# درن (د-ر-ن) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B1%D9%86
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AF%D8%B1%D9%86

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: د - ر - ن
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 9 sözlük

## Sözlükler (9)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B1%D9%86/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الدال والراء والنون معهما
د ر ن، ر د ن، ن د ر، ر ن د، د ن ر، ن ر د مستعملات
درن:
الدَّرَنُ: تَلَطُّخُ الوَسَخُ، وثَوْبٌ دَرِنٌ وأَدْرنُ داخِلٌ عليه ويجوز في الشِّعْر قال رؤبة يمدح رجلاً:
إِنِ امرُؤٌ دَغْمَرَ لونَ الأَدْرَنِ
سَلِمتَ عِرْضاً ثوبُه لم يُدْكَنِ
والفِعلُ دَرِنَ يدرَنُ.
والدَّرينُ: اليَبيسُ الحَوْلِيُّ، ويقال: ما في الأرض من اليَبيس إلاّ الدُّرانةُ.
والدُّرَيْنةُ: الأَحمَقُ بلغة ناسٍ من أهل الكوفة.
ودُرّانة على فُعْلانة: من أسماء الجَواري.
ردن:
الرُّدْنُ: مُقَدَّمُ كُمِّ القميص.
والأُرْدُنٌّ: أرضٌ بالشام، وقيل: هو نَهْرٌ بالحَجر بينَ تِيهِ بني إسرائيلَ وبينَ أرض الشام.
والرّادِنيُّ من الإِبِل: ما جَعُدَ وَبَرُه، وهو منها كريمٌ جميلٌ يضرِبُ إلى السَّواد شيئاً.
ولَيْلٌ مُرْدِن، أي مظلمٌ.
وعَرَقٌ مُرْدِن:ٌ قد نَمَّسَ الجَسَدَ كلَّه.
والرَّدَنُ: الخَزُّ ويقال: الحرير.
رند:
الرَّنْدُ: ضربٌ من العُود يُدخَّنُ به.
ندر:
نَدَرَ الشيء إذا سَقَطَ، وإنَّما يقال ذلك لشيءٍ من بينِ شيءٍ أو من جَوف شيءٍ، وكذلك نَوادِر الأشياء تَنْدُر.
والأنْدَرِيُّ، والجميع الأَنَدرُون، وهم الفِتيانُ الذينَ يجتمعُونَ من مَواضعَ شَتَّى، قال
ولا تُبقى خُمُورَ الأَنْدَرينا
وقيلَ: الأَنُدَرُ موضعٌ، وهي قرية أبي عُبَيد الوَزير.
ويقال: إنما يكون ذلك في النُّدْرة بعدَ النُّدْرة أي الأحيان، وكذلك الخَطيئةِ بعد الخطيئة.
والأندَرُ: البَيْدَرُ في لغة أهل الشام.
ويقال للرجل إذا خَضَفَ: نَدَرَ بها.
دنر:
دَنَّرَ وَجْهُ فلانٍ إذا أَشرَقَ وتَلأَلأَ.
ودِينارُ مُدَنَّرُ أي مضروبٌ ديناراً.
ويِرْذَوْنٌ مُدَنَّرُ اللَّوْنِ أي أشهَبُ على مَتنَيْه وعَجُزه سَوادٌ مستديرٌ يخالِطُه شُهْبَهٌ.
نرد:
النَّرْدُ: الكَعْبُ الذي يُلْعَبُ به.
ومن لعِبَ بالنَّرْد فكأنّما غَمَسَ يَدَيْهِ في لَحْمِ الخِنزيرِ.

##### Türkçe

باب **الدال** ve**الراء** ve**النون** onlarla birlikte

د ر ن، ر د ن، ن د ر، ر ن د، د ن ر، ن ر د kullanılmışlardır

درن:
**الدَّرَنُ**: pisliğin bulaşmasıdır; ve **ثَوْبٌ دَرِنٌ** ve **أَدْرنُ** (içine girmiş) olur; şiirde caizdir; Rü’be bir adamı överken dedi:
إِنِ امرُؤٌ دَغْمَرَ لونَ **الأَدْرَنِ**
سَلِمتَ عِرْضاً ثوبُه لم يُدْكَنِ
Fiil: **دَرِنَ** **يدرنُ**.

**والدَّرينُ**: yıllık kuru (şey)dir; ve denilir: yerde kuru olandan **الدُّرانةُ**’dan başka yoktur.

**والدُّرَيْنةُ**: Kûfe ehlinin bir topluluğunun dilinde ahmaktır.

Ve **دُرّانة** **فُعْلانة** vezni üzere: câriyelerin isimlerindendir.

ردن:
**الرُّدْنُ**: gömleğin kol ağzının önü (kolun ön kısmı)dur.

**والأُرْدُنٌّ**: Şam’da bir arazidir; ve denildi: o, Benî İsrail’in Tîh’i ile Şam toprağı arasında **الحَجر**’de bir nehirdir.

Develerden **والرّادِنيُّ**: tüyü kıvırcık olan; ve o, onlardan değerli, güzel olup siyahlığa doğru biraz vurur.

Ve **ولَيْلٌ مُرْدِن**: yani karanlık.

Ve **وعَرَقٌ مُرْدِن**: bütün bedeni kokutmuş (koku salmış)tır.

Ve **والرَّدَنُ**: ipektir; ve denilir: harir.

رند:
**الرَّنْدُ**: onunla tütsülenilen ağaçtan bir türdür.

ندر:
**نَدَرَ** şey, düştüğü zaman; ancak bu, bir şeyin arasından yahut bir şeyin içinden (düşen) bir şey için söylenir; aynı şekilde şeylerin **نَوادِر**’i **تَنْدُر**.

Ve **والأنْدَرِيُّ**; çoğulu **الأَنَدرُون**; onlar, çeşitli yerlerden toplanan delikanlılardır; dedi:
ولا تُبقى خُمُورَ **الأَنْدَرينا**

Ve denildi: **الأَنُدَرُ** bir yerdir; ve o, vezir Ebû Ubeyd’in köyüdür.

Ve denilir: bu ancak **النُّدْرة**’den sonra **النُّدْرة**’de, yani vakitlerde olur; aynı şekilde hatadan sonra hata (da).

Ve **والأندَرُ**: Şam ehlinin dilinde harman yeridir.

Ve bir adama, **خَضَفَ** ettiği zaman denilir: onunla **نَدَرَ**.

دنر:
**دَنَّرَ** falanın yüzü, parladığı ve ışıldadığı zaman.

Ve **ودِينارُ مُدَنَّرُ**: yani dinar olarak basılmış.

Ve **ويِرْذَوْنٌ مُدَنَّرُ اللَّوْنِ**: yani iki sırtı ve sağrısı üzerinde yuvarlak bir siyahlık bulunan, ona bir kırçıllık karışan (hayvan).

نرد:
**النَّرْدُ**: onunla oynanan zar (küp)tur.

Ve kim **بالنَّرْد** oynarsa, sanki iki elini domuz etine batırmış gibidir.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B1%D9%86/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الدَرَنُ: الوَسَخُ. وقد دَرَنَ الثوب بالكسر فهو دَرِنٌ. وأَدْرَنَهُ صاحبُه. والدَرينُ: حُطامُ المرعى إذا قَدُمَ، وهو ما بَلِيَ من الحشيش. وقلما تنتفع به الإبل. ويقال للأرض المجدبة أمُّ دَرين. قال الشاعر:
تَعالَيْ نُسَمِّطُ حُبَّ دَعْدٍ نَغْتَديسَواءَيْنِ والمَرْعى بأُمِّ دَرينِ
يقول: تعالى نلزم حُبَّنا وإن ضاقَ العيش.

