# دعو (د-ع-و) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AF%D8%B9%D9%88

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

Deav : Dua, gel gel anlamına kalkan eller demektir

- Harfler: د - ع - و
- Kur'an'da: 212 geçiş · 182 ayet · 102 sîga
- 9 sözlük

## Sîgalar (102)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [يَدْعُونَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D9%8A%D9%8E%D8%AF%D9%92%D8%B9%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E.md) | يَفْعُلُونَ | Çağırırlar; İsterler | 23 | 22 | [2:221](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/2:221.md) |
| [تَدْعُونَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D8%AA%D9%8E%D8%AF%D9%92%D8%B9%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E.md) | تَفْعُلُونَ | Çağırırsınız | 16 | 15 | [6:40](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/6:40.md) |
| [ادْعُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D8%A7%D8%AF%D9%92%D8%B9%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | افْعُلُوا | Çağırın | 8 | 7 | [7:55](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/7:55.md) |
| [يَدْعُو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D9%8A%D9%8E%D8%AF%D9%92%D8%B9%D9%8F%D9%88.md) | يَفْعُلُ | Çağırır | 8 | 8 | [2:221](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/2:221.md) |
| [ادْعُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D8%A7%D8%AF%D9%92%D8%B9%D9%8F.md) | افْعُلْ | Çağır | 6 | 6 | [2:68](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/2:68.md) |
| [تَدْعُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D8%AA%D9%8E%D8%AF%D9%92%D8%B9%D9%8F.md) | تَفْعُلْ | Çağırma | 4 | 4 | [10:106](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/10:106.md) |
| [تَدْعُوهُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D8%AA%D9%8E%D8%AF%D9%92%D8%B9%D9%8F%D9%88%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | تَفْعُلُوهُمْ | Onları çağırırsınız | 4 | 4 | [7:193](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/7:193.md) |
| [دَعْوَاهُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D8%AF%D9%8E%D8%B9%D9%92%D9%88%D9%8E%D8%A7%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | فَعْلَاهُمْ | Onların çağrışması | 4 | 3 | [7:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/7:5.md) |
| [وَادْعُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A7%D8%AF%D9%92%D8%B9%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | وَفْعَلُوا | Ve çağırın | 4 | 4 | [2:23](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/2:23.md) |
| [يَدْعُوكُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D9%8A%D9%8E%D8%AF%D9%92%D8%B9%D9%8F%D9%88%D9%83%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | يَفْعُلُكُمْ | Sizi çağırır | 4 | 4 | [3:153](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/3:153.md) |
| [أَدْعُو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D8%A3%D9%8E%D8%AF%D9%92%D8%B9%D9%8F%D9%88.md) | أَفْعُلُ | Çağırırım | 3 | 3 | [12:108](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/12:108.md) |
| [الدَّاعِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%8E%D9%91%D8%A7%D8%B9%D9%90.md) | الْفَاعِلِ | Çağıran | 3 | 3 | [2:186](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/2:186.md) |
| [الدُّعَاءَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%8F%D9%91%D8%B9%D9%8E%D8%A7%D8%A1%D9%8E.md) | الْفُعَالَ | Çağırmak | 3 | 3 | [21:45](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/21:45.md) |
| [تَدْعُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D8%AA%D9%8E%D8%AF%D9%92%D8%B9%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | تَفْعُلُوا | Çağırmayın; Çağırırsınız | 3 | 3 | [17:110](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/17:110.md) |
| [دَعَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D8%AF%D9%8E%D8%B9%D9%8E%D8%A7.md) | فَعَلَ | Çağırdı | 3 | 3 | [3:38](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/3:38.md) |
| [دَعَوُا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D8%AF%D9%8E%D8%B9%D9%8E%D9%88%D9%8F%D8%A7.md) | فَعَلُوا | Çağırdılar | 3 | 3 | [10:22](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/10:22.md) |
| [دَعَوْا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D8%AF%D9%8E%D8%B9%D9%8E%D9%88%D9%92%D8%A7.md) | فَعَلُوا | Çağırdılar | 3 | 3 | [19:91](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/19:91.md) |
| [دُعُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D8%AF%D9%8F%D8%B9%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | فُعِلُوا | Çağrıldılar | 3 | 3 | [2:282](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/2:282.md) |
| [نَدْعُو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D9%86%D9%8E%D8%AF%D9%92%D8%B9%D9%8F%D9%88.md) | نَفْعُلُ | Çağırırız | 3 | 3 | [16:86](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/16:86.md) |
| [أَدْعُوكُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D8%A3%D9%8E%D8%AF%D9%92%D8%B9%D9%8F%D9%88%D9%83%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | أَفْعُلُكُمْ | Sizi çağırırım | 2 | 2 | [40:41](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/40:41.md) |
| [الدُّعَاءِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%8F%D9%91%D8%B9%D9%8E%D8%A7%D8%A1%D9%90.md) | الْفُعَالِ | Çağırmak | 2 | 2 | [3:38](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/3:38.md) |
| [تَدَّعُونَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D8%AA%D9%8E%D8%AF%D9%8E%D9%91%D8%B9%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E.md) | تَفْتَعِلُونَ | Arzularsınız | 2 | 2 | [41:31](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/41:31.md) |
| [تَدْعُونَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D8%AA%D9%8E%D8%AF%D9%92%D8%B9%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E%D8%A7.md) | تَفْعُلُنَا | Bizi çağırırsın | 2 | 2 | [11:62](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/11:62.md) |
| [تَدْعُونَنِي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D8%AA%D9%8E%D8%AF%D9%92%D8%B9%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E%D9%86%D9%90%D9%8A.md) | تَفْعُلُونَنِي | Beni çağırırsınız | 2 | 2 | [40:42](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/40:42.md) |
| [تُدْعَوْنَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D8%AA%D9%8F%D8%AF%D9%92%D8%B9%D9%8E%D9%88%D9%92%D9%86%D9%8E.md) | تُفْعَلُونَ | Çağrılırsınız | 2 | 2 | [40:10](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/40:10.md) |
| [دَاعِيَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D8%AF%D9%8E%D8%A7%D8%B9%D9%90%D9%8A%D9%8E.md) | فَاعِلَ | Çağıran | 2 | 2 | [46:31](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/46:31.md) |
| [دَعَاكُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D8%AF%D9%8E%D8%B9%D9%8E%D8%A7%D9%83%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | فَعَلَكُمْ | Sizi çağırdı | 2 | 2 | [8:24](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/8:24.md) |
| [دَعَانَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D8%AF%D9%8E%D8%B9%D9%8E%D8%A7%D9%86%D9%8E%D8%A7.md) | فَعَلَنَا | Bizi çağırdı | 2 | 2 | [10:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/10:12.md) |
| [دَعَوْتُهُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D8%AF%D9%8E%D8%B9%D9%8E%D9%88%D9%92%D8%AA%D9%8F%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | فَعَلْتُهُمْ | Onları çağırdım | 2 | 2 | [71:7](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/71:7.md) |
| [دُعَاءُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D8%AF%D9%8F%D8%B9%D9%8E%D8%A7%D8%A1%D9%8F.md) | فُعَالُ | Çağırmak | 2 | 2 | [13:14](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/13:14.md) |
| [دُعَاءِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D8%AF%D9%8F%D8%B9%D9%8E%D8%A7%D8%A1%D9%90.md) | فُعَالِ | Çağırmak; Çağırmam | 2 | 2 | [14:40](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/14:40.md) |
| [فَادْعُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D9%81%D9%8E%D8%A7%D8%AF%D9%92%D8%B9%D9%8F.md) | فَافْعُلْ | Hemen çağır; Çağır | 2 | 2 | [2:61](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/2:61.md) |
| [فَادْعُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D9%81%D9%8E%D8%A7%D8%AF%D9%92%D8%B9%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | فَافْعُلُوا | Çağırın; Öyleyse çağırın | 2 | 2 | [40:14](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/40:14.md) |
| [فَادْعُوهُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D9%81%D9%8E%D8%A7%D8%AF%D9%92%D8%B9%D9%8F%D9%88%D9%87%D9%8F.md) | فَافْعُلُوهُ | Hemen onu çağırın; Onu çağırın | 2 | 2 | [7:180](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/7:180.md) |
| [فَدَعَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D9%81%D9%8E%D8%AF%D9%8E%D8%B9%D9%8E%D8%A7.md) | فَفَعَلَ | Hemen çağırdı; Çağırdı | 2 | 2 | [44:22](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/44:22.md) |
| [فَدَعَوْهُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D9%81%D9%8E%D8%AF%D9%8E%D8%B9%D9%8E%D9%88%D9%92%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | فَفَعَلُوهُمْ | Hemen onları çağırdılar | 2 | 2 | [18:52](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/18:52.md) |
| [وَادْعُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A7%D8%AF%D9%92%D8%B9%D9%8F.md) | وَافْعُلْ | Ve çağır | 2 | 2 | [22:67](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/22:67.md) |
| [وَادْعُوهُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A7%D8%AF%D9%92%D8%B9%D9%8F%D9%88%D9%87%D9%8F.md) | وَافْعُلُوهُ | Ve onu çağırın | 2 | 2 | [7:29](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/7:29.md) |
| [يَدْعُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D9%8A%D9%8E%D8%AF%D9%92%D8%B9%D9%8F.md) | يَفْعُلْ | Çağırır | 2 | 2 | [23:117](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/23:117.md) |
| [يُدْعَوْنَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D9%8A%D9%8F%D8%AF%D9%92%D8%B9%D9%8E%D9%88%D9%92%D9%86%D9%8E.md) | يُفْعَلُونَ | Çağrılırlar | 2 | 2 | [3:23](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/3:23.md) |
| [أَتَدْعُونَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D8%A3%D9%8E%D8%AA%D9%8E%D8%AF%D9%92%D8%B9%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E.md) | أَتَفْعَلُونَ | Çağırır mısınız? | 1 | 1 | [37:125](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/37:125.md) |
| [أَدَعَوْتُمُوهُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D8%A3%D9%8E%D8%AF%D9%8E%D8%B9%D9%8E%D9%88%D9%92%D8%AA%D9%8F%D9%85%D9%8F%D9%88%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | أَفَعَلْتُمُوهُمْ | Onları çağırmanız | 1 | 1 | [7:193](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/7:193.md) |
| [أَدْعِيَاءَكُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D8%A3%D9%8E%D8%AF%D9%92%D8%B9%D9%90%D9%8A%D9%8E%D8%A7%D8%A1%D9%8E%D9%83%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | أَفْعِلَاءَكُمْ | Sizin evlatlıklarınız | 1 | 1 | [33:4](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/33:4.md) |
| [أَدْعِيَائِهِمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D8%A3%D9%8E%D8%AF%D9%92%D8%B9%D9%90%D9%8A%D9%8E%D8%A7%D8%A6%D9%90%D9%87%D9%90%D9%85%D9%92.md) | أَفْعِلَاءِهِمْ | Onların evlatlıkları | 1 | 1 | [33:37](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/33:37.md) |
| [أَنَدْعُو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D8%A3%D9%8E%D9%86%D9%8E%D8%AF%D9%92%D8%B9%D9%8F%D9%88.md) | أَنَفْعُلُ | Çağırır mıyız? | 1 | 1 | [6:71](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/6:71.md) |
| [ادْعُهُنَّ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D8%A7%D8%AF%D9%92%D8%B9%D9%8F%D9%87%D9%8F%D9%86%D9%8E%D9%91.md) | افْعُلْهُنَّ | Onları çağır | 1 | 1 | [2:260](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/2:260.md) |
| [ادْعُونِي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D8%A7%D8%AF%D9%92%D8%B9%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%90%D9%8A.md) | افْعُلُونِي | Beni çağırın | 1 | 1 | [40:60](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/40:60.md) |
| [ادْعُوهُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D8%A7%D8%AF%D9%92%D8%B9%D9%8F%D9%88%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | افْعُلُوهُمْ | Onları çağırın | 1 | 1 | [33:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/33:5.md) |
| [الدَّاعِيَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%8E%D9%91%D8%A7%D8%B9%D9%90%D9%8A%D9%8E.md) | الْفَاعِلَ | Çağıran | 1 | 1 | [20:108](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/20:108.md) |
| [بِدُعَاءِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D8%A8%D9%90%D8%AF%D9%8F%D8%B9%D9%8E%D8%A7%D8%A1%D9%90.md) | بِفُعَالِ | Çağırma sebebiyle | 1 | 1 | [19:48](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/19:48.md) |
| [بِدُعَائِكَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D8%A8%D9%90%D8%AF%D9%8F%D8%B9%D9%8E%D8%A7%D8%A6%D9%90%D9%83%D9%8E.md) | بِفُعَالِكَ | Senin çağırman sebebiyle | 1 | 1 | [19:4](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/19:4.md) |
| [تَدْعُهُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D8%AA%D9%8E%D8%AF%D9%92%D8%B9%D9%8F%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | تَفْعُلْهُمْ | Onları çağırırsın | 1 | 1 | [18:57](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/18:57.md) |
| [تَدْعُو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D8%AA%D9%8E%D8%AF%D9%92%D8%B9%D9%8F%D9%88.md) | تَفْعُلُ | Çağırır | 1 | 1 | [70:17](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/70:17.md) |
| [تَدْعُونَنَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D8%AA%D9%8E%D8%AF%D9%92%D8%B9%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E%D9%86%D9%8E%D8%A7.md) | تَفْعُلُونَنَا | Bizi çağırırsınız | 1 | 1 | [14:9](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/14:9.md) |
| [تَدْعُونَهُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D8%AA%D9%8E%D8%AF%D9%92%D8%B9%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E%D9%87%D9%8F.md) | تَفْعُلُونَهُ | Onu çağırırsınız | 1 | 1 | [6:63](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/6:63.md) |
| [تُدْعَى](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D8%AA%D9%8F%D8%AF%D9%92%D8%B9%D9%8E%D9%89.md) | تُفْعَلُ | Çağrılır | 1 | 1 | [45:28](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/45:28.md) |
| [دَعَانِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D8%AF%D9%8E%D8%B9%D9%8E%D8%A7%D9%86%D9%90.md) | فَعَلَنِي | Beni çağırdı | 1 | 1 | [2:186](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/2:186.md) |
| [دَعَاهُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D8%AF%D9%8E%D8%B9%D9%8E%D8%A7%D9%87%D9%8F.md) | فَعَلَهُ | Onu çağırdı | 1 | 1 | [27:62](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/27:62.md) |
| [دَعَوَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D8%AF%D9%8E%D8%B9%D9%8E%D9%88%D9%8E%D8%A7.md) | فَعَلَا | İkisi çağırdı | 1 | 1 | [7:189](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/7:189.md) |
| [دَعَوْتُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D8%AF%D9%8E%D8%B9%D9%8E%D9%88%D9%92%D8%AA%D9%8F.md) | فَعَلْتُ | Çağırdım | 1 | 1 | [71:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/71:5.md) |
| [دَعَوْتُكُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D8%AF%D9%8E%D8%B9%D9%8E%D9%88%D9%92%D8%AA%D9%8F%D9%83%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | فَعَلْتُكُمْ | Sizi çağırdım | 1 | 1 | [14:22](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/14:22.md) |
| [دَعْوَةً](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D8%AF%D9%8E%D8%B9%D9%92%D9%88%D9%8E%D8%A9%D9%8B.md) | فَعْلَةً | Çağırmak | 1 | 1 | [30:25](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/30:25.md) |
| [دَعْوَةٌ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D8%AF%D9%8E%D8%B9%D9%92%D9%88%D9%8E%D8%A9%D9%8C.md) | فَعْلَةٌ | Çağırmak | 1 | 1 | [40:43](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/40:43.md) |
| [دَعْوَةَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D8%AF%D9%8E%D8%B9%D9%92%D9%88%D9%8E%D8%A9%D9%8E.md) | فَعْلَةَ | Çağırmak | 1 | 1 | [2:186](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/2:186.md) |
| [دَعْوَةُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D8%AF%D9%8E%D8%B9%D9%92%D9%88%D9%8E%D8%A9%D9%8F.md) | فَعْلَةُ | Çağırmak | 1 | 1 | [13:14](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/13:14.md) |
| [دَعْوَتَكَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D8%AF%D9%8E%D8%B9%D9%92%D9%88%D9%8E%D8%AA%D9%8E%D9%83%D9%8E.md) | فَعْلَتَكَ | Senin çağırman | 1 | 1 | [14:44](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/14:44.md) |
| [دَعْوَتُكُمَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D8%AF%D9%8E%D8%B9%D9%92%D9%88%D9%8E%D8%AA%D9%8F%D9%83%D9%8F%D9%85%D9%8E%D8%A7.md) | فَعْلَتُكُمَا | İkinizin çağırması | 1 | 1 | [10:89](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/10:89.md) |
| [دُعَاءً](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D8%AF%D9%8F%D8%B9%D9%8E%D8%A7%D8%A1%D9%8B.md) | فُعَالًا | Çağırmak | 1 | 1 | [2:171](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/2:171.md) |
| [دُعَاءٍ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D8%AF%D9%8F%D8%B9%D9%8E%D8%A7%D8%A1%D9%8D.md) | فُعَالٍ | Çağırmak | 1 | 1 | [41:51](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/41:51.md) |
| [دُعَاءَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D8%AF%D9%8F%D8%B9%D9%8E%D8%A7%D8%A1%D9%8E.md) | فُعَالَ | Çağırmak | 1 | 1 | [24:63](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/24:63.md) |
| [دُعَاءَكُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D8%AF%D9%8F%D8%B9%D9%8E%D8%A7%D8%A1%D9%8E%D9%83%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | فُعَالَكُمْ | Sizin çağırmanız | 1 | 1 | [35:14](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/35:14.md) |
| [دُعَاءَهُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D8%AF%D9%8F%D8%B9%D9%8E%D8%A7%D8%A1%D9%8E%D9%87%D9%8F.md) | فُعَالَهُ | Onun istemesi | 1 | 1 | [17:11](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/17:11.md) |
| [دُعَاؤُكُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D8%AF%D9%8F%D8%B9%D9%8E%D8%A7%D8%A4%D9%8F%D9%83%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | فُعَالُكُمْ | Sizin çağırmanız | 1 | 1 | [25:77](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/25:77.md) |
| [دُعَائِهِمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D8%AF%D9%8F%D8%B9%D9%8E%D8%A7%D8%A6%D9%90%D9%87%D9%90%D9%85%D9%92.md) | فُعَالِهِمْ | Onların çağırması | 1 | 1 | [46:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/46:5.md) |
| [دُعَائِي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D8%AF%D9%8F%D8%B9%D9%8E%D8%A7%D8%A6%D9%90%D9%8A.md) | فُعَالِي | Benim çağırmam | 1 | 1 | [71:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/71:6.md) |
| [دُعِيتُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D8%AF%D9%8F%D8%B9%D9%90%D9%8A%D8%AA%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | فُعِلْتُمْ | Çağrıldınız | 1 | 1 | [33:53](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/33:53.md) |
| [دُعِيَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D8%AF%D9%8F%D8%B9%D9%90%D9%8A%D9%8E.md) | فُعِلَ | Çağrıldı | 1 | 1 | [40:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/40:12.md) |
| [سَتُدْعَوْنَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D8%B3%D9%8E%D8%AA%D9%8F%D8%AF%D9%92%D8%B9%D9%8E%D9%88%D9%92%D9%86%D9%8E.md) | سَتُفْعَلُونَ | Yakında çağrılacaksınız | 1 | 1 | [48:16](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/48:16.md) |
| [سَنَدْعُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D8%B3%D9%8E%D9%86%D9%8E%D8%AF%D9%92%D8%B9%D9%8F.md) | سَنَفْعُلْ | Yakında çağıracağız | 1 | 1 | [96:18](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/96:18.md) |
| [فَادْعُوهُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D9%81%D9%8E%D8%A7%D8%AF%D9%92%D8%B9%D9%8F%D9%88%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | فَافْعُلُوهُمْ | Öyleyse onları çağırın | 1 | 1 | [7:194](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/7:194.md) |
| [فَلْيَدْعُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D9%81%D9%8E%D9%84%D9%92%D9%8A%D9%8E%D8%AF%D9%92%D8%B9%D9%8F.md) | فَلْيَفْعُلْ | Çağırsın | 1 | 1 | [96:17](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/96:17.md) |
| [كَدُعَاءِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D9%83%D9%8E%D8%AF%D9%8F%D8%B9%D9%8E%D8%A7%D8%A1%D9%90.md) | كَفُعَالِ | Çağırmak gibi | 1 | 1 | [24:63](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/24:63.md) |
| [لَتَدْعُوهُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D9%84%D9%8E%D8%AA%D9%8E%D8%AF%D9%92%D8%B9%D9%8F%D9%88%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | لَتَفْعُلُهُمْ | Onları çağırırsın | 1 | 1 | [23:73](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/23:73.md) |
| [نَدْعُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D9%86%D9%8E%D8%AF%D9%92%D8%B9%D9%8F.md) | نَفْعُلْ | Çağırırız | 1 | 1 | [3:61](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/3:61.md) |
| [نَدْعُوهُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D9%86%D9%8E%D8%AF%D9%92%D8%B9%D9%8F%D9%88%D9%87%D9%8F.md) | نَفْعُلُهُ | Onu çağırırız | 1 | 1 | [52:28](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/52:28.md) |
| [نَدْعُوَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D9%86%D9%8E%D8%AF%D9%92%D8%B9%D9%8F%D9%88%D9%8E.md) | نَفْعُلَ | Çağırırız | 1 | 1 | [18:14](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/18:14.md) |
| [وَأَدْعُو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A3%D9%8E%D8%AF%D9%92%D8%B9%D9%8F%D9%88.md) | وَأَفْعُلُ | Ve çağırırım | 1 | 1 | [19:48](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/19:48.md) |
| [وَتَدْعُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D9%88%D9%8E%D8%AA%D9%8E%D8%AF%D9%92%D8%B9%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | وَتَفْعُلُوا | Ve çağırmayın | 1 | 1 | [47:35](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/47:35.md) |
| [وَتَدْعُونَنِي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D9%88%D9%8E%D8%AA%D9%8E%D8%AF%D9%92%D8%B9%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E%D9%86%D9%90%D9%8A.md) | وَتَفْعُلُونَنِي | Ve beni çağırırsınız | 1 | 1 | [40:41](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/40:41.md) |
| [وَدَاعِيًا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D9%88%D9%8E%D8%AF%D9%8E%D8%A7%D8%B9%D9%90%D9%8A%D9%8B%D8%A7.md) | وَفَاعِلًا | Ve çağıran | 1 | 1 | [33:46](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/33:46.md) |
| [وَلْيَدْعُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D9%88%D9%8E%D9%84%D9%92%D9%8A%D9%8E%D8%AF%D9%92%D8%B9%D9%8F.md) | وَلْيَفْعُلْ | Ve çağırsın | 1 | 1 | [40:26](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/40:26.md) |
| [وَيَدْعُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D9%88%D9%8E%D9%8A%D9%8E%D8%AF%D9%92%D8%B9%D9%8F.md) | وَيَفْعُلُ | İster | 1 | 1 | [17:11](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/17:11.md) |
| [وَيَدْعُونَنَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D9%88%D9%8E%D9%8A%D9%8E%D8%AF%D9%92%D8%B9%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E%D9%86%D9%8E%D8%A7.md) | وَيَفْعُلُونَنَا | Ve bizi çağırırlar | 1 | 1 | [21:90](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/21:90.md) |
| [وَيُدْعَوْنَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D9%88%D9%8E%D9%8A%D9%8F%D8%AF%D9%92%D8%B9%D9%8E%D9%88%D9%92%D9%86%D9%8E.md) | وَيُفْعَلُونَ | Ve çağrılırlar | 1 | 1 | [68:42](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/68:42.md) |
| [يَدَّعُونَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D9%8A%D9%8E%D8%AF%D9%8E%D9%91%D8%B9%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E.md) | يَفْتَعِلُونَ | Arzularlar | 1 | 1 | [36:57](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/36:57.md) |
| [يَدْعُنَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D9%8A%D9%8E%D8%AF%D9%92%D8%B9%D9%8F%D9%86%D9%8E%D8%A7.md) | يَفْعُلْنَا | Bizi çağırır | 1 | 1 | [10:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/10:12.md) |
| [يَدْعُوكَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D9%8A%D9%8E%D8%AF%D9%92%D8%B9%D9%8F%D9%88%D9%83%D9%8E.md) | يَفْعُلُكَ | Seni çağırır | 1 | 1 | [28:25](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/28:25.md) |
| [يَدْعُونَنِي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D9%8A%D9%8E%D8%AF%D9%92%D8%B9%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E%D9%86%D9%90%D9%8A.md) | يَفْعُلُونَنِي | Beni çağırırlar | 1 | 1 | [12:33](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/12:33.md) |
| [يَدْعُونَهُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D9%8A%D9%8E%D8%AF%D9%92%D8%B9%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E%D9%87%D9%8F.md) | يَفْعُلُونَهُ | Onu çağırırlar | 1 | 1 | [6:71](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/6:71.md) |
| [يَدْعُوهُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D9%8A%D9%8E%D8%AF%D9%92%D8%B9%D9%8F%D9%88%D9%87%D9%8F.md) | يَفْعُلُهُ | Onu çağırır | 1 | 1 | [72:19](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/72:19.md) |
| [يَدْعُوهُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D9%8A%D9%8E%D8%AF%D9%92%D8%B9%D9%8F%D9%88%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | يَفْعُلُهُمْ | Onları çağırır | 1 | 1 | [31:21](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/31:21.md) |
| [يُدْعَى](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/siga/%D9%8A%D9%8F%D8%AF%D9%92%D8%B9%D9%8E%D9%89.md) | يُفْعَلَ | Çağrılır | 1 | 1 | [61:7](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/61:7.md) |

