# دعا — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D8%A7/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AF%D8%B9%D8%A7/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [دعا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D8%A7.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: دعا

الدَعْوَةُ إلى الطعام بالفتح. يقال: كنا في دَعْوَةِ فلان ومَدْعاةِ فلان، وهو في الأصل مصدرٌ، يريدون الدُعَاءَ إلى الطعام. والدِعْوَةُ بالكسر في النسب، يقال: فلان دَعيٌّ بيّن الدِعْوَةِ والدَعْوى في النسب. والدَعِيُّ أيضاً: من تَبَنَّيْتَهُ. قال تعالى: "وما جَعَلَ أدْعِياءَكُمْ أبناءكم". وادَّعيتُ على فلانٍ كذا. والاسم الدَعْوى. والادِّعاءُ في الحرب: الاعتزاز، وهو أن يقول: أنا فلان بن فلان. وتَداعَتِ الحِيطانُ للخراب، أي تهادمتْ. والأُدْعِيَةُ مثل الأُحْجِيَّةِ. والمُداعاةُ: المُحاجاةُ. يقال: بينهم أُدْعِيَّة'ٌ يَتَداعَوْنَ بها. وهي مثل الأغلوطات. حتَّى الألغاز من الشعر أُدْعِيَّةٌ، مثل قول الشاعر:
أُداعِيك ما مُسْتَصْحَباتٌ مع السُرى		حسانٌ وما آثارُهـا بِـحـسـانِ
 يعني السيوف. ودَعَوْتُ فلاناً، أي صِحْتُ به واسْتَدْعَيْتُهُ، ودَعَوْتُ الله له وعليه دُعاءً. والدَعْوَةُ المرَّةُ الواحدة. والدُعاءُ: واحد الأدْعِيَةِ، وأصله دُعاوٌ، وداعِيَة اللبن: ما يترك في الضرع ليَدْعُوَ ما بعده. وفي الحديث: "دَعْ داعِيَ اللبن". ودَواعي الدهر: صروفه. وقولهم: ما بالدار دُعْويٌّ بالضم، أي أحد. قال الكسائي: هو من دَعَوْتُ، أي ليس فيها من يَدْعُو؛ لا يتكلَّم به إلا مع الجحد. قال الأخفش: سمعتُ من العرب من يقول: لو دَعَوْنا لانْدَعَينا، أي لأجبنا؛ كما تقول: لو بعثونا لانبعثنا.

### Türkçe

**الدَعْوَةُ** yemeğe (çağırma)dır; fetha ile. Denir ki: Biz falanın **دَعْوَةِ**’sinde ve falanın **مَدْعاةِ**’sinde idik; o aslında bir mastardır; yemeğe **الدُعَاءَ**’yı (çağırmayı) kastederler. **والدِعْوَةُ** kesra ile nesepte (soyda)dır; denir ki: Falan, **دَعيٌّ**’dir; **الدِعْوَةِ**’si ve nesepte **الدَعْوى**’sı apaçıktır. **والدَعِيُّ** ayrıca: evlat edindiğin kimsedir. Yüce Allah dedi ki: “Ve sizin **أدْعِياءَكُمْ**’ı (evlatlıklarınızı) oğullarınız kılmadı.” Ve falana karşı şöyle şöyle **ادَّعيتُ**. İsim **الدَعْوى**’dır. Ve savaşta **الادِّعاءُ**: övünmedir; o da “Ben falan oğlu falanım” demesidir. Ve **تَداعَتِ الحِيطانُ** yıkıma (doğru), yani yıkılıp çöktü. Ve **الأُدْعِيَةُ** **الأُحْجِيَّةِ** gibidir. Ve **المُداعاةُ**: **المُحاجاةُ**’dır. Denir ki: Aralarında, onunla birbirlerine **يَتَداعَوْنَ** oldukları **أُدْعِيَّة'ٌ** vardır. Ve o, **الأغلوطات** gibidir. Hatta şiirden bilmeceler de **أُدْعِيَّةٌ**’dir; şairin sözü gibi:
أُداعِيك ما مُسْتَصْحَباتٌ مع السُرى		حسانٌ وما آثارُهـا بِـحـسـانِ
Yani kılıçlar. Ve falanı **دَعَوْتُ**; yani ona seslendim ve onu **اسْتَدْعَيْتُ**; ve onun lehine ve aleyhine Allah’a **دُعاءً** ile **دَعَوْتُ**. Ve **الدَعْوَةُ** bir defadır. Ve **الدُعاءُ**: **الأدْعِيَةِ**’den bir tanedir; aslı **دُعاوٌ**’dur. Ve sütün **داعِيَة**’si: ondan sonrakini **يَدْعُوَ** etsin diye memede bırakılan şeydir. Hadiste: “**دَعْ داعِيَ اللبن**.” Ve **دَواعي** zamanın: onun döndürüp durmalarıdır. Ve onların sözü: Evde damme ile **دُعْويٌّ** yoktur; yani hiç kimse. **قال الكسائي**: O, “**دَعَوْتُ**”tandır; yani onda çağıran yoktur; ancak inkâr ile birlikte söylenir. **قال الأخفش**: Araplardan, “Eğer **دَعَوْنا** olsaydık elbette **انْدَعَينا** olurduk” diyen kimseyi işittim; yani elbette icabet ederdik; tıpkı “Eğer bizi göndermiş olsalardı elbette gönderilirdik” demen gibi.
