tropical:) Men, (S,) or God, (TA,) disregarded him, or cared not for him. (S, TA.) ― -b3- دَحَقَتِ الرَّحِمُ (S, K) بِالمَآءِ (K) The womb rejected the semen; did not admit it. (Sudot;, K.) ― -b4- And دَحَقَتْ بِرَحِمِهَا, aor. دَحَقَ , inf. n. دَحقٌ and دُحُوقٌ, She (a camel, or other animal,) ejected her womb after bringing forth, and died in consequence: (TA:) or دَحْقٌ and دِحَاقٌ [each app. as an inf. n., or the latter may be a simple subst.,] signify the coming forth of the womb of a she-camel after her giving birth. (IDrd, K, TA.) ― -b5- And دَحَقَتْ بِهِ She brought him forth. (As, S, K.) So in the saying, قَبَحَ اللّٰهُ أُمًّا دَحَقَتْ بِهِ [May God remove far from good, or prosperity, or success, a mother who brought him forth]. (S.) ― -b6- دَحَقَتْ يَدُهُ عَنْهُ His arm, or hand, fell short of reaching it, or attaining it. (Lth, Ibn-'Abbád, ISd, K.*)

4 أَدْحَقَ see above, in two places.

اندحقت رَحِمُ النَّاقَةُ
7 اندحقت رَحِمُ النَّاقَةُ اندحقت رحم الناقه اندحقت رحم الناقة The she-camel's womb came forth from its place. (S, K.)

دَحُوقٌ
دَحُوقٌ دحوق A she-camel whose womb comes forth after her giving birth; (S, K;) as also ↓ دَاحِقٌ. (K.)

دَحِيقٌ
دَحِيقٌ دحيق Driven away; (K;) removed; remote; put away, or far away. (S, K.) ― -b2- A man removed from good, or prosperity; and from others; as also ↓ مُدْحَقٌ. (TA.) ― -b3- عَيْنٌ دَحِيقٌ is like مَطْرُوفَةٌ [i. e. An eye hit, or hurt, with a thing, so that it sheds tears]. (Ibn-'Abbád, K, TA. [In the CK, المَطْرُوقَة is erroneously put for المَطْرُوفَة.]) مَنْ عَانَكَ عيْنُهُ دَحِيقْ فِيهَا تُرْبٌ سَحِيقْ وَ دَمُهُ تَدْفِيقْ وَلَحْمُهُ تَمْشِيقْ [Whoso smites thee with an evil eye, may his eye be hit, or hurt, so as to shed tears; may there be in it bruised earth; and may his blood be copiously shed; and may his flesh be much lacerated;] is one of their formulas of incantation. (TA.)

دَاحِقٌ
دَاحِقٌ داحق : see دَحُوقٌ. Also A woman ejecting her womb, fat and flesh. (TA.)

أَدْحَقٌ
أَدْحَقٌ ذ Further [or furthest] driven away or removed or put away: occurring in the following trad.: مَا مِنْ يَوْمٍ اـِبْلِيسُ فِيهِ أَدْحَرُ وَلَا أَدْحَقُ مِنْهُ فِىيَوْمِ عَرَفَةَ [There is not any day in which Iblees is more violently and ignominiously repelled, nor in which he is further driven away, than he is in the day of 'Arafeh]. (TA.)

مُدْحَقٌ
مُدْحَقٌ مدحق : see دَحِيقٌ.

##### Türkçe

**دَحَقَهُ**
1 **دَحَقَهُ** **دحقه** **دحقة** , muzâri‘ **دَحَقَ** , (K,) mastar ismi **دَحْقٌ**, (TA,) Onu sürdü; onu uzaklaştırdı; onu bir kenara koydu, yahut uzağa koydu; bunun gibi ↓ **ادحقهُ**. (K.) Şöyle denir: **اللّٰهُ وَأَسْحَقَهُ ↓ أَدْحَقَهُ**, (S, TA,) yani: Allah onu uzaklaştırsın; yahut onu bir kenara koysun, yahut uzağa koysun. (TA.) ― -b2- Ve [bundan dolayı, görünüşe göre,] **دَحَقَهُ النَّاسُ**, (S,) yahut **اللّٰهُ**, (TA,) (mecazî kabul edilerek:) İnsanlar, (S,) yahut Allah, (TA,) onu önemsemedi, yahut onunla ilgilenmedi. (S, TA.) ― -b3- **دَحَقَتِ الرَّحِمُ** (S, K) **بِالمَآءِ** (K) Rahim meniyi reddetti; onu kabul etmedi. (Sudot;, K.) ― -b4- Ve **دَحَقَتْ بِرَحِمِهَا**, muzâri‘ **دَحَقَ** , mastar ismi **دَحقٌ** ve **دُحُوقٌ**, O (dişi deve yahut başka hayvan,) doğurduktan sonra rahmini dışarı attı ve bunun sonucunda öldü: (TA:) yahut **دَحْقٌ** ve **دِحَاقٌ** [her biri görünüşe göre bir mastar ismi olarak; yahut ikincisi yalın bir isim olabilir,] dişi devenin doğurmasından sonra rahminin dışarı çıkmasını ifade eder. (IDrd, K, TA.) ― -b5- Ve **دَحَقَتْ بِهِ** Onu doğurdu. (As, S, K.) Şu sözde olduğu gibi: **قَبَحَ اللّٰهُ أُمًّا دَحَقَتْ بِهِ** [Allah, onu doğuran bir anneyi hayırdan, yahut bolluktan, yahut başarıdan uzaklaştırsın]. (S.) ― -b6- **دَحَقَتْ يَدُهُ عَنْهُ** Onun kolu yahut eli ona ulaşmaktan, yahut onu elde etmekten kısa kaldı. (Lth, Ibn-'Abbád, ISd, K.*)