## Mücavir kökler — 200 mücavir (512 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [دون](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%88%D9%86.md) — 35 ortak ayet · G² 101 · Dane, inek yavrusuna denir
2. [جوب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%88%D8%A8.md) — 17 ortak ayet · G² 67 · Cevbe içi su dolu çukur, kova demektir
3. [شرك](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D9%83.md) — 21 ortak ayet · G² 38 · Tasma kayış demektir
4. [ضرر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%B1%D8%B1.md) — 13 ortak ayet · G² 29 · “Darir” zor, bulanık gören kişi demektir
5. [أله](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%84%D9%87.md) — 88 ortak ayet · G² 27 · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir
6. [كشف](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B4%D9%81.md) — 7 ortak ayet · G² 25 · Açık baş demektir
7. [ربب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A8%D8%A8.md) — 49 ortak ayet · G² 22 · Ribve, tümsek demektir
8. [ثبر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D8%A8%D8%B1.md) — 3 ortak ayet · G² 17 · Sebere irin demektir
9. [قول](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%88%D9%84.md) — 63 ortak ayet · G² 15 · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…
10. [برر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%B1.md) — 6 ortak ayet · G² 14 · Berr kara, burr buğday demektir
11. [خلص](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%84%D8%B5.md) — 6 ortak ayet · G² 14 · Hales : Çekirdek içidir
12. [سمع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%85%D8%B9.md) — 14 ortak ayet · G² 13 · İşiten
13. [كون](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%88%D9%86.md) — 53 ortak ayet · G² 13 · Kevn, tepe demektir
14. [صمم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%85%D9%85.md) — 4 ortak ayet · G² 12 · Sağırlar
15. [دين](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%8A%D9%86.md) — 10 ortak ayet · G² 11 · Dane, inek yavrusuna denir
16. [سأم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%A3%D9%85.md) — 2 ortak ayet · G² 10 · Körleşmiş bıçaktır
17. [بقر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%82%D8%B1.md) — 3 ortak ayet · G² 10 · Sığır
18. [مسس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B3%D8%B3.md) — 7 ortak ayet · G² 10 · Ona dokundu
19. [ضلل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%84%D9%84.md) — 13 ortak ayet · G² 10 · Fi Tadlil Dalle kaybolan deve demektir
20. [فوه](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%88%D9%87.md) — 3 ortak ayet · G² 8 · Onların ağızları ile
21. [نجو](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AC%D9%88.md) — 7 ortak ayet · G² 7 · Özel konuşmak
22. [شكك](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%83%D9%83.md) — 3 ortak ayet · G² 7 · سكك : Olması ve olmaması şüphenin eşit olması ريب…
23. [أمر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%85%D8%B1.md) — 14 ortak ayet · G² 7 · Murar acı bir ağacın adıdır
24. [خول](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 7 · Hal bir işte çalışanları gözetleyen kimsedir
25. [موج](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%88%D8%AC.md) — 2 ortak ayet · G² 7 · Dalga
26. [خشع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B4%D8%B9.md) — 3 ortak ayet · G² 7 · Huşu : « Haşia », toprak üzerinde olgunlaşmış sonbahardaki…
27. [زعم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D8%B9%D9%85.md) — 3 ortak ayet · G² 7 · Ganimetten ve kollektif olarak elde edilen maldan…
28. [سور](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%88%D8%B1.md) — 3 ortak ayet · G² 7 · “Sare” inişli çıkışlı dağ silsilesidir
29. [نوب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D8%A8.md) — 3 ortak ayet · G² 6 · Nöbet kelimesinden gelmiştir
30. [سلم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D9%85.md) — 9 ortak ayet · G² 6 · “Süllem” merdiven demektir
31. [فكه](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%83%D9%87.md) — 3 ortak ayet · G² 6 · Fakihe Elma demektir
32. [حجب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AC%D8%A8.md) — 2 ortak ayet · G² 6 · Kaş demektir
33. [ضرع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%B1%D8%B9.md) — 2 ortak ayet · G² 6 · Hayvan memesidir
34. [وهن](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%87%D9%86.md) — 2 ortak ayet · G² 6 · Gevşemeyin
35. [أذن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0%D9%86.md) — 7 ortak ayet · G² 5 · Kulak demektir
36. [ريب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%8A%D8%A8.md) — 4 ortak ayet · G² 5 · “Ravb” kesik süt, “reyb” ise kesilip kesilmediği belli…
37. [ولي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%84%D9%8A.md) — 12 ortak ayet · G² 5 · Veli arka demektir
38. [تبع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%A8%D8%B9.md) — 10 ortak ayet · G² 5 · İnek yavrusu, dana demektir
39. [وقر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 5 · Kayadaki çukur demektir
40. [هوي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88%D9%8A.md) — 4 ortak ayet · G² 5 · Onların hevesleri
41. [وهب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%87%D8%A8.md) — 3 ortak ayet · G² 5 · Ve hibe ettik
42. [طوع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%88%D8%B9.md) — 8 ortak ayet · G² 5 · Koparılmaya elverişli hale gelmiş hurma tanesi veya…
43. [قسط](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B3%D8%B7.md) — 3 ortak ayet · G² 4 · Bir şeyi böldükten sonraki yarım parçası, “nısf” bölmeden…
44. [هدي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%AF%D9%8A.md) — 14 ortak ayet · G² 4 · “Hediye”, insanların görüşmeden evvel görüşmek isteklerini…
45. [قوم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%88%D9%85.md) — 26 ortak ayet · G² 4 · Hayvanların ön ayaklarına denir
46. [زول](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%88%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · “Zeval” öğle vaktinde güneşin en yüksekte olduğu yer…
47. [مثل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%AB%D9%84.md) — 9 ortak ayet · G² 4 · Çamurdan yapılan ve bir şeye benzetilen nesne, heykeldir
48. [وحد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AD%D8%AF.md) — 9 ortak ayet · G² 4 · وَحْدَهُ kelimesi aslında منفرداً anlamındadır ve marifeye…
49. [ثقل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%82%D9%84.md) — 3 ortak ayet · G² 4 · Terazinin karşı kefesine konan taş demektir
50. [غشو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88.md) — 3 ortak ayet · G² 4 · Örter
51. [شقي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%82%D9%8A.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · Mutsuz
52. [طمع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%85%D8%B9.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · “Teve’a” olgunlaşmış, koparılmaya hazır hurma demektir
53. [كنن](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%86%D9%86.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · Okların konduğu kap demektir
54. [سمي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%85%D9%8A.md) — 5 ortak ayet · G² 4 · Ad verilen
55. [كبر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%A8%D8%B1.md) — 9 ortak ayet · G² 4 · Yaşlı adamdır
56. [أمم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%85%D9%85.md) — 7 ortak ayet · G² 4 · Emam ön demektir
57. [قلب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%84%D8%A8.md) — 9 ortak ayet · G² 4 · Ayak basıldığında toprakta çıkan kalıptır
58. [مع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9.md) — 9 ortak ayet · G² 4 · Beraber
59. [علو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%84%D9%88.md) — 5 ortak ayet · G² 3 · “A’leve” kökünden fiilin ismi olmuş ve “gel !” anlamındadır
60. [أجل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AC%D9%84.md) — 4 ortak ayet · G² 3 · İcl havuz demektir

