# دحق — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%AD%D9%82/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AF%D8%AD%D9%82/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [دحق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%AD%D9%82.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: دحق

العرب تسمي العَيْر الذي غُلِب على عانَته دَحِيقاً. وقال ابن المظفر: الدَّحْقُ أن تَقصُر يد الرجل عن الشيء، تقول: دَحَقَتْ يدُ فلان عن فلان. ابن سيده: دحَقَتْ يدِي عن الشيء تَدْحَق دَحْقاً: قصُرت عن تناوُله. والدَّحْقُ: الدَّفْع. وقد أَدْحقه الله أي باعَده عن كل خير. ورجل دَحِيقٌ مُدْحَقٌ: مُنَحّىً عن الخير والناسِ، فَعِيل بمعنى مفعول. ودحَقَت الرَّحِمُ إذا رَمتْ بالماء فلم تقبله؛ قال النابغة:
دحَقَتْ عليك بِناتِقٍ مِذْكارِ
ودحَقت الناقة وغيرها برحمها تَدْحَق دَحْقاً ودُحوقاً، وهي داحق ودْحُوق: أَخرجَتها بعد النِّتاج فماتت. وانْدحَقت رَحِمُ الناقة أَي انْدَلَقت. ودَحقَت المرأَة بولدها دَحْقاً: ولدت بعضَهم في إثر بعض. ابن هانئ: الدّاحق من النساء المُخرجة رحمها شَحْماً ولحماً. الأصمعي: تقول العرب قبَّحه الله وأُمّاً رَمَعَتْ به ودَحَقَت به ودَمَصَتْ به بمعنى واحد أَي ولدته. أَبو عمرو: الدَّحُوق من النساء ضد المَقاليت، وهن المُتْئمات. وفي حديث علي، رضي الله عنه: سيظهر بعدي عليكم رجل مُنْدَحِقُ البطن أي واسعها كأَنَ جوانِبها قد بَعُد بعضُها من بعض فاتَّسعتْ. والدَّحِيقُ: البعيد المُقْصى، وقد دَحقَه الناس أَي لا يُبالي به. والدَّاحِق: الغَضْبان. ويقال: أَدْحَقه الله وأَسْحَقه وفي حديث عرفة: ما من يومٍ إبليسُ فيه أَدْحَرُ ولا أَدْحَقُ منه في يوم عرَفةَ؛ الدحْقُ: الطرْدُ والإبعادُ. وفي الحديث حين عَرَضَ نَفْسه على أَحْياء العرب: عَمَدْتم إلى دَحِيقِ قومِ فأَجَرْتُموه أي طَرِيدِهم.

### Türkçe

Araplar, kasığı üzerinde galip gelinmiş olan **العَيْر**’e **دَحِيقاً** adını verir. İbn
el-Muzaffer dedi ki: **الدَّحْقُ**, erkeğin elinin bir şeyden kısa kalmasıdır; “Falanın eli falandan
**دَحَقَتْ** (kısa kaldı)” dersin. İbn Sîde: “Elim bir şeyden **دحَقَتْ**; **تَدْحَق** **دَحْقاً**: onu
almaktan kısa kaldı.” Ve **الدَّحْقُ**: itmedir. Ve Allah onu **أَدْحقه**; yani onu her hayırdan uzaklaştırdı. Ve
**دَحِيقٌ مُدْحَقٌ** adam: hayırdan ve insanlardan uzaklaştırılmıştır; **فَعِيل** vezni **مفعول** mânâsındadır. Ve rahim **دحَقَت**
olur; suyu attığı zaman da onu kabul etmediğinde; en-Nâbiga dedi ki:
دحَقَتْ عليك بِناتِقٍ مِذْكارِ
Ve deve ve başkası rahmiyle **ودحَقت**; **تَدْحَق** **دَحْقاً** ve **دُحوقاً**; o **داحق**
ve **ودْحُوق**tur: doğumdan sonra onu çıkardı da öldü. Ve devenin rahmi **انْدحَقت**; yani
**انْدَلَقت** (döküldü/sarktı). Ve kadın çocuğuyla **دَحقَت**; **دَحْقاً**: onların bir kısmını bir kısmının peşi sıra doğurdu. İbn Hâni’:
Kadınlardan **الدّاحق**, rahmini yağ ve et olarak dışarı çıkarandır. el-Asma‘î: Araplar şöyle der:
“Allah onu çirkin kılsın; ve bir anne ki onunla **رَمَعَتْ** ve onunla **دَحَقَت** ve onunla **دَمَصَتْ**” bir mânâdadır; yani
onu doğurdu. Ebû Amr: Kadınlardan **الدَّحُوق**, **المَقاليت**in zıddıdır; onlar **المُتْئمات**tır (ikiz doğuranlar).
Ali’nin, Allah ondan razı olsun, hadisinde: “Benden sonra üzerinize karnı **مُنْدَحِقُ** bir adam ortaya çıkacak”; yani
genişi; sanki yanları birbirinden uzaklaşmış da genişlemiş. Ve **الدَّحِيقُ**:
uzak, uzaklaştırılmış olandır; ve insanlar onu **دَحقَه**; yani ona aldırış etmez. Ve **الدَّاحِق**: öfkeli olandır.
Ve denilir: Allah onu **أَدْحَقه** ve **أَسْحَقه**. Ve Arefe hadîsinde: “Hiçbir gün yoktur ki İblîs onda
Arefe günündekinden daha **أَدْحَرُ** ve daha **أَدْحَقُ** olsun”; **الدحْقُ**: kovma ve uzaklaştırmadır.
Ve hadiste, Arap kabilelerine kendisini arz ettiği sırada: “Bir kavmin **دَحِيقِ**
olanına yöneldiniz de onu himaye ettiniz”; yani onların kovulmuşuna.