##### Türkçe

**الدَرَنُ**: pisliktir. Ve elbise kesre ile **دَرَنَ**; o hâlde o **دَرِنٌ**dur. Ve sahibi onu **أَدْرَنَهُ**. Ve **الدَرينُ**: otlağın kırıntısıdır; eskidiği zaman; ve o, ottan yıpranmış olandır. Ve develer ondan pek az faydalanır. Ve çorak araziye **أمُّ دَرين** denir. Şair dedi ki:
تَعالَيْ نُسَمِّطُ حُبَّ دَعْدٍ نَغْتَديسَواءَيْنِ والمَرْعى بأُمِّ دَرينِ
Der ki: gel; geçim daralsa da sevgimizi ilzam edelim.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B1%D9%86/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الدال والراء وما يثلثهما)
  (درز)  الدال والراء والزاء ليس بشيء، ولا أحسب العربَ قالت فيه. إلاّ أنَّ ابنَ الأعرابيّ حُكِي أنه قال: يقول العرب للسِّفْلة: هم أولادُ دَرْزَة، كما تقول للُّصوص وأشباهِهم: بنو غَبْرَاء. وأنشد:
  * أولادُ دَرْزَةَ أسلموكَ وطارُوا([1]) *
  (درس)  الدال والراء والسين أصلٌ واحد يدلُّ على خَفاء وخفضٍ وعَفَاءٍ. فالدَّرْس: الطَّريق الخفيّ. يقال دَرَسَ المنزلُ: عفا. ومن الباب الدَّرِيس: الثّوب الخَلَق. ومنه دَرَسَتِ المرأةُ: حاضَت. ويقال إنَّ فرجَها يكنّى أبا أَدْرَاس([2]) وهو من الحَيْض. ودَرَسْتُ الحَنْطَة وغيرَها في سُنْبُلها. إذا دُسْتَها. فهذا محمولُ على أنّها جُعِلت تحتَ الأقدام، كالطَّريق الذي يُدرْس ويُمشَى فيه. قال:
  * سَمْرَاءَ مما دَرَسَ ابنُ مِخْرَاقْ([3]) *
  والدَّرْس: الجَرَب القليل يكون بالبَعير.
  ومن الباب دَرَسْتُ القُرآنَ وغيرَه. وذلك أنّ الدّارِسَ يتتبَّع ما كان قرأ، كالسَّالك للطريق يتَتبَّعُه.
  ومما شذَّ عن الباب الدِّرْوَاس: الغليظ العُنق من النّاسِ والدّوابّ.
  (درص)  الدار والراء والصاد ليس أصلاً يُقاس عليه ولا يفرَّع منه، لكنّهم يقولون الدِّرص ولدُ الفأرة، وجمعهُ دِرَصَةٌ. ويقولون: وقع القوم في أُمِّ أدْرَاصٍ، إذا وقعوا في مَهْلَََُِكَة. وهو ذاك الأوّل؛ لأنّ الأرض الفارغَة يكون فيها أدراص. قال:
وما أمُّ أدراصٍ بأرضٍ مَضَلَّةٍ *** بأغْدَرَ مِن قيسٍ إذا اللَّيلُ أَظلما([4])ويقولون للرّجُل إذا عَيَّ بأمرِه: "ضَلَّ دُرَيْصٌ نَفَقَهُ".
  (درع)  الدال والراء والعين أصلٌ واحد، وهو شيءٌ [من اللِّباس] ثم يُحمَل عليه تشبيهاً. فالدِّرع دِرْعُ الحديد مؤنثة، والجمع دُروع وأدراع. ودِرْع المرأة: قميصُها، مذكّر.
  وهذا هو الأصل. ثمَّ يقال: شاةٌ دَرْعاء، وهي التي اسوَدَّ رأسُها وابيضَّ سائرُها. وهو القياس؛ لأنَّ بياضَ سائِر بدنِها كدرعٍ لها قد لبِسَتْهُ. ومنه الليالي الدُّرَْع، وهي ثلاثٌ تسودّ أوائلُها ويبيضُّ سائرُها، شُبِّهت بالشَّاة الدَّرْعاء. فهذا مشبَّهٌ بمشبَّهٍ بغيره.
  ومما شذَّ عن الباب الاندراعُ: التقدُّمُ في السير. قال:
  * أَمامَ الخَيْل تَنْدَرِعُ اندرَاعا([5]) *
  (درق)  الدال والراء والقاف ليس هو عندي أصلاً يُقاس عليه. لكن الدَّرَقَة معروفة، والجمع دَرَق وأدْراق. قال رؤبة:
  * لو صَفَّ أدْرَاقاً مَضَى من الدّرَقْ([6]) *
  والدَّرْدَق: صِغار الإِبل، وأطفالُ الوِلْدان.
  (درك)  الدال والراء والكاف أصلٌ واحد، وهو لُحوق الشَّيء بالشّيء ووُصوله إليه. يقال أدْرَكْتُ *الشّيءَ أُدْرِكُه إدراكاً. ويقال فرس دَرَكُ الطريدةِ، إذا كانت لا تَفوتُه طريدة. ويقال أدرك الغلامُ والجارية، إذا بلَغَا. وتدارَكَ القومُ: لَحِق آخرُهم أوّلَهم. وتدارَكَ الثَّرَيَانِ، إذا أدرك الثَّرَى الثاني المَطَرَ الأوّل. فأمَّا قوله تعالى: ﴿بَلِ ادَّارَكَ عِلْمُهُمْ فِي الآخِرَة﴾ [النمل 66]، فهو من هذا؛ لأنَّ عِلْمَهم أدركَهم في الآخرة حين لم ينفَعْهم.
  والدَّرَك: القطعة من الحَبْل تُشَدُّ في طَرَف الرِّشاء إلى عَرْقُوَة الدَّلو؛ لئلاَّ يأكلَ الماءُ الرِّشاء. وهو وإن كان لهذا فبِهِ تُدرَك الدَّلْو([7]).
  ومن ذلك الدَّرَك، وهي منازِل أهل النار. وذلك أن الجنّة [درجاتٌ، والنَّار([8])] دركات. قال الله تعالى: ﴿إنَّ المُنَافِقِينَ فِي الدَّرْكِ الأَسْفَلِ مِنَ النَّارِ﴾ [النساء 145]، وهي منازلُهم التي يُدْرِكونها ويَلْحَقُون بها. نعوذُ بالله منها!
  (درم)  الدار والراء والميم أصلٌ يدلُّ على مقاربةٍ ولِين. يقال دِرْعٌ درِمَةٌ، أي ليِّنة مُتَّسقة. والدَّرَمان: تقارُبُ الخَطْو. وبذلك سمِّي الرَّجُل دارماً.
  ومن الباب الدَّرَم، وهو استواءٌ في الكَعْب تحت اللَّحم حتَّى لا يكونُ له حَجْم. يقال له كَعْبٌ أدْرَمُ. قال:
قامتْ تُرِيكَ خَشْيةً أن تَصْرِما *** سَاقاً بخَنْدَاةً وكَعْباً أدْرَما([9])ويقال دَرِمَتْ أسنانُه؛ وذلك إذا انسحَجَتْ ولانت غُرُوبُها.
  ومن هذا قولُهم أدْرَمَ الفَرَسُ، إذا سقَطَتْ سِنُّه فخرَجَ من الإثْناء إلى الإرباع. والدَّرَّامة: المرأة القصيرة. وهو عندنا مُقارَبَة الخطْو؛ لأنَّ القصيرة كذا تكون. قال:
مِن البِيض لا دَرَّامةٌ قَمَلِيَّةٌ *** تبُذُّ نِساءَ الحيِّ دَلاًّ وَمِيسَمَا([10])ثم يشتقّ من هذا الذي ذكرناه ما بَعدَه. فبَنُو الأدرَم: قَبيلة. قال:
  * إنَّ بَنِي الأَدْرَمِ لَيْسُوا مِنْ أحَدْ *
  ودَرِمٌ: اسمُ رجلٍ في قول الأعشى:
  * كما قِيل في الحيِّ أوْدَى دَرِمْ([11]) *
  وهو رجلٌ من شيبان قُتِل ولم يُدرَكْ بثأرِه.
  (درن)  الدال والراء والنون أصلٌ صحيح، وهو تقادُمٌ في الشَّيء مع تغيُّرِ
لَون. فالدَّرِين: اليَبِيسُ الحَوْليّ. ويقال للأرض المجْدبة: أمُّ دَرِينٍ. قال:
تَعَالَيْ نُسَمِّطْ حُبَّ دعْدٍ ونَغْتَدِي *** سواءَيْنِ والمرعَى بأُمِّ دَرِينِ([12])  يقول: تعالَيْ نلزَمْ حُبَّنَا وأرضَنا وعَيْشَنَا.
  ومن الباب الدَّرَن، وهو الوسَخ. ومنه دُرَيْنَةُ، وهو نعتٌ للأحمق([13]). فأمّا قولُهم إنَّ الإدْرَوْنَ الأصلُ فكلامٌ قد قِيل، وما ندري ما هُو([14]).
  (دره)  الدال والراء والهاء ليس أصلاً؛ لأن الهاء مبدلة من همزة. يقال: دَرَأ أي طلع، ثم يقلب هاءً؛ فيقال دَرَهَ. والمِدْرَه: لسان القوم والمتكلِّم عنهم.
  (دري)  الدال والراء والحرف المعتلّ والمهموز. أمّا الذي ليس بمهموزٍ فأصلان: أحدهما قَصْد الشيء واعتمادُهُ طلَباً، والآخَر حِدَّةٌ تكون في الشَّيء. وأمّا المهموز فأصلٌ واحد، وهو دَفْع الشَّيء.
فالأول قولُهم: ادّرَى بنُو فلانٍ مكانَ كذا، أي اعتمدوه بغَزْوٍ أو غارة قال:
أتتنا عامرٌ من أرض رَامٍ *** مُعَلَّقةَ الكنائنِ تَدَّرِينا([15])  والدّرِيَّة: الدّابّة التي يَستَتِرُ بها الذي يَرمِي الصَّيدَ ليصيده. يقال منه دَرَيت وادَّرَيْت. قال الأخطل:
وإنْ كُنْتِ قد أقصَدْتِنِي إذ رميِتِني *** بسَهمِكِ والرَّامي يَصِيدُ ولا يَدْرِي([16])  قال ابنُ الأعرابيّ: تدرَّيت الصّيدَ، إذا نظرْتَ أين هُوَ ولم تَرَهُ بَعدُ([17]). ودريتُه: ختَلْتُه. فأمّا قوله تدرَّيت أي تعلَّمت لدريته([18]) أين هو، والقياسُ واحد. يقال دَرَيتُ الشَّيءَ، والله تعالى أدرانيهِ. قال الله تعالى: ﴿قُلْ لَوْ شَاءَ اللهُ ما تَلَوْتُهُ عَلَيْكُمْ وَلاَ أَدْرَاكُمْ بِهِ﴾ [يونس 16]، وفلانٌ حَسَنُ الدِّرْيَة، كقولك حسن الفِطْنة.
  والأصل الآخَر قولهم للذي يُسَرَّحُ به الشَّعَْر ويُدْرَى: مِدْرىً؛ لأنّه محدَّد. ويقال شاةٌ مُدْرَاةٌ([19]): حديدة القَرْنَين. ويقال تَدَرَّت المرأةُ، إذا  سرَّحَتْ  شعرَها. ويقال إنّ المِدْرَيَيْنِ طُِبْيَا الشَّاةِ([20]). و*قد يُستعمل في أخلاف النّاقة. قال حُميدٌ:
  * تجودُ بِمدْرَيَيْنِ([21]) *
  وإنّما صارا مدْرَيَيْنِ لأنّهما إذا امتَلأَا تحدّدَ طَرَفاهما.
  وأما المهموز قولهم دَرَأْتُ الشَّيءَ: دفعتُه. قال الله تعالى: ﴿وَيَدْرَأُ عَنْها الْعَذَابَ﴾ [النور 8]. قال:
تقولُ إذا دَرَأْتُ لها وَضِِيني *** أهذا دينُهُ أبداً ودِيني([22])  ومن الباب الدَّرِيئة: الحلقة التي يُتعلَّم عليها الطَّعْن. قال عمرو([23]):
ظلِلْتُ كَأنِّي للرِّماحِ دَرِيئَةٌ *** أُقاتِلُ عن أبناء جَرْمٍ وفَرَّتِ  يقال: جاء السَّيل دَرْءًا، إذا جاءَ من بلدٍ بعيد. وفلان ذُو تُدْرَأٍ، أي قويٌّ على دفْع أعدائه عن نفْسه. قال:
وقد كنتُ في الحربِِ ذا تُدْرَأٍٍ *** فلم أُعْطَ شيئاً ولم أُمْنَعِِ([24])  ودَرَأَ فلانٌ، إذا طَلَع مفاجَأةً، وهو من الباب، كأنّه اندرَأ بنفسه، أي اندفع([25]). ومنه دارأْتُ فلاناً، إذا دافَعْتَه. وإذا ليّنْت الهمزة كان بمعنى الخَتْل والخِداع، ويرجعُ إلى الأصل الأوَّل الذي ذكرناه في دَرَيت وادَّريت. قال:
فماذا يَدّرِي الشُّعَراءُ منِّي *** وقد جاوزتُ حَدَّ الأربعينِ([26])  فأما الدّرْءُ، الذي هو الاعوجاج؛ فمن قياسِ الدّفْع؛ لأنّه إذا اعوجَّ اندفَعَ من حدّ الاستواء إلى الاعوجاج. وطريق ذو دَرْءٍ، أي كُسور وجِرَفَةٍ([27])، وهو من ذلك. ويقال: أقَمْت من دَرْئهِ، إذا قوَّمْتَه. قال:
وكنّا إِذا الجَبَّار صعَّرَ خدَّه *** أَقَمنا لـه مِن دَرْئِه فتقوَّما([28])  ويقولون: دَرَأَ البَعيرُ، إذا وَرِم ظَهْره. فإن كان صحيحاً فهو من الباب؛ لأنّه يندفعُ إذا وَرِم. ومن الباب: أدرأَتِ النّاقةُ فهي مُدْرِئٌ، وذلك إذا أرخَتْ ضَرْعَها عند النِّتاج.
  (درب)  الدار والراء والباء الصّحيح منه أصلٌ واحد، وهو أن يُغْرَى بالشّيءِ ويلزمه. يقال دَرِبَ بالشّيء، إذا لزِمَه ولصق به. ومن هذا الباب تسميتُهم العادةَ والتّجرِبة دُرْبَة. ويقال طَيْرٌ دَوَارِبُ بالدِّماء، إذا أُغْرِيَت. قال الشاعر([29]):
يصاحِبْنَهم حتَّى يُغِرْنَ مُغارَهم *** مِن الضّاريات بالدّماءِ الدّوارِب  وَدَرْبُ المدينة معروف، فإنْ كان صحيحاً عربيّاً فهو قياسُ الباب؛ لأنّ النّاسَ يَدْرَبُون به قصداً لـه. فأما تَدَرْبَى الشّيءُ، إذا تَدَهْدَى، فقد قيل([30]). والدّرْبانِيّة: جنسٌ من البقر. والدّردابُ: صوت الطَّبل. فكلُّ هذا كلامٌ ما يُدْرَى ما هو.
  (درج)  الدار والراء والجيم أصلٌ واحد يدلُّ على مُضِيِّ الشّيءِ والمُضيِّ في الشّيء. من ذلك قولُهم دَرَجَ الشّيءُ، إذا مَضَى لسبيله. ورجَع فُلانٌ أدراجَه، إذا رَجع في الطّريق الذي جاء منه. ودَرَج الصَّبيُّ، إذا مَشَى مِشْيته. قال الأصمعيّ: دَرَجَ الرجُلُ، إذا مَضَى ولم يُخْلِفْ نَسْلاً. ومَدَارج الأكمَة: الطُّرق المعترِضة فيها. قال:
تَعَرّضي مَدَارِجاً وسُومِي *** تعرُّضَ الجَوْزاءِ للنُّجوم([31])  فأمّا الدُّرج لبعض الأصوِنة والآلات، فإن كان صحيحاً فهو أصلٌ آخَرُ يدلُّ على سَترٍ وتَغْطية. من ذلك أدْرَجْتُ الكتابَ، وأدْرَجْتُ الحَبْل. قال:
  * مُحَمْلَجٌ أُدْرِجَ إدْراجَ الطّلَقْ([32]) *
  ومن هذا الباب الثاني الدُّرْجة، وهي خِرَقٌ تُجعَل في حياء النّاقة ثم تُسَلُّ، فإذا شمّتْها الناقةُ حسِبتْها ولدَها فعطفَتْ عليه. قال:
  * ولم تُجعَلْ لها دُرَجُ الظِّئارِ([33]) *
  (درد)  الدال والراء والدال أُصَيْلٌ فيه كلامٌ يسير. فالدَّرَدُ من الأسنان: لصوقُها بالأسناخ وتأكُلُ ما فَضَل منها. وقد دَرِدَتْ وهي دُرْدٌ. ورجلٌ أدْرَدُ وامرأةٌ درداء.
  (درح)  الدال والراء والحاء أُصَيلٌ أيضاً. يقولون للرجل القصير: دِرْحايَة، ويكون مع ذلك ضَخْماً. قال:
  * عَكَوَّكاً إذا مَشَى دِرحايَهْ([34]) *
  والله أعلم.
-----------------------------------------------------------------------------
([1]) البيت لبعض الشراة، وهو حبيب بن خدرة الهلالي، يخاطب زيد بن علي، وكان خرج معه خياطون من أهل الكوفة فتركوه وانهزموا. انظر ثمار القلوب 215 والكامل 709-710. قال:
يابا حسين لو شراة عصابة *** صبحوك كان لوردهم إصداريابا حسين والجديد إلى بلى *** أولاد درزة أسلموك وطاروا([2]) يقال أبو أدراس، وأبو دراس أيضاً، بالدال المكسورة.
([3]) الرجز لابن ميادة؛ كما في اللسان (درس). وقبل البيت:
* هلا اشتريت حنطة بالرستاق *
([4]) ينسب البيت إلى طفيل الغنوي، ولقيس بن زهير، ولشريح بن الأحوص. انظر اللسان (درص) وملحقات ديوان طفيل ص64.
([5]) للقطامي في ديوانه 42 برواية: "أمام الركب". وصدره: * قطعت بذات ألواح تراها *
([6]) ديوان رؤبة 108.
([7]) في الأصل: "فيه تدرك الدلو".
([8]) تكملة ضرورية. وفي المجمل: "والنار دركات والجنة درجات".
([9]) للعجاج في ديوانه 57 واللسان (درم، بخند) وفي الديوان: "رهبة أن تصرما".
([10]) في الأصل والمجمل: "ومبسما"، صوابه من اللسان (درم، قمل).
([11]) صدره كما في ديوان الأعشى 31 واللسان (درم): * ولم يود من كنت تسعى له *
([12]) البيت في اللسان (درن، سمط).
([13]) ذكر في اللسان أنه لغة أهل الكوفة.
([14]) أورد له صاحب اللسان قول القلاخ:
ومثل عتاب رددناه إلى *** إدرونه ولؤم أصه على([15]) لسحيم بن وثيل الرياحي، كما في اللسان (دري). في الأصل: "يدرينا"، تحريف.
([16]) ديوان الأخطل 128 واللسان (دري). وقبله، وهو مطلع القصيدة:
ألا يا اسلمي يا هند هند بني بدروإن كان حيانا عدىً آخر الدهر([17]) في الأصل: "ولم يره بعده".
([18]) كذا. ولعله: "دريت الشيء أي علمت بدريته".
([19]) هذا اللفظ ومعناه لم يرد في المعاجم المتداولة سوى المجمل.
([20]) وهذا اللفظ بمعناه لم يرد أيضاً في المعاجم المتداولة سوى المجمل.
([21]) لم أجد هذه القطعة في ديوان حميد بن ثور الذي أعده العلامة الميمني للنشر، وهو محفوظ بالقسم الأدبي بدار الكتب المصرية، ولعله من شعر حميد الأرقط.
([22]) البيت للمثقب العبدي، كما في اللسان (درأ، وضن)، وقصيدته في المفضليات (2: 87-92).
([23]) عمرو بن معد يكرب. وقصيدة البيت الآتي في الأصمعيات 17-18 منسوبة إلى دريد بن الصمة. ونسبتها إلى عمرو بن معد يكرب في الحماسة (1: 44-45). وانظر اللسان (درأ).
([24]) البيت للعباس بن مرداس كما في اللسان (درأ) والخزانة (1: 73) حيث أنشد في الأخيرة قصيدة البيت.
([25]) في الأصل: "إذا اندفع".
([26]) لسحيم بن وثيل الرياحي، من أبيات في الأصمعيات 73. والبيت في اللسان (دري).
([27]) الجرفة، كعنبة: جمع جرف، بالضم وبضمتين، وهو ما تجرفته السيول وأكلته من الأرض. وفي الأصل: "حرفة"، تحريف.
([28]) البيت للمتلمس في ديوانه ص1 مخطوطة الشنقيطي واللسان (درأ).
([29]) هو النابغة الذبياني، والبيت التالي من القصيدة الأولى في ديوانه ص4.
([30]) لم يذكر في اللسان والجمهرة، وذكر في القاموس مع المهموز"تدربأ".
([31]) الرجز لعبد الله ذي البجادين، دليل النبي صلى الله عليه وسلم كما في اللسان (درج).
([32]) لرؤبة بن العجاج في ديوانه 104 واللسان (حملج)، وقد سبق في ص146.
([33]) لعمران بن حطان. وصدره: * جماد لا يراد الرسل منها *
([34]) الرجز لدلم أبي زعيب العبشمي، كما في اللسان (عكك). وقبله في اللسان (درج، دعك): * إما تريني رجلاً دعكايه *
ـ