Devamı (JSON): https://lisan.digital/api/roots/%D8%AF%D8%B9%D9%88/neighbours?offset=60&limit=50

## Kök analizi

### Kök tanımı ve çekirdek özet

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | دعو |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Nakıs (üçüncü harfi illetli) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [ندا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AF%D8%A7.md), [سأل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%A3%D9%84.md), [طلب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%84%D8%A8.md) |
| Zıt Kök | [عرض](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B1%D8%B6.md) |
| Çekirdek Özet 1 | Bir varlığı ses, söz veya işaretle kendine doğru yöneltmek ve meylettirmek |
| Çekirdek Özet 2 | İnsanın aşkın kudrete yönelmesi ve peygamberlerin insanları vahye yönlendirmesi |
| Çekirdek Özet 3 | Bir sisteme, inanca veya aidiyete davet; hukuki ve akdi sorumluluk üstlenme çağrısı |
| Kritik Hata Riski | Kökü sadece bireysel ve ritüel bir dilek dileme eylemine daraltıp toplumsal davet, hukuki iddia ve varoluşsal yöneliş boyutlarını gözden kaçırmak |

### Biliteral analiz

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| دع | Bir nesneyi veya şahsı yönlendirici bir tazyikle öne doğru sürmek, itmek veya bir tarafa meylettirmek; nitekim [دعع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D8%B9.md) kökünde bu çekirdek sertçe itip kakma ve zorla sevk etme anlamı taşır. | و | İtme ve sevk etme hareketini fiziksel şiddetten çıkarıp ses, söz ve anlam yoluyla kendine veya bir amaca doğru yöneltme, çağırma ve meylettirme fiiline dönüştürmüştür. |

### Piktografik analiz

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| د | Kapı; giriş, geçiş, hareket | Bir yöne doğru açılma, eşikten geçme ve yönelişin başlangıcı |
| ع | Göz; görme, bilme, kaynak | Derin dikkat, yönelinen muhatabı gözetme ve bilinçli odaklanma |
| و | Çengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturma | Çağıran ile çağrılan arasında kurulan bağ, rabıta ve ilişki |
| دعو | Açık bir kapıdan bilinçli bir dikkatle muhataba yönelerek aradaki bağı kurma ve onu kendine çekme hareketi | Bir öznenin, muhatabının dikkatini celbederek onu belirli bir yöne, bağa veya kabule ses ve söz vasıtasıyla çekmesi eylemini oluşturur. |

### Tarihsel ve erken kullanım

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir şeyi ses ve söz vasıtasıyla kendine doğru meylettirmek; sağılan hayvanın memesinde sütün devamını çekmesi için bir miktar süt bırakmak (dâiyetü'l-leben) |
| Cahiliye şiiri kullanımı | İmruü'l-Kays bir beytinde savaşta geri kaçtığı iddiasını reddederken kökü iddia ve aidiyet anlamında kullanır: لا وأبيكِ ابنةَ العامِرِيِّ لا يدَّعِي القومُ أنِّي أَفِرّ / İki tarafın birbirini savaşa çağırması ve soyla övünmesi bağlamında da kullanılmıştır. |
| Erken Arapça kullanım | Erken dönem hadis rivayetinde sağıcıya geride süt mayası bırakması emredilirken bu kök kullanılır: دَعْ داعِيَةَ اللَّبن / Ayrıca savaş meydanında yardıma çağırma feryadı için dâiyetü'l-hayl denilmiştir. |

Kaynak: Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha ve Kitābü’l-ʿAyn.

### Sami etimolojik katman

Güneybatı Sami dil sahasında ve özellikle Arapçada دعو kökü, sesli nida yoluyla muhatabı kendine yöneltme, toplama, ziyafete çağırma ve bir hak iddiasında bulunma anlamlarını kuşatan zengin bir semantik çekirdeğe sahiptir. Kuzeybatı Sami dillerinde (İbranice ve Aramice) bu kök düzenli bir fonetik denk olarak doğrudan yaygınlaşmamış, nida ve çağırma fiilleri daha çok *q-r-ʾ* (Arapça [قرأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D8%A3.md)) veya *z-ʿ-q* / *ṣ-ʿ-q* (Arapça [زعق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D8%B9%D9%82.md) / [صعق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%B9%D9%82.md)) kökleriyle karşılanmıştır. Bununla birlikte Güney Sami dillerinde (Eski Güney Arapçası ve Ge'ez) kök, seslenme, davet etme ve adlandırma semantiğiyle korunmuştur. Arapça bu kökte fiziksel bir meylettirme refleksini soyut bir çağrı, dua, iddia ve toplumsal davet kurumuna dönüştürerek kökün anlam alanını oldukça genişletmiştir.

Güven: Güçlü

Kaynak: Brown-Driver-Briggs, HALOT ve David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques.

### Etimolojik analiz

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Bir nesneyi ses veya sözle kendine meylettirme | Süt mayasından (dâiye) soyut yakarışa, ziyafet çağrısından (da've) soy iddiasına (da'vâ) kadar sesle yöneltme esastır. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Güney Sami paralelliği; Ge'ez ve Epigrafik Güney Arapça | Kuzeybatı Sami dillerindeki çağrı köklerinden ziyade Güney kolunda nida ve adlandırma çizgisiyle korunmuştur. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Afro-Asyatik diğer kollarda düzenli ve kesin bir soydaş biçim tespit edilmemiştir. | Veri bulunamadı |

Kaynak: Maqāyīs al-Lugha ve David Cohen.

### Kardeş kökler

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| دعو | Anlamlı | Çağırmak, meylettirmek | Ses veya sözle birini kendine veya bir yöne yöneltmek, dua etmek, iddia etmek | Hedef kök; Kur'an'da çok yaygındır |
| [دوع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%88%D8%B9.md) | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu diziliş mühmel kabul edilir |
| [عدو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AF%D9%88.md) | Anlamlı | Sınırı aşmak, koşmak | Haddini aşmak, düşmanlık etmek, hızlıca koşup mesafeyi katetmek | Anlamca zıtlaşma ve sınır aşımı içerir; Kur'an'da geçer |
| [عود](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%88%D8%AF.md) | Anlamlı | Geri dönmek, tekrarlamak | Bir yere, hâle veya zamana yeniden yönelmek, âdet edinmek | Çağrılan şeyin gelmesi gibi bir yöne yöneliş akrabalığı vardır; Kur'an'da geçer |
| [ودع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AF%D8%B9.md) | Anlamlı | Bırakmak, dingin olmak | Bir şeyi terk etmek, sükûnete ermek, vedalaşmak | Hareketi sonlandırma yönüyle hedef kökün çağrısına sükûnet zıddı taşır; Kur'an'da geçer |
| [وعد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B9%D8%AF.md) | Anlamlı | Söz vermek, vaat etmek | Bir işin gelecekte yapılacağını sözle bağlamak | Söz ve yönelim paydasında hedef kökle güçlü anlamsal bağ taşır; Kur'an'da geçer |

### Komşu kökler ve zıt kök

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| دعو | Merkez | Çağırmak, yöneltmek, yakarmak | Muhatabı ses veya sözle kendine meylettirip bir talep, inanç veya fiile yönlendirmek | Çağıran ile çağrılan arasında doğrudan bir ilişki ve çekim kurar. |
| [ندا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AF%D8%A7.md) | Komşu | Seslenmek, bağırmak | Sesin perdesini yükselterek uzaktakine erişmeyi öne çıkarır; meylettirmeden çok duyurma esastır. | Yüksek sesle haykırmak ve seslenmektir. |
| [سأل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%A3%D9%84.md) | Komşu | İstemek, dilemek, sorgulamak | Bir eksikliği gidermek üzere doğrudan nesneyi veya bilgiyi muhataptan talep etmektir. | Talebin içeriğine ve cevaba odaklanır; çağrının kendisine değil. |
| [طلب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%84%D8%A8.md) | Komşu | Aramak, peşine düşmek | Bir hedefe doğru fiilen hareket edip onun ardınca gitmeyi içerir; sırf nida değildir. | Fiili ve zihni bir arayış ve takip hareketidir. |
| [عرض](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B1%D8%B6.md) | Zıt | Yüz çevirmek, ilgisiz kalmak | Çağrıya sırtını dönmek, muhatapla bağı koparmak ve yönelişi reddetmektir. | Davetin getirdiği yönelimi kırıp aksi yöne sapmaktır. |

### Başka dillerde anlam karşılıkları

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | دعو | Çağırmak, yakarmak, davet etmek | Ses, söz veya niyetle kendine yöneltme ve meylettirme eylemi | Kesin |
| Latince | vocare, invocare, appellare | Çağırmak, yardımına çağırmak, adlandırmak | vocare çağırma ve adlandırmayı, invocare aşkın kudrete yakarışı tam karşılar; soy iddiası boyutunu dışarıda bırakır. | Güçlü |
| İngilizce | to call, to invite, to invoke, to claim | Çağırmak, davet etmek, dua etmek, iddia etmek | call genel nidayı, invoke ilahi yakarışı, claim hukuki iddiayı karşılar; tek bir İngilizce kelime kökün tüm alanını kapsamaz. | Güçlü |
| Almanca | rufen, einladen, anrufen, beanspruchen | Çağırmak, davet etmek, yakarmak, hak iddia etmek | anrufen dua ve yakarış boyutunu, einladen ziyafet ve toplantı davetini taşır. | Güçlü |
| Fransızca | appeler, inviter, invoquer, revendiquer | Çağırmak, davet etmek, yakarmak, talep etmek | invoquer aşkın olana yönelişi, appeler genel seslenişi karşılar. | Güçlü |

Kaynak: Oxford Latin Dictionary ve Lewis-Short.

### Vücûh ve nezâir

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| İbadet ve ilahi yakarış (ادْعُوا, يَدْعُونَ) | Allah'a yönelme, O'ndan yardım isteme ve O'na kulluk etme | Tevhid bağlamı ve ibadetin yalnızca Allah'a has kılınması emirleri (A'râf [7:55](https://lisan.digital/tr/ayet/7:55.md), Mü'min [40:60](https://lisan.digital/tr/ayet/40:60.md)) |
| Şirk ve sahte ilahlara yöneliş (تَدْعُونَ, يَدْعُو) | Sahte mercilere, putlara ve güç odaklarına yalvarma, sığınma | Müşriklerin acziyeti ve sahte ilahların çağrıya cevap verememesi (En'âm [6:40](https://lisan.digital/tr/ayet/6:40.md), İsrâ [17:67](https://lisan.digital/tr/ayet/17:67.md), Hac [22:12](https://lisan.digital/tr/ayet/22:12.md)) |
| Tebliğ ve risalet daveti (ادْعُ, يَدْعُو) | İnsanları hak dine, vahye ve kurtuluşa çağırma | Peygamberlerin toplumu imana ve hayra yönlendirme görevi (Nahl [16:125](https://lisan.digital/tr/ayet/16:125.md), Kasas [28:87](https://lisan.digital/tr/ayet/28:87.md)) |
| Şahitliğe ve toplantıya çağırma (دَعَوْتُمْ, دُعُوا) | Hukuki veya sosyal bir işlem için hazır bulunmaya davet | Muamelat ve şahitlik hükümleri bağlamı (Bakara [2:282](https://lisan.digital/tr/ayet/2:282.md), Nûr [24:63](https://lisan.digital/tr/ayet/24:63.md)) |
| Adlandırma ve soy iddiası (ادْعُوهُمْ, أَدْعِيَاء) | Birini bir babaya nispet etme veya evlat edinme iddiası | Nesep ve hukuki statü düzenlemeleri (Ahzâb [33:4](https://lisan.digital/tr/ayet/33:4.md), [33:5](https://lisan.digital/tr/ayet/33:5.md)) |
| Feryat ve helak çağrısı (دَعَوْا, دَعْوَاهُمْ) | Azap anında feryat etme, çaresizlik nidası koparma | Helak edilen kavimlerin son pişmanlık ve felaket anları (A'râf [7:5](https://lisan.digital/tr/ayet/7:5.md), Yûnus [10:10](https://lisan.digital/tr/ayet/10:10.md), Enbiyâ [21:15](https://lisan.digital/tr/ayet/21:15.md)) |

### Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Duanın mahiyeti, kaza-kader ilişkisi ve şirkin tanımı | Kulun duasının ilahi irade ve kaderle ilişkisi; gayrı meşru varlıklara yapılan çağrının şirkin asıl unsuru sayılması | Dua ibadetin özü ve yalnızca varlığın yegâne yaratıcısına yöneltilmesi gereken mutlak yöneliş olarak kavramlaşmıştır. |
| Fıkıh | Yargılama hukuku (dava), şahitliğe çağrı ve evlatlık hükümleri | Bir hakkın mahkemede talep edilmesi (da'vâ), davalının ve davacının hukuki sıfatları, nesep bağı kurma yasakları | Hukuki bir hakkın resmen ileri sürülmesi ve bireylerin akdi vecibelere çağrılması anlamında daralmıştır. |
| Tefsir | Kur'an'da dua ve ibadet kelimelerinin eşanlamlılığı | Ayetlerde geçen 'dua' lafızlarının ne zaman yakarış, ne zaman mutlak ibadet veya nida anlamına geldiğinin tefrika edilmesi | Bağlama göre ritüel sesleniş ile tevhidi duruş arasındaki geçişlerin tespiti. |
| Hadis | Bireysel münacat, zikir ve toplumsal dayanışma | Duanın kabul şartları, dua adabı, savaşta tarafların birbirini yardıma çağırması ve Cahiliye davası gütme yasağı | Samimi yöneliş ve fıtri acziyet itirafı ile asabiyet davalarına karşı duruş merkezinde yoğunlaşmıştır. |

### Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Tevhid ve ibadet | Yöneliş ve kulluk rabıtası | İnsanın aşkın Yaratıcı ile irtibat kurmasını sağlayarak varoluşsal sığınak oluşturmak | Yalnızca fayda ve zarar verme gücüne sahip olana el açıp sığınmanın ontolojik temeli | Kesin |
| İlmi | Hakikat arayışı ve bilgi daveti | Akli ve burhani çağrı | Delile, araştırmaya ve hakikatin müzakeresine davet etmek | İnsanları hikmet ve güzel öğütle doğru bilgiye ve epistemik tutarlılığa çağırma işlevi | Güçlü |
| Siyasi | Toplumsal nizam ve otorite | Meşruiyet ve ümmet daveti | Toplumu belirli bir ortak ideale, adalete ve nizama yönlendirip mobilize etmek | Siyasi önderliğin kitleleri ortak amaca çağırması ve gayrı meşru çağrılara karşı duruş | Güçlü |
| İktisadi | Hak talebi ve toplumsal paylaşım | Hukuki talep ve yardımlaşma çağrısı | Hak sahibinin hakkını aramasını (dava) ve zenginlerin infaka çağrılmasını sağlamak | İktisadi adaletsizlik karşısında meşru hakkın talep edilmesi ve mülkiyetin arındırılması daveti | Güçlü |

### Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Çekim alanı ve vektörel yönelim (Attractor / Gravitational Field) | Bir kaynağın çevresindeki elemanları belirli bir kuvvet çizgisi boyunca kendine doğru çekmesi ve yönlendirmesi hareketi | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Hukuki iddia ve iletişimsel eylem (Claim / Communicative Action) | Bir öznenin başkalarını belirli bir norm, talep veya hak etrafında ortak bir kabule ve etkileşime yöneltmesi | Güçlü |

### Yanlış daraltma ve kritik hata riski

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü sadece çaresizlik anında göğe el açıp dünyevi isteklerde bulunulan pasif bir temenni ritüeline indirgemek |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an'da kök, hem ontolojik bir ibadet ve kulluk rabıtasını, hem peygamberi tebliğ ve mücadele davetini, hem de hukuki hak talebini ve nesep bağını kapsar. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Müşriklerin putlara 'dua' etmesini sadece basit bir dilek sanarak onların sahte otoriteleri hayatlarına yön verici merci kıldıklarını gözden kaçırmak; tebliğ ve dava dinamizmini yitirip pasifleşmek |

### Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın merkezindeki tevhid ve şirk ayrımının pratikteki en belirgin tezahürü bu kökle ifade edilir; varlığın yönünü kime döndüğü doğrudan 'dua' eylemiyle belirlenir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İbadetin yalnızca Allah'a tahsis edildiği ayetlerde, peygamberlerin tebliğ yöntemini anlatan kıssalarda ve müşriklerin darlık anında sadece Allah'a sığınıp bollukta şirke döndüğünü anlatan bağlamlarda. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Duanın kuru bir sözden ibaret olduğu algısını yıkarak onun bir aidiyet, bilinçli bir yöneliş, varoluşsal bir sığınma ve ameli bir davet olduğunu ortaya koyar. |

### Nihai sentez ve LaTeX modeli

- Somut anlam: Bir varlığı ses, söz veya işaret yoluyla kendine doğru çekmek, meylettirmek ve aradaki bağı kurmak.
- Soyut anlam: Bilinçli bir öznenin, nihai merci olarak gördüğü kudrete sığınması, O'ndan yardım dilemesi ve insanları bu hakikate davet etmesi.
- Sistematik karşılık: Dini alanda tevhidin ameli rabıtası, hukuki alanda meşru hakkın iddiası ve siyasi-içtimai alanda toplumun ortak gayeye yönlendirilmesi.
- LaTeX modeli: $$D(s, m) = \vec{F}_{s \to m} \cdot \vec{u}_{m \to s}$$
- LaTeX açıklaması: Formülde $s$ çağıran özneyi (sâil/dâî), $m$ çağrılan muhatabı temsil eder. $\vec{F}_{s \to m}$ ifadesi çağıranın ses ve söz ile muhataba doğru yönelttiği çağrı vektörünü, $\vec{u}_{m \to s}$ ise çağrılanın çağırana doğru meyletmesini sağlayan yönelim vektörünü gösterir. İki vektörün skaler çarpımı olan $D(s, m)$, çağrının hedefine ulaşıp muhatabı kendine doğru meylettirme derecesini ve kurulan rabıtayı sembolize eder.

