# درنك — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B1%D9%86%D9%83/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AF%D8%B1%D9%86%D9%83/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [درنك](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B1%D9%86%D9%83.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: درنك

الدُّرْنُوك والدِّرْنيك: ضرب من الثياب أَو البُسْط، له خَمَل قصير كخَمَل المناديل وبه يشبه فروة البعير والأَسد؛ قال: عن ذي دَرَانيكَ ولِِبداً أَهْدَبا
وأَنشد الجوهري لرؤبة:
جَعْد الدَّرَانيك رفَلّ الأَجْلاد،
كأَنه مُخْتَضِب في أَجْساد
وقد يقال في جمعه دَرَانِك؛ قال الراجز:
أَرْسَلْتُ فيها قَطِماً لُكالِكا،
كأنّ فوق ظهره دَرَانِكا
والدُّرْنُوك والدِّرْنِكُ: الطِّنْفَسة؛ وأَما قول الراجز يصف بعيراً: كأنه مُجلَّلٌ دَرَانكا
فقد يكون جمع دُرْنوك، وهو ما ذكرنا من أنه ضرب من الثياب له خَمَل قصير كخَمَل المناديل، وإنما يريد أَن عليه وَبَرَ عامين أَو أَعوام، أَو أَراد دَرَانِيكا فحذف الياء للضرورة، وقد يجوز أَن يكون جمع الدِّرْنك التي هي الطِّنْفَسة. أَبو عبيدة: الدُّرْنوك البِساط، وجمعه دَرَانك. شمر: الدَّرَانيك تكون سُتوراً وفُرُشاً، والدُّرْنُوك فيه الصفرة والحضرة، قال: ويقال هي الطِّنَافس. وفي حديث ابن عباس قال: صليت معه على دُرْنوك قد طَبَّق البيت كله، وفي رواية دُرْمُوك، بالميم، وهو على التعاقب.

الدُّرْنُوك والدِّرْنيك: ضرب من الثياب أَو البُسْط، له خَمَل قصير كخَمَل المناديل وبه يشبه فروة البعير والأَسد؛ قال: عن ذي دَرَانيكَ ولِِبداً أَهْدَبا
وأَنشد الجوهري لرؤبة:
جَعْد الدَّرَانيك رفَلّ الأَجْلاد،
كأَنه مُخْتَضِب في أَجْساد
وقد يقال في جمعه دَرَانِك؛ قال الراجز:
أَرْسَلْتُ فيها قَطِماً لُكالِكا،
كأنّ فوق ظهره دَرَانِكا
والدُّرْنُوك والدِّرْنِكُ: الطِّنْفَسة؛ وأَما قول الراجز يصف بعيراً: كأنه مُجلَّلٌ دَرَانكا
فقد يكون جمع دُرْنوك، وهو ما ذكرنا من أنه ضرب من الثياب له خَمَل قصير كخَمَل المناديل، وإنما يريد أَن عليه وَبَرَ عامين أَو أَعوام، أَو أَراد دَرَانِيكا فحذف الياء للضرورة، وقد يجوز أَن يكون جمع الدِّرْنك التي هي الطِّنْفَسة. أَبو عبيدة: الدُّرْنوك البِساط، وجمعه دَرَانك. شمر: الدَّرَانيك تكون سُتوراً وفُرُشاً، والدُّرْنُوك فيه الصفرة والحضرة، قال: ويقال هي الطِّنَافس. وفي حديث ابن عباس قال: صليت معه على دُرْنوك قد طَبَّق البيت كله، وفي رواية دُرْمُوك، بالميم، وهو على التعاقب. د حالِكٌ. والحَلَكُوك، بالتحريك: الشديد السواد. وأَسود مثلُ حَلَكِ الغرابِ وحَنَكِ الغراب، وشيء حالِكٌ ومْحْلَولِك ومْحْلَنْكِكٌ وحُلْكُوك، ولم يأْت في الأَلوان فُعْلُول إلاّ هذا؛ قال ابن سيده: قالوا وهو أشد سواداً من حَلَكِ الغراب، وأنكرها بعضهم وقال: إنما هو من حَنَك الغراب أَي مِنقاره، وقيل: سواده، وقيل: نون حَنَك بدل من لام حَلَك. قال يعقوب: قال الفراء قلت لأَعرابي: أَتقول كأَنه حَنَكُ الغرابِ أَو حَلَكه فقال: لا أقول حلكه أبداً، وقال أبو زيد: الحَلَك اللون والحَنَك المنقار؛ وقوله أَنشده ثعلب:
مِداد مثل حالِكَةِ الغُراب،
وأَقلام كمُرْهَفَةِ الحِرابِ
يجوز أَن يكون لغة في حَلَك الغراب، ويجوز أَن يعني به ريشته خافِيتَه أَو قادِمته أَو غير ذلك من ريشه. وفي لسانه حُلْكة كحُكْلَةٍ. والحُلْكةُ والحُلْكاءُ والحُلَكاءُ والحَلَكاءُ والحُلُكَّى على فُعُلَّى: دويبة شبيهة بالعَظَاءة. الأَزهري: والحُلَكةُ مثال الهُمزَة ضرب من العظَاء، ويقال دُويْبة تغوص في الرمل؛ قال ابن بري: شاهده قول الراجز: يا ذا النِّجادِ الحُلَكَهْ،
والزوجةِ المُشْتَركه،
ليْسَتْ لِمَن لَيْسَتْ لَكَهْ
وكذلك الحَلْقاءُ مثل العنقاء.

