# دعلج (د-ع-ل-ج) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%84%D8%AC
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AF%D8%B9%D9%84%D8%AC

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: د - ع - ل - ج
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 5 sözlük

## Sözlükler (5)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%84%D8%AC/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

دعلج:
الدَّعْلَجُ: ألوان الثياب. ويقال: ضربٌ من الجواليق والخِرَجة، قال يصف الثَّور في الحشيش:
لَثِقُ القَميصِ قد احتواهُ الدَّعْلَجُ
قال السُلَميّ: الدَّعْلَجُ عندنا الضَّبُّ إذا هاجَ فإنَّما هو مُقبلٌ ومُدبرٌ. والدَّعْلَجَةُ: أثَر المُقبل والمُدبر. رأيتُ دَعْلَجَتَهم: أي آثارَهم.

##### Türkçe

دعلج:
**الدَّعْلَجُ**: elbiselerin renkleri. Ve denilir: **الجواليق** ve **الخِرَجة**’den bir tür; ot içinde boğayı vasfederken dedi ki:
لَثِقُ القَميصِ قد احتواهُ **الدَّعْلَجُ**
**السُلَميّ** dedi: **الدَّعْلَجُ** bizde, kızıştığı zaman **الضَّبُّ**’dır; çünkü o ancak gelen ve giden (hâlinde)dir. Ve **الدَّعْلَجَةُ**: gelenin ve gidenin izi. Onların **دَعْلَجَتَهم**’ini gördüm: yani izlerini.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%84%D8%AC/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الدَعْلَجَةُ: التَردُّد في الذَهاب والمجيء.

##### Türkçe

**الدَعْلَجَةُ**: gidip gelmede tereddüt.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%84%D8%AC/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الدَّعْلَجُ: الحِمارُ. والدَّعْلَجُ: أَلوان الثياب؛ وقيل: أَلوان النبات؛ وقيل: ضرب من الجَوَالِيقِ والخِرَجَة. والدَّعْلَجُ: الجُوَالِقُ الملآن. والدَّعْلَجُ: النبات الذي قد آزر بعضه بعضاً. والدَّعْلَجُ: الذئب. والدَّعْلَجُ: الظُّلْمَةُ. والدَّعْلَجُ: الذي يمشي في غير حاجة.والدَّعْلَجَةُ: ضرب من المشي. والدَّعْلَجَةُ: التَرَدُّدُ في الذهاب والمجيء. والدَّعْلَجَةُ: لعبة للصبيان يختلفون فيها الجَيْئَةَ والذَّهابَ؛ قال:
باتَتْ كلابُ الحَيِّ تَسْنَحُ بَيْننا،
يَأْكُلْنَ دَعْلَجَةً، ويَشْبَعُ مَنْ عَفَا
ذكر كثرة اللحم. ويَشْبَعُ من عَفا: ويشبَعُ من يأْتينا.
وقد دَعْلَجَ الصبيانُ، ودَعْلَجَ الجُرَذُ، كذلك؛ يقال: إِن الصبيَّ لَيُدَعْلِجُ دَعْلَجَةَ الجُرَذِ، يجيء ويذهب. وفي حديث فتنة الأَزد: إن فلاناً وفلاناً يُدَعْلجَانِ بالليل إِلى دارك ليجمعا بين هذين الغارَّين أَي يختلفان.
والدَّعْلَجَةُ: الأَخذ الكثير؛ وقيل: الأَكْلُ بِنَهْمَةٍ، وبه فسر بعضهم:
يأْكُلن دَعْلَجَةً، ويشبَعُ من عَفا
والدَّعْلَجُ: الكثير الأَكل من الناس والحيوان. والدَّعْلَجُ: الشابُّ الحسنُ الوجهِ الناعمُ البدَن، وقد سَمَّوا دَعْلَجاً؛ ومنه ابن دَعْلَجٍ. سيبويه: والإِضافة إِلى الثاني لأَني تعرّفه إِنما هو به كما ذكر في ابن كراع. ودَعْلَجٌ: فَرَسُ عبدِ عَمْرو بنِ شُرَيْحٍ. ودَعْلَجٌ: اسم فرس عامر بن الطفيل؛ قال:
أَكُّرُّ عليهم دَعْلَجاً، ولَبانُهُ،
إِذا ما اشْتَكَى وَقْعَ الرِّماحِ، تَحَمْحَما
ودَعْلَجْتُ الشيء إِذا دَحْرَجْتُه.