## Geçtiği ayetler (182 ayet)

Mushaf sırasıyla, metinleriyle. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AF%D8%B9%D9%88/occurrences?meal=IK

### [Bakara 2:23](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/2:23.md) — وَادْعُوا

وَإِنْ كُنْتُمْ فِي رَيْبٍ مِمَّا نَزَّلْنَا عَلَى عَبْدِنَا فَأْتُوا بِسُورَةٍ مِنْ مِثْلِهِ وَادْعُوا شُهَدَاءَكُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ

Meal (IK): Eğer siz, kulumuza indirdiğimizden şüphede iseniz, haydin ona benzer bir sure getirin. Allah’dan başka şahidlerinizi de çapırın; eğer doğru sözlüler iseniz...

### [Bakara 2:61](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/2:61.md) — فَادْعُ

وَإِذْ قُلْتُمْ يَامُوسَى لَنْ نَصْبِرَ عَلَى طَعَامٍ وَاحِدٍ فَادْعُ لَنَا رَبَّكَ يُخْرِجْ لَنَا مِمَّا تُنْبِتُ الْأَرْضُ مِنْ بَقْلِهَا وَقِثَّائِهَا وَفُومِهَا وَعَدَسِهَا وَبَصَلِهَا قَالَ أَتَسْتَبْدِلُونَ الَّذِي هُوَ أَدْنَى بِالَّذِي هُوَ خَيْرٌ اهْبِطُوا مِصْرًا فَإِنَّ لَكُمْ مَا سَأَلْتُمْ وَضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الذِّلَّةُ وَالْمَسْكَنَةُ وَبَاءُوا بِغَضَبٍ مِنَ اللَّهِ ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ كَانُوا يَكْفُرُونَ بِآيَاتِ اللَّهِ وَيَقْتُلُونَ النَّبِيِّينَ بِغَيْرِ الْحَقِّ ذَلِكَ بِمَا عَصَوْا وَكَانُوا يَعْتَدُونَ

Meal (IK): Hani; siz, Ey Musa, biz bir çeşit yemeğe elbette dayanamayız. Rabbına dua et de bizim için yerde yetişen samısak, sebze, acur, mercimek ve soğan bitirsin, demiştiniz, Musa da; siz bayağı olan şeyle hayırlı olanı değiştirmek mi istiyorsunuz? Öyleyse bir şehre inin, istediğiniz şeyler vardır, demişti. Onların üstüne horluk ve yoksulluk vuruldu. Allah’ın gazabına uğradılar, şüphesiz ki bu; Allah’ın âyetlerini inkâr ettiklerinden, peygamberlerini de haksız yere öldürdüklerindendi. Bu, isyan ettiklerinden, aşırı gider olduklarındandı.

### [Bakara 2:68](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/2:68.md) — ادْعُ

قَالُوا ادْعُ لَنَا رَبَّكَ يُبَيِّنْ لَنَا مَا هِيَ قَالَ إِنَّهُ يَقُولُ إِنَّهَا بَقَرَةٌ لَا فَارِضٌ وَلَا بِكْرٌ عَوَانٌ بَيْنَ ذَلِكَ فَافْعَلُوا مَا تُؤْمَرُونَ

Meal (IK): Onlar, Bizim için Rabbına dua et de onu bize iyice bildirsin, demişlerdi. Musa da: Allah, o, ne çok kart, ne de çok körpedir. İkisi ortası dinç bir sığırdır, buyuruyor. Artık emrolunduğunuz şeyi yapın, demişti.

### [Bakara 2:69](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/2:69.md) — ادْعُ

قَالُوا ادْعُ لَنَا رَبَّكَ يُبَيِّنْ لَنَا مَا لَوْنُهَا قَالَ إِنَّهُ يَقُولُ إِنَّهَا بَقَرَةٌ صَفْرَاءُ فَاقِعٌ لَوْنُهَا تَسُرُّ النَّاظِرِينَ

Meal (IK): Dediler ki: Bizim için Rabbına dua et de onun ne renk olduğunu bize iyice açıklasın. O da: Rabbım diyor ki: O bakanları rahatlatacak sapsarı renkli bir inektir, demişti.

### [Bakara 2:70](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/2:70.md) — ادْعُ

قَالُوا ادْعُ لَنَا رَبَّكَ يُبَيِّنْ لَنَا مَا هِيَ إِنَّ الْبَقَرَ تَشَابَهَ عَلَيْنَا وَإِنَّا إِنْ شَاءَ اللَّهُ لَمُهْتَدُونَ

Meal (IK): Dediler ki: Rabbına dua et, bize açıkça niteliğnin ne olduğunu bildirsin. Çünkü bizce sığırlar birbirine benziyor. Allah dilerse biz elbette hidayete erenlerden oluruz.

### [Bakara 2:171](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/2:171.md) — دُعَاءً

وَمَثَلُ الَّذِينَ كَفَرُوا كَمَثَلِ الَّذِي يَنْعِقُ بِمَا لَا يَسْمَعُ إِلَّا دُعَاءً وَنِدَاءً صُمٌّ بُكْمٌ عُمْيٌ فَهُمْ لَا يَعْقِلُونَ

Meal (IK): Küfredenlerin misali; bağırıp çağırmadan başka bir şey duymayana haykıranınki gibidir. Onlar sağırdırlar, dilsizdirler, kördürler, akledemezler.

### [Bakara 2:186](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/2:186.md) — دَعْوَةَ · الدَّاعِ · دَعَانِ

وَإِذَا سَأَلَكَ عِبَادِي عَنِّي فَإِنِّي قَرِيبٌ أُجِيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذَا دَعَانِ فَلْيَسْتَجِيبُوا لِي وَلْيُؤْمِنُوا بِي لَعَلَّهُمْ يَرْشُدُونَ

Meal (IK): Kullarım, sana Beni sorarsa; şüphesiz ki Ben, çok yakınım. Bana dua edince Ben, o dua edenin duasına icabet ederim. Öyleyse onlar da Benim da’vetime icabet etsinler. Bana iman etsinler ki, doğru yola varmış olalar.

### [Bakara 2:221](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/2:221.md) — يَدْعُونَ · يَدْعُو

وَلَا تَنْكِحُوا الْمُشْرِكَاتِ حَتَّى يُؤْمِنَّ وَلَأَمَةٌ مُؤْمِنَةٌ خَيْرٌ مِنْ مُشْرِكَةٍ وَلَوْ أَعْجَبَتْكُمْ وَلَا تُنْكِحُوا الْمُشْرِكِينَ حَتَّى يُؤْمِنُوا وَلَعَبْدٌ مُؤْمِنٌ خَيْرٌ مِنْ مُشْرِكٍ وَلَوْ أَعْجَبَكُمْ أُولَئِكَ يَدْعُونَ إِلَى النَّارِ وَاللَّهُ يَدْعُو إِلَى الْجَنَّةِ وَالْمَغْفِرَةِ بِإِذْنِهِ وَيُبَيِّنُ آيَاتِهِ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ

Meal (IK): İman edinceye kadar putperest kadınları nikahlamayın. İman eden bir cariye puta tapan bir kadındano hoşunuza gitse dedaha iyidir. İman edinceye kadar onları puta tapan erkeklerle de nikah ettirmeyin. İman eden bir köle, -hoşunuza gitse deputa tapan erkekten daha iyidir. Onlar sizi cehenneme çağırırlar. Allah ise cennete ve mağfirete çağırır ve öğüt alsınlar diye insanlara ayetlerini açıkça bildirir.

### [Bakara 2:260](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/2:260.md) — ادْعُهُنَّ

وَإِذْ قَالَ إِبْرَاهِيمُ رَبِّ أَرِنِي كَيْفَ تُحْيِي الْمَوْتَى قَالَ أَوَلَمْ تُؤْمِنْ قَالَ بَلَى وَلَكِنْ لِيَطْمَئِنَّ قَلْبِي قَالَ فَخُذْ أَرْبَعَةً مِنَ الطَّيْرِ فَصُرْهُنَّ إِلَيْكَ ثُمَّ اجْعَلْ عَلَى كُلِّ جَبَلٍ مِنْهُنَّ جُزْءًا ثُمَّ ادْعُهُنَّ يَأْتِينَكَ سَعْيًا وَاعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ

Meal (IK): Hani İbrahim: Rabbım, ölüleri nasıl dirilttiğini bana göster, deyince. İnanmıyor musun? demişti. O da: Hayır öyle değil, ama kalbim iyice mutmain olsun, demişti. Öyleyse dört çeşit kuş al; onları kendine alıştır, sonra her dağ başına onlardan birer parça koy. Sonra onları, çağır, koşarak sana gelirler. Ve bil ki şüphesiz Allah, Aziz’dir, Hakim’dir.

### [Bakara 2:282](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/2:282.md) — دُعُوا

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا تَدَايَنْتُمْ بِدَيْنٍ إِلَى أَجَلٍ مُسَمًّى فَاكْتُبُوهُ وَلْيَكْتُبْ بَيْنَكُمْ كَاتِبٌ بِالْعَدْلِ وَلَا يَأْبَ كَاتِبٌ أَنْ يَكْتُبَ كَمَا عَلَّمَهُ اللَّهُ فَلْيَكْتُبْ وَلْيُمْلِلِ الَّذِي عَلَيْهِ الْحَقُّ وَلْيَتَّقِ اللَّهَ رَبَّهُ وَلَا يَبْخَسْ مِنْهُ شَيْئًا فَإِنْ كَانَ الَّذِي عَلَيْهِ الْحَقُّ سَفِيهًا أَوْ ضَعِيفًا أَوْ لَا يَسْتَطِيعُ أَنْ يُمِلَّ هُوَ فَلْيُمْلِلْ وَلِيُّهُ بِالْعَدْلِ وَاسْتَشْهِدُوا شَهِيدَيْنِ مِنْ رِجَالِكُمْ فَإِنْ لَمْ يَكُونَا رَجُلَيْنِ فَرَجُلٌ وَامْرَأَتَانِ مِمَّنْ تَرْضَوْنَ مِنَ الشُّهَدَاءِ أَنْ تَضِلَّ إِحْدَاهُمَا فَتُذَكِّرَ إِحْدَاهُمَا الْأُخْرَى وَلَا يَأْبَ الشُّهَدَاءُ إِذَا مَا دُعُوا وَلَا تَسْأَمُوا أَنْ تَكْتُبُوهُ صَغِيرًا أَوْ كَبِيرًا إِلَى أَجَلِهِ ذَلِكُمْ أَقْسَطُ عِنْدَ اللَّهِ وَأَقْوَمُ لِلشَّهَادَةِ وَأَدْنَى أَلَّا تَرْتَابُوا إِلَّا أَنْ تَكُونَ تِجَارَةً حَاضِرَةً تُدِيرُونَهَا بَيْنَكُمْ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ أَلَّا تَكْتُبُوهَا وَأَشْهِدُوا إِذَا تَبَايَعْتُمْ وَلَا يُضَارَّ كَاتِبٌ وَلَا شَهِيدٌ وَإِنْ تَفْعَلُوا فَإِنَّهُ فُسُوقٌ بِكُمْ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَيُعَلِّمُكُمُ اللَّهُ وَاللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ

Meal (IK): Ey iman edenler; muayyen bir vaad ile borçlandığınız zaman, onu yazın. Aranızda bir katib de doğrulukla yazsın. Yazan; Allah’ın kendisine öğrettiği gibi yazmaktan çekinmesin, yazsın. Hak kendi üzerinde olan da yazdırsın. Rabbı olan Allah’tan korksun da ondan bir şey eksiltmesin. Şayet borçlu sefih, küçük veya kendisi söyleyip yazdıramayacak durumda ise; velisi dosdoğru yazdırsın. Erkeklerinizden iki de şahid yapın. Eğer ki erkek bulamazsa şahidlerden razı olacağınız bir erkek, biri unuttuğunda diğeri ona hatırlatacak iki kadın olabilir. Şahidler çağrıldıklarında çekinmesinler. Borç, büyük veya küçük olsun onu müddeti ile beraber yazmaktan üşenmesin. Bu, Allah yanında adalete daha uygun, şahidlik için daha sağlam, şüpheye düşmemenize de daha yakındır. Ancak aranızda peşin alış-veriş olursa onu yazmamanızda size bir günah yoktur. Alış-veriş yaptığınızda şahid tutun. Yazana da şehadet edene de zarar verilmesin. Şayet zarar verecek olursasanız; o zaman, kendinize dokunacak bir kötülük olur. Allah’tan korkun. Allah size öğretiyor. Allah her şeyi bilir.

### [Ali İmran 3:23](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/3:23.md) — يُدْعَوْنَ

أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ أُوتُوا نَصِيبًا مِنَ الْكِتَابِ يُدْعَوْنَ إِلَى كِتَابِ اللَّهِ لِيَحْكُمَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ يَتَوَلَّى فَرِيقٌ مِنْهُمْ وَهُمْ مُعْرِضُونَ

Meal (IK): Kendilerine Kitab’tan bir pay verilmiş olanları görmedin mi ki; aralarında hüküm vermen için Allah’ın kitabına çağırılıyorlar da, sonra onlardan bir zümre arkasını çeviriyor. Onlar, temelli yüz çevirenlerdendir.

### [Ali İmran 3:38](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/3:38.md) — دَعَا · الدُّعَاءِ

هُنَالِكَ دَعَا زَكَرِيَّا رَبَّهُ قَالَ رَبِّ هَبْ لِي مِنْ لَدُنْكَ ذُرِّيَّةً طَيِّبَةً إِنَّكَ سَمِيعُ الدُّعَاءِ

Meal (IK): Orada Zekeriyya Rabbına dua etti: Rabbım; bana katından temiz bir şey bahşet. Muhakkak Sen duayı işitensin.

### [Ali İmran 3:61](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/3:61.md) — نَدْعُ

فَمَنْ حَاجَّكَ فِيهِ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَأَبْنَاءَكُمْ وَنِسَاءَنَا وَنِسَاءَكُمْ وَأَنْفُسَنَا وَأَنْفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَةَ اللَّهِ عَلَى الْكَاذِبِينَ

Meal (IK): Sana ilim geldikten sonra; kim seninle tartışırsa de ki: Gelin oğullarımızı ve oğullarınızı, kadınlarımızı ve kadınlarınızı, kendimizi ve kendinizi çağıralım. Sonra la’netleşelim. Allah’ın lanetinin yalancıların üstüne olmasını dileyelim.

