# دعث — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D8%AB/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AF%D8%B9%D8%AB/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [دعث](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D8%AB.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: دعث

الدعث: أول المرض  ، ويكسر والدعث: الضرب والوطء الشديد، يقال: دعث به الأرض: ضربها، ودعث الأرض دعثا: وطئها. الدعث  بالكسر: بقية الماء  في الحوض، وقيل: هو بقيته حيث كان، أنشد أبو عمرو:
  ومنهل ناء صواه دارس
  وردته بذبل خوامس
  فاستفن دعثا تالد المكارس
  دليت دلوى في صرى مشاوس الدعث والدئث  الذحل والحقد  الذي لا ينحل،  ج أدعاث، ودعاث  ، بالكسر. دعث  كمنع  دعثا  :دقق التراب على وجه الأرض بالقدم أو باليد  أو غير ذلك، وكل شيء وطىء عليه فقد اندعث، ومدر مدعوث. قد دعث الرجل  كزهي: أصابه اقشعرار وفتور  .  والإدعاث: الإمعان في السير  ، هكذا في النسخ، والصواب: في الشر، كما في التكملة. الإدعاث  :الإبقاء  ، يقال: ما أدعثت عنه شيئا، أي ما أبقيت. الإدعاث  :السرقة  ، ومنه: المدعث، للسارق المريب.  وتدعثت صدورهم: أحنت  ، نقله الصاغاني. ودعثة بالفتح: اسم.  وبنو دعثة: بطن  من العرب، عن ابن دريد.

### Türkçe

**الدعث**: hastalığın başlangıcıdır; (bu kelime) kesre ile de okunur. Ve **الدعث**: şiddetli vurma ve şiddetli çiğneme; denilir ki: **دعَثَ به الأرض**: onu (yere) vurdu; ve **دعَثَ الأرضَ دعثًا**: onu çiğnedi. **الدعث** (kesre ile): havuzdaki suyun kalıntısıdır; ve denildi ki: nerede olursa olsun onun kalıntısıdır. Ebû Amr şu beyti okudu:

  Ve bir su başı; uzak, taşları (yeri) silinmiş
  Onu zayıf (develer) beşinciler hâlinde vardım
  Böylece (oradaki) **دعْثًا**yı tükettiler; yığılanların eskisi
  Kovamı, azgın birikintilerdeki **صَرَى** içine saldım

**الدعث** ve **الدئث**: çözülmeyen kin ve kindarlık; çoğulu **أدعاث**’tır; ve **دعاث** (kesre ile).

**دعَثَ** ( **منع** gibi) **دعْثًا**: ayağıyla yahut eliyle yahut başka bir şeyle yer yüzündeki toprağı inceltti (ufaladı); ve üzerine basılan her şey mutlaka **اندعث** olmuştur; ve (bu) **مدر** (toprak parçası) **مدعوث**tur.

Gerçekten adam **دعِثَ** ( **زهي** gibi): ona ürperme ve gevşeklik isabet etti.

**الإدعاث**: yürüyüşte ileri gitme (çokça gitme)dir; nüshalarda böyle (geçer); doğrusu: şerde (kötülükte), **التكملة**’de olduğu gibi.

**الإدعاث**: bırakma (geride bırakma)dır; denilir ki: **ما أدعثت عنه شيئا**; yani: hiçbir şeyi bırakmadım.

**الإدعاث**: hırsızlıktır; ondan: **المدعث**; şüpheli hırsız için.

Ve **تدعثت صدورهم**: eğildi; bunu es-Sâğânî nakletti.

**دعْثة** (fetha ile): bir isimdir.

Ve **بنو دعثة**: Araplardan bir koldur; İbn Düreyd’den (naklen).