### Türkçe

**الدُّرْنُوك** ve **الدِّرْنيك**: elbiselerden yahut yaygılardan bir tür; onun kısa bir tüyü vardır, mendillerin tüyü gibi; onunla deve ve aslan postuna benzer; dedi ki:

“tüylü bir **دَرَانيكَ** sahibinden ve püsküllü bir keçe(den)”

Cevherî, Ru’be’den rivayet etti:

“kıvırcık **الدَّرَانيك**; derileri sürüyen,
sanki cesetler içinde kınalanmış gibi”

Onun cem‘inde **دَرَانِك** de denilir; râciz dedi ki:

“içinde, topallayan birini, sendeleyen(leri) saldım,
sanki sırtının üstünde **دَرَانِكا** var”

**الدُّرْنُوك** ve **الدِّرْنِكُ**: **الطِّنْفَسة** (küçük yaygı); fakat râcizin bir deveyi vasfederek sözü:

“sanki **دَرَانكا** ile örtülmüş”

o, **دُرْنوك**’un cem‘i olabilir; o da, bizim zikrettiğimiz şeydir: kısa tüyü olan elbiselerden bir tür, mendillerin tüyü gibi; ancak o, onun üzerinde iki yılın yahut yılların tüyü bulunduğunu kasteder; yahut **دَرَانِيكا** istedi de zaruret için **الياء**’yı hazfetti; ve **الطِّنْفَسة** olan **الدِّرْنك**’in cem‘i olması da caiz olabilir. Ebû Ubeyde: **الدُّرْنوك** yaygıdır, cem‘i **دَرَانك**’tır. Şemmer: **الدَّرَانيك** perdeler ve döşekler olur; **الدُّرْنُوك**’ta sarılık ve yeşillik vardır; dedi ki: ve **الطِّنَافس** denilir. İbn Abbâs hadîsinde dedi ki: Onunla, evin tamamını kaplamış bir **دُرْنوك** üzerinde namaz kıldım; bir rivayette **دُرْمُوك** (mim ile)dir; o, nöbetleşe gelme üzerinedir.