4 **أَدْحَقَ** yukarıya bak; iki yerde.

**اندحقت رَحِمُ النَّاقَةُ**
7 **اندحقت رَحِمُ النَّاقَةُ** **اندحقت رحم الناقه** **اندحقت رحم الناقة** Dişi devenin rahmi yerinden dışarı çıktı. (S, K.)

**دَحُوقٌ**
**دَحُوقٌ** **دحوق** Doğurduktan sonra rahmi dışarı çıkan dişi deve; (S, K;) bunun gibi ↓ **دَاحِقٌ**. (K.)

**دَحِيقٌ**
**دَحِيقٌ** **دحيق** Sürülmüş; (K;) uzaklaştırılmış; uzak; bir kenara konmuş, yahut uzağa konmuş. (S, K.) ― -b2- Hayırdan, yahut bolluktan; ve başkalarından uzaklaştırılmış bir adam; bunun gibi ↓ **مُدْحَقٌ**. (TA.) ― -b3- **عَيْنٌ دَحِيقٌ** **مَطْرُوفَةٌ** gibidir [yani: Bir şeyle vurulmuş yahut incitilmiş bir göz; öyle ki yaş döker]. (Ibn-'Abbád, K, TA. [CK’de, **المَطْرُوقَة** yanlışlıkla **المَطْرُوفَة** yerine konmuştur.]) **مَنْ عَانَكَ عيْنُهُ دَحِيقْ فِيهَا تُرْبٌ سَحِيقْ وَ دَمُهُ تَدْفِيقْ وَلَحْمُهُ تَمْشِيقْ** [Kim sana kötü gözle vurursa, gözü vurulmuş yahut incitilmiş olsun da yaş döksün; içinde ezilmiş toprak bulunsun; ve kanı bolca akıtılsın; ve eti çokça parçalanmış olsun;] onların efsun formüllerinden biridir. (TA.)

**دَاحِقٌ**
**دَاحِقٌ** **داحق** : **دَحُوقٌ**’a bak. Ayrıca: Rahmini dışarı atan, şişman ve etli bir kadın. (TA.)

**أَدْحَقٌ**
**أَدْحَقٌ** ذ Daha fazla [yahut en fazla] sürülmüş yahut uzaklaştırılmış yahut bir kenara konmuş: şu hadiste vârid olmuştur: **مَا مِنْ يَوْمٍ اـِبْلِيسُ فِيهِ أَدْحَرُ وَلَا أَدْحَقُ مِنْهُ فِىيَوْمِ عَرَفَةَ** [İblîs’in içinde daha şiddetli ve aşağılayıcı biçimde geri püskürtüldüğü, ne de içinde daha fazla uzaklaştırıldığı herhangi bir gün yoktur; ‘Arefe gününde olduğundan daha fazla]. (TA.)

**مُدْحَقٌ**
**مُدْحَقٌ** **مدحق** : **دَحِيقٌ**’e bak.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%AD%D9%82/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

دَحَقَ
دَحَقَ A ( n. ac. دَحْق 1 ),
a.  Drove away, repulsed, rejected.

دَحِيْق
دَحِيْق 25 ,
a.  Driven, repulsed, rejected; far removed.

##### Türkçe

دَحَقَ
**دَحَقَ** A (mastarı **دَحْق** 1),
a. Uzaklaştırdı, defetti, reddetti.

دَحِيْق
**دَحِيْق** 25,
a. Uzaklaştırılmış, defedilmiş, reddedilmiş; pek uzak kılınmış.