### [Ali İmran 3:104](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/3:104.md) — يَدْعُونَ

وَلْتَكُنْ مِنْكُمْ أُمَّةٌ يَدْعُونَ إِلَى الْخَيْرِ وَيَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَأُولَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ

Meal (IK): İçinizden hayra çağıran, iyiliği emredip kötülükten alıkoyan bir topluluk bulunsun. İşte onlar, kurtuluşa erenlerdir.

### [Ali İmran 3:153](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/3:153.md) — يَدْعُوكُمْ

إِذْ تُصْعِدُونَ وَلَا تَلْوُونَ عَلَى أَحَدٍ وَالرَّسُولُ يَدْعُوكُمْ فِي أُخْرَاكُمْ فَأَثَابَكُمْ غَمًّا بِغَمٍّ لِكَيْلَا تَحْزَنُوا عَلَى مَا فَاتَكُمْ وَلَا مَا أَصَابَكُمْ وَاللَّهُ خَبِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ

Meal (IK): Hani siz; kimseye bakmadan kaçıyordunuz. Peygamber de arkanızdan çağırıp duruyordu. Kaybettiğinize ve başınıza gelene üzülmeyesiniz diye Allah, sizi kederden kedere uğrattı. Ve Allah, yaptıklarınızdan haberdardır.

### [Nisa 4:117](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/4:117.md) — يَدْعُونَ

إِنْ يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ إِلَّا إِنَاثًا وَإِنْ يَدْعُونَ إِلَّا شَيْطَانًا مَرِيدًا

Meal (IK): Onu bırakıp da yalnız dişi putlara tapıyorlar. Aslında onlar, inatçı şeytandan başkasına tapmıyorlar.

### [En'am 6:40](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/6:40.md) — تَدْعُونَ

قُلْ أَرَأَيْتَكُمْ إِنْ أَتَاكُمْ عَذَابُ اللَّهِ أَوْ أَتَتْكُمُ السَّاعَةُ أَغَيْرَ اللَّهِ تَدْعُونَ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ

Meal (IK): De ki: Bana haber verir misiniz, eğer üzerinize Allah’ın azabı gelse veya size kıyamet gelirse; Allah’tan başkasını mı çağırırsınız? Eğer sadıklardan iseniz.

### [En'am 6:41](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/6:41.md) — تَدْعُونَ

بَلْ إِيَّاهُ تَدْعُونَ فَيَكْشِفُ مَا تَدْعُونَ إِلَيْهِ إِنْ شَاءَ وَتَنْسَوْنَ مَا تُشْرِكُونَ

Meal (IK): Hayır, ancak O’nu çağırırsınız da; isterse çağırdığınız şeyi giderir ve siz de şirk koştuğunuz eşleri unutursunuz.

### [En'am 6:52](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/6:52.md) — يَدْعُونَ

وَلَا تَطْرُدِ الَّذِينَ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ بِالْغَدَاةِ وَالْعَشِيِّ يُرِيدُونَ وَجْهَهُ مَا عَلَيْكَ مِنْ حِسَابِهِمْ مِنْ شَيْءٍ وَمَا مِنْ حِسَابِكَ عَلَيْهِمْ مِنْ شَيْءٍ فَتَطْرُدَهُمْ فَتَكُونَ مِنَ الظَّالِمِينَ

Meal (IK): Sabah, akşam Rabblarına, rızasını dileyerek dua edenleri kovma. Onların hesabından sana bir şey yoktur, senin hesabından onlara bir şey yoktur ki onları kovasın da zalimlerden olasın.

### [En'am 6:56](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/6:56.md) — تَدْعُونَ

قُلْ إِنِّي نُهِيتُ أَنْ أَعْبُدَ الَّذِينَ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ قُلْ لَا أَتَّبِعُ أَهْوَاءَكُمْ قَدْ ضَلَلْتُ إِذًا وَمَا أَنَا مِنَ الْمُهْتَدِينَ

Meal (IK): De ki: Allah’ı bırakıp da taptığınız başka şeylere tapmaktan men’olundum. De ki: Sizin heveslerinize asla uymam. O takdirde sapmış olurum da hidayete erenlerden olmam.

### [En'am 6:63](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/6:63.md) — تَدْعُونَهُ

قُلْ مَنْ يُنَجِّيكُمْ مِنْ ظُلُمَاتِ الْبَرِّ وَالْبَحْرِ تَدْعُونَهُ تَضَرُّعًا وَخُفْيَةً لَئِنْ أَنْجَانَا مِنْ هَذِهِ لَنَكُونَنَّ مِنَ الشَّاكِرِينَ

Meal (IK): De ki: Karanın ve denizlerin karanlıklarından sizi, kim kurtarır? Siz, gizlice O’na yalvarır yakarırsınız. Bizi bundan kurtarırsa; andolsun şükredenlerden olacağız.

### [En'am 6:71](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/6:71.md) — أَنَدْعُو · يَدْعُونَهُ

قُلْ أَنَدْعُو مِنْ دُونِ اللَّهِ مَا لَا يَنْفَعُنَا وَلَا يَضُرُّنَا وَنُرَدُّ عَلَى أَعْقَابِنَا بَعْدَ إِذْ هَدَانَا اللَّهُ كَالَّذِي اسْتَهْوَتْهُ الشَّيَاطِينُ فِي الْأَرْضِ حَيْرَانَ لَهُ أَصْحَابٌ يَدْعُونَهُ إِلَى الْهُدَى ائْتِنَا قُلْ إِنَّ هُدَى اللَّهِ هُوَ الْهُدَى وَأُمِرْنَا لِنُسْلِمَ لِرَبِّ الْعَالَمِينَ

Meal (IK): De ki: Allah’ı bırakıp da bize fayda ve zarar veremeyen şeylere mi yalvaralım? Allah bizi hidayete erdirdikten sonra arkadaşları; bize gel, diye doğru yola çağırırken; şeytanların saptırıp şaşkın bir halde çöle düşürmek istedikleri kimse gibi ökçelerimizin üstünden gerisin geri mi dönelim? De ki: Allah’ın hidayeti, asıl hidayetin kendisidir. Ve biz; alemlerin Rabbına teslim olmakla emrolunduk.

### [En'am 6:108](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/6:108.md) — يَدْعُونَ

وَلَا تَسُبُّوا الَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ فَيَسُبُّوا اللَّهَ عَدْوًا بِغَيْرِ عِلْمٍ كَذَلِكَ زَيَّنَّا لِكُلِّ أُمَّةٍ عَمَلَهُمْ ثُمَّ إِلَى رَبِّهِمْ مَرْجِعُهُمْ فَيُنَبِّئُهُمْ بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ

Meal (IK): Allah’tan başka yalvardıklarına sövmeyin ki; onlar da bilmeyerek, haddi aşıp Allah’a sövmesinler. İşte böylece bir ümmete yaptıklarını hoş gösterdik. Sonra dönüşleri Rabblarınadır. Artık O, kendilerine ne yapmakta olduklarını haber verir.

### [Araf 7:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/7:5.md) — دَعْوَاهُمْ

فَمَا كَانَ دَعْوَاهُمْ إِذْ جَاءَهُمْ بَأْسُنَا إِلَّا أَنْ قَالُوا إِنَّا كُنَّا ظَالِمِينَ

Meal (IK): Baskınımız geldiği zaman, çağırışları: Biz gerçekten zalimlerdendik, demekten başka birşey olmadı.

### [Araf 7:29](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/7:29.md) — وَادْعُوهُ

قُلْ أَمَرَ رَبِّي بِالْقِسْطِ وَأَقِيمُوا وُجُوهَكُمْ عِنْدَ كُلِّ مَسْجِدٍ وَادْعُوهُ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ كَمَا بَدَأَكُمْ تَعُودُونَ

Meal (IK): De ki: Rabbım, adaleti emretti. Her secde yerinde yüzlerinizi ona doğrultun. Ve dinde ancak kendisine muhlisler olarak yalvarın. İlk önce sizi yarattığı gibi, yine O’na döndürüleceksiniz.

### [Araf 7:37](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/7:37.md) — تَدْعُونَ

فَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرَى عَلَى اللَّهِ كَذِبًا أَوْ كَذَّبَ بِآيَاتِهِ أُولَئِكَ يَنَالُهُمْ نَصِيبُهُمْ مِنَ الْكِتَابِ حَتَّى إِذَا جَاءَتْهُمْ رُسُلُنَا يَتَوَفَّوْنَهُمْ قَالُوا أَيْنَمَا كُنْتُمْ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ قَالُوا ضَلُّوا عَنَّا وَشَهِدُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ أَنَّهُمْ كَانُوا كَافِرِينَ

Meal (IK): Allah’a karşı yalan uyduran veya O’nun ayetlerini yalan sayanlardan daha zalim kim vardır? İşte onlara; kitabdaki payları erişecektir. Nihayet, elçilerimiz canlarını almak üzere onlara geldiklerinde; diyeceklerdir ki: Allah’tan başka tapar olduklarınız nerede? Onlar da derler ki: Onlar, bizi bırakıp kaçtılar. Ve onlar, kendi aleyhlerine gerçekten kafir olduklarına şehadet ederler.

### [Araf 7:55](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/7:55.md) — ادْعُوا

ادْعُوا رَبَّكُمْ تَضَرُّعًا وَخُفْيَةً إِنَّهُ لَا يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ

Meal (IK): Rabbınıza yalvara yakara gizlice dua edin. Muhakkak ki O; haddi aşanları sevmez.

### [Araf 7:56](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/7:56.md) — وَادْعُوهُ

وَلَا تُفْسِدُوا فِي الْأَرْضِ بَعْدَ إِصْلَاحِهَا وَادْعُوهُ خَوْفًا وَطَمَعًا إِنَّ رَحْمَةَ اللَّهِ قَرِيبٌ مِنَ الْمُحْسِنِينَ

Meal (IK): Islah olmuşken yeryüzünde fesad çıkarmayın ve O’na korka korka ve ümitle yalvarın. Muhakkak ki Allah’ın rahmeti; ihsan edenlere çok yakındır.

### [Araf 7:134](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/7:134.md) — ادْعُ

وَلَمَّا وَقَعَ عَلَيْهِمُ الرِّجْزُ قَالُوا يَامُوسَى ادْعُ لَنَا رَبَّكَ بِمَا عَهِدَ عِنْدَكَ لَئِنْ كَشَفْتَ عَنَّا الرِّجْزَ لَنُؤْمِنَنَّ لَكَ وَلَنُرْسِلَنَّ مَعَكَ بَنِي إِسْرَائِيلَ

Meal (IK): Üzerlerine azab çökünce, dediler ki: Ey Musa, sana olan ahdine göre Rabbına dua et. Eğer bu azabı bizden kaldırırsan; andolsun ki, sana inanacağız ve İsrailoğullarını seninle birlikte göndereceğiz.

### [Araf 7:180](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/7:180.md) — فَادْعُوهُ

وَلِلَّهِ الْأَسْمَاءُ الْحُسْنَى فَادْعُوهُ بِهَا وَذَرُوا الَّذِينَ يُلْحِدُونَ فِي أَسْمَائِهِ سَيُجْزَوْنَ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ

Meal (IK): En güzel isimler Allah’ındır. Öyleyse O’na bunlarla dua edin. O’nun isimleri konusunda eğriliğe sapanları bırakın. Onlar, yaptıklarının cezalarını göreceklerdir.

### [Araf 7:189](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/7:189.md) — دَعَوَا

هُوَ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْسٍ وَاحِدَةٍ وَجَعَلَ مِنْهَا زَوْجَهَا لِيَسْكُنَ إِلَيْهَا فَلَمَّا تَغَشَّاهَا حَمَلَتْ حَمْلًا خَفِيفًا فَمَرَّتْ بِهِ فَلَمَّا أَثْقَلَتْ دَعَوَا اللَّهَ رَبَّهُمَا لَئِنْ آتَيْتَنَا صَالِحًا لَنَكُونَنَّ مِنَ الشَّاكِرِينَ

Meal (IK): O’dur, sizi tek bir nefisten yaratan ve ondan da gönlünün ısınacağı eşini vareden. Eşini örtüp bürüyünce; o, hafif bir yük yüklendi ve onunla bir müddet gider gelirdi. Nihayet ağırlaşınca; karı koca Rabbları olan Allah’a: Eğer bize salih bir çocuk verirsen andolsun ki şükredenlerden oluruz, diye dua ettiler.

### [Araf 7:193](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/7:193.md) — تَدْعُوهُمْ · أَدَعَوْتُمُوهُمْ

وَإِنْ تَدْعُوهُمْ إِلَى الْهُدَى لَا يَتَّبِعُوكُمْ سَوَاءٌ عَلَيْكُمْ أَدَعَوْتُمُوهُمْ أَمْ أَنْتُمْ صَامِتُونَ

Meal (IK): Onları doğru yola çağırsanız da, size uymazlar. Çağırmanız da, susmanız da onlar için birdir.

### [Araf 7:194](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/7:194.md) — تَدْعُونَ · فَادْعُوهُمْ

إِنَّ الَّذِينَ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ عِبَادٌ أَمْثَالُكُمْ فَادْعُوهُمْ فَلْيَسْتَجِيبُوا لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ

Meal (IK): Allah’tan başka taptıklarınız da sizin gibi kullardır. Eğer sadıklardan iseniz; haydi onları çağırın da size karşılık versinler.

### [Araf 7:195](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/7:195.md) — ادْعُوا

أَلَهُمْ أَرْجُلٌ يَمْشُونَ بِهَا أَمْ لَهُمْ أَيْدٍ يَبْطِشُونَ بِهَا أَمْ لَهُمْ أَعْيُنٌ يُبْصِرُونَ بِهَا أَمْ لَهُمْ آذَانٌ يَسْمَعُونَ بِهَا قُلِ ادْعُوا شُرَكَاءَكُمْ ثُمَّ كِيدُونِ فَلَا تُنْظِرُونِ

Meal (IK): Onların ayakları var mıdır ki onunla yürüsünler? Elleri var mıdır ki onunla tutsunlar? Gözleri var mıdır ki onunla görsünler? Kulakları var mıdır ki onunla işitsinler? De ki: Çağırın ortaklarınızı da, elinizden gelirse, bana tuzak kurun ve göz açtırmayın.

### [Araf 7:197](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/7:197.md) — تَدْعُونَ

وَالَّذِينَ تَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ لَا يَسْتَطِيعُونَ نَصْرَكُمْ وَلَا أَنْفُسَهُمْ يَنْصُرُونَ

Meal (IK): O’nu bırakıp taptıklarınız ise; size yardım edemedikleri gibi; kendilerine de yardım edemezler.

### [Araf 7:198](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/7:198.md) — تَدْعُوهُمْ

وَإِنْ تَدْعُوهُمْ إِلَى الْهُدَى لَا يَسْمَعُوا وَتَرَاهُمْ يَنْظُرُونَ إِلَيْكَ وَهُمْ لَا يُبْصِرُونَ

Meal (IK): Onları hidayete çağırsanız; duymazlar bile. Onları sana bakar görürsün; ama görmezler ki.

### [Enfal 8:24](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/8:24.md) — دَعَاكُمْ

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اسْتَجِيبُوا لِلَّهِ وَلِلرَّسُولِ إِذَا دَعَاكُمْ لِمَا يُحْيِيكُمْ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يَحُولُ بَيْنَ الْمَرْءِ وَقَلْبِهِ وَأَنَّهُ إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ

Meal (IK): Ey iman edenler; sizi hayat verecek şeylere çağırdığı zaman; Allah’a ve Rasulüne icabet edin. Hem bilin ki; Allah şüphesiz kişi ile kalbi arasına girer. Ve muhakkak O’na dönüp toplanacaksınız.

### [Yunus 10:10](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/10:10.md) — دَعْوَاهُمْ

دَعْوَاهُمْ فِيهَا سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَتَحِيَّتُهُمْ فِيهَا سَلَامٌ وَآخِرُ دَعْوَاهُمْ أَنِ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ

Meal (IK): Oradaki duaları: Münezzehsin Allah’ım; dirlik temennileri: Selam sizedir; dualarının sonu ise: Hamd alemlerin Rabbı olan Allah’a mahsusdur.

