# ددد — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%AF%D8%AF/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AF%D8%AF%D8%AF/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ددد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%AF%D8%AF.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: ددد

الدد، مخفف: اللهو واللعب، ومنه الحديث: ما أنا من دد، ولا الدد مني، وفيه أربع لغات: تقول هذا دد، كيد، وددا، كقفا ومثله الدماميني بعصا، وددن، بالنون ثالثة، وددد، بثلاث دالات. كذا في شرح التسهيل للدماميني. والدد: ع، و اسم امرأة، والدد: الحين من الدهر، نقله الصاعاني، وقد يعاد في ددى، أعني المعتل اللام، وفي النون أيضا إن شاء الله تعالى، وسنلم عليه بالكلام هناك.
 الددد، ككتف، أهمله الجوهري، وهذه هي اللغة الرابعة التي سبقت الإشارة إليها، وقد جاء في قول الطرماح بن حكيم الشاعر، فيما أنشده بعض الرواة، قاله الليث:
  واستطرقت ظعنهم لما أحزأل بهمآل الضحى ناشطا من داعب ددد

  قال الليث: وإنما قال ددد، لأنه لما جعله نعتا لداعب كسعه، أي أتبعه بدال ثالثة، وإنما عبر بالكسع إغرابا وإيماء إلى وقوع مثله في كلام بعض الأقدمين من الصرفيين. قاله شيخنا، لأن النعت لا يتمكن حتى يتم ثلاثة أحرف فما فوقها، فصار دددا. انتهى نص الليث. قال شيخنا: وفيه نظر. وأراد الناشط الشوق النازع، أي الجاذب، وهذا من جملة مقالة الليث. قال الصاغاني: ويروى: من داعبات دد.

### Türkçe

**الدد**، muhaffef: eğlence ve oyun; ondan hadis: “Ben **دد**’den değilim, **الدد** de benden değildir.” Ve onda dört lugat vardır: “bu **دد**” dersin, “**كيد**” gibi; ve “**وددا**”, “**قفا**” gibi; ve onun benzeri **الدماميني** “**بعصا**” ile; ve “**وددن**”, **النون** ile üçüncü; ve “**وددد**”, üç **دالات** ile. Böylece **شرح التسهيل للدماميني**’de. Ve **الدد**: **ع**; ve bir kadının adıdır. Ve **الدد**: zamandan bir vakittir; onu **الصاعاني** nakletti. Ve **ددى**’de, yani lâm’ı illetli olanda, iade edilebilir; ve **النون**’da da, inşallah تعالى; ve orada sözle onun üzerine işaret edeceğiz.

**الددد**، “**كتف**” gibi; onu **الجوهري** ihmâl etti. Ve bu, daha önce işaret edilen dördüncü lugattır. Ve şair **الطرماح بن حكيم**’in sözünde gelmiştir; bazı râvîlerin kendisinden inşad ettiği üzere; onu **الليث** söyledi:

واستطرقت ظعنهم لما أحزأل بهمآل الضحى ناشطا من داعب ددد

**الليث** dedi: O ancak **ددد** dedi; çünkü onu **داعب** için bir sıfat kılınca onu **كسعه** etti; yani onu üçüncü bir **دال** ile tâbi kıldı. Ve ancak **الكسع** ile ifade etti; garipleştirmek ve sarfçılardan bazı eskilerin كلامında bunun benzerinin vukuuna imâ etmek için. Onu şeyhimiz söyledi; çünkü sıfat, üç harf ve üstü tamamlanmadıkça temekkün etmez; böylece **دددا** oldu. **الليث**’in nassı bitti. Şeyhimiz dedi: Onda nazar vardır. Ve **الناشط** ile, çekip çıkaran şevki murad etti; yani çekici. Ve bu, **الليث**’in sözünün cümlesindendir. **الصاغاني** dedi: Şöyle de rivayet olunur: “من داعبات دد”.