##### Türkçe

(باب **الدال** ve **الراء** ve ikisini üçleyen şey)

  (**درز**)  **الدال** ve **الراء** ve **الزاء** bir şey değildir; ve ben Arapların onda söylediğini sanmıyorum. Ancak **ابن الأعرابيّ**’nin şöyle dediği hikâye edilmiştir: Araplar aşağı tabaka için derler: “Onlar **دَرْزَة**’nin oğullarıdır”; tıpkı hırsızlara ve benzerlerine dediğin gibi: “**غَبْرَاء** oğulları.” Ve inşad etti:
  * **أولادُ دَرْزَةَ** seni teslim ettiler ve uçtular([1]) *

  (**درس**)  **الدال** ve **الراء** ve **السين** tek bir asıldır; gizlilik ve alçaklık ve silinip yok oluşa delâlet eder. Artık **الدَّرْس**: gizli yoldur. Denir: **دَرَسَ** mesken: silindi. Babdan **الدَّرِيس**: eski elbise. Ondan: **دَرَسَتِ** kadın: hayız oldu. Ve denir ki onun ferci **أبا أَدْرَاس**([2]) diye kinayelenir; o da hayızdandır. Ve ben **دَرَسْتُ** buğdayı ve başkasını başağında; onu çiğnediğin zaman. Şu hâlde bu, onun ayakların altına kılınmış olması üzerine taşınmıştır; içinde çiğnenen ve yürünülen yol gibi ki o **يُدرْس** olur. Dedi:
  * esmer; **ابنُ مِخْرَاقْ**’ın çiğnediği şeydendir([3]) *
  Ve **الدَّرْس**: devede olan az uyuzdur.
  Babdan: ben **دَرَسْتُ** Kur’ân’ı ve başkasını. Bu, şundandır: **الدّارِس** okumuş olduğu şeyi izler; yolu tutan kimsenin onu izlemesi gibi.
  Ve babdan şâz olan: **الدِّرْوَاس**: insanlardan ve bineklerden kalın boyunlu olan.

  (**درص**)  **الدار** ve **الراء** ve **الصاد** kıyas olunacak bir asıl değildir ve ondan dallandırılmaz; lâkin onlar derler: **الدِّرص** farenin yavrusudur; cem‘i **دِرَصَةٌ**’dir. Ve derler: kavim **أُمِّ أدْرَاصٍ**’a düştü; helâke düştükleri zaman. Ve o, şu ilk olandır; çünkü boş arazi içinde **أدراص** olur. Dedi:
وما **أمُّ أدراصٍ** بأرضٍ مَضَلَّةٍ *** بأغْدَرَ مِن قيسٍ إذا اللَّيلُ أَظلما([4])
Ve erkeğe, işi hakkında acze düştüğü zaman derler: “**ضَلَّ دُرَيْصٌ نَفَقَهُ**”.

  (**درع**)  **الدال** ve **الراء** ve **العين** tek bir asıldır; o da [elbiseden] bir şeydir; sonra ona benzetme yoluyla taşınır. Artık **الدِّرع**: demir zırh; müennestir; cem‘i **دُروع** ve **أدراع**. Ve kadının **دِرْع**’ı: gömleğidir; müzekker.
  Ve bu asıldır. Sonra denir: **شاةٌ دَرْعاء**; o, başı kararan ve geri kalanı beyaz olan koyundur. Ve bu kıyastır; çünkü bedeninin geri kalanının beyazlığı, onun giymiş olduğu bir zırh gibi. Ondan: **الليالي الدُّرَْع**; o, üçtür; evvelleri kararır ve geri kalanı beyazlar; **الشَّاة الدَّرْعاء**’a benzetilmiştir. Şu hâlde bu, başkasıyla benzetilmişe benzetilmiştir.
  Ve babdan şâz olan: **الاندراعُ**: yürüyüşte öne geçme. Dedi:
  * atların önünde **تَنْدَرِعُ**; öne atılma olarak([5]) *

  (**درق**)  **الدال** ve **الراء** ve **القاف** bence kıyas olunacak bir asıl değildir. Lâkin **الدَّرَقَة** bilinir; cem‘i **دَرَق** ve **أدْراق**. **رؤبة** dedi:
  * eğer **أدْرَاقاً** saf dizseydi, **الدّرَق**’tan geçen geçerdi([6]) *
  Ve **الدَّرْدَق**: develerin küçükleri ve çocukların yavruları.

  (**درك**)  **الدال** ve **الراء** ve **الكاف** tek bir asıldır; o da bir şeyin bir şeye yetişmesi ve ona ulaşmasıdır. Denir: **أدْرَكْتُ** **الشّيءَ** onu **أُدْرِكُه** idrâk olarak. Ve denir: **فرس دَرَكُ الطريدةِ**; eğer ona bir av kaçıp kurtulmazsa. Ve denir: oğlan ve cariye **أدرك**; eğer erginliğe ulaştılarsa. Ve **تدارَكَ** kavim: onların sonu onların evveline yetişti. Ve **تدارَكَ** iki **الثَّرَيَانِ**; eğer ikinci **الثَّرَى** birinci yağmura yetiştiyse. Amma Yüce’nin sözü: ﴿**بَلِ ادَّارَكَ عِلْمُهُمْ فِي الآخِرَة**﴾ [النمل 66], bu kabildendir; çünkü onların ilmi, onlara âhirette yetişti; onlara fayda vermediği vakit.
  Ve **الدَّرَك**: ipin bir parçasıdır; **الرِّشاء**’ın ucunda kovaya ait **عَرْقُوَة**’ya bağlanır; su **الرِّشاء**’ı yemesin diye. Ve her ne kadar bu bunun için ise de onunla kova **تُدرَك** olur([7]).
  Ve bundan **الدَّرَك**; o, cehennem ehlinin menzilleridir. Şu: cennet [derecelerdir, ve ateş([8])] derekelerdir. Allah تعالى dedi: ﴿**إنَّ المُنَافِقِينَ فِي الدَّرْكِ الأَسْفَلِ مِنَ النَّارِ**﴾ [النساء 145]; ve o, onların menzilleridir ki onlara **يُدْرِكونها** ve onlara yetişirler. Allah’a sığınırız ondan!

  (**درم**)  **الدار** ve **الراء** ve **الميم** bir asıldır; yakınlığa ve yumuşaklığa delâlet eder. Denir: **دِرْعٌ درِمَةٌ**; yani yumuşak, muntazam. Ve **الدَّرَمان**: adımın yakınlığıdır. Bununla adama **دارماً** adı verildi.
  Babdan **الدَّرَم**; o, etin altında topukta bir düzlük olup onun için bir hacim olmamasıdır. Ona **كَعْبٌ أدْرَمُ** denir. Dedi:
قامتْ تُرِيكَ خَشْيةً أن تَصْرِما *** سَاقاً بخَنْدَاةً وكَعْباً أدْرَما([9])
Ve denir: onun dişleri **دَرِمَتْ**; bu, aşınıp uçları yumuşadığı zaman.
  Ve bundan onların sözü: at **أدْرَمَ**; eğer dişi düştü de ikiliden dörtlüye çıktıysa. Ve **الدَّرَّامة**: kısa kadın. Ve o, bizce adımın yakınlığıdır; çünkü kısa böyle olur. Dedi:
مِن البِيض لا **دَرَّامةٌ** قَمَلِيَّةٌ *** تبُذُّ نِساءَ الحيِّ دَلاًّ وَمِيسَمَا([10])
Sonra zikrettiğimiz bu şeyden ondan sonrasını türetir. Artık **بَنُو الأدرَم**: bir kabiledir. Dedi:
  * şüphesiz **بَنِي الأَدْرَمِ** hiç kimseden değildir *
Ve **دَرِمٌ**: **الأعشى**’nın sözünde bir adamın adıdır:
  * tıpkı mahallede denildiği gibi: **أوْدَى دَرِمْ**([11]) *
Ve o, **شيبان**’dan bir adamdır; öldürüldü ve kan davasıyla ona yetişilmedi.