### [Yunus 10:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/10:12.md) — دَعَانَا · يَدْعُنَا

وَإِذَا مَسَّ الْإِنْسَانَ الضُّرُّ دَعَانَا لِجَنْبِهِ أَوْ قَاعِدًا أَوْ قَائِمًا فَلَمَّا كَشَفْنَا عَنْهُ ضُرَّهُ مَرَّ كَأَنْ لَمْ يَدْعُنَا إِلَى ضُرٍّ مَسَّهُ كَذَلِكَ زُيِّنَ لِلْمُسْرِفِينَ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ

Meal (IK): İnsan bir sıkıntıya düşünce; yan gelip yattığı veya ayakta bulunduğu anlarda Bize yalvarıp yakarır. Biz, sıkıntısını giderince de; karşılaştığı sıkıntıdan ötürü Bize hiç yalvarmamışa döner. Böylece aşırı gidenlere işledikleri hoş görünür.

### [Yunus 10:22](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/10:22.md) — دَعَوُا

هُوَ الَّذِي يُسَيِّرُكُمْ فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ حَتَّى إِذَا كُنْتُمْ فِي الْفُلْكِ وَجَرَيْنَ بِهِمْ بِرِيحٍ طَيِّبَةٍ وَفَرِحُوا بِهَا جَاءَتْهَا رِيحٌ عَاصِفٌ وَجَاءَهُمُ الْمَوْجُ مِنْ كُلِّ مَكَانٍ وَظَنُّوا أَنَّهُمْ أُحِيطَ بِهِمْ دَعَوُا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ لَئِنْ أَنْجَيْتَنَا مِنْ هَذِهِ لَنَكُونَنَّ مِنَ الشَّاكِرِينَ

Meal (IK): Sizi karada ve denizde yürüten O’dur. Gemide bulunduğunuzda geminin onları hoş bir rüzgarla götürdüğünde ve onunla sevindiklerinde; birden şiddetli bir kasırga gelip onları her taraftan dalgaların sardığı ve çepeçevre kuşatıldıklarını sandıkları anda, Allah’ın dinine sarılarak: Bizi bu tehlikeden kurtarırsan; andolsun ki, şükredenlerden oluruz, diye O’na yalvarırlar.

### [Yunus 10:25](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/10:25.md) — يَدْعُو

وَاللَّهُ يَدْعُو إِلَى دَارِ السَّلَامِ وَيَهْدِي مَنْ يَشَاءُ إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ

Meal (IK): Ve Allah selam yurduna çağırır ve dilediğini dosdoğru yola iletir.

### [Yunus 10:38](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/10:38.md) — وَادْعُوا

أَمْ يَقُولُونَ افْتَرَاهُ قُلْ فَأْتُوا بِسُورَةٍ مِثْلِهِ وَادْعُوا مَنِ اسْتَطَعْتُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ

Meal (IK): Yoksa: Onu uydurdu mu? diyorlar. De ki: Sadıklardan iseniz, onun benzeri bir sure getirin. Ve Allah’tan başka çağırabileceklerinizi de çağırın.

### [Yunus 10:66](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/10:66.md) — يَدْعُونَ

أَلَا إِنَّ لِلَّهِ مَنْ فِي السَّمَوَاتِ وَمَنْ فِي الْأَرْضِ وَمَا يَتَّبِعُ الَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ شُرَكَاءَ إِنْ يَتَّبِعُونَ إِلَّا الظَّنَّ وَإِنْ هُمْ إِلَّا يَخْرُصُونَ

Meal (IK): Dikkat edin; göklerde kim varsa ve yerde kim varsa, hepsi Allah’ındır. Allah’tan başkasına tapanlar, gerçekte Allah’a koştukları ortaklara tabi olmuyorlar, onlar bir takım zannlara uyuyor ve ancak yalan söylüyorlar.

### [Yunus 10:89](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/10:89.md) — دَعْوَتُكُمَا

قَالَ قَدْ أُجِيبَتْ دَعْوَتُكُمَا فَاسْتَقِيمَا وَلَا تَتَّبِعَانِّ سَبِيلَ الَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ

Meal (IK): Allah: ikinizin de duası kabul olundu. İkiniz de doğru yolda devam edin ve sakın bilmezlerin yolunu tutmayın, buyurdu.

### [Yunus 10:106](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/10:106.md) — تَدْعُ

وَلَا تَدْعُ مِنْ دُونِ اللَّهِ مَا لَا يَنْفَعُكَ وَلَا يَضُرُّكَ فَإِنْ فَعَلْتَ فَإِنَّكَ إِذًا مِنَ الظَّالِمِينَ

Meal (IK): Allah’ı bırakıp da sana ne fayda, ne de zarar getirmeyecek olan şeylere tapma. Eğer böyle yapacak olursan; şüphesiz zalimlerden olursun.

### [Hud 11:13](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/11:13.md) — وَادْعُوا

أَمْ يَقُولُونَ افْتَرَاهُ قُلْ فَأْتُوا بِعَشْرِ سُوَرٍ مِثْلِهِ مُفْتَرَيَاتٍ وَادْعُوا مَنِ اسْتَطَعْتُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ

Meal (IK): Yoksa: Onu kendisi uydurdu mu? diyorlar. De ki: Eğer doğru söylüyorsanız; haydi onun surelerine benzer uydurma on sure meydana getirin. Allah’tan başka çağırabileceklerinizi de çağırın.

### [Hud 11:62](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/11:62.md) — تَدْعُونَا

قَالُوا يَاصَالِحُ قَدْ كُنْتَ فِينَا مَرْجُوًّا قَبْلَ هَذَا أَتَنْهَانَا أَنْ نَعْبُدَ مَا يَعْبُدُ آبَاؤُنَا وَإِنَّنَا لَفِي شَكٍّ مِمَّا تَدْعُونَا إِلَيْهِ مُرِيبٍ

Meal (IK): Dediler ki: Ey Salih, aramızda bundan önce kendisinden iyilik beklenmiş kimseydin sen. Şimdi kalkıp da babalarımızın taptıklarına tapmaktan bizi vazgeçirmek mi istiyorsun? Doğrusu, bizi çağırdığın şeyden şüphe ve endişe içindeyiz.

### [Hud 11:101](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/11:101.md) — يَدْعُونَ

وَمَا ظَلَمْنَاهُمْ وَلَكِنْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ فَمَا أَغْنَتْ عَنْهُمْ آلِهَتُهُمُ الَّتِي يَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ مِنْ شَيْءٍ لَمَّا جَاءَ أَمْرُ رَبِّكَ وَمَا زَادُوهُمْ غَيْرَ تَتْبِيبٍ

Meal (IK): Onlara, Biz zulmetmedik, fakat onlar kendilerine zulmettiler. Rabbının emri gelince de Allah’ı bırakıp taptıkları ilahları kendilerine bir fayda vermedi. Kayıplarını artırmaktan başka bir şeye yaramadı.

### [Yusuf 12:33](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/12:33.md) — يَدْعُونَنِي

قَالَ رَبِّ السِّجْنُ أَحَبُّ إِلَيَّ مِمَّا يَدْعُونَنِي إِلَيْهِ وَإِلَّا تَصْرِفْ عَنِّي كَيْدَهُنَّ أَصْبُ إِلَيْهِنَّ وَأَكُنْ مِنَ الْجَاهِلِينَ

Meal (IK): Dedi ki: Rabbım, zindan bana bunların beni davet ettiklerinden daha iyidir. Eğer Sen, bunların tuzaklarını benden uzaklaştırmazsan; onlara meyleder, cahillerden olurum.

### [Yusuf 12:108](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/12:108.md) — أَدْعُو

قُلْ هَذِهِ سَبِيلِي أَدْعُو إِلَى اللَّهِ عَلَى بَصِيرَةٍ أَنَا وَمَنِ اتَّبَعَنِي وَسُبْحَانَ اللَّهِ وَمَا أَنَا مِنَ الْمُشْرِكِينَ

Meal (IK): De ki: Benim yolum işte budur. Allah’a basiretle davet ediyorum, ben de bana uyanlar da, Allah’ı tenzih ederiz. Ben, asla müşriklerden değilim.

### [Rad 13:14](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/13:14.md) — دَعْوَةُ · يَدْعُونَ · دُعَاءُ

لَهُ دَعْوَةُ الْحَقِّ وَالَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ لَا يَسْتَجِيبُونَ لَهُمْ بِشَيْءٍ إِلَّا كَبَاسِطِ كَفَّيْهِ إِلَى الْمَاءِ لِيَبْلُغَ فَاهُ وَمَا هُوَ بِبَالِغِهِ وَمَا دُعَاءُ الْكَافِرِينَ إِلَّا فِي ضَلَالٍ

Meal (IK): Gerçek dua ancak O’nadır. O’ndan başka taptıkları kendilerine hiçbir şeyle cevap veremezler. Durumları; suyun ağzına gelmesi için avuçlarını ona açmış kimsenin durumu gibidir. Oysa o, hiç bir zaman suya kavuşamaz. İşte kafirlerin yalvarışı da böyle boşunadır.

### [Rad 13:36](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/13:36.md) — أَدْعُو

وَالَّذِينَ آتَيْنَاهُمُ الْكِتَابَ يَفْرَحُونَ بِمَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ وَمِنَ الْأَحْزَابِ مَنْ يُنْكِرُ بَعْضَهُ قُلْ إِنَّمَا أُمِرْتُ أَنْ أَعْبُدَ اللَّهَ وَلَا أُشْرِكَ بِهِ إِلَيْهِ أَدْعُو وَإِلَيْهِ مَآبِ

Meal (IK): Kendilerine kitab verdiklerimiz, sana indirilenden memnun olurlar. Karşı gruplar içinde de onun bir kısmını inkar edenler vardır. De ki: Ben, ancak Allah’a ibadet etmek ve O’na şirk koşmamakla emrolundum. Ben, hepinizi O’na çağırıyorum ve dönüşüm de O’nadır.

### [İbrahim 14:9](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/14:9.md) — تَدْعُونَنَا

أَلَمْ يَأْتِكُمْ نَبَأُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ قَوْمِ نُوحٍ وَعَادٍ وَثَمُودَ وَالَّذِينَ مِنْ بَعْدِهِمْ لَا يَعْلَمُهُمْ إِلَّا اللَّهُ جَاءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنَاتِ فَرَدُّوا أَيْدِيَهُمْ فِي أَفْوَاهِهِمْ وَقَالُوا إِنَّا كَفَرْنَا بِمَا أُرْسِلْتُمْ بِهِ وَإِنَّا لَفِي شَكٍّ مِمَّا تَدْعُونَنَا إِلَيْهِ مُرِيبٍ

Meal (IK): Sizden önce geçenlerin Nuh, Ad, Semud kavimlerinin ve onlardan sonra Allah’tan başka kimsenin bilmediği kavimlerin haberi size gelmedi mi? Peygamberleri onlara ayetlerle geldiler de onlar, ellerini ağızlarına koyup: Biz, sizin gönderilmiş olduğunuz şeyi inkar ettik, bizi çağırdığınız şeyden şüphe ve endişe içindeyiz, dediler.

### [İbrahim 14:10](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/14:10.md) — يَدْعُوكُمْ

قَالَتْ رُسُلُهُمْ أَفِي اللَّهِ شَكٌّ فَاطِرِ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ يَدْعُوكُمْ لِيَغْفِرَ لَكُمْ مِنْ ذُنُوبِكُمْ وَيُؤَخِّرَكُمْ إِلَى أَجَلٍ مُسَمًّى قَالُوا إِنْ أَنْتُمْ إِلَّا بَشَرٌ مِثْلُنَا تُرِيدُونَ أَنْ تَصُدُّونَا عَمَّا كَانَ يَعْبُدُ آبَاؤُنَا فَأْتُونَا بِسُلْطَانٍ مُبِينٍ

Meal (IK): Peygamberleri onlara: Gökleri ve yeri yaratan, günahlarınızı bağışlamak için çağıran ve sizi belirli bir süreye kadar tehir eden Allah’tan mı şüphe ediyorsunuz? demişlerdi. Onlar da: Siz de bizim gibi sadece birer insansınız. Siz; bizi, atalarımızın tapındığı şeylerden döndürmek istiyorsunuz. Öyleyse, bize açık bir delil getirin, demişlerdi.

### [İbrahim 14:22](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/14:22.md) — دَعَوْتُكُمْ

وَقَالَ الشَّيْطَانُ لَمَّا قُضِيَ الْأَمْرُ إِنَّ اللَّهَ وَعَدَكُمْ وَعْدَ الْحَقِّ وَوَعَدْتُكُمْ فَأَخْلَفْتُكُمْ وَمَا كَانَ لِيَ عَلَيْكُمْ مِنْ سُلْطَانٍ إِلَّا أَنْ دَعَوْتُكُمْ فَاسْتَجَبْتُمْ لِي فَلَا تَلُومُونِي وَلُومُوا أَنْفُسَكُمْ مَا أَنَا بِمُصْرِخِكُمْ وَمَا أَنْتُمْ بِمُصْرِخِيَّ إِنِّي كَفَرْتُ بِمَا أَشْرَكْتُمُونِ مِنْ قَبْلُ إِنَّ الظَّالِمِينَ لَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ

Meal (IK): İş olup bitince; şeytan dedi ki: Gerçekten Allah, size sözün doğrusunu söylemişti. Ben de size söz verdim, ama caydım. Sizi zorlayacak hiç bir gücüm de yoktu. Yalnız ben sizi çağırdım, siz de geldiniz. O halde beni kınamayın, kendinizi kınayın. Artık ben sizi kurtaramam, siz de beni kurtaramazsınız. Esasen daha önce, beni Allah’a ortak koşmanızı kabul etmemiştim. Doğrusu zalimlere elim bir azab vardır.

### [İbrahim 14:39](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/14:39.md) — الدُّعَاءِ

الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي وَهَبَ لِي عَلَى الْكِبَرِ إِسْمَاعِيلَ وَإِسْحَاقَ إِنَّ رَبِّي لَسَمِيعُ الدُّعَاءِ

Meal (IK): İhtiyarlığıma rağmen bana İsmail’i ve İshak’ı bahşeden Allah’a hamdolsun Doğrusu Rabbım; duaları işitendir.

### [İbrahim 14:40](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/14:40.md) — دُعَاءِ

رَبِّ اجْعَلْنِي مُقِيمَ الصَّلَاةِ وَمِنْ ذُرِّيَّتِي رَبَّنَا وَتَقَبَّلْ دُعَاءِ

Meal (IK): Rabbım; beni namaz kılan eyle. Soyumdan gelenleri de. Duamı kabul buyur Rabbımız.

### [İbrahim 14:44](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/14:44.md) — دَعْوَتَكَ

وَأَنْذِرِ النَّاسَ يَوْمَ يَأْتِيهِمُ الْعَذَابُ فَيَقُولُ الَّذِينَ ظَلَمُوا رَبَّنَا أَخِّرْنَا إِلَى أَجَلٍ قَرِيبٍ نُجِبْ دَعْوَتَكَ وَنَتَّبِعِ الرُّسُلَ أَوَلَمْ تَكُونُوا أَقْسَمْتُمْ مِنْ قَبْلُ مَا لَكُمْ مِنْ زَوَالٍ

Meal (IK): İnsanları, kendilerine azabın geleceği gün ile uyar. Zulmedenler derler ki: Rabbımız; bizi, yakın bir müddete kadar tehir et, davetine uyalım ve peygamberlere tabi olalım. Siz daha önce de sonunuzun gelmeyeceğine yemin etmemiş miydiniz?

### [Nahl 16:20](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/16:20.md) — يَدْعُونَ

وَالَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ لَا يَخْلُقُونَ شَيْئًا وَهُمْ يُخْلَقُونَ

Meal (IK): Allah’tan başka taptıkları; hiç bir şey yaratamazlar. Çünkü onların kendileri yaratılmıştır.

### [Nahl 16:86](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/16:86.md) — نَدْعُو

وَإِذَا رَأَى الَّذِينَ أَشْرَكُوا شُرَكَاءَهُمْ قَالُوا رَبَّنَا هَؤُلَاءِ شُرَكَاؤُنَا الَّذِينَ كُنَّا نَدْعُو مِنْ دُونِكَ فَأَلْقَوْا إِلَيْهِمُ الْقَوْلَ إِنَّكُمْ لَكَاذِبُونَ

Meal (IK): Allah’a şirk koşanlar; şirk koştuklarını gördüklerinde derler ki: Rabbımız; işte şunlar, seni bırakıp da kendilerine yalvardığımız şeriklerimizdir. Bunlar da onlara: Doğrusu siz yalancılarsınız, diyerek söz atarlar.