**الدُّرْنُوك** ve **الدِّرْنيك**: elbiselerden yahut yaygılardan bir tür; onun kısa bir tüyü vardır, mendillerin tüyü gibi; onunla deve ve aslan postuna benzer; dedi ki:

“tüylü bir **دَرَانيكَ** sahibinden ve püsküllü bir keçe(den)”

Cevherî, Ru’be’den rivayet etti:

“kıvırcık **الدَّرَانيك**; derileri sürüyen,
sanki cesetler içinde kınalanmış gibi”

Onun cem‘inde **دَرَانِك** de denilir; râciz dedi ki:

“içinde, topallayan birini, sendeleyen(leri) saldım,
sanki sırtının üstünde **دَرَانِكا** var”

**الدُّرْنُوك** ve **الدِّرْنِكُ**: **الطِّنْفَسة** (küçük yaygı); fakat râcizin bir deveyi vasfederek sözü:

“sanki **دَرَانكا** ile örtülmüş”

o, **دُرْنوك**’un cem‘i olabilir; o da, bizim zikrettiğimiz şeydir: kısa tüyü olan elbiselerden bir tür, mendillerin tüyü gibi; ancak o, onun üzerinde iki yılın yahut yılların tüyü bulunduğunu kasteder; yahut **دَرَانِيكا** istedi de zaruret için **الياء**’yı hazfetti; ve **الطِّنْفَسة** olan **الدِّرْنك**’in cem‘i olması da caiz olabilir. Ebû Ubeyde: **الدُّرْنوك** yaygıdır, cem‘i **دَرَانك**’tır. Şemmer: **الدَّرَانيك** perdeler ve döşekler olur; **الدُّرْنُوك**’ta sarılık ve yeşillik vardır; dedi ki: ve **الطِّنَافس** denilir. İbn Abbâs hadîsinde dedi ki: Onunla, evin tamamını kaplamış bir **دُرْنوك** üzerinde namaz kıldım; bir rivayette **دُرْمُوك** (mim ile)dir; o, nöbetleşe gelme üzerinedir.

**د**: **حالِكٌ**. Ve **الحَلَكُوك**, harekeli olarak: şiddetli siyahlık. Ve karganın **حَلَك**’i ve karganın **حَنَك**’i gibi siyah; ve bir şey **حالِكٌ** ve **مْحْلَولِك** ve **مْحْلَنْكِكٌ** ve **حُلْكُوك** (olur); renklerde **فُعْلُول** vezninde bundan başka gelmemiştir; İbn Sîde dedi ki: dediler ki o, karganın **حَلَك**’inden daha şiddetli siyahlıktır; bazıları onu inkâr etti ve dedi ki: o ancak karganın **حَنَك**’indendir; yani gagasındandır; ve denildi: onun siyahlığı; ve denildi: **حَنَك**’in **نون**’u, **حَلَك**’in **لام**’ı yerine (gelmiştir). Ya‘kūb dedi ki: Ferrâ dedi ki: Bir bedevîye dedim: “sanki karganın **حَنَك**’i mi dersin yoksa **حَلَك**’i mi?” dedi ki: “Ben onun **حلكه**’sini asla söylemem.” Ebû Zeyd dedi ki: **الحَلَك** renktir, **الحَنَك** gagadır; ve onun sözü—Sa‘leb rivayet etti:

“karganın **حالِكَة**’si gibi mürekkep,
mızrakların keskinleştirilmişi gibi kalemler”

karganın **حَلَك**’inde bir lehçe olması caizdir; ve onunla, onun gizli tüyünü yahut ön tüyünü yahut tüyünden başka bir şeyi kastetmesi de caizdir. Ve onun dilinde, bir **حُلْكة** vardır, **حُكْلَة** gibi. Ve **الحُلْكةُ** ve **الحُلْكاءُ** ve **الحُلَكاءُ** ve **الحَلَكاءُ** ve **الحُلُكَّى** (vezni **فُعُلَّى** üzere): kertenkeleye benzer küçük bir canlı. Ezherî: ve **الحُلَكةُ**, **الهُمزَة** misali, kertenkelelerden bir türdür; ve denilir: kumun içine dalan küçük bir canlı; İbn Berrî dedi ki: onun şahidi râcizin sözü:

“ey **النِّجادِ** sahibi, **الحُلَكَهْ**,
ve ortak (olan) eş,
senin için olmayan kimse için değildir”

Ve yine **الحَلْقاءُ**, **العنقاء** gibi.