  (**درن**)  **الدال** ve **الراء** ve **النون** sahih bir asıldır; bir şeyde eskime ile renk değişmesiyle beraberdir. Artık **الدَّرِين**: yıllık kurudur. Ve kıraç araziye denir: **أمُّ دَرِينٍ**. Dedi:
تَعَالَيْ نُسَمِّطْ حُبَّ دعْدٍ ونَغْتَدِي *** سواءَيْنِ والمرعَى بأُمِّ دَرِينِ([12])
Der ki: gel, sevgimizi ve toprağımızı ve yaşayışımızı iltizam edelim.
  Babdan **الدَّرَن**; o, kir. Ondan **دُرَيْنَةُ**; o, ahmak için bir sıfattır([13]). Amma onların sözü: **الإدْرَوْنَ** asıldır; söylenmiş bir sözdür; ve biz onun ne olduğunu bilmiyoruz([14]).

  (**دره**)  **الدال** ve **الراء** ve **الهاء** asıl değildir; çünkü **الهاء** hemzeden بدل edilmiştir. Denir: **دَرَأ** yani çıktı; sonra **هاء**’ya çevrilir; böylece **دَرَهَ** denir. Ve **المِدْرَه**: kavmin dili ve onlar adına konuşandır.

  (**دري**)  **الدال** ve **الراء** ve illetli harf ve hemzeli. Amma hemzeli olmayan ise iki asıldır: birincisi, bir şeyi kastetmek ve onu talep olarak dayanmaktır; diğeri, bir şeyde bulunan keskinliktir. Amma hemzeli ise tek bir asıldır; o da bir şeyi itmedir.
Birincisi onların sözü: falan oğulları **ادّرَى** şu yer; yani onu gazve veya baskın ile dayandılar. Dedi:
أتتنا عامرٌ من أرض رَامٍ *** مُعَلَّقةَ الكنائنِ تَدَّرِينا([15])
Ve **الدّرِيَّة**: avı atanın, onu avlamak için arkasına gizlendiği binek hayvandır. Ondan **دَرَيت** ve **ادَّرَيْت** denir. **الأخطل** dedi:
وإنْ كُنْتِ قد أقصَدْتِنِي إذ رميِتِني *** بسَهمِكِ والرَّامي يَصِيدُ ولا يَدْرِي([16])
**ابنُ الأعرابيّ** dedi: avı **تدرَّيت**; eğer onun nerede olduğuna baktın da onu henüz görmediysen([17]). Ve onu **دريتُه**: onu aldattım. Amma onun sözü **تدرَّيت** yani öğrendim; **لدريته**([18]) nerede olduğunu; kıyas birdir. Denir: ben şeyi **دَرَيتُ**; ve Allah تعالى onu bana **أدرانيهِ**. Allah تعالى dedi: ﴿**قُلْ لَوْ شَاءَ اللهُ ما تَلَوْتُهُ عَلَيْكُمْ وَلاَ أَدْرَاكُمْ بِهِ**﴾ [يونس 16]. Ve falan, **حَسَنُ الدِّرْيَة**’dir; tıpkı senin “güzel anlayış” demen gibi.
  Ve diğer asıl: saçın tarandığı ve **يُدْرَى** edildiği şeye onların sözü: **مِدْرىً**; çünkü o sivridir. Ve denir: **شاةٌ مُدْرَاةٌ**([19]): iki boynuzu sivri. Ve denir: kadın **تَدَرَّت**; eğer saçını taradıysa. Ve denir ki **المِدْرَيَيْنِ** koyunun iki memesi([20])dir. Ve *devenin memelerinde de kullanılabilir. **حُميدٌ** dedi:
  * **بِمدْرَيَيْنِ** cömertlik eder([21]) *
Ve ancak ikisi **مدْرَيَيْنِ** oldular; çünkü ikisi dolduğu zaman uçları sivrileşir.
  Amma hemzeli: onların sözü **دَرَأْتُ** şeyi: onu ittirdim. Allah تعالى dedi: ﴿**وَيَدْرَأُ عَنْها الْعَذَابَ**﴾ [النور 8]. Dedi:
تقولُ إذا دَرَأْتُ لها وَضِِيني *** أهذا دينُهُ أبداً ودِيني([22])
Babdan **الدَّرِيئة**: üzerine mızrak saplamayı öğrenilen halka. **عمرو**([23]) dedi:
ظلِلْتُ كَأنِّي للرِّماحِ دَرِيئَةٌ *** أُقاتِلُ عن أبناء جَرْمٍ وفَرَّتِ
Denir: sel **دَرْءًا** geldi; eğer uzak bir beldeden geldiyse. Ve falan **ذُو تُدْرَأٍ**’dır; yani düşmanlarını nefsinden defetmeye güçlü. Dedi:
وقد كنتُ في الحربِِ ذا تُدْرَأٍٍ *** فلم أُعْطَ شيئاً ولم أُمْنَعِِ([24])
Ve falan **دَرَأَ**; eğer ansızın çıktıysa; ve o babdandır; sanki kendisiyle **اندرَأ** etti; yani itildi([25]). Ondan: falanla **دارأْتُ**; eğer onu defettimse. Ve eğer hemzeyi yumuşatırsan, aldatma ve hile manasında olur; ve **دَرَيت** ve **ادَّريت**’te zikrettiğimiz ilk asla döner. Dedi:
فماذا يَدّرِي الشُّعَراءُ منِّي *** وقد جاوزتُ حَدَّ الأربعينِ([26])
Amma **الدّرْءُ** ki o eğriliktir; itmenin kıyasındandır; çünkü eğrildiği zaman, düzgünlüğün sınırından eğriliğe doğru itilir. Ve **طريق ذو دَرْءٍ**; yani kırıklıklar ve **جِرَفَةٍ**([27]); ve o bundandır. Ve denir: onun **دَرْئِه**’nden **أقَمْت**; eğer onu doğrulttuysam. Dedi:
وكنّا إِذا الجَبَّار صعَّرَ خدَّه *** أَقَمنا لـه مِن دَرْئِه فتقوَّما([28])
Ve derler: deve **دَرَأَ**; eğer sırtı şiştiyse. Eğer sahih ise o babdandır; çünkü şiştiği zaman itilir. Babdan: deve **أدرأَت**; artık o **مُدْرِئٌ**’dir; bu, doğum esnasında memesini salıverdiği zamandır.

  (**درب**)  **الدار** ve **الراء** ve **الباء**; sahih olanı tek bir asıldır: bir şeye alıştırılmak ve ona yapışmak. Denir: bir şeye **دَرِبَ**; eğer ona yapışıp onu bırakmadıysa. Bu babdandır: onların âdet ve tecrübeye **دُرْبَة** ad vermeleri. Ve denir: **طَيْرٌ دَوَارِبُ بالدِّماء**; eğer alıştırılmışsa. Şair([29]) dedi:
يصاحِبْنَهم حتَّى يُغِرْنَ مُغارَهم *** مِن الضّاريات بالدّماءِ الدّوارِب
Ve şehrin **دَرْبُ**’u bilinir; eğer sahih Arapça ise babın kıyasıdır; çünkü insanlar ona kast ile onunla **يَدْرَبُون**. Amma şey **تَدَرْبَى**; eğer yuvarlandıysa, söylenmiştir([30]). Ve **الدّرْبانِيّة**: sığırdan bir cinstir. Ve **الدّردابُ**: davulun sesidir. Bütün bunlar, ne olduğu bilinmeyen bir sözdür.

  (**درج**)  **الدار** ve **الراء** ve **الجيم** tek bir asıldır; bir şeyin geçip gitmesine ve bir şeyin içinde geçip gitmeye delâlet eder. Bundan onların sözü: şey **دَرَجَ**; eğer yoluna gidip geçtiyse. Ve falan **أدراجَه** döndü; eğer geldiği yolda geri döndüyse. Ve çocuk **دَرَج**; eğer yürüyüşünü yürüdüyse. **الأصمعيّ** dedi: adam **دَرَجَ**; eğer geçti ve bir nesil bırakmadıysa. Ve tepenin **مَدَارج**’i: içindeki enine yollar. Dedi:
تَعَرّضي مَدَارِجاً وسُومِي *** تعرُّضَ الجَوْزاءِ للنُّجوم([31])
Amma bazı sandıklar ve âletler için **الدُّرج**; eğer sahih ise, örtme ve kapatmaya delâlet eden başka bir asıldır. Bundan: kitabı **أدْرَجْتُ** ve ipi **أدْرَجْتُ**. Dedi:
  * **مُحَمْلَجٌ** **أُدْرِجَ**; salıvermenin dürülmesi gibi dürüldü([32]) *
Ve bu ikinci babdandır **الدُّرْجة**; o, devenin hayâsına konulan sonra çekilip çıkarılan bezlerdir; deve onları kokladığı zaman onu yavrusu sandı da ona şefkat gösterdi. Dedi:
  * ona **دُرَجُ الظِّئارِ** konulmadı([33]) *

  (**درد**)  **الدال** ve **الراء** ve **الدال**; onda az bir söz bulunan küçük bir asıldır. Artık dişlerden **الدَّرَدُ**: onların köklere yapışması ve onlardan artanı yemesidir. Ve o **دَرِدَتْ**; ve o **دُرْدٌ**’dur. Ve adam **أدْرَدُ**; ve kadın **درداء**.

  (**درح**)  **الدال** ve **الراء** ve **الحاء** da küçük bir asıldır. Kısa adama derler: **دِرْحايَة**; bununla beraber iri olur. Dedi:
  * yürüdüğü zaman **عَكَوَّكاً**; **دِرحايَهْ**([34]) *
  Ve Allah daha iyi bilir.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B1%D9%86/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

د ر ن
درن جلده وثوبه درن والحمام ينقّي الدرن‏.‏
وتقول‏:‏ هـو درن الـأردان‏.‏
ويقـال للدنيـا‏:‏ أم درن كمـا قيـل‏:‏ أم دفـر‏.‏
ويسمّـى أهل الوفة الأحمق‏:‏ درينة وأهل البصرة‏:‏ دغينة وتقول‏:‏ لو كنت رمحاً يـا درينـه لم تثقفك ردينة وفي داره الزاربيّ والدرانيك‏:‏ جمع درنوك وهو ما له خملٌ من بساط أو ثوب ويشبه به وبر البعير‏.‏