### [Nahl 16:125](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/16:125.md) — ادْعُ

ادْعُ إِلَى سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَجَادِلْهُمْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنْ ضَلَّ عَنْ سَبِيلِهِ وَهُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِينَ

Meal (IK): Rabbının yoluna hikmetle ve güzel öğütle davet et. Onlarla en güzel şekilde tartış. Muhakkak ki Rabbın; yolundan sapanları en iyi bilir. O, doğru yolda olanları da en iyi bilendir.

### [İsra 17:11](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/17:11.md) — وَيَدْعُ · دُعَاءَهُ

وَيَدْعُ الْإِنْسَانُ بِالشَّرِّ دُعَاءَهُ بِالْخَيْرِ وَكَانَ الْإِنْسَانُ عَجُولًا

Meal (IK): İnsan; hayır istiyormuşçasına şer ister. Ve insan, esasen çok acelecidir.

### [İsra 17:52](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/17:52.md) — يَدْعُوكُمْ

يَوْمَ يَدْعُوكُمْ فَتَسْتَجِيبُونَ بِحَمْدِهِ وَتَظُنُّونَ إِنْ لَبِثْتُمْ إِلَّا قَلِيلًا

Meal (IK): O, sizi çağırdığı gün; hamdederek davetine uyarsınız. Ve çok az kalmış olduğunuzu zannedersiniz.

### [İsra 17:56](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/17:56.md) — ادْعُوا

قُلِ ادْعُوا الَّذِينَ زَعَمْتُمْ مِنْ دُونِهِ فَلَا يَمْلِكُونَ كَشْفَ الضُّرِّ عَنْكُمْ وَلَا تَحْوِيلًا

Meal (IK): De ki: O’ndan başka taptıklarınızı çağırın. Sizin bir sıkıntınızı gidermeye de, değiştirmeye de güçleri yetmez.

### [İsra 17:57](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/17:57.md) — يَدْعُونَ

أُولَئِكَ الَّذِينَ يَدْعُونَ يَبْتَغُونَ إِلَى رَبِّهِمُ الْوَسِيلَةَ أَيُّهُمْ أَقْرَبُ وَيَرْجُونَ رَحْمَتَهُ وَيَخَافُونَ عَذَابَهُ إِنَّ عَذَابَ رَبِّكَ كَانَ مَحْذُورًا

Meal (IK): Onlar, Rabblarına vesile arayarak daha yakın olmak için bunlara taparlar. O’nun rahmetini umarlar, azabından korkarlar. Zira Rabbının azabı, sakınılmaya değerdir.

### [İsra 17:67](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/17:67.md) — تَدْعُونَ

وَإِذَا مَسَّكُمُ الضُّرُّ فِي الْبَحْرِ ضَلَّ مَنْ تَدْعُونَ إِلَّا إِيَّاهُ فَلَمَّا نَجَّاكُمْ إِلَى الْبَرِّ أَعْرَضْتُمْ وَكَانَ الْإِنْسَانُ كَفُورًا

Meal (IK): Denizde size bir sıkıntı dokununca; yalvardıklarınızın hepsi kaybolur. Ancak O, kalır. Ama O, sizi kurtarıp karaya çıkarınca, yüz çevirirsiniz. Ve insan, zaten pek nankör olandır.

### [İsra 17:71](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/17:71.md) — نَدْعُو

يَوْمَ نَدْعُو كُلَّ أُنَاسٍ بِإِمَامِهِمْ فَمَنْ أُوتِيَ كِتَابَهُ بِيَمِينِهِ فَأُولَئِكَ يَقْرَءُونَ كِتَابَهُمْ وَلَا يُظْلَمُونَ فَتِيلًا

Meal (IK): O bütün insanları imamları ile çağırdığımız gün; kime kitabı sağından verilmişse; işte onlar, kitablarını okuyacaklar, kıl kadar zulüm olunmayacaklardır.

### [İsra 17:110](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/17:110.md) — ادْعُوا · تَدْعُوا

قُلِ ادْعُوا اللَّهَ أَوِ ادْعُوا الرَّحْمَنَ أَيًّا مَا تَدْعُوا فَلَهُ الْأَسْمَاءُ الْحُسْنَى وَلَا تَجْهَرْ بِصَلَاتِكَ وَلَا تُخَافِتْ بِهَا وَابْتَغِ بَيْنَ ذَلِكَ سَبِيلًا

Meal (IK): De ki: İster Allah deyin, ister Rahman deyin. Hangisini derseniz deyin ; en güzel isimler O’nun içindir. Namazında sesini yükseltme de, gizleme de. İkisi arasında bir yol bul.

### [Kehf 18:14](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/18:14.md) — نَدْعُوَ

وَرَبَطْنَا عَلَى قُلُوبِهِمْ إِذْ قَامُوا فَقَالُوا رَبُّنَا رَبُّ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ لَنْ نَدْعُوَ مِنْ دُونِهِ إِلَهًا لَقَدْ قُلْنَا إِذًا شَطَطًا

Meal (IK): Kalkıp da; Bizim Rabbımız göklerin ve yerin Rabbıdır; biz O’ndan başkasına tanrı demeyiz, yoksa andolsun ki; batıl söz söylemiş oluruz, dedikleri zaman kalblerini pekiştirmiştik.

### [Kehf 18:28](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/18:28.md) — يَدْعُونَ

وَاصْبِرْ نَفْسَكَ مَعَ الَّذِينَ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ بِالْغَدَاةِ وَالْعَشِيِّ يُرِيدُونَ وَجْهَهُ وَلَا تَعْدُ عَيْنَاكَ عَنْهُمْ تُرِيدُ زِينَةَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَلَا تُطِعْ مَنْ أَغْفَلْنَا قَلْبَهُ عَنْ ذِكْرِنَا وَاتَّبَعَ هَوَاهُ وَكَانَ أَمْرُهُ فُرُطًا

Meal (IK): Sabah akşam Rabblarının rızasını dileyerek O’na yalvaranlarla beraber, sen de sabret. Dünya hayatının güzelliklerini isteyerek gözlerini onlardan ayırma. Bizi anmasını unutturduğumuz, heva ve hevesine uymuş, haddi aşmış kimselere itaat etme.

### [Kehf 18:52](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/18:52.md) — فَدَعَوْهُمْ

وَيَوْمَ يَقُولُ نَادُوا شُرَكَائِيَ الَّذِينَ زَعَمْتُمْ فَدَعَوْهُمْ فَلَمْ يَسْتَجِيبُوا لَهُمْ وَجَعَلْنَا بَيْنَهُمْ مَوْبِقًا

Meal (IK): Bana ortak kabul ettiklerinize seslenin, dediği gün; onları çağırırlar ama hiç birisi cevab vermez. Aralarına bir uçurum koyarız.

### [Kehf 18:57](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/18:57.md) — تَدْعُهُمْ

وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ ذُكِّرَ بِآيَاتِ رَبِّهِ فَأَعْرَضَ عَنْهَا وَنَسِيَ مَا قَدَّمَتْ يَدَاهُ إِنَّا جَعَلْنَا عَلَى قُلُوبِهِمْ أَكِنَّةً أَنْ يَفْقَهُوهُ وَفِي آذَانِهِمْ وَقْرًا وَإِنْ تَدْعُهُمْ إِلَى الْهُدَى فَلَنْ يَهْتَدُوا إِذًا أَبَدًا

Meal (IK): Kendisine Rabbının ayetleri anlatılıp da, onlardan yüz çeviren ve önceden yaptıklarını unutan kimseden daha zalim kim vardır? Biz, onların kalblerinin üstüne; onu iyice anlamalarına engel olan örtüler, kulaklarına da ağırlık koyduk. Sen, onları hidayete çağırsan da; onlar asla hidayete gelmezler.

### [Meryem 19:4](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/19:4.md) — بِدُعَائِكَ

قَالَ رَبِّ إِنِّي وَهَنَ الْعَظْمُ مِنِّي وَاشْتَعَلَ الرَّأْسُ شَيْبًا وَلَمْ أَكُنْ بِدُعَائِكَ رَبِّ شَقِيًّا

Meal (IK): Ve demişti ki: Rabbım; gerçekten kemiklerim yıprandı, baş yaşlılık alevi ile tutuştu. Rabbım; şimdiye kadar sana yalvarmakla bir şeyden mahrum olmadım.

### [Meryem 19:48](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/19:48.md) — تَدْعُونَ · وَأَدْعُو · بِدُعَاءِ

وَأَعْتَزِلُكُمْ وَمَا تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ وَأَدْعُو رَبِّي عَسَى أَلَّا أَكُونَ بِدُعَاءِ رَبِّي شَقِيًّا

Meal (IK): Sizi ve Allah’tan başka taptıklarınızı bırakıp çekilirim, Rabbıma yalvarırım. Rabbıma yalvarışımdan ötürü mahrum kalmayacağımı umarım.

### [Meryem 19:91](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/19:91.md) — دَعَوْا

أَنْ دَعَوْا لِلرَّحْمَنِ وَلَدًا

Meal (IK): Rahman’a çocuk isnad etmelerinden ötürü.

### [Taha 20:108](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/20:108.md) — الدَّاعِيَ

يَوْمَئِذٍ يَتَّبِعُونَ الدَّاعِيَ لَا عِوَجَ لَهُ وَخَشَعَتِ الْأَصْوَاتُ لِلرَّحْمَنِ فَلَا تَسْمَعُ إِلَّا هَمْسًا

Meal (IK): O gün; hiç bir tarafa sapmadan o davetçiye uyacaklardır. Sesler, Rahman’ ın heybetinden kısılmıştır ve sen; fısıltıdan başka bir şey işitmezsin.

### [Enbiya 21:15](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/21:15.md) — دَعْوَاهُمْ

فَمَا زَالَتْ تِلْكَ دَعْوَاهُمْ حَتَّى جَعَلْنَاهُمْ حَصِيدًا خَامِدِينَ

Meal (IK): Bu haykırmaları devam edip dururken Biz; onları, biçilmiş bir ot, sönmüş bir ocak haline getirdik.

### [Enbiya 21:45](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/21:45.md) — الدُّعَاءَ

قُلْ إِنَّمَا أُنْذِرُكُمْ بِالْوَحْيِ وَلَا يَسْمَعُ الصُّمُّ الدُّعَاءَ إِذَا مَا يُنْذَرُونَ

Meal (IK): De ki: Ben ancak sizi vahiy ile uyarıyorum. Sağırlar uyarıldıkları zaman çağrıyı işitmezler.

### [Enbiya 21:90](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/21:90.md) — وَيَدْعُونَنَا

فَاسْتَجَبْنَا لَهُ وَوَهَبْنَا لَهُ يَحْيَى وَأَصْلَحْنَا لَهُ زَوْجَهُ إِنَّهُمْ كَانُوا يُسَارِعُونَ فِي الْخَيْرَاتِ وَيَدْعُونَنَا رَغَبًا وَرَهَبًا وَكَانُوا لَنَا خَاشِعِينَ

Meal (IK): Biz de ona icabet ederek Yahya’yı ihsan etmiş, eşini doğum yapabilecek bir hale getirmiştik. Doğrusu onlar; hayırlı şeylerde yarışıyorlar, korkarak ve umarak bize yalvarıyorlardı. Bize karşı derin saygı duyuyorlardı

### [Hac 22:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/22:12.md) — يَدْعُو

يَدْعُو مِنْ دُونِ اللَّهِ مَا لَا يَضُرُّهُ وَمَا لَا يَنْفَعُهُ ذَلِكَ هُوَ الضَّلَالُ الْبَعِيدُ

Meal (IK): O, Allah’ı bırakıp da kendisine fayda ve zarar veremeyecek şeylere tapınır. İşte en derin sapıklık budur.

### [Hac 22:13](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/22:13.md) — يَدْعُو

يَدْعُو لَمَنْ ضَرُّهُ أَقْرَبُ مِنْ نَفْعِهِ لَبِئْسَ الْمَوْلَى وَلَبِئْسَ الْعَشِيرُ

Meal (IK): Kendisine zararı faydasından daha yakın olana tapınır. Tapındığı şey ne kötü yardımcıdır, ne kötü yoldaştır.

### [Hac 22:62](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/22:62.md) — يَدْعُونَ

ذَلِكَ بِأَنَّ اللَّهَ هُوَ الْحَقُّ وَأَنَّ مَا يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ هُوَ الْبَاطِلُ وَأَنَّ اللَّهَ هُوَ الْعَلِيُّ الْكَبِيرُ

Meal (IK): İşte böyle. Çünkü Allah; hakkın ta kendisidir. O’nu bırakıp da taptıkları şeyler de doğrudan doğruya batıldır. Muhakkak ki Allah; Aliyy’dir, Kebir’dir.

### [Hac 22:67](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/22:67.md) — وَادْعُ

لِكُلِّ أُمَّةٍ جَعَلْنَا مَنْسَكًا هُمْ نَاسِكُوهُ فَلَا يُنَازِعُنَّكَ فِي الْأَمْرِ وَادْعُ إِلَى رَبِّكَ إِنَّكَ لَعَلَى هُدًى مُسْتَقِيمٍ

Meal (IK): Her ümmete; yerine getirmeleri gerekli ibadetler koyduk. Öyle ise işte seninle çekişmesinler, Rabbına davet et. Şüphesiz ki sen; dosdoğru bir hidayet üzeresin.

### [Hac 22:73](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/22:73.md) — تَدْعُونَ

يَاأَيُّهَا النَّاسُ ضُرِبَ مَثَلٌ فَاسْتَمِعُوا لَهُ إِنَّ الَّذِينَ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ لَنْ يَخْلُقُوا ذُبَابًا وَلَوِ اجْتَمَعُوا لَهُ وَإِنْ يَسْلُبْهُمُ الذُّبَابُ شَيْئًا لَا يَسْتَنْقِذُوهُ مِنْهُ ضَعُفَ الطَّالِبُ وَالْمَطْلُوبُ

Meal (IK): Ey insanlar, bir misal verildi, şimdi onu dinleyin: Şüphesiz ki Allah’ı bırakıp da taptıklarınız bir araya gelseler; bir sinek bile yaratamazlar Ama sinek, onlardan bir şey kapsa bunu da ondan kurtaramazlar. İsteyen de, istenen de aciz.

### [Müminun 23:73](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/23:73.md) — لَتَدْعُوهُمْ

وَإِنَّكَ لَتَدْعُوهُمْ إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ

Meal (IK): Aslında sen, onları dosdoğru bir yola çağırıyorsun.

### [Müminun 23:117](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/23:117.md) — يَدْعُ

وَمَنْ يَدْعُ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ لَا بُرْهَانَ لَهُ بِهِ فَإِنَّمَا حِسَابُهُ عِنْدَ رَبِّهِ إِنَّهُ لَا يُفْلِحُ الْكَافِرُونَ

Meal (IK): Kim, başka bir tanrıya taparsa; onun hiç bir delili yoktur ve onun hesabı Rabbının katındadır. Gerçek şu ki, kafirler felah bulamazlar.

### [Nur 24:48](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/24:48.md) — دُعُوا

وَإِذَا دُعُوا إِلَى اللَّهِ وَرَسُولِهِ لِيَحْكُمَ بَيْنَهُمْ إِذَا فَرِيقٌ مِنْهُمْ مُعْرِضُونَ

Meal (IK): Aralarında hükmetmesi için Allah’a ve Rasulüne çağrıldıkları zaman; bir takımı hemen yüz çevirir.

### [Nur 24:51](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/24:51.md) — دُعُوا

إِنَّمَا كَانَ قَوْلَ الْمُؤْمِنِينَ إِذَا دُعُوا إِلَى اللَّهِ وَرَسُولِهِ لِيَحْكُمَ بَيْنَهُمْ أَنْ يَقُولُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا وَأُولَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ

Meal (IK): Aralarında hükmetmesi için Allah’a ve Rasulüne çağrıldıkları zaman; mü’minlerin sözü, sadece: İşittik ve itaat ettik, demekten ibarettir. Ve işte onlar, felaha erenlerin kendileridir.