##### Türkçe

**الدَّعْلَجُ**: eşek. Ve **الدَّعْلَجُ**: elbiselerin renkleri; ve denildi ki: bitkinin renkleri; ve denildi ki: **الجَوَالِيقِ** ve **الخِرَجَة**’den bir tür. Ve **الدَّعْلَجُ**: dolu **الجُوَالِقُ**. Ve **الدَّعْلَجُ**: bir kısmı bir kısmını desteklemiş olan bitki. Ve **الدَّعْلَجُ**: kurt. Ve **الدَّعْلَجُ**: karanlık. Ve **الدَّعْلَجُ**: ihtiyaç olmaksızın yürüyen kimse. Ve **الدَّعْلَجَةُ**: yürüyüşten bir tür. Ve **الدَّعْلَجَةُ**: gidip gelmede tereddüt. Ve **الدَّعْلَجَةُ**: çocuklar için bir oyun; onda geliş ve gidişi değiştirirler; dedi ki:

باتَتْ كلابُ الحَيِّ تَسْنَحُ بَيْننا،
يَأْكُلْنَ دَعْلَجَةً، ويَشْبَعُ مَنْ عَفَا

Etin çokluğunu zikretti. Ve “**ويَشْبَعُ من عَفا**”: yani bize gelen kimse doyar.

Ve çocuklar **دَعْلَجَ** etti, ve sıçan **دَعْلَجَ** etti, aynı şekilde; denir ki: şüphesiz çocuk, sıçanın **دَعْلَجَة**’si gibi **يُدَعْلِجُ** eder; gelir ve gider. Ve **الأَزد** fitnesi hadîsinde: “Şüphesiz falan ve falan, geceleyin senin evine **يُدَعْلجَانِ** ederler ki şu iki aldanmış arasında birleştirsinler”; yani gidip gelirler.

Ve **الدَّعْلَجَةُ**: çokça alma; ve denildi ki: iştahla yeme; ve bununla bazıları şu sözü tefsir etti:

يأْكُلن دَعْلَجَةً، ويشبَعُ من عَفا

Ve **الدَّعْلَجُ**: insanlardan ve hayvandan çok yiyen. Ve **الدَّعْلَجُ**: yüzü güzel, bedeni yumuşak genç; ve **دَعْلَجاً** diye adlandırmışlardır; ondan **ابن دَعْلَجٍ**. Sîbeveyh: ve ikinciye izâfe, çünkü onu tanıman ancak onunla olur; **ابن كراع**’da zikrettiği gibi. Ve **دَعْلَجٌ**: **عبدِ عَمْرو بنِ شُرَيْحٍ**’in atı. Ve **دَعْلَجٌ**: **عامر بن الطفيل**’in atının adı; dedi ki:

أَكُّرُّ عليهم دَعْلَجاً، ولَبانُهُ،
إِذا ما اشْتَكَى وَقْعَ الرِّماحِ، تَحَمْحَما

Ve bir şeyi **دَعْلَجْتُ** ettim; onu **دَحْرَجْتُ** ettiğim zaman.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%84%D8%AC/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الدعلجة: التردد في الذهاب والمجىء  وقد دعلج الصبيان، ودعلج الجرذ، كذلك، يقال: إن الصبي ليدعلج دعلجة الجرذ، يجىء ويذهب، وفي حديث فتنة الأزد  إن فلانا وفلانا يدعلجان بالليل إلى دارك ليجمعا بين هذين الغارين  ، أي يختلفان. الدعلجة  : الظلمة  الدعجلة  : الأخذ الكثير  وقيل: الأكل بنهمة، وبه فسر بعضهم.