##### Türkçe

د ر ن
**درن**: Derisi ve elbisesi kirlendi; **درن** (kirlendi). Ve hamam **الدرن**’i temizler.
Ve dersin: O, **درن الأردان**’dır.
Ve dünyaya denilir: **أم درن**; nitekim denildi: **أم دفر**.
Ve Kûfe ehli ahmağa **درينة** adını verir; Basra ehli ise **دغينة** (der). Ve dersin: “Eğer sen bir mızrak olsaydın, ey **درينه**, **ردينة** seni doğrultamazdı.” Ve onun evinde **الزاربيّ** ve **الدرانيك** vardır: **درنوك**’un çoğuludur; o, bir yaygıdan yahut bir elbiseden tüylü olan şeydir; deve tüyüne benzetilir.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B1%D9%86/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الدَّرَنُ: الوسَخ، وقيل: تَلَطُّخُ الوسخ. وفي المثل: ما كان إلا كَدَرنٍ بكَفِّي، يعني دَرَناً كان بإحدى يديه فمسحها بالأُخرى، يضرب ذلك للشيء العَجِل. وقد دَرِنَ الثوبُ، بالكسر، دَرَناً فهو دَرِن وأَدْرَنُ؛ قال رؤبة:
إن امْرُؤٌ دَغْمَرَ لَوْنَ الأَدْرَنِ،
سَلمت عِرْضاً ثَوبُه لم يَدْكَنِ
(* قوله «ثوبه لم يدكن» كذا في الأصل
هنا وفي مادة دكن، وتقدم في مادة دغمر: لونه لم يدكن). وأَدْرَنَه صاحبُه. وفي حديث الصلوات الخمس: تُذْهِبُ الخَطايا كما يُذهب الماءُ الدَّرَنَ أَي الوسخَ. وفي حديث الزكاة: ولم يُعطِ الهَرِمة ولا الدَّرِنة أَي الجرباء، وأَصله من الوسخ. وجل مِدْرانٌ: كثير الدَّرَن؛ عن ابن الأَعرابي؛ وأَنشد:
مَدارِينُ إن جاعُوا، وأَذْعَرُ مَن مَشى،
إذا الرَّوْضةُ الخضْراءُ ذَبّ غَدِيرُها.
ذَبَّ: جَفّ في آخر الجَزْءِ، والأُنثى مِدْرانٌ، بغير هاء؛ قال الفرزدق:
تَرَكُوا لتَغْلِبَ، إذ رَأَوْا أَرماحَهُمْ،
بِأَرابَ كُلَّ لئيمة مِدْرانِ.
والدَّرينُ والدُّرانة: يَبيسُ الحشِيش وكلّ حُطام من حَمْض أَو شجر أَو أَحرار البقول وذكورها إذا قَدُمَ، فهو دَرِين؛ قال أَوس بن مَغْراءِ السَّعدي:
ولم يَجِدِ السَّوامُ لَدَى المَراعِي
مَساماً يُرْتَجَى، إلا الدَّرِينا.
وقال ثعلب: الدَّرِين النبت الذي أَتى عليه سنة ثم جفّ، واليَبيسُ الحوليّ هو الدَرِِين. ويقال: ما في الأَرض من اليبيس إلا الدُّرانة. الجوهري: الدَّرين حُطام المَرْعى إذا قَدُم، وهو ما بَلِيَ من الحشيش، وقلَّما تنتفع به الإبلُ؛ وقال عمرو بن كلثوم:
ونحن الحابِسُون بذِي أُراطَى،
تسَفُّ الجِلَّةُ الخُورُ الدَّرِينا.
وأَدْرَنَت الإِبلُ: رعت الدَّرِين، وذلك في الجدب. وحطب مُدْرِنٌ: يابس. وفي حديث جرير: وإذا سقط كان دَرِيناً؛ الدَّرِينُ حُطام المرعى إذا تناثر وسقط على الأَرض. ويقال للأَرض المجدبة: أُمُّ دَرِين؛ قال الشاعر: تعالَيْ نُسَمِّطُ حُبَّ دَعْدٍ ونَغْتدي
سَواءَيْن، والمَرْعى بأُمّ دَرِينِ.
يقول: تعالَيْ نلزمَ حُبِّنا، وإن ضاق العيش. وإِدْرَوْن الدابة: آريُّه. ورجع الفرس إلى إدْرَوْنة أَي آريّه. والإدْرَوْنُ: المَعْلَف. والإدْرَوْن: الأَصل؛ قال القُلاخ:
ومثل عَتَّابٍ رددناه إلى
إدْرَوْنه ولُؤم أَصَّه على
أَلرّغْمَ مَوْطوءَ الحصى مُذَلَّلا
(* قوله «موطوء الحصى» الذي في
التهذيب: موطوء الحمى. وقد قطع همزة الرغم مراعاة للوزن). قال أَبو منصور: ومن جعل الهمز في إِدرون فاء المثال فهي رباعية مثل فِرْعون وبِرْذون، وخص بعضهم بالإدْرَوْن الخبيث من الأُصول، فذهب أَن اشتقاقه من الدَّرَن؛ قال ابن سيده: وليس بشيء، وقيل: الإدْرَوْن الدَّرَن، قال: وليس هذا معروفاً. ورجَع إلى إِدْرَوْنه أَي وطَنه؛ قال ابن جني: ملحق بِجِرْدَحْل إلى إِدْرَوْنه أَي وطَنه؛ قال ابن جني: ملحق بِجِرْدَحْل وحِنْزَقْر، وذلك أَن الواو التي فيها ليست مدّاً لأَنَّ ما قبلها مفتوح، فشابهت الأُصول بذلك فأُلحقت بها. ابن الأَعرابي: فلان إدْرَوْن شَرّ وطِمِرُّ شر إذا كان نهاية في الشر. والدَّرَان: الثعلب. وأَهل الكوفة يُسمون الأَحمق دُرَيْنَة. ودُرَّانة: من أَسماء النساء، وهو فُعْلانة. قال الأَزهري: النون في الدُّرّانة إن كانت أَصلية فهي فُعْلالة من الدَّرَن، وإن كانت غير أَصلية فهي فُعْلانة من الدُّرّ أَو الدَّرّ، كما قالوا قُرّان من القرى ومن القَرين. ودَرْنا ودُرْنا، بالفتح والضم: موضع زعموا أَنه بناحية اليمامة؛ قال الأَعشى:
حَلَّ أَهلي ما بَيْن دُرْنا فبادُو
لي، وحَلَّتْ عُلْوِيّةً بالسِّخالِ.
وقال أَيضاً:
فقلْتُ للشَّرْب في دُرْنا، وقد ثَمِلُوا:
شِيمُوا، وكيفَ يَشِيمُ الشارِبُ الثَّمِلُ؟
وروي دَرْنا، بالفتح، والرجل دُرْنِيّ والمرأَة دُرْنيَّة؛ وقال: وإن طَحَنَتْ دُرْنِيّةٌ لِعيالِها،
تَطَبْطَب ثَدْياها فطارَ طَحِينُها.
ودارِينُ: موضع أَيضاً، قال النابغة الجعدي:
أُلْقِيَ فيه فِلْجانِ من مِسْك دا
رِينَ، وفِلْجٌ من فُلْفُلٍ ضَرِمِ.
الجوهري: ودارِينُ اسمُ فُرْضة بالبحرَيْن ينسب إليها المِسك، يقال: مسكُ دارينَ؛ قال الشاعر:
مَسائحُ فَوْدَيْ رأْسِه مُسْبِغِلّةٌ،
جَرى مِسْكُ دارِينَ الأَحَمُّ خِلالَها.
والنِّسْبةُ إليها دارِيٌّ؛ قال الفرزدق:
كأَنَّ تَرِيكةً من ماءِ مُزْنٍ،
ودارِيَّ الذَّكيِّ من المُدامِ
وقال كُثَيِّر:
أُفِيدَ عليها المِسْكُ، حتى كأَنَّها
لَطِيمةُ دارِيٍّ تَفَتَّق فارُها
(* قوله «أفيد» كذا بالأصل مضبوطاً، وأنشده شارح القاموس: فيد، وهو الموافق لما قالوا في مادة فيد، وإن كان عليه مخروماً).

##### Türkçe

**الدَّرَنُ**: pislik; ve denildi: pisliğin bulaşması. Ve meselde: “Ancak benim avucumda bir **كَدَرنٍ** idi”; yani iki elinden birinde bir **دَرَناً** vardı da onu ötekiyle sildi; bu, acele olan şey için darb-ı mesel yapılır. Ve elbise **دَرِنَ** oldu, kesre ile, **دَرَناً**; o hâlde o **دَرِن** ve **أَدْرَنُ**dur; Rü’be dedi ki:
“Şüphesiz bir kimse **الأَدْرَنِ**in rengini **دَغْمَرَ** etti,
ırzı selâmette kaldı; elbisesi **يَدْكَنِ** etmedi.”
(* “ثوبه لم يدكن” sözü: asılda burada ve **دكن** maddesinde böyle; ve **دغمر** maddesinde geçti: “لونه لم يدكن”). Ve sahibi onu **أَدْرَنَه** etti. Ve beş vakit namaz hadîsinde: “Günahları giderir; suyun **الدَّرَنَ**ı gidermesi gibi”; yani pisliği. Ve zekât hadîsinde: “Ve yaşlıyı da **الدَّرِنة**yi de vermedi”; yani uyuzlu olanı; ve aslı pisliktendir. Ve **مِدْرانٌ** deve: **الدَّرَن**ı çok olan; İbnü’l-A‘râbî’den; ve inşâd etti:
“**مَدارِينُ**dürler, acıkırlarsa; ve yürüyen kimsenin en çok korkutanı,
yeşil çayır, gölcüğü kuruduğu zaman.”
**ذَبَّ**: son kısmın sonunda kurudu. Dişisi **مِدْرانٌ**dur, هاء’sız; Ferazdak dedi ki:
“Onlar, mızraklarını gördükleri vakit, Tağlib’e bıraktılar;
her alçak **مِدْرانِ**e, **أَرابَ** ile.”

Ve **الدَّرينُ** ve **الدُّرانة**: otun kurumuşu ve **حَمْض**dan yahut ağaçtan yahut baklagillerin serbest olanlarından ve erkeklerinden, eskidiği zaman, her türlü kırıntı; o hâlde o **دَرِين**dir; Evs b. Mağrâ es-Sa‘dî dedi ki:
“Ve otlayan hayvan, mer‘âların yanında,
ümit edilen bir geçit bulmadı; ancak **الدَّرِينا**yı.”
Sa‘leb dedi: **الدَّرِين** bir yıl üzerinden geçen sonra kuruyan bitkidir; yıllık kuru olan, o **الدَرِِين**dir. Ve denilir: yerde kurudan hiçbir şey yoktur, ancak **الدُّرانة**. Cevherî: **الدَّرين** mer‘ânın kırıntısıdır, eskidiği zaman; o, ottan yıpranan şeydir; develer ondan pek az faydalanır; Amr b. Külsûm dedi ki:
“Ve biz, Zî **أُراطَى**’da alıkoyanlarız;
zayıf yaşlı develer **الدَّرِينا**yı yerden süpürür.”
Ve develer **أَدْرَنَت**: **الدَّرِين**i otladı; bu, kıtlıkta olur. Ve **مُدْرِنٌ** odun: kuru. Ve Cerîr hadîsinde: “Ve düştüğü zaman **دَرِيناً** olur”; **الدَّرِينُ**, mer‘ânın kırıntısıdır; dağılıp yere düştüğü zaman. Ve kıt toprak için denilir: **أُمُّ دَرِين**; şair dedi ki:
“Gel, Da‘d’ın sevgisini sağlamlayalım ve sabahlayalım,
iki eşit olarak; mer‘â da **أُمّ دَرِين**dedir.”
Der ki: Gel, sevgimize yapışalım; geçim daralsa da. Ve **إِدْرَوْن** binek hayvanının: ahırı. Ve at, **إِدْرَوْنة**sine döndü; yani ahırına. Ve **الإدْرَوْنُ**: yemlik. Ve **الإدْرَوْن**: asıl; **القُلاخ** dedi ki:
“Ve ‘Attâb gibi; onu,
**إدْرَوْنه**sine geri çevirdik; ve kökünün alçaklığı,
**أَلرّغْمَ** (zorla) çakılın çiğnenmişi, zelil kılınmış olarak.”
(* “موطوء الحصى” sözü: Tehzîb’deki: “موطوء الحمى”. Ve vezne riayet için **الرغم**ın hemzesini kesti). Ebû Mansûr dedi: Kim **إِدرون**da hemzeyi misâl fiilin fâ’sı yaparsa, o, **فِرْعون** ve **بِرْذون** gibi dörtlüdür. Ve bazısı **الإدْرَوْن** ile köklerin habîs olanını tahsis etti; böylece onun iştikakının **الدَّرَن**den olduğunu düşündü. İbn Sîde dedi: Bu bir şey değildir. Ve denildi: **الإدْرَوْن** **الدَّرَن**dır; dedi: Bu, bilinen değildir. Ve **إِدْرَوْنه**sine döndü; yani vatanına. İbn Cinnî dedi: **جِرْدَحْل**e ilhak edilmiştir; **إِدْرَوْنه**sine, yani vatanına. İbn Cinnî dedi: **جِرْدَحْل** ve **حِنْزَقْر**a ilhak edilmiştir; çünkü içindeki vav, med değildir; zira ondan önceki fetha’dır; böylece asıllara benzedi; onlara ilhak edildi. İbnü’l-A‘râbî: Falan, şerde nihayet olduğu zaman, “şerrin **إدْرَوْن**u” ve “şerrin **وطِمِرّ**u”dur. Ve **الدَّرَان**: tilki. Ve Kûfe ehli, ahmağa **دُرَيْنَة** derler. Ve **دُرَّانة**: kadın adlarındandır; o, **فُعْلانة**dır. Ezherî dedi: **الدُّرّانة**deki nûn aslî ise, o, **الدَّرَن**den **فُعْلالة**dır; aslî değilse, o, **الدُّرّ**dan yahut **الدَّرّ**dan **فُعْلانة**dır; tıpkı **القُرى**dan **قُرّان** ve **القَرين**den **قُرّان** dedikleri gibi. Ve **دَرْنا** ve **دُرْنا**, fetha ve damme ile: Yemâme tarafında olduğunu zannettikleri bir yer; A‘şâ dedi ki:
“Ehlîm, **دُرْنا** ile **بادُو** arasında konakladı;
ve ‘Ulviyye, **السِّخال** ile yüksekçe bir yerde konakladı.”
Ve yine dedi ki:
“**دُرْنا**’da içenlere dedim; sarhoş olmuşlardı:
‘Çekin!’; sarhoş içen nasıl çeker?”
Ve **دَرْنا**, fetha ile, rivayet edildi. Ve erkek **دُرْنِيّ**, kadın **دُرْنيَّة**; ve dedi ki:
“Ve bir **دُرْنِيّةٌ**, âilesi için öğütürse,
memeleri sallanır da öğütülmüşü uçar.”

