# دعث — Tehzîbu'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D8%AB/sozluk/tehzib
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AF%D8%B9%D8%AB/entries/tehzib

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [دعث](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D8%AB.md)
- Tehzîbu'l-Luğa: Ezherî · 10. yy

## Madde başı: دعث

باب العين والدال مع الثاء
دعث ، عدث ، ثعد ، دثع : ( مستعملات ) .
دعث : أبو عبيد عن الأُمويّ : أول المَرَض الدَعْثُ ، وقد دُعِثَ الرجل . وقال شمر : قال محاربٌ : الدَعْثُ تدقيقك التراب على وجه الأرض بالقَدَم أو باليد أو غير ذلك ، تَدْعَثُهُ دَعْثاً . قال وكل شيء وَطِيء عليه فقد اندَعث ومَدَرٌ مَدْعُوثٌ . قال : وقال أبو عمرو الشيباني : الدَعْث : بقيّة الماء . وأنشد :
ومنهَلٍ ناءٍ صُوَاه دَارِسِ
وَرَرْتُهُ بِذُبَّل خوامِسِ
فاسْتَفْنَ دِعْثاً بَالِدَ المَكَارِسِ
دَلَّيْتُ دلوي في صَرًى مُشَاوِسِ
المَكَارِسِ مواضع الكِرْس والدِمْن . قال : المُشاوِس ، الذي لا يكاد يُرى من قِلَّتِه ، بَالِد المكارِس قديم الدِمْن . ثعلب عن ابن الأعرابي قال : الدِعْثُ والدِئْثُ : الذَحْل .
عدث : عُدْثان : اسمٌ . قال ابن دريد في كتاب ( الاشتقاق ) له : العَدْث سهولة الخُلُق ، وبه سُمِّي الرجل عُدْثَان .
دثع : قال ابن دريد : الدَثْع الوَطْء الشديد ، لغة يمانيَة . قال : والدَّعْثُ : الأرض السهلة . ويقال : الدَّعْث والدَثْع واحد . قلت : أرجو أن يكون ما قال أبو بكر محفوظاً ، ولا أحُقّه يَقِيناً .
ثعد : أبو عبيد عن الأصمعي قال : إذا دخل البُسْرَة الإرطابُ وهي صُلبة لم تنهضم بعد فهي جُمْسَة ، فإذا لانت فهي ثَعْدَة وجمعها ثَعْدٌ .

### Türkçe

باب **العين** ve **الدال** ile **الثاء**

**دعث** ، **عدث** ، **ثعد** ، **دثع** : (kullanılanlar).

**دعث** : Ebû Ubeyd, el-Ümevî’den: Hastalığın evveli **الدَعْثُ**’tur; ve adam **دُعِثَ** olmuştur. Şemmer dedi: Muhârib dedi: **الدَعْثُ**; ayağıyla yahut eliyle yahut başka bir şeyle yer yüzü üzerindeki toprağı inceltmendir; onu **تَدْعَثُهُ** **دَعْثاً**. Dedi: Üzerine basılan her şey **اندَعث** olmuştur; ve **مَدَرٌ مَدْعُوثٌ**. Dedi: Ve Ebû Amr eş-Şeybânî dedi: **الدَعْث**: suyun kalıntısıdır. Ve inşad etti:

Ve uzak bir menzil ki onun taş yığınları silinmiş,
Onu beşinci (gece)lerde **ذُبَّل** ile suladım,
Böylece **دِعْثاً**ı tüketti; **بَالِدَ المَكَارِسِ**,
Kovamı, inatçı bir **صَرًى** içine sarkıttım.

**المَكَارِسِ**: **الكِرْس** ve **الدِمْن** yerleridir. Dedi: **المُشاوِس**; azlığından dolayı neredeyse görülmeyen (şey)dir; **بَالِد المكارِس**: **الدِمْن**’in eskisi. Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den dedi: **الدِعْثُ** ve **الدِئْثُ**: **الذَحْل**.

**عدث** : **عُدْثان**: bir isimdir. İbn Düreyd, kendisinin ( **الاشتقاق** ) kitabında dedi: **العَدْث** huyun kolaylığıdır; bununla adam **عُدْثَان** diye adlandırıldı.

**دثع** : İbn Düreyd dedi: **الدَثْع** şiddetli basmadır; Yemenî bir lugattır. Dedi: ve **الدَّعْثُ**: kolay (yumuşak) arazidir. Ve denilir ki: **الدَّعْث** ve **الدَثْع** birdir. Dedim: Ebû Bekr’in söylediğinin mahfuz olmasını umarım; onu yakîn olarak tahkik etmiyorum.

**ثعد** : Ebû Ubeyd, el-Asma‘î’den dedi: **البُسْرَة**’ye **الإرطابُ** girdiği zaman, o serttir, henüz hazmolunmamıştır; o halde o **جُمْسَة**’dir; yumuşadığı zaman ise o **ثَعْدَة**’dir ve onun çoğulu **ثَعْدٌ**’dır.
