# درنك (د-ر-ن-ك) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B1%D9%86%D9%83
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AF%D8%B1%D9%86%D9%83

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: د - ر - ن - ك
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 4 sözlük

## Sözlükler (4)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B1%D9%86%D9%83/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

الكاف والدال
ك ن د ر، د ر ن ك، ك ر د م، د ر م ك، د م ل ك مستعملات كندر: الكُنْدُر: اسم للعلك، والكُنْدُرُ: ضرب من حساب الروم. والكُنْدُرُ: الحمار الوحشي وكذلك الكُنادر، قال العجاج:
كأن تحتي كُنْدُراً كُنادِرا
وكُنْدُرةُ البازي: مجثم يهيأ له من خشب أو مدر، دخيل.
درنك: الدُّرْنُوكُ: ضرب من الثياب له خمل قصير كخمل المناديل، وبه تشبه فروة البعير، قال:
عن ذي دَرانِيكَ، ولبداً أهدبا
درمك: الدَّرْمَكُ: الدقيق الحوارى. قال:
له دَرْمكٌ في رأسِه ومشاربٌ		ومسك وريحان وراح تصفقُ
كردم: الكَرْدَمُ: الرجل القصير الضخم.
دملك: الدُّمْلُوكُ: الحجر المُدَمْلَكُ المُدَمْلَقُ. وقد تَدَمْلَك ثديها، ولا يقال: تَدَمْلَق، قال:
لم يعد ثديها عن آن تَفَلَّكا
مستنكران المس قد تَدَمْلَكا

##### Türkçe

**الكاف والدال**
**ك ن د ر**، **د ر ن ك**، **ك ر د م**، **د ر م ك**، **د م ل ك** kullanımdadır. **كندر**: **الكُنْدُر**: sakız için bir addır; **الكُنْدُر**: Rumların hesabından bir türdür. **الكُنْدُر**: yaban eşeğidir; aynı şekilde **الكُنادر**. **العجاج** dedi ki:
كأن تحتي **كُنْدُراً** **كُنادِرا**
Ve **كُنْدُرةُ البازي**: ona (doğan’a) ağaçtan yahut kerpiçten hazırlanmış bir tünek; yabancı (kökenli).

**درنك**: **الدُّرْنُوكُ**: mendillerin havı gibi kısa havı olan bir tür elbise; onunla devenin postu benzetilir. Dedi ki:
عن ذي **دَرانِيكَ**، ولبداً أهدبا

**درمك**: **الدَّرْمَكُ**: beyaz (has) un. Dedi ki:
له **دَرْمكٌ** في رأسِه ومشاربٌ		ومسك وريحان وراح تصفقُ

**كردم**: **الكَرْدَمُ**: kısa, iri yapılı adam.

**دملك**: **الدُّمْلُوكُ**: **المُدَمْلَكُ** **المُدَمْلَقُ** taş. Ve onun memesi **تَدَمْلَك** etti; **تَدَمْلَق** denilmez. Dedi ki:
لم يعد ثديها عن آن تَفَلَّكا
مستنكران المس قد **تَدَمْلَكا**

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B1%D9%86%D9%83/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الدُرْنوكُ: ضربٌ من البُسُطِ ذو خَمْل، وتشبَّه به فروةُ البعير.

##### Türkçe

**الدُرْنوكُ**: havlı olan yaygılardan bir türdür; deve postu ona benzetilir.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B1%D9%86%D9%83/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الدُّرْنُوك والدِّرْنيك: ضرب من الثياب أَو البُسْط، له خَمَل قصير كخَمَل المناديل وبه يشبه فروة البعير والأَسد؛ قال: عن ذي دَرَانيكَ ولِِبداً أَهْدَبا
وأَنشد الجوهري لرؤبة:
جَعْد الدَّرَانيك رفَلّ الأَجْلاد،
كأَنه مُخْتَضِب في أَجْساد
وقد يقال في جمعه دَرَانِك؛ قال الراجز:
أَرْسَلْتُ فيها قَطِماً لُكالِكا،
كأنّ فوق ظهره دَرَانِكا
والدُّرْنُوك والدِّرْنِكُ: الطِّنْفَسة؛ وأَما قول الراجز يصف بعيراً: كأنه مُجلَّلٌ دَرَانكا
فقد يكون جمع دُرْنوك، وهو ما ذكرنا من أنه ضرب من الثياب له خَمَل قصير كخَمَل المناديل، وإنما يريد أَن عليه وَبَرَ عامين أَو أَعوام، أَو أَراد دَرَانِيكا فحذف الياء للضرورة، وقد يجوز أَن يكون جمع الدِّرْنك التي هي الطِّنْفَسة. أَبو عبيدة: الدُّرْنوك البِساط، وجمعه دَرَانك. شمر: الدَّرَانيك تكون سُتوراً وفُرُشاً، والدُّرْنُوك فيه الصفرة والحضرة، قال: ويقال هي الطِّنَافس. وفي حديث ابن عباس قال: صليت معه على دُرْنوك قد طَبَّق البيت كله، وفي رواية دُرْمُوك، بالميم، وهو على التعاقب.