Ve **دارِينُ**: bir yer de; Nâbiğa el-Ca‘dî dedi ki:
“İçine, **دارِينَ** miskinden iki **فِلْجانِ** atıldı;
ve kızgın biberden bir **فِلْجٌ**.”
Cevherî: **دارِينُ**, Bahreyn’de denizde bir iskele adıdır; misk ona nisbet edilir; “**دارينَ** miski” denilir; şair dedi ki:
“Başının iki yanının saçları, bolca yağlanmış;
**دارِينَ**in kızıl miski, aralarından akıp gitti.”
Ve ona nisbet **دارِيٌّ**dir; Ferazdak dedi ki:
“Sanki, bulut suyundan bir tortu,
ve içkiden, kokusu keskin **دارِيَّ**.”
Ve Kuseyyir dedi ki:
“Üzerine misk döküldü; öyle ki sanki o,
bir **دارِيّ**nin bohçasıdır; ağzı yarılıp açıldı.”
(* “أفيد” sözü: asılda böyle harekelenmiş; Kâmûs şârihi onu “فيد” diye inşâd etti; bu, **فيد** maddesinde söylediklerine uygundur; her ne kadar onda bir eksiklik bulunsa da).

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B1%D9%86/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* د ر ن * * الدَّرَنُ * الوسخ وقد * دَرِنَ * الثوب من باب طرِب فهو * دَرِنَ * و * دَارِينُ * اسم فرضة بالبحرين يُنسب إليها المسك يقال مسك دارين والنسبة إليها * دَارِيٌّ

##### Türkçe

* د ر ن * * **الدَّرَنُ** * kir; ve elbise “tarib” bâbından **دَرِنَ** oldu; artık o **دَرِنَ**’dir. Ve **دَارِينُ** Bahreyn’de bir limanın adıdır; misk ona nisbet edilir; “**مسك دارين**” denir; ona nisbet ise **دَارِيٌّ**’dir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B1%D9%86/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

: ( الدَّرَنُ ، محرَّكةً : جَبَلٌ بَبْربَرِ المغْرِبِ .
( و ) الدَّرَنُ : ( الوَسَخُ ) ؛ كذا في الصِّحاحِ ؛ ( أَو تَلَطُّخُه ) .
وفي المَثَلِ : ما كانَ إلاَّ كَدَرَنٍ بَكَفِّي ، يعْنِي دَرَناً كانَ بِإحْدَى يدَيْه فمسَحَها بالأُخْرى ؛ يُضْرَبُ ذلِكَ مَثَلاً للشَّيءِ العَجِل .
وقد ( دَرِنَ الثَّوْبُ ، كفَرِحَ ، وأَدْرَنَ وأَدْرَنْتُه ) ، لازِمٌ مُتَعدَ ، ( فهو دَرِنٌ ) وأَدْرَنُ .
( و ) رجُلٌ ( مِدْرانٌ ) : كَثيرُ الدَّرَنِ ، ( للذَّكَرِ والأُنْثى ) ؛ وأَنْشَدَ ابنُ الأَعْرابيّ :
مَدارِينُ إن جاعُوا وأَذْعَرُ مَنْ مَشَى إذا الرَّوْضةُ الخَضْراءُ ذَبَّ غَدِيرُهاوقالَ الفَرَزْدقُ :
تَرَكُوا لتَغْلِبَ إذ رَأَوْا أَرماحَهُمْبِأَرابَ كُلَّ لئيمة مِدْرانِ

( و ) الدَّرِينُ والدُّرَانَةُ ، ( كأَميرٍ وثُمامَةٍ : يَبيسُ ) الحَشِيشِ ، و ( كُلّ حُطامٍ ) مِن ( حَمْضٍ أَو شَجَرٍ أَو بَقْلٍ ) حَرّه وذَكَره إذا قَدُمَ .
وقالَ الجوْهرِيُّ : الدَّرِينُ حُطامُ المَرْعى إذا قَدُمَ ، وهو ممَّا بَلِيَ مِنَ الحَشِيشِ وقلَّما تنْتَفِعُ به الإِبِلُ ؛ وقالَ عَمْرُو بنُ كلثومٍ :
ونحنُ الحابِسُون بذِي أُراطَى تَسَفُّ الجِلَّةُ الخُورُ الدَّرِيناوقالَ أَوْسُ بنُ نَصْر :
وَلَمْ يَجِدِ السَّوامُ لَدَى المَراعِيمَساماً يُرْتَجَى إلاَّ الدَّرِيناوقالَ ثَعْلَبُ : الدَّرِينُ : النَّبْتُ الذي أَتَى عليه سَنَةٌ ثم جفَّ ، واليَبيسُ الحوليُّ هو الدَّرِين . ( و ) يقالُ : ما في الأَرْض مِنَ اليَبيسِ إلاَّ الدُّرانَةُ .
( أَدْرَنَتِ الإِبِلُ : رَعَتْهُ ) ، وذلِكَ في الجدْبِ .
( وظَبْيٌ مِدْرانٌ : يأْكُلُه .
( وحَطَبٌ مُدْرِنٌ ، كَمُحْسِنٍ : يابسٌ .
و ) يقالُ : رجعَ الفرسُ إلى إِدْرَوْنه ، قيلَ : ( الإِدْرَوْنُ ، كفِرْعَوْنٍ : المَعْلَفُ .
( و ) قيلَ : ( الآرِيُّ .
( و ) الإِدْرَوْنُ : ( الدَّرَنُ ) .
قالَ ابنُ سِيْدَه : وليسَ هذا مَعْروفاً .
( و ) أيْضاً : ( الوطَنُ .
( و ) أَيْضاً : ( الأَصْلُ ) ؛ وخصَّ بعضُهم به الخَبِيثَ مِنَ الأُصولِ فذَهَبَ إلى أَنَّ اشْتقاقَهُ مِنَ الدَّرَنِ .
قالَ ابنُ سِيْدَه : وليسَ بشيءٍ .
وقالَ ابنُ جنيّ : هو مُلْحَقٌ وبِجِرْدَحْل ، وذلكَ أنَّ الواوَ الذي فيها ليْسَتْ

مدًّا لأَنَّ ما قبْلَها مَفْتُوح ، فشابَهَتِ الأُصُولَ بذلِكَ فأُلْحِقَتْ بها .
( و ) الدَّرَانُ ، ( كسَحابٍ : الثَّعْلَبُ .
( و ) دُرْنَى ، ( كبُشْرَى : ع ) ؛ وقالَ نَصْر : ناحِيَةٌ مِن شقِّ اليَمامَةِ ؛ ( ويُفْتَحُ ) ، وبالوَجْهَيْنُ رُوِيَ قوْلُ الأَعْشَى :
حَلَّ أَهْلِي ما بَيْن دُرْني فبادُوالي وحَلَّتْ عُلْوِيَّةً بالسِّخالِوقالَ أَيْضاً :
فقلْتُ للشَّرْب في دُرْني وقد ثَمِلُواشِيمُوا وكيفَ يَشِيمُ الشارِبُ الثَّمِلُ ؟ ( والنِّسْبَةُ دُرْنِيٌّ ) ودُرْنِيَّةٌ ؛ وأَنْشَدَ الجَوْهرِيُّ :
وإن طَحَنَتْ دُرْنِيَّةٌ لِعيالِهاتَطَبْطَبَ ثَدْياها فطارَ طَحِينُها ( و ) دُرْنَي ( بنتُ عَبْعَبةً الشَّاعِرَةُ .
( وأُمُّ دَرَنٍ ، محرَّكةً : الدُّنْيا ) ؛ نَقَلَه الزَّمَخْشرِيُّ .
( وأُمُّ دَرِينٍ ، كأَميرٍ : الأَرضُ المُجْدِبَةُ ) ؛ وأَنْشَدَ الجَوْهرِيُّ :
تعالَيْ نُسَمِّطُ حُبَّ دَعْدٍ ونَغْتدِيسَواءَيْن والمَرْعى بأُمِّ دَرِينِيقولُ : تعالَيْ نلزَمُ حُبَّنا وإن ضاقَ العَيْشُ .
( ودَارِينُ : ع بالبَحْرَيْن منه المِسكُ الدَّارِيُّ ) ؛ قالَ النابغَةُ الجعْديُّ :
أُلْقيَ فيها فِلْجانِ مِن مِسْكِ دارِينَ وفِلْجٌ مِن فُلْفُلٍ ضَرِمِوقالَ كثيِّرٌ :
أُفِيدَ عليها المِسْكُ حتى كأَنَّهالَطِيمُةُ دارِيَ تَفَتَّقَ فارُها

( و ) دُرَيْنَةُ ، ( كجُهَيْنَةَ : الأَحْمقُ ) .
وفي الأساسِ : وتسمِّي أَهْلُ الكُوفَة الأَحْمقَ : دُرَيْنَةَ ؛ وأَهْلُ البَصْرةِ : دُغَيْنَةَ ، وتقولُ : لو كنتَ رُمحاً يا دُرَيْنَة لم نُثَقّفْك رُدَيْنَة .
( و ) الأَميرُ ( ثِقَةُ الدَّوْلَةِ عَليُّ بنُ محمدِ ) بنِ يَحْيَى ( الدُّرَيْنِيُّ ) العِرَاقيُّ ( واقِفُ المَدْرسةِ الثِّقَتِيَّةِ ) بدِمَشْقِ ، ( حَدَّثَ ورَوَى ) عن طرادٍ ، وعنه ابنُ عَسَاكِر .
( و ) دُرَّانَةٌ ، ( كرُمَّانةٍ : امرأَةٌ ) .
قالَ الأَزْهرِيُّ : النُّونُ في الدُّرَّانَة إنْ كانتْ أَصْلِيَّة فهي فُعْلالَة مِن الدَّرَنِ ، وإن كانتْ غيرَ أَصْلِيَّة فهي فُعْلانَة مِنَ الدُّرِّ أَو الدَّرِّ .
( و ) الدَّرِنُ ، ( ككَتِفٍ وأَميرٍ : الثَّوْبُ الخَلَقُ .
( ودَرِنَتْ يَدُهُ بالشَّيءِ ، كفَرِحَ : تَلَطَّخَتْ .
و ) مِن المجازِ : ( يَداهُ دَرِنَتانِ بالخَيْرِ ، وأَيْدِيهم دِرانٌ ، وهْوَ دَرِنُ اليَدَيْنِ ) .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
ثوْبٌ أَدْرَنُ : وَسِخٌ .
والدَّرِنَةُ ، كفَرِحَةٍ : الجرْباءُ مِنَ النُّوقِ .
وقالَ ابنُ الأَعْرابيِّ : فلانٌ إدْرَوْنُ شَرَ وطمِرُّ شَرَ إِذا كانَ ذا نِهايَةٍ في الشَّرِّ .
ودِرنَةُ ، بالكسْرِ : مَدِينَةٌ بَيْن الإِسْكَنْدريَّة وطَرَابُلُسَ .
وأَدْرنَةُ : مَدينَةٌ عَظِيمَةٌ بالرُّومِ .
ودارونُ : مَوْضِعٌ بالشامِ .
ودِيرِين ، بالكسْرِ : قَرْيةٌ مِن أَعْمالِ مِصْرَ ، حَرَسَها الّلهُ تعالَى ، وقد ذُكِرَتْ في الرَّاءِ .