  يأكلن دعلجة ويشبع من عفا

  الدعلجة  : الدحرجة  وقد دعلجت الشىء، إذا دحرجته. الدعلج  كجعفر  : ضرب من الجواليق والخرجة. والدعلج  : الجوالق: الملآن  . الدعلج  : ألوان الثياب  ، وقيل: ألوان النبات. الدعلج  : الذي يمشى في غير حاجة  . الدعلج  : الكثير الأكل  من الناس والحيوان. الدعلج  : النبات الذي  قد  آزر بعضه بعضا  . الدعلج  : الشاب الحسن الوجه الناعم البدن  . الدعلج  : الظلمة  ، كالدعلجة، وهو كالتكرار. الدعلج  : الذئب  . الدعلج  : الحمار  الدعلج  : الناقة التي لا تنساق إذا سيقت  . دعلج  : فرس عامر بن الطفيل  ، قال:
  أكر عليهم دعلجا ولبانهإذا ما اشتكى وقع الرماح تحمحما دعلج  : فرس  عبد  عمرو بن شريح  بن الأحوص. الدعلج  : أثر المقبل والمدبر  . قد سموا دعلجا، وهو  اسم جماعة  ، ومنه ابن دعلج، قال سيبويه: والإضافة إلى الثاني، لأن تعرفه إنما هو به، كما ذكر ي ابن كراع.  ودعلج في حوضه: جبى فيه  .
 ومما يستدرك عليه: الدعلجة: ضرب من المشى. والدعجلة: لعبة للصبيان يختلفون فيها الجيئة والذهاب.

##### Türkçe

**الدعلجة**: gidip gelmede tereddüt; ve çocuklar **دعلج** etti, ve sıçan **دعلج** etti; aynı şekilde; denir ki: çocuk, sıçanın **دعلجة**si gibi mutlaka **يدعلج** eder; gelir ve gider. Ve Ezd fitnesi hadîsinde: “Falan ve falan, bu iki mağara arasında birleştirmek için geceleyin senin evine **يدعلجان** ederler”; yani gidip gelirler. **الدعلجة**: karanlık. **الدعجلة**: çokça alma; ve denildi: iştahla yeme; ve onunla bazısı tefsir etti.

  Yerler **دعلجة** ile ve doyar, **عفا**dan.

**الدعلجة**: yuvarlama; ve “şeyi **دعلجت** ettim” (yani) onu yuvarladığım zaman. **الدعلج** ( **جعفر** gibi): **الجوالق** ve **الخرجة**den bir tür. Ve **الدعلج**: dolu **الجوالق**. **الدعلج**: elbiselerin renkleri; ve denildi: bitkinin renkleri. **الدعلج**: ihtiyaç olmaksızın yürüyen. **الدعلج**: insanlardan ve hayvandan çok yiyen. **الدعلج**: bir kısmı bir kısmını desteklemiş olan bitki. **الدعلج**: yüzü güzel, bedeni yumuşak genç. **الدعلج**: karanlık; **الدعلجة** gibi; ve o, tekrar gibi. **الدعلج**: kurt. **الدعلج**: eşek. **الدعلج**: sevk edildiğinde sevk olunmayan dişi deve. **دعلج**: Âmir b. et-Tufeyl’in atı; dedi ki:

  Üzerlerine **دعلجا** ile ve onun göğüs kısmıyla saldır; mızrakların düşüşü homurdanarak şikâyet ettiği vakit.

**دعلج**: Abd Amr b. Şurayh b. el-Ahvâs’ın atı. **الدعلج**: gelenin ve gidenin izi. **دعلج** diye adlandırdılar; ve o, bir topluluğun adıdır; ondan da İbn **دعلج**. Sîbeveyh dedi: Nisbet (izâfe) ikinciyedir; çünkü onunla bilinmesi ancak onun iledir; İbn Kurâ‘ın zikrettiği gibi. Ve **دعلج** kendi havuzunda: onda topladı.

Ve ona istidrâk olunanlardandır: **الدعلجة**: yürüyüşten bir tür. **الدعجلة**: çocuklar için bir oyun; onda geliş ve gidişte gidip gelirler.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%84%D8%AC/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

دَعْلَجَ
دَعْلَجَ
a.  Went to & fro; frisked, gambolled about.

##### Türkçe

دَعْلَجَ
دَعْلَجَ
a.  Gidip geldi; hoplayıp zıpladı, etrafta oynayıp sıçradı.