الدُّرْنُوك والدِّرْنيك: ضرب من الثياب أَو البُسْط، له خَمَل قصير كخَمَل المناديل وبه يشبه فروة البعير والأَسد؛ قال: عن ذي دَرَانيكَ ولِِبداً أَهْدَبا
وأَنشد الجوهري لرؤبة:
جَعْد الدَّرَانيك رفَلّ الأَجْلاد،
كأَنه مُخْتَضِب في أَجْساد
وقد يقال في جمعه دَرَانِك؛ قال الراجز:
أَرْسَلْتُ فيها قَطِماً لُكالِكا،
كأنّ فوق ظهره دَرَانِكا
والدُّرْنُوك والدِّرْنِكُ: الطِّنْفَسة؛ وأَما قول الراجز يصف بعيراً: كأنه مُجلَّلٌ دَرَانكا
فقد يكون جمع دُرْنوك، وهو ما ذكرنا من أنه ضرب من الثياب له خَمَل قصير كخَمَل المناديل، وإنما يريد أَن عليه وَبَرَ عامين أَو أَعوام، أَو أَراد دَرَانِيكا فحذف الياء للضرورة، وقد يجوز أَن يكون جمع الدِّرْنك التي هي الطِّنْفَسة. أَبو عبيدة: الدُّرْنوك البِساط، وجمعه دَرَانك. شمر: الدَّرَانيك تكون سُتوراً وفُرُشاً، والدُّرْنُوك فيه الصفرة والحضرة، قال: ويقال هي الطِّنَافس. وفي حديث ابن عباس قال: صليت معه على دُرْنوك قد طَبَّق البيت كله، وفي رواية دُرْمُوك، بالميم، وهو على التعاقب. د حالِكٌ. والحَلَكُوك، بالتحريك: الشديد السواد. وأَسود مثلُ حَلَكِ الغرابِ وحَنَكِ الغراب، وشيء حالِكٌ ومْحْلَولِك ومْحْلَنْكِكٌ وحُلْكُوك، ولم يأْت في الأَلوان فُعْلُول إلاّ هذا؛ قال ابن سيده: قالوا وهو أشد سواداً من حَلَكِ الغراب، وأنكرها بعضهم وقال: إنما هو من حَنَك الغراب أَي مِنقاره، وقيل: سواده، وقيل: نون حَنَك بدل من لام حَلَك. قال يعقوب: قال الفراء قلت لأَعرابي: أَتقول كأَنه حَنَكُ الغرابِ أَو حَلَكه فقال: لا أقول حلكه أبداً، وقال أبو زيد: الحَلَك اللون والحَنَك المنقار؛ وقوله أَنشده ثعلب:
مِداد مثل حالِكَةِ الغُراب،
وأَقلام كمُرْهَفَةِ الحِرابِ
يجوز أَن يكون لغة في حَلَك الغراب، ويجوز أَن يعني به ريشته خافِيتَه أَو قادِمته أَو غير ذلك من ريشه. وفي لسانه حُلْكة كحُكْلَةٍ. والحُلْكةُ والحُلْكاءُ والحُلَكاءُ والحَلَكاءُ والحُلُكَّى على فُعُلَّى: دويبة شبيهة بالعَظَاءة. الأَزهري: والحُلَكةُ مثال الهُمزَة ضرب من العظَاء، ويقال دُويْبة تغوص في الرمل؛ قال ابن بري: شاهده قول الراجز: يا ذا النِّجادِ الحُلَكَهْ،
والزوجةِ المُشْتَركه،
ليْسَتْ لِمَن لَيْسَتْ لَكَهْ
وكذلك الحَلْقاءُ مثل العنقاء.