##### Türkçe

: (**الدَّرَنُ**), harekeli olarak: Mağrib Berberinde bir dağdır.
(ve) **الدَّرَنُ**: (**الوَسَخُ**); Sıhâh’ta böyledir; (yahut **تَلَطُّخُه**).
Ve meselde: “ما كانَ إلاَّ كَدَرَنٍ بَكَفِّي”، yani: iki elinden birinde bir **دَرَناً** vardı da onu ötekiyle sildi; bu, acele olan şey için mesel olarak vurulur.
Ve ( **دَرِنَ الثَّوْبُ** , feriha gibi, ve **أَدْرَنَ** ve **أَدْرَنْتُه** ) (hem) lâzım (hem) müteaddîdir; (o hâlde o **دَرِنٌ**’dir) ve **أَدْرَنُ**.
(ve) bir adam (**مِدْرانٌ**): **الدَّرَنِ**i çok olan; (erkek ve dişi için); İbnü’l-A‘râbî inşâd etti:
مَدارِينُ إن جاعُوا وأَذْعَرُ مَنْ مَشَى إذا الرَّوْضةُ الخَضْراءُ ذَبَّ غَدِيرُها
Ve el-Ferezdak dedi:
تَرَكُوا لتَغْلِبَ إذ رَأَوْا أَرماحَهُمْبِأَرابَ كُلَّ لئيمة مِدْرانِ

(ve) **الدَّرِينُ** ve **الدُّرَانَةُ**, ( **أَميرٍ** ve **ثُمامَةٍ** gibi: otun) kurusu; ve (**كُلّ حُطامٍ**) ( **حَمْضٍ** yahut **شَجَرٍ** yahut **بَقْلٍ**den) onun kurusu ve erkeği, eskidiği zaman.
Cevherî dedi: **الدَّرِينُ**, mera otunun eskidiği zaman döküntüsüdür; o, ottan yıpranmış olandır; develer ondan pek az faydalanır; Amr b. Külsûm dedi:
ونحنُ الحابِسُون بذِي أُراطَى تَسَفُّ الجِلَّةُ الخُورُ الدَّرِينا
Ve Evs b. Nasr dedi:
وَلَمْ يَجِدِ السَّوامُ لَدَى المَراعِيمَساماً يُرْتَجَى إلاَّ الدَّرِينا
Ve Sa‘leb dedi: **الدَّرِينُ**: üzerinden bir yıl geçmiş sonra kurumuş bitkidir; yıllık kuru olan **الدَّرِين**’dir. (ve) denir: yerde kurudan hiçbir şey yoktur, ancak **الدُّرانَةُ**.
**أَدْرَنَتِ الإِبِلُ**: onu otladı; bu, kıtlıkta olur.
(ve) bir ceylan (**مِدْرانٌ**): onu yer.
(ve) bir odun (**مُدْرِنٌ**), **مُحْسِنٍ** gibi: kuru.
(ve) denir: at, **إِدْرَوْنه**’una döndü; denildi ki: (**الإِدْرَوْنُ**, **فِرْعَوْنٍ** gibi: yemliktir).
(ve) denildi ki: (**الآرِيُّ**).
(ve) **الإِدْرَوْنُ**: (**الدَّرَنُ**).
İbn Sîde dedi: bu, bilinen değildir.
(ve) ayrıca: (**الوطَنُ**).
(ve) ayrıca: (**الأَصْلُ**); bazısı onu, asılların habîs olanına tahsis etti de onun iştikakının **الدَّرَنِ**den olduğuna gitti.
İbn Sîde dedi: bir şey değildir.
İbn Cinnî dedi: o, (kalıba) ilhak edilmiştir ve **بِجِرْدَحْل** ile; bu, içindeki **الواو**’nun med olmadığındandır; çünkü ondan önceki meftuhtur; böylece asıllara benzer oldu da onlara ilhak edildi.
(ve) **الدَّرَانُ**, **سَحابٍ** gibi: tilkidir.
(ve) **دُرْنَى**, **بُشْرَى** gibi: (bir yer adı). Nasr dedi: Yemâme yarığından bir nahiyedir; (ve fetha ile okunur); iki vecihle A‘şâ’nın sözü rivayet edilmiştir:
حَلَّ أَهْلِي ما بَيْن دُرْني فبادُوالي وحَلَّتْ عُلْوِيَّةً بالسِّخالِ
Ve yine dedi:
فقلْتُ للشَّرْب في دُرْني وقد ثَمِلُواشِيمُوا وكيفَ يَشِيمُ الشارِبُ الثَّمِلُ ؟
(ve nisbesi **دُرْنِيٌّ**) ve **دُرْنِيَّةٌ**; Cevherî inşâd etti:
وإن طَحَنَتْ دُرْنِيَّةٌ لِعيالِهاتَطَبْطَبَ ثَدْياها فطارَ طَحِينُها
(ve) **دُرْنَي**: **بنتُ عَبْعَبةً** şâiredir.
(**وأُمُّ دَرَنٍ**), harekeli olarak: (**الدُّنْيا**); Zemahşerî onu nakletti.
(**وأُمُّ دَرِينٍ**, **أَميرٍ** gibi: kıraç yer)dir; Cevherî inşâd etti:
تعالَيْ نُسَمِّطُ حُبَّ دَعْدٍ ونَغْتدِيسَواءَيْن والمَرْعى بأُمِّ دَرِينِي
Der ki: gel, yaşayış daralsa da sevgimizi iltizam edelim.
(ve) **دَارِينُ**: Bahreyn’de (bir yer adı); ondan **المِسكُ الدَّارِيُّ** (gelir); Nâbiga el-Ca‘dî dedi:
أُلْقيَ فيها فِلْجانِ مِن مِسْكِ دارِينَ وفِلْجٌ مِن فُلْفُلٍ ضَرِمِ
Ve Kesîr dedi:
أُفِيدَ عليها المِسْكُ حتى كأَنَّهالَطِيمُةُ دارِيَ تَفَتَّقَ فارُها

(ve) **دُرَيْنَةُ**, **جُهَيْنَةَ** gibi: ahmaktır.
Esâs’ta: Kûfe ehli ahmağa **دُرَيْنَةَ** adını verir; Basra ehli: **دُغَيْنَةَ**; ve dersin: “لو كنتَ رُمحاً يا دُرَيْنَة لم نُثَقّفْك رُدَيْنَة”.
(ve) emir (**ثِقَةُ الدَّوْلَةِ عَليُّ بنُ محمدِ**) b. Yahyâ (**الدُّرَيْنِيُّ**) Iraklı, (Dımaşk’ta **المَدْرسةِ الثِّقَتِيَّةِ**’nin vâkıfı); (hadis anlattı ve rivayet etti) Tarâd’dan; ondan da İbn Asâkir.
(ve) **دُرَّانَةٌ**, **رُمَّانةٍ** gibi: bir kadındır.
Ezherî dedi: **الدُّرَّانَة**’deki **النُّونُ** eğer aslî ise, **الدَّرَنِ**den **فُعْلالَة**’dır; eğer aslî değilse, **الدُّرِّ** yahut **الدَّرِّ**den **فُعْلانَة**’dır.
(ve) **الدَّرِنُ**, (**كَتِفٍ** ve **أَميرٍ** gibi: eski elbisedir).
(**ودَرِنَتْ يَدُهُ بالشَّيءِ**, feriha gibi: bulaştı).
(ve) mecazdan: (**يَداهُ دَرِنَتانِ بالخَيْرِ**, ve **أَيْدِيهم دِرانٌ**, ve o **دَرِنُ اليَدَيْنِ**’dir).
Ve ona müstedrek olanlardandır:
**ثوْبٌ أَدْرَنُ**: kirli.
Ve **الدَّرِنَةُ**, **فَرِحَةٍ** gibi: dişi develerden uyuzlu olan.
İbnü’l-A‘râbî dedi: falan **إِدْرَوْنُ شَرَ** ve **طمِرُّ شَرَ**dır; şerde nihayeti olan olduğu zaman.
Ve **دِرنَةُ**, kesre ile: İskenderiye ile Trablus arasında bir şehirdir.
Ve **أَدْرنَةُ**: Rum’da büyük bir şehirdir.
Ve **دارونُ**: Şam’da bir yerdir.
Ve **دِيرِين**, kesre ile: Mısır amellerinden bir köydür, Allah Teâlâ onu korusun; **الرَّاءِ**da zikredilmiştir.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B1%D9%86/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

دَرِنَ
1 دَرِنَ دار درن درنن , aor. دَرَنَ , inf. n. دَرَنٌ; (T, * S, * M, Msb, K; *) and ↓ ادرن; (T, M, K;) It (a garment, S, M, &c.) was, or became, dirty, or filthy: (S, M, Msb, K:) or was, or became, defiled, polluted, or smeared, with dirt, or filth. (T, K.) And دَرِنَتْ يَدُهُ بِالشَّىْءِ His hand was, or became, defiled, polluted, or smeared, with the thing. (K.)

ادرن
4 ادرن أدار أدرن أدرنن ادرن درن : see 1. -A2- Also He rendered a garment dirty, or filthy: (S, K:) or he defiled, polluted, or smeared, a garment with dirt, or filth. (K.) -A3- أَدْرَنَتِ الاـِبِلُ The camels fed upon what is termed دَرِين: (M, K:) thus they do in the case of drought, or sterility. (M.)

دَرَنٌ
دَرَنٌ دار درن درنن Dirtiness, or filthiness; or dirt, or filth: (S, M, K:) or defilement, or pollution, with dirt or filth: (T, K:) and accord. to the K, ↓ الاـِدْرَوْنٌ also is syn. with الدَّرَنُ; but ISd says that this is not known. (So in the TA. [In the text of the M, however, as given in the TT, in the place of الدَّرَنُ in this case I find الرَدِى (for الرَّدِىْءُ, i. e. the bad, &c.); and another passage in the M, respecting a signification of اـِدْرَوْنٌ, (which see below,) suggests that the explanation of الاـِدْرَوْنُ as meaning الدَّرَنُ may have been taken from this passage in consequence of an oversight.]) مَاكَانَ اـِلَّا كَدَرَنٍ بِكَفِّى, meaning It was no otherwise than like dirt in my hand, which I therefore wiped with the other hand, is a prov. applied in the case of a thing done in haste. (M.) ― -b2- [Hence,] أُمُّ دَرَنٍ means (assumed tropical:) The present world, or the present state of existence. (Z, K.) ― -b3- دَرَنٌ is also used as meaning (assumed tropical:) Vileness, ignominy, or abjectness. (Har p. 509.)

دَرِنٌ
دَرِنٌ دار درن درنن (S, M, Msb, K) and ↓ أَدْرَنُ, (M, TA,) applied to a garment, Dirty, or filthy: (S, M, Msb, K:) or defiled, polluted, or smeared, with dirt, or filth. (K.) ― -b2- And, so applied, Old and worn out; as also ↓ دَرِينٌ. (K.) ― -b3- [Hence,] يَدَاهُ دَرَنَاتٌ بِالخَيْرِ (tropical:) [in the CK مِنَ الخَيْرِ, His hands are worn out by beneficence; meaning, much used therein]: and أَيْدِيهِمْ دِرَانٌ (tropical:) [Their hands are worn out thereby]: and هُوَ دَرِنُ اليَدَيْنِ (tropical:) [He is worn out in respect of the hands thereby]. (K, TA.) ― -b4- دَرِنَةٌ applied to a she-camel means Mangy, or scabby. (TA.)

دَرَنٌ
دَرَنٌ دار درن درنن , like سَحَابٌ, (K,) or ↓ دَرَّانٌ, (so accord. to the TT as from the M,) The fox. (M, K.)

دَرِينٌ
دَرِينٌ درى درين : see دَرِنٌ. ― -b2- Also, (S, M, K,) and ↓ دُرَانَةٌ, (M, K,) Dry herbage: (M:) and whatever is broken in pieces, of [plants of the kind termed] حَمْض, or of trees, or of herbs, or leguminous plants, (M, K,) of such as are eaten without being cooked, or are slender and succulent or soft or sweet, and such as are hard and thick, or thick and inclining to bitterness, or thick and rough, when old (M) and dry: (M, K:) or دَرِينٌ signifies what is broken in pieces, of herbage, when it is old (S, TA) and withered, or wasted, and black; (so in a copy of the S;) i. e. withered, or wasted, herbage; such as is seldom made use of by the camels: (S, TA:) or herbage that has become a year old, and then dried up: (Th, M:) dry herbage a year old: (Lth, T:) or dry and old herbage. (Ham p. 527.) ― -b3- [Hence,] أُمُّ دَرِينٍ (assumed tropical:) Sterile, or unfruitful, land. (S, K.) A poet says,
تَعَالَ نُسَمِّطْ حُبَّ دَعْدٍ وَنَغْتَدِى
سَوَآءَيْنِ وَالمَرْعَى بِأُمِّ دَرِينِ
[Come thou, let us keep to our love of Daad (a woman's name), and we will go forth early in the morning, both alike, though the pasturing be in sterile land]: he means, we will keep to our love, though the means of subsistence be strait. (S.)

دُرَانَةٌ
دُرَانَةٌ درانه درانة : see the next preceding paragraph.

دُرَيْنَةٌ
دُرَيْنَةٌ درى درينه درينة [used in the manner of a proper name] The foolish; stupid; unsound, or dull, or deficient, in intellect: (M, A, K:) thus applied by the people of El-Koofeh: (M, A:) the people of El-Basrah say دُغَيْنَةُ. (A, TA.)

دَرَّانٌ
دَرَّانٌ دران : see دَرَانٌ.

أَدْرَنُ
أَدْرَنُ ذ : see دَرِنٌ.

