# درد — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B1%D8%AF/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AF%D8%B1%D8%AF/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [درد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B1%D8%AF.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: درد

الدَّرَد: ذهاب الأَسنان، دَرِدَ دَرَداً.
ورجل أَدْرَدُ: ليس في فمه سن، بيّن الدَّرَد، والأُنثى دَرْداء، وفي الحديث: أمرت بالسواك حتى خفت لأدْرَدَنَّ؛ أَراد بالخوف الظن والعرب تذهب بالظن مذهب اليقين فتجاب بجوابها فتقول: ظننت لعبدالله خير منك؛ وفي رواية: لزمت السواك حتى خشيت أَن يُدْرِدَني أَي يذهب بأَسناني، والدِّرْدِمُ كالإِدْرِدِ ميمه زائدة، والدَّرْداءُ من الإِبل: التي لحقت أَسنانُها بدُرْدُرها من الكبَر، والدِّرْدِم، بالكسر: الناقة المسنة وهي الدَّرداءُ، والميم زائدة، كما قالوا للدَّلْقاءِ دِلْقِم، وللدَّقْعاءِ دِقْعِم على فِعْلِم؛ وقول النابغة الجعدي:
ونحن رَهَنَّا بالافاقة عامراً،
بما كان في الدَّرداءِ، رَهْناً فَأُبْسِلا
قال أَبو عبيدة: الدَّرداءُ كتيبة كانت لهم.
والدَّرَدُ، الحَرَدُ، ورجل دَرِدٌ: حَرِدٌ.
ودُرَيْدٌ: اسم، وذُرَيْدٌ: تصغير أَدرد مرخماً.
ودُرْدِيُّ الزيت وغيره: ما يبقى في أَسفله. وفي حديث الباقر: أَتجعلون في النبيذ الدُّرْدِيَّ؟ قيل: وما الدردي؟ قال: الرَّوْبَةُ؛ أَراد بالدردي الخميرة التي تترك على العصير والنبيذ ليتخمر، وأَصله ما يركد في أَسفل كل مائع كالأَشربة والأَدهان.

### Türkçe

**الدَّرَد**: dişlerin gitmesi; **دَرِدَ** **دَرَداً**.

Ve bir adam **أَدْرَدُ**: ağzında diş olmayan; **الدَّرَد**’i açık (belli) olan; dişisi **دَرْداء**. Ve
hadiste: “Misvakla emrolundum, ta ki **لأدْرَدَنَّ**’den korktum”; korku ile zannı kastetti; Araplar zannı yakîn yoluna götürürler de onun cevabıyla cevaplanır; şöyle der: “Abdullah hakkında senden hayır zannettim.” Ve
bir rivayette: “Misvaka devam ettim, ta ki beni **يُدْرِدَني**’den korktum”; yani dişlerimi götürür. Ve **الدِّرْدِمُ**,
**الإِدْرِدِ** gibidir; onun **ميم**’i ziyadedir. Ve develerden **الدَّرْداءُ**: dişleri
yaşlılıktan dolayı **دُرْدُر**’una yetişmiş olan. Ve **الدِّرْدِم** (kesre ile): yaşlı dişi deve; o
**الدَّرداءُ**’dır; ve **ميم** ziyadedir; nitekim **الدَّلْقاءِ** için **دِلْقِم** dediler, **الدَّقْعاءِ** için de **دِقْعِم**
**فِعْلِم** vezni üzere. Ve en-Nâbiğa el-Ca‘dî’nin sözü:
ونحن رَهَنَّا بالافاقة عامراً،
بما كان في الدَّرداءِ، رَهْناً فَأُبْسِلا
Ebû Ubeyde dedi: **الدَّرداءُ** onlara ait bir tabur idi.

Ve **الدَّرَدُ**, **الحَرَدُ**’dur. Ve bir adam **دَرِدٌ**: **حَرِدٌ**.

Ve **دُرَيْدٌ**: bir isimdir. Ve **ذُرَيْدٌ**: **أَدرد**’in küçültmesi; kısaltılmış (terhîmli) olarak.

Ve zeytinin ve başkasının **دُرْدِيُّ**’si: onun dibinde kalan şey. Ve el-Bâkır’ın hadisinde: “Nebîzde **الدُّرْدِيَّ** mi yapıyorsunuz?” denildi: “Derdî nedir?” dedi: “**الرَّوْبَةُ**”; derdî ile, şıranın ve nebîzin üzerine bırakılan, mayalansın diye (bırakılan) mayayı kastetti. Aslı ise, içecekler ve yağlar gibi her sıvının dibinde çöken şeydir.
