# دخس — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%AE%D8%B3/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AF%D8%AE%D8%B3/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [دخس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%AE%D8%B3.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: دخس

باب الخاء والسين والدال معهما
س خ د، د خ س مستعملان فقط
سخد:
السُّخْد: ما فيه الولد في المشيمة من المرأة، وهو ماء السَّلَى، والسَّلَى: لباس الولد، وإذا أسخدت الرحم سكن الولد، وهي الحولاء من الإبل وغيرها، ومنه ماء غليظ.
وأصبح فلان مُسَخَّدا، أي: ثقيلا من مرض أو غيره كأنهم يريدون من معنى السُّخْد.
دخس: الدَّخسُ: الإنسان التار المكتنز. غير جد جسيم.
والدَّخْسُ: الفتي من الدببة. والدَّخسُ: الرجل الكثير اللحم، والجميع: الأدخاس.
والدَّخْسُ: اندساس الشيء تحت التراب كما تُدْخَسُ الأثفية في الرماد ، ويقال للأثافي: دَواخِس لانْدِساسِها في الرماد، قال العجاج:
دواخسا في الأرض إلا شعفا
أي: إلا رؤوسها. وقال:
فأطرفت إلا ثلاثاً دُخَّسا
والدُّخَسُ: دابة تَنْدَخِسُ في الرمل.
والدَّخَسُ: داء يأخذ في قوائم الدابة.. فرس دَخِسٌ. والدَّخَسُ: امتلاء العظم من السمن. جمل مُدْخِسٌ. والجميع: مُدْخِسات. وامرأة مُدْخِسة، أي سمنت حتى صارت دخسا.
والدَّخيس: لحم باطن الكف. والدَّخيسُ: عظم الحوشب. والدَّخيسُ من الناس: العدد المجتمع.
قال العجاج:
جمَّ الدَّخيسِ بالثُّغُور أحوسَا
ودخيسُ اللحم: مكتنزه.

### Türkçe

باب **الخاء** ve **السين** ve **الدال**’ın onlarla birlikte olduğu bölüm

**س خ د** ve **د خ س** yalnızca kullanılmıştır.

**سخد**:
**السُّخْد**: kadından olan meşime içinde çocuğun içinde bulunduğu şeydir; o, **السَّلَى**’nın suyudur. **السَّلَى**: çocuğun giysisidir. Rahim **أسخدت** olduğu vakit çocuk sakinleşir; o, develerden ve başkalarından **الحولاء**’dır; ondan (da) koyu bir su (vardır).
Ve falan kimse **مُسَخَّدا** olarak sabahladı; yani: hastalıktan veya başkasından ağır (oldu); sanki **السُّخْد**’un manasından (bir şeyi) murat ediyorlar.

**دخس**: **الدَّخسُ**: dolgun, tıknaz, iri insan. Pek de çok cüsseli değil.
Ve **الدَّخْسُ**: ayılardan genç olan. Ve **الدَّخسُ**: eti çok olan adam; hepsi: **الأدخاس**.
Ve **الدَّخْسُ**: şeyin toprağın altına sokulması; nitekim **تُدْخَسُ** **الأثفية** külde (olduğu gibi). Ve **الأثافي**’ye, külde sokulmuş olmalarından dolayı **دَواخِس** denir. **العجاج** dedi ki:
دواخسا في الأرض إلا شعفا
yani: ancak başları (hariç). Ve dedi ki:
فأطرفت إلا ثلاثاً دُخَّسا
Ve **الدُّخَسُ**: kumda **تَنْدَخِسُ** olan bir binek hayvanı.
Ve **الدَّخَسُ**: binek hayvanının ayaklarında tutan bir hastalık. **فرس دَخِسٌ**. Ve **الدَّخَسُ**: kemiğin yağdan dolması. **جمل مُدْخِسٌ**. Ve hepsi: **مُدْخِسات**. Ve **امرأة مُدْخِسة**: yani semirdi de **دخسا** oldu.
Ve **الدَّخيس**: avuç içinin iç tarafının eti. Ve **الدَّخيسُ**: **الحوشب**’in kemiği. Ve insanlardan **الدَّخيسُ**: toplanmış sayı.
**العجاج** dedi ki:
جمَّ الدَّخيسِ بالثُّغُور أحوسَا
Ve **دخيسُ اللحم**: onun tıknazı (dolgunu).