##### Türkçe

**الدُّرْنُوك** ve **الدِّرْنيك**: elbiselerden yahut yaygılardan bir tür; onun kısa bir tüyü vardır, mendillerin tüyü gibi; onunla deve ve aslan postuna benzer; dedi ki:

“tüylü bir **دَرَانيكَ** sahibinden ve püsküllü bir keçe(den)”

Cevherî, Ru’be’den rivayet etti:

“kıvırcık **الدَّرَانيك**; derileri sürüyen,
sanki cesetler içinde kınalanmış gibi”

Onun cem‘inde **دَرَانِك** de denilir; râciz dedi ki:

“içinde, topallayan birini, sendeleyen(leri) saldım,
sanki sırtının üstünde **دَرَانِكا** var”

**الدُّرْنُوك** ve **الدِّرْنِكُ**: **الطِّنْفَسة** (küçük yaygı); fakat râcizin bir deveyi vasfederek sözü:

“sanki **دَرَانكا** ile örtülmüş”

o, **دُرْنوك**’un cem‘i olabilir; o da, bizim zikrettiğimiz şeydir: kısa tüyü olan elbiselerden bir tür, mendillerin tüyü gibi; ancak o, onun üzerinde iki yılın yahut yılların tüyü bulunduğunu kasteder; yahut **دَرَانِيكا** istedi de zaruret için **الياء**’yı hazfetti; ve **الطِّنْفَسة** olan **الدِّرْنك**’in cem‘i olması da caiz olabilir. Ebû Ubeyde: **الدُّرْنوك** yaygıdır, cem‘i **دَرَانك**’tır. Şemmer: **الدَّرَانيك** perdeler ve döşekler olur; **الدُّرْنُوك**’ta sarılık ve yeşillik vardır; dedi ki: ve **الطِّنَافس** denilir. İbn Abbâs hadîsinde dedi ki: Onunla, evin tamamını kaplamış bir **دُرْنوك** üzerinde namaz kıldım; bir rivayette **دُرْمُوك** (mim ile)dir; o, nöbetleşe gelme üzerinedir.

**الدُّرْنُوك** ve **الدِّرْنيك**: elbiselerden yahut yaygılardan bir tür; onun kısa bir tüyü vardır, mendillerin tüyü gibi; onunla deve ve aslan postuna benzer; dedi ki:

“tüylü bir **دَرَانيكَ** sahibinden ve püsküllü bir keçe(den)”

Cevherî, Ru’be’den rivayet etti:

“kıvırcık **الدَّرَانيك**; derileri sürüyen,
sanki cesetler içinde kınalanmış gibi”

Onun cem‘inde **دَرَانِك** de denilir; râciz dedi ki:

“içinde, topallayan birini, sendeleyen(leri) saldım,
sanki sırtının üstünde **دَرَانِكا** var”

**الدُّرْنُوك** ve **الدِّرْنِكُ**: **الطِّنْفَسة** (küçük yaygı); fakat râcizin bir deveyi vasfederek sözü:

“sanki **دَرَانكا** ile örtülmüş”

o, **دُرْنوك**’un cem‘i olabilir; o da, bizim zikrettiğimiz şeydir: kısa tüyü olan elbiselerden bir tür, mendillerin tüyü gibi; ancak o, onun üzerinde iki yılın yahut yılların tüyü bulunduğunu kasteder; yahut **دَرَانِيكا** istedi de zaruret için **الياء**’yı hazfetti; ve **الطِّنْفَسة** olan **الدِّرْنك**’in cem‘i olması da caiz olabilir. Ebû Ubeyde: **الدُّرْنوك** yaygıdır, cem‘i **دَرَانك**’tır. Şemmer: **الدَّرَانيك** perdeler ve döşekler olur; **الدُّرْنُوك**’ta sarılık ve yeşillik vardır; dedi ki: ve **الطِّنَافس** denilir. İbn Abbâs hadîsinde dedi ki: Onunla, evin tamamını kaplamış bir **دُرْنوك** üzerinde namaz kıldım; bir rivayette **دُرْمُوك** (mim ile)dir; o, nöbetleşe gelme üzerinedir.

**د**: **حالِكٌ**. Ve **الحَلَكُوك**, harekeli olarak: şiddetli siyahlık. Ve karganın **حَلَك**’i ve karganın **حَنَك**’i gibi siyah; ve bir şey **حالِكٌ** ve **مْحْلَولِك** ve **مْحْلَنْكِكٌ** ve **حُلْكُوك** (olur); renklerde **فُعْلُول** vezninde bundan başka gelmemiştir; İbn Sîde dedi ki: dediler ki o, karganın **حَلَك**’inden daha şiddetli siyahlıktır; bazıları onu inkâr etti ve dedi ki: o ancak karganın **حَنَك**’indendir; yani gagasındandır; ve denildi: onun siyahlığı; ve denildi: **حَنَك**’in **نون**’u, **حَلَك**’in **لام**’ı yerine (gelmiştir). Ya‘kūb dedi ki: Ferrâ dedi ki: Bir bedevîye dedim: “sanki karganın **حَنَك**’i mi dersin yoksa **حَلَك**’i mi?” dedi ki: “Ben onun **حلكه**’sini asla söylemem.” Ebû Zeyd dedi ki: **الحَلَك** renktir, **الحَنَك** gagadır; ve onun sözü—Sa‘leb rivayet etti:

“karganın **حالِكَة**’si gibi mürekkep,
mızrakların keskinleştirilmişi gibi kalemler”

karganın **حَلَك**’inde bir lehçe olması caizdir; ve onunla, onun gizli tüyünü yahut ön tüyünü yahut tüyünden başka bir şeyi kastetmesi de caizdir. Ve onun dilinde, bir **حُلْكة** vardır, **حُكْلَة** gibi. Ve **الحُلْكةُ** ve **الحُلْكاءُ** ve **الحُلَكاءُ** ve **الحَلَكاءُ** ve **الحُلُكَّى** (vezni **فُعُلَّى** üzere): kertenkeleye benzer küçük bir canlı. Ezherî: ve **الحُلَكةُ**, **الهُمزَة** misali, kertenkelelerden bir türdür; ve denilir: kumun içine dalan küçük bir canlı; İbn Berrî dedi ki: onun şahidi râcizin sözü:

“ey **النِّجادِ** sahibi, **الحُلَكَهْ**,
ve ortak (olan) eş,
senin için olmayan kimse için değildir”

Ve yine **الحَلْقاءُ**, **العنقاء** gibi.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B1%D9%86%D9%83/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الدرنوك، بالضم: ضرب من الثياب، أو ضرب من البسط ذو خمل، كما في الصحاح، زاد غيره قصير كخمل المناديل، قال الجوهري: وتشبه به فروة البعير، زاد غيره والأسد، قال الراجز، وهو رؤبة:
  جعد الدرانيك رفل الأجلاد
  كأنه مختضب في أجسـاد والذي في العباب:
  ضخم الدرانيك رفل الأجلال وقال غيره في الأسد:

  عن ذي درانيك ولبد أهدبا ويقال أيضا في جمعه الدرانك، قال ذو الرمة يصف جملا:
  عبنى القرا ضخم العثانين أنبتت                      مناكبه أمثال هدب الدرانـك وقال العجاج:
  كأن فوق متنه درانكا يريد أن علية وبر عامين، أو أعوام كالدرنيك، بالكسر. والدرنوك الطنفسة، كالدرنك كزبرج وكذلك الدرموك بالميم، على التعاقب. وقال شمر: الدرانيك تكون ستورا وتكون فرشا، والدرنوك فيه الصفرة والخضرة، قال: ويقال: هي الطنافس.
 ومما يستدرك عليه: أدرنكة، بضم فسكون: قرية بالصعيد فوق أسيوط، وزرعها الكتان حسبما نقله ياقوت.

##### Türkçe

**الدرنوك**، zamme ile: elbiselerden bir tür; yahut havlı yaygılardan bir tür; **الصحاح**’ta olduğu gibi. Başkası “kısa, mendillerin havı gibi” diye artırdı. **الجوهري** dedi: “Ve onunla devenin postu benzetilir.” Başkası “ve aslan” diye artırdı. **الراجز** dedi, o da **رؤبة**’dir:
  **جعد الدرانيك رفل الأجلاد**
  **كأنه مختضب في أجسـاد**
Ve **العباب**’da olan:
  **ضخم الدرانيك رفل الأجلال**
Ve başkası aslan hakkında dedi:

  **عن ذي درانيك ولبد أهدبا**
Ve onun cem‘inde **الدرانك** da denir. **ذو الرمة** bir deveyi vasfederek dedi:
  **عبنى القرا ضخم العثانين أنبتت                      مناكبه أمثال هدب الدرانـك**
Ve **العجاج** dedi:
  **كأن فوق متنه درانكا**
Yani: onun üstünde iki senelik, yahut senelerce olan yün vardır; yahut **الدرنيك** gibi, kesre ile. Ve **الدرنوك**: **الطنفسة**’dir; **الدرنك** gibi, **زبرج** vezninde. Ve yine **الدرموك** da, **الميم** ile, nöbetleşme üzere. **شمر** dedi: **الدرانيك** perdeler olur ve döşekler olur; ve **الدرنوك**’ta sarılık ve yeşillik vardır. Dedi: “Ve denir ki: o, **الطنافس**’tir.”

Ve ona istidrâk olunanlardandır: **أدرنكة**، zamme sonra sükûn ile: Saîd’de, **أسيوط**’un üst tarafında bir köy; ve ekini ketendir; **ياقوت**’un naklettiğine göre.