اـِدْرَوْنٌ
اـِدْرَوْنٌ ادرون , quasi-coordinate to جِرْدَحْلٌ, (IJ, M,) i. q. آرِىٌّ (M, K) or آخِيَّةٌ (TA in art. اخو) [A rope, or loop of a rope, to which a beast is tied: for further explanations, see آخِيَّةٌ]: and a manger: (M, K:) pl. أَدَارِينُ. (TA in art. اخو.) You say, رَجَعَ الفَرَسُ اـِلَى اـِدْرَوْنِهِ The horse returned to his آرِىّ: (M, TA:) or to his manger. (TA.) ― -b2- A place of abode; settled place of abode; place of constant residence; dwelling; or home. (M, K.) So in the saying, رَجَعَ اـِلَ اـِدْرَوْنِهِ [He returned to his place of abode, &c. See also what next follows.] (M.) ― -b3- I. q. أَصْلٌ [app. as meaning Origin; or original state or condition: and this may sometimes be meant by the phrase immediately preceding]: (M, K:) particularly such as is bad, accord. to some, who derive it from الدَّرَنُ: but this is nought, or of no account. (M.) ― -b4- See also دَرَنٌ. ― -b5- Accord. to IAar, one says, فُلَانٌ اـِدْرَوْنُ شَرٍّ, meaning Such a one is evil in the utmost degree. (T.)

مُدْرِنٌ
مُدْرِنٌ مدرن Dry firewood. (M, K.)

مِدْرَانٌ
مِدْرَانٌ مدر مدران , applied to a man and to a woman, Very dirty or filthy: (IAar, M, K: *) pl. مَدَارِينُ. (M.) -A2- And A gazelle that eats دَرِين. (K.)

##### Türkçe

**دَرِنَ**
1 **دَرِنَ** دار درن درنن, aor. **دَرَنَ**, inf. n. **دَرَنٌ**; (T, * S, * M, Msb, K; *) ve ↓ **ادرن**; (T, M, K;) O (bir elbise, S, M, vb.) kirli, yahut pis idi, yahut kirli yahut pis oldu: (S, M, Msb, K:) yahut kir yahut pislik ile murdar edilmiş, kirletilmiş, yahut bulaştırılmış idi, yahut öyle oldu. (T, K.) Ve **دَرِنَتْ يَدُهُ بِالشَّىْءِ** Eli, şey ile murdar edilmiş, kirletilmiş, yahut bulaştırılmış idi, yahut öyle oldu. (K.)

**ادرن**
4 **ادرن** أدار أدرن أدرنن ادرن درن : bkz. 1. -A2- Ayrıca O, bir elbiseyi kirli yahut pis kıldı: (S, K:) yahut o, bir elbiseyi kir yahut pislik ile murdar etti, kirletti, yahut bulaştırdı. (K.) -A3- **أَدْرَنَتِ الاـِبِلُ** Develer, **دَرِين** diye adlandırılan şey ile otlandı: (M, K:) böylece onlar, kuraklık yahut kıtlık hâlinde bunu yaparlar. (M.)

**دَرَنٌ**
**دَرَنٌ** دار درن درنن Kirlenmişlik, yahut pislenmişlik; yahut kir, yahut pislik: (S, M, K:) yahut kir yahut pislik ile murdarlık, yahut kirlenme: (T, K:) ve K’ye göre, ↓ **الاـِدْرَوْنٌ** da **الدَّرَنُ** ile eşanlamlıdır; fakat ISd bunun bilinmediğini söyler. (TA’da böyledir. [Ne var ki M’nin metninde, TT’de verildiği üzere, bu durumda **الدَّرَنُ** yerine **الرَدِى** (yani **الرَّدِىْءُ**, yani kötü, vb.) buluyorum; ve M’de **اـِدْرَوْنٌ**’un bir anlamına dair başka bir pasaj, (aşağıda bkz.,) **الاـِدْرَوْنُ**’un **الدَّرَنُ** anlamında olduğuna dair açıklamanın, bir gözden kaçırma sonucu bu pasajdan alınmış olabileceğini düşündürür.]) **مَاكَانَ اـِلَّا كَدَرَنٍ بِكَفِّى**, “O, ancak elimin içindeki kir gibi idi; bu yüzden onu öteki elimle sildim” anlamında, aceleyle yapılan bir şey hakkında uygulanan bir darbımeseldir. (M.) ― -b2- [Bundan dolayı,] **أُمُّ دَرَنٍ** (varsayılan mecaz:) Şimdiki dünya, yahut varoluşun şimdiki hâli demektir. (Z, K.) ― -b3- **دَرَنٌ** ayrıca (varsayılan mecaz:) alçaklık, zillet, yahut aşağılık olma anlamında da kullanılır. (Har s. 509.)

**دَرِنٌ**
**دَرِنٌ** دار درن درنن (S, M, Msb, K) ve ↓ **أَدْرَنُ**, (M, TA,) bir elbiseye uygulanarak, Kirli, yahut pis: (S, M, Msb, K:) yahut kir yahut pislik ile murdar edilmiş, kirletilmiş, yahut bulaştırılmış. (K.) ― -b2- Ve, böyle uygulanınca, Eski ve yıpranmış; ayrıca ↓ **دَرِينٌ** de böyledir. (K.) ― -b3- [Bundan dolayı,] **يَدَاهُ دَرَنَاتٌ بِالخَيْرِ** (mecaz:) [CK’de **مِنَ الخَيْرِ**, “Eli iyilikle yıpranmıştır”; yani onda çokça kullanılmıştır]: ve **أَيْدِيهِمْ دِرَانٌ** (mecaz:) [Ellerinin bununla yıpranmış olması]: ve **هُوَ دَرِنُ اليَدَيْنِ** (mecaz:) [Eller bakımından bununla yıpranmış olması]. (K, TA.) ― -b4- **دَرِنَةٌ** bir dişi deveye uygulanınca Uyuzlu, yahut kabuklu uyuzlu demektir. (TA.)

**دَرَنٌ**
**دَرَنٌ** دار درن درنن, **سَحَابٌ** gibi, (K,) yahut ↓ **دَرَّانٌ**, (TT’ye göre M’den naklen böyledir,) Tilki. (M, K.)

**دَرِينٌ**
**دَرِينٌ** درى درين : bkz. **دَرِنٌ**. ― -b2- Ayrıca, (S, M, K,) ve ↓ **دُرَانَةٌ**, (M, K,) Kuru ot: (M:) ve [**حَمْض** diye adlandırılan türden] bitkilerden, yahut ağaçlardan, yahut otlardan, yahut baklagil bitkilerinden, pişirilmeden yenilenlerden, yahut ince ve sulu yahut yumuşak yahut tatlı olanlardan, ve sert ve kalın olanlardan, yahut kalın ve acılığa meyledenlerden, yahut kalın ve pürüzlü olanlardan, yaşlanınca (M) ve kuruyunca, parçalanmış olan her şey: (M, K:) yahut **دَرِينٌ**, otun yaşlanınca (S, TA) ve solunca, yahut zayıflayıp tükenince, ve kararıp siyahlaşınca, parçalanmış olanını ifade eder; (S’nin bir nüshasında böyledir;) yani solmuş yahut zayıflayıp tükenmiş ot; develerin pek az yararlandığı türden: (S, TA:) yahut bir yılını doldurmuş, sonra kurumuş ot: (Th, M:) bir yıllık kuru ot: (Lth, T:) yahut kuru ve eski ot. (Ham s. 527.) ― -b3- [Bundan dolayı,] **أُمُّ دَرِينٍ** (varsayılan mecaz:) Kısır, yahut verimsiz arazi. (S, K.) Bir şair der ki,
تَعَالَ نُسَمِّطْ حُبَّ دَعْدٍ وَنَغْتَدِى
سَوَآءَيْنِ وَالمَرْعَى بِأُمِّ دَرِينِ
[Gel, **دَعْدٍ**’a (bir kadının adı) olan sevgimize bağlı kalalım ve sabah erken vakitte çıkalım; ikimiz birden, otlak verimsiz arazide olsa bile]: o, “geçim vasıtaları dar olsa bile sevgimize bağlı kalacağız” demek ister. (S.)

**دُرَانَةٌ**
**دُرَانَةٌ** درانه درانة : bkz. bir önceki paragraf.

**دُرَيْنَةٌ**
**دُرَيْنَةٌ** درى درينه درينة [özel ad tarzında kullanılır] Ahmak; aptal; akıl bakımından sağlam olmayan, yahut donuk, yahut eksik: (M, A, K:) Kûfe halkı tarafından böyle uygulanır: (M, A:) Basra halkı **دُغَيْنَةُ** der. (A, TA.)

**دَرَّانٌ**
**دَرَّانٌ** دران : bkz. **دَرَانٌ**.

**أَدْرَنُ**
**أَدْرَنُ** ذ : bkz. **دَرِنٌ**.

**اـِدْرَوْنٌ**
**اـِدْرَوْنٌ** ادرون, **جِرْدَحْلٌ**’a sözde eş-vezinli, (IJ, M,) **آرِىٌّ** (M, K) yahut **آخِيَّةٌ** (TA, madde **اخو**’da) ile aynı anlamda [bir hayvanın bağlandığı ip, yahut ipin halkası: daha fazla açıklamalar için **آخِيَّةٌ**’ye bkz.]: ve bir yemlik: (M, K:) çoğulu **أَدَارِينُ**. (TA, madde **اخو**’da.) Sen dersin ki, **رَجَعَ الفَرَسُ اـِلَى اـِدْرَوْنِهِ** “At, kendi **آرِىّ**’sine döndü”: (M, TA:) yahut kendi yemliğine. (TA.) ― -b2- İkamet yeri; yerleşik ikamet yeri; sürekli ikamet yeri; mesken; yahut ev. (M, K.) Şu sözde böyledir: **رَجَعَ اـِلَ اـِدْرَوْنِهِ** [Kendi ikamet yerine, vb. döndü. Ayrıca hemen ardından gelen şeye de bkz.] (M.) ― -b3- **أَصْلٌ** ile aynı anlamda [görünüşe göre “asıl; yahut ilk hâl yahut durum” anlamında: ve bu, hemen önceki ibareyle bazen kastedilebilir]: (M, K:) özellikle bazılarına göre kötü olanı; onlar bunu **الدَّرَنُ**’dan türetirler: fakat bu, bir hiçtir, yahut hesaba katılmaz. (M.) ― -b4- Ayrıca **دَرَنٌ**’a da bkz. ― -b5- IAar’a göre, kişi şöyle der: **فُلَانٌ اـِدْرَوْنُ شَرٍّ**, “Falanca, kötülükte en uç derecededir” anlamında. (T.)

**مُدْرِنٌ**
**مُدْرِنٌ** مدرن Kuru yakacak odun. (M, K.)

**مِدْرَانٌ**
**مِدْرَانٌ** مدر مدران, bir erkeğe ve bir kadına uygulanarak, Pek kirli yahut pek pis: (IAar, M, K: *) çoğulu **مَدَارِينُ**. (M.) -A2- Ve **دَرِين** yiyen bir ceylan. (K.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B1%D9%86/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

دَرِنَ
دَرِنَ A ( n. ac. دَرَن 4 ),
a.  Was dirty, grimy, filthy ( garment ).

أَدْرَنَ
أَدْرَنَ IV ,
a.  Dirtied, defiled, covered with filth.

دَرَن
دَرَن 4 , ( pl. أَدْرَاْن 38 ),
a.  Dirt, filth, filthiness.

دَرِن
دَرِن 5 ,
a.  Dirty, filthy.

b.  Worn out.

دَرِيْن
دَرِيْن 25 ,
a.  Dry leaves or branches.

b.  Worn out.

مِدْرَاْن
مِدْرَاْن 45 , ( pl. مَدَاْرِيْنُ 65 ),
a.  see 5 (a) &  (b) .

أُمّ دَرَن
أُمّ دَرَن
a.  The World.

##### Türkçe

**دَرِنَ**
**دَرِنَ** A (isim mastarı: **دَرَن** 4),
a. (elbise) kirli, pasaklı, pis oldu.

**أَدْرَنَ**
**أَدْرَنَ** IV,
a. Kirletti, murdar etti, pislikle kapladı.

**دَرَن**
**دَرَن** 4, (çoğulu: **أَدْرَاْن** 38),
a. Kir, pislik, kirlilik.

**دَرِن**
**دَرِن** 5,
a. Kirli, pis.

b. Yıpranmış.

**دَرِيْن**
**دَرِيْن** 25,
a. Kuru yapraklar veya dallar.

b. Yıpranmış.

**مِدْرَاْن**
**مِدْرَاْن** 45, (çoğulu: **مَدَاْرِيْنُ** 65),
a. 5 (a) ve (b)’ye bak.

**أُمّ دَرَن**
**أُمّ دَرَن**
a. Dünya.
