# دحق — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%AD%D9%82/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AF%D8%AD%D9%82/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [دحق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%AD%D9%82.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: دحق

دحقه، كمنعه يدحقه دحقا: طرده وأبعده، ومنه حديث عرفة: ما من يوم إبليس فيه أدحر ولا أدحق منه في يوم عرفة كأدحقه يقال: أدحقه الله وأسحقه، أي: أبعده فهو دحيق أي: طريد، وفي الصحاح: بعيد مقصى، ومنه الحديث:  ثم أتاهم رجل من بني قشير، فقال لهم: بئسما صنعتم، عمدتم إلى دحيق قوم فأجرتموه  .
 ودحقت الرحم بالماء: رمته ولم تقبله وفي الصحاح: رمت به فلم تقبله، قال النابغة:
  دحقت عليك بناتق مذكار ودحقمت الأم به أي: ولدته يقال: قبح الله أما دحقت به، كما في الصحاح، وهو قول الأصمعي، ونصه: تقول العرب: قبحه الله وأما رمعت به، ودحقت به، ودمصت به، بمعنى واحد، أي: ولدته.
 ودحقت يده عنه: إذا قصرت عن تناول الشيء، عن ابن عباد والليث، وابن سيده.
 والدحق، بالفتح، والدحاق ككتاب: أن تخرح رحم الناقة بعد ولادها عن ابن دريد وهي داحق ودحوق الأخير نقله الجوهري.
 وقيل: دحقت الناقة وغيرها برحمها تدحق دحقا ودحوقا: أخرجتها بعد النتاج، فماتت.
 والداحق: الغضبان قال ابن دريد: ربما قالت العرب ذلك.
 والداحق: الأحمق وقال ابن عباد: الداحق من الرجال: مثل التافه، وهو من أسوإ الحمق، قال: و ج: داحقون.
 والداحق : تمر أصفر ضخم ، ج: دواحق.
 وقال ابن عباد: الدحوق كصبور: الرأراء العين.
 قال: وعين دحيق: شبه المطروفة، وفي رقاهم:  من عانك عينه دحيق، فيها ترب سحيق، ودمه تدفيق، ولحمه تمشيق  .
 ويقال: اندحقت رحم الناقة أي: اندلقت نقله الجوهري.
 ومما يستدرك عليه: رجل دحيق مدحق: منحى عن الخير والناس، فعيل بمعنى مفعول.
 والعرب تسمى العير الذي غلب على عانته: دحيقا.
 وقال ابن هانىء: الداحق من النساء: المخرجة رحمها شحما ولحما.
 وقال أبو عمرو: الدحوق من النساء: ضد المقاليت، وهن المتئمات.
 وفي حديث علي- رضي الله عنه-:  سيظهر بعدى عليكم رجل مندحق البطن  . أي: واسعها، كأن جوانبها قد بعد بعضها من بعض، فاتسعت.
 وقد دحقه الله: إذا كان لا يبالي به، نقله الجوهري.

### Türkçe

دحقه, **كمنعه** onu **يدحقه** **دحقا**: onu kovdu ve uzaklaştırdı; bundan da Arefe hadisi: “İblîs’in içinde Arefe gününden daha çok **أدحر** ve daha çok **أدحق** olduğu hiçbir gün yoktur”; “**كأدحقه**” denilir: Allah onu **أدحقه** etti ve **أسحقه** etti; yani: onu uzaklaştırdı; o hâlde o **دحيق**tir, yani: kovulmuş; ve **الصحاح**’ta: uzak, sürülmüş; bundan da hadis: “Sonra onlara Benî Kuşeyr’den bir adam geldi; onlara dedi ki: Ne kötü yaptınız; bir kavmin **دحيق**ine yöneldiniz de onu himaye ettiniz.”

Ve **دحقت** rahim su ile: onu attı ve onu kabul etmedi; ve **الصحاح**’ta: onu attı da onu kabul etmedi; **النابغة** dedi ki:
**دحقت عليك بناتق مذكار**
Ve anne onunla **دحقمت**; yani: onu doğurdu; denilir: Allah çirkin kılsın, onunla **دحقت** eden anneyi; **الصحاح**’ta olduğu gibi; bu **الأصمعي**’nin sözüdür; ve onun metni: Araplar der ki: Allah onu çirkin kılsın ve onunla **رمعت** eden anneyi, ve onunla **دحقت** eden anneyi, ve onunla **دمصت** eden anneyi; tek bir mânâda; yani: onu doğurdu.

Ve onun eli ondan **دحقت**: bir şeyi almaya kısa kaldığı zaman; İbn Abbâd’dan ve el-Leys’ten, ve İbn Sîde’den.

Ve **الدحق**, fetih ile, ve **الدحاق** **ككتاب**: devenin rahminin doğumundan sonra çıkmasıdır; İbn Düreyd’den; ve o **داحق**tır ve **دحوق**tur; sonuncusunu el-Cevherî nakletti.

Ve denildi: Deve ve başkası rahmiyle **دحقت** eder; **تدحق** **دحقا** ve **دحوقا**: doğumdan sonra onu çıkardı; sonra öldü.

Ve **الداحق**: öfkeli; İbn Düreyd dedi ki: Araplar bazen bunu söyler.

Ve **الداحق**: ahmak; İbn Abbâd dedi ki: erkeklerden **الداحق**: **التافه** gibidir; ve o, ahmaklığın en kötüsündendir; dedi ki: ve çoğulu: **داحقون**.

Ve **الداحق**: iri, sarı hurma; çoğulu: **دواحق**.

Ve İbn Abbâd dedi ki: **الدحوق** **كصبور**: gözün **الرأراء**’sı.

Dedi ki: **عين دحيق**: **المطروفة**ya benzer; ve onların rukyelerinde: “Sana göz değdirenin gözü **دحيق**tir; içinde **ترب سحيق** vardır; ve kanı **تدفيق**tir; ve eti **تمشيق**tir.”

Ve denilir: Devenin rahmi **اندحقت**; yani: **اندلقت**; el-Cevherî nakletti.

Ve ona ilâve olarak istidrâk edilenlerdendir: **رجل دحيق مدحق**: hayırdan ve insanlardan uzaklaştırılmış; **فعيل** mânâca **مفعول** demektir.

Ve Araplar, **عانته**sine galip gelen **العير**e **دحيقا** adını verir.

Ve İbn Hânî’ dedi ki: kadınlardan **الداحق**: rahmini yağ ve et olarak çıkarandır.

Ve Ebû Amr dedi ki: kadınlardan **الدحوق**: **المقاليت**in zıddıdır; onlar ise **المتئمات**tır.

Ve Ali hadîsinde -Allah ondan razı olsun-: “Benden sonra üzerinize karnı **مندحق** bir adam ortaya çıkacaktır.” Yani: onun genişi; sanki yanları birbirinden uzaklaşmış da genişlemiştir.

Ve Allah onu **دحقه** etti: ona aldırmadığı zaman; el-Cevherî nakletti.