### [Nur 24:63](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/24:63.md) — دُعَاءَ · كَدُعَاءِ

لَا تَجْعَلُوا دُعَاءَ الرَّسُولِ بَيْنَكُمْ كَدُعَاءِ بَعْضِكُمْ بَعْضًا قَدْ يَعْلَمُ اللَّهُ الَّذِينَ يَتَسَلَّلُونَ مِنْكُمْ لِوَاذًا فَلْيَحْذَرِ الَّذِينَ يُخَالِفُونَ عَنْ أَمْرِهِ أَنْ تُصِيبَهُمْ فِتْنَةٌ أَوْ يُصِيبَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ

Meal (IK): Peygamberin çağırmasını; kendi aranızda birbirinizi çağırmanız gibi saymayın. Allah; içinizden bir diğerini siper ederek sıvışıp gidenleri muhakkak bilir. Onun buyruğuna aykırı hareket edenler, başlarına bir bela gelmesinden veya elim bir azaba uğramaktan sakınsınlar.

### [Furkan 25:13](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/25:13.md) — دَعَوْا

وَإِذَا أُلْقُوا مِنْهَا مَكَانًا ضَيِّقًا مُقَرَّنِينَ دَعَوْا هُنَالِكَ ثُبُورًا

Meal (IK): Elleri boyunlarına bağlı olarak onun en dar bir yerine atıldıkları zaman orada yok olup gitmeyi isterler.

### [Furkan 25:14](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/25:14.md) — تَدْعُوا · وَادْعُوا

لَا تَدْعُوا الْيَوْمَ ثُبُورًا وَاحِدًا وَادْعُوا ثُبُورًا كَثِيرًا

Meal (IK): Bugün bir kere yok olmayı değil, bir çok kereler yok olmayı isteyin.

### [Furkan 25:68](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/25:68.md) — يَدْعُونَ

وَالَّذِينَ لَا يَدْعُونَ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ وَلَا يَقْتُلُونَ النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ وَلَا يَزْنُونَ وَمَنْ يَفْعَلْ ذَلِكَ يَلْقَ أَثَامًا

Meal (IK): Onlar ki; Allah ile beraber başka bir tanrıya tapmazlar. Allah’ın haram kıldığı cana haksız yere kıymazlar. Zina etmezler. Kim de bunları yaparsa, cezaya çarpar.

### [Furkan 25:77](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/25:77.md) — دُعَاؤُكُمْ

قُلْ مَا يَعْبَأُ بِكُمْ رَبِّي لَوْلَا دُعَاؤُكُمْ فَقَدْ كَذَّبْتُمْ فَسَوْفَ يَكُونُ لِزَامًا

Meal (IK): De ki: Duanız olmasaydı, Rabbım size değer verir miydi? Gerçekten yalanladınız. O halde azab yakanızı bırakmayacaktır.

### [Şuara 26:72](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/26:72.md) — تَدْعُونَ

قَالَ هَلْ يَسْمَعُونَكُمْ إِذْ تَدْعُونَ

Meal (IK): O da demişti ki: Çağırdığınızda sizi duyuyorlar mı?

### [Şuara 26:213](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/26:213.md) — تَدْعُ

فَلَا تَدْعُ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ فَتَكُونَ مِنَ الْمُعَذَّبِينَ

Meal (IK): O halde Allah ile beraber başka bir tanrıya yalvarma. Yoksa azablandırılanlardan olursun.

### [Neml 27:62](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/27:62.md) — دَعَاهُ

أَمَّنْ يُجِيبُ الْمُضْطَرَّ إِذَا دَعَاهُ وَيَكْشِفُ السُّوءَ وَيَجْعَلُكُمْ خُلَفَاءَ الْأَرْضِ أَئِلَهٌ مَعَ اللَّهِ قَلِيلًا مَا تَذَكَّرُونَ

Meal (IK): Yoksa, kendisine yakardığı zaman bunalmışa karşılık veren ve başındaki sıkıntıyı gideren; sizi yeryüzünün halifeleri kılan mı? Allah’ın yanında başka bir ilah mı? Ne de kıt düşünüyorsunuz.

### [Neml 27:80](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/27:80.md) — الدُّعَاءَ

إِنَّكَ لَا تُسْمِعُ الْمَوْتَى وَلَا تُسْمِعُ الصُّمَّ الدُّعَاءَ إِذَا وَلَّوْا مُدْبِرِينَ

Meal (IK): Elbette sen; ölülere işittiremezsin, dönüp giden sağırlara da çağrıyı duyuramazsın.

### [Kasas 28:25](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/28:25.md) — يَدْعُوكَ

فَجَاءَتْهُ إِحْدَاهُمَا تَمْشِي عَلَى اسْتِحْيَاءٍ قَالَتْ إِنَّ أَبِي يَدْعُوكَ لِيَجْزِيَكَ أَجْرَ مَا سَقَيْتَ لَنَا فَلَمَّا جَاءَهُ وَقَصَّ عَلَيْهِ الْقَصَصَ قَالَ لَا تَخَفْ نَجَوْتَ مِنَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ

Meal (IK): Derken, o kadınlardan biri, utana utana yürüyüp ona geldi: Babam, dedi, sana sulama ücretini ödemek için seni çağırıyor. Ona gelince, başından geçeni anlattı. O da: Korkma; artık zalimler güruhundan kurtuldun, dedi.

### [Kasas 28:41](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/28:41.md) — يَدْعُونَ

وَجَعَلْنَاهُمْ أَئِمَّةً يَدْعُونَ إِلَى النَّارِ وَيَوْمَ الْقِيَامَةِ لَا يُنْصَرُونَ

Meal (IK): Onları, ateşe çağıran önderler kıldık. Kıyamet günü de yardım görmezler.

### [Kasas 28:64](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/28:64.md) — ادْعُوا · فَدَعَوْهُمْ

وَقِيلَ ادْعُوا شُرَكَاءَكُمْ فَدَعَوْهُمْ فَلَمْ يَسْتَجِيبُوا لَهُمْ وَرَأَوُا الْعَذَابَ لَوْ أَنَّهُمْ كَانُوا يَهْتَدُونَ

Meal (IK): Denir ki: Koştuğunuz ortaklarınızı çağırın. Onlar çağırırlar, ama kendilerine cevap veremezler. Cehennem azabını görünce de doğru yolda olmadıklarına yanarlar.

### [Kasas 28:87](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/28:87.md) — وَادْعُ

وَلَا يَصُدُّنَّكَ عَنْ آيَاتِ اللَّهِ بَعْدَ إِذْ أُنْزِلَتْ إِلَيْكَ وَادْعُ إِلَى رَبِّكَ وَلَا تَكُونَنَّ مِنَ الْمُشْرِكِينَ

Meal (IK): Allah’ın ayetleri sana indirildikten sonra, sakın seni onlardan alıkoymasınlar. Rabbına davet et ve sakın müşriklerden olma.

### [Kasas 28:88](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/28:88.md) — تَدْعُ

وَلَا تَدْعُ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ كُلُّ شَيْءٍ هَالِكٌ إِلَّا وَجْهَهُ لَهُ الْحُكْمُ وَإِلَيْهِ تُرْجَعُونَ

Meal (IK): Allah ile birlikte bir başka tanrıya yalvarma. O’ndan başka hiçbir ilah yoktur. O’nun zatından başka her şey helak olacaktır. Hüküm O’nundur ve sadece O’na döndürüleceksiniz.

### [Ankebut 29:42](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/29:42.md) — يَدْعُونَ

إِنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ مَا يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ مِنْ شَيْءٍ وَهُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ

Meal (IK): Muhakkak ki Allah; kendini bırakıp da tapındıkları şeyi bilir. Ve O, Aziz’dir. Hakim’dir.

### [Ankebut 29:65](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/29:65.md) — دَعَوُا

فَإِذَا رَكِبُوا فِي الْفُلْكِ دَعَوُا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ فَلَمَّا نَجَّاهُمْ إِلَى الْبَرِّ إِذَا هُمْ يُشْرِكُونَ

Meal (IK): Gemiye bindiklerinde; dini yalnız Allah’a tahsis ederek O’na yalvarırlar. Ama onları karaya çıkararak kurtarınca, hemen Allah’a şirk koşarlar.

### [Rum 30:25](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/30:25.md) — دَعَاكُمْ · دَعْوَةً

وَمِنْ آيَاتِهِ أَنْ تَقُومَ السَّمَاءُ وَالْأَرْضُ بِأَمْرِهِ ثُمَّ إِذَا دَعَاكُمْ دَعْوَةً مِنَ الْأَرْضِ إِذَا أَنْتُمْ تَخْرُجُونَ

Meal (IK): Göğün ve yerin, O’nun emri ile ayakta durması da yine O’nun ayetlerindendir. Sonra sizi bir çağırmaya görsün, yerden hemen çıkıverirsiniz.

### [Rum 30:33](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/30:33.md) — دَعَوْا

وَإِذَا مَسَّ النَّاسَ ضُرٌّ دَعَوْا رَبَّهُمْ مُنِيبِينَ إِلَيْهِ ثُمَّ إِذَا أَذَاقَهُمْ مِنْهُ رَحْمَةً إِذَا فَرِيقٌ مِنْهُمْ بِرَبِّهِمْ يُشْرِكُونَ

Meal (IK): İnsanlara bir zarar dokununca; Rabblarına dönerek O’na yalvarırlar. Sonra onlara katından bir rahmet tattırınca; bakarsınız ki, içlerinden bir grup Rabblarına şirk koşup durmaktadırlar.

### [Rum 30:52](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/30:52.md) — الدُّعَاءَ

فَإِنَّكَ لَا تُسْمِعُ الْمَوْتَى وَلَا تُسْمِعُ الصُّمَّ الدُّعَاءَ إِذَا وَلَّوْا مُدْبِرِينَ

Meal (IK): Bunun için sen; ölüye katiyyen işittiremezsin. Dönüp giden sağırlara da daveti duyuramazsın.

### [Lokman 31:21](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/31:21.md) — يَدْعُوهُمْ

وَإِذَا قِيلَ لَهُمُ اتَّبِعُوا مَا أَنْزَلَ اللَّهُ قَالُوا بَلْ نَتَّبِعُ مَا وَجَدْنَا عَلَيْهِ آبَاءَنَا أَوَلَوْ كَانَ الشَّيْطَانُ يَدْعُوهُمْ إِلَى عَذَابِ السَّعِيرِ

Meal (IK): Onlara: Allah’ın indirdiklerine uyun, denilince: Hayır, biz atalarımızı üzerinde bulduğumuz yola uyarız, derler. Ya şeytan, onları yalımlı azaba çağırıyor idiyse?

### [Lokman 31:30](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/31:30.md) — يَدْعُونَ

ذَلِكَ بِأَنَّ اللَّهَ هُوَ الْحَقُّ وَأَنَّ مَا يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ الْبَاطِلُ وَأَنَّ اللَّهَ هُوَ الْعَلِيُّ الْكَبِيرُ

Meal (IK): Bu, Allah’ın; hakkın kendisi ve O’ndan başka taptıklarının da batıl olmasındandır. Doğrusu Allah; çok yücedir, çok büyüktür.

### [Lokman 31:32](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/31:32.md) — دَعَوُا

وَإِذَا غَشِيَهُمْ مَوْجٌ كَالظُّلَلِ دَعَوُا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ فَلَمَّا نَجَّاهُمْ إِلَى الْبَرِّ فَمِنْهُمْ مُقْتَصِدٌ وَمَا يَجْحَدُ بِآيَاتِنَا إِلَّا كُلُّ خَتَّارٍ كَفُورٍ

Meal (IK): Onları dağlar gibi dalgalar sardığı vakit; dini yalnız Allah’a tahsis ederek O’na yalvarırlar. Onları karaya çıkararak kurtardığı zaman da; içlerinden bir kısmı orta yolu tutar. Ayetlerimizi gaddar ve nankör olanın dışında başkası bilerek inkar etmez.

### [Secde 32:16](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/32:16.md) — يَدْعُونَ

تَتَجَافَى جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضَاجِعِ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ خَوْفًا وَطَمَعًا وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ يُنْفِقُونَ

Meal (IK): Onların yanları yataklarından uzaklaşır. Korku ve ümid ile Rabblarına yalvarırlar. Verdiğimiz rızıklardan da infak ederler.

### [Ahzab 33:4](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/33:4.md) — أَدْعِيَاءَكُمْ

مَا جَعَلَ اللَّهُ لِرَجُلٍ مِنْ قَلْبَيْنِ فِي جَوْفِهِ وَمَا جَعَلَ أَزْوَاجَكُمُ اللَّائِي تُظَاهِرُونَ مِنْهُنَّ أُمَّهَاتِكُمْ وَمَا جَعَلَ أَدْعِيَاءَكُمْ أَبْنَاءَكُمْ ذَلِكُمْ قَوْلُكُمْ بِأَفْوَاهِكُمْ وَاللَّهُ يَقُولُ الْحَقَّ وَهُوَ يَهْدِي السَّبِيلَ

Meal (IK): Allah, bir kişinin içinde iki kalb yaratmadı. Ve eşlerinizi, anneleriniz gibi kendinize haram saymanız için yaratmamıştır. Evladlıklarınızı da öz oğullarınız kılmamıştır. Bunlar, dillerinize doladığınız sözlerinizdir. Allah ise hakkı söyler. Ve O, yolu doğrultur.

### [Ahzab 33:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/33:5.md) — ادْعُوهُمْ

ادْعُوهُمْ لِآبَائِهِمْ هُوَ أَقْسَطُ عِنْدَ اللَّهِ فَإِنْ لَمْ تَعْلَمُوا آبَاءَهُمْ فَإِخْوَانُكُمْ فِي الدِّينِ وَمَوَالِيكُمْ وَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ فِيمَا أَخْطَأْتُمْ بِهِ وَلَكِنْ مَا تَعَمَّدَتْ قُلُوبُكُمْ وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا

Meal (IK): Onları babalarına nisbet ederek çağırın. Allah katında en doğru olan budur. Eğer babalarını bilmezseniz; o takdirde, onlar sizin din kardeşleriniz ve dostlarınızdır. Kalbinizden kasdederek yaptıklarınız dışında hatalarınızda size bir vebal yoktur. Ve Allah; Gafur, Rahim olandır.

### [Ahzab 33:37](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/33:37.md) — أَدْعِيَائِهِمْ

وَإِذْ تَقُولُ لِلَّذِي أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِ وَأَنْعَمْتَ عَلَيْهِ أَمْسِكْ عَلَيْكَ زَوْجَكَ وَاتَّقِ اللَّهَ وَتُخْفِي فِي نَفْسِكَ مَا اللَّهُ مُبْدِيهِ وَتَخْشَى النَّاسَ وَاللَّهُ أَحَقُّ أَنْ تَخْشَاهُ فَلَمَّا قَضَى زَيْدٌ مِنْهَا وَطَرًا زَوَّجْنَاكَهَا لِكَيْلَا يَكُونَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ حَرَجٌ فِي أَزْوَاجِ أَدْعِيَائِهِمْ إِذَا قَضَوْا مِنْهُنَّ وَطَرًا وَكَانَ أَمْرُ اللَّهِ مَفْعُولًا

Meal (IK): Hani sen; Allah’ın kendisine nimet verdiği ve senin de nimetlendirdiğin kimseye diyordun ki: Eşini bırakma ve Allah’tan kork. Allah’ın açığa vuracağı şeyi de içine saklıyor, insanlardan korkuyordun. Halbuki en çok Allah’tan korkman gerekirdi. Nihayet Zeyd onunla bağını kopardığında, onu seninle evlendirdik ki böylece evladlıkları eşleriyle bağlarını kopardıklarında onlarla evlenmek konusunda mü’minlere bir vebal olmadığı bilinsin. Allah’ın emri yerine getirilmiştir.

### [Ahzab 33:46](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/33:46.md) — وَدَاعِيًا

وَدَاعِيًا إِلَى اللَّهِ بِإِذْنِهِ وَسِرَاجًا مُنِيرًا

Meal (IK): İzniyle Allah’a çağıran ve aydınlatan bir ışık olarak.

### [Ahzab 33:53](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/33:53.md) — دُعِيتُمْ

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَدْخُلُوا بُيُوتَ النَّبِيِّ إِلَّا أَنْ يُؤْذَنَ لَكُمْ إِلَى طَعَامٍ غَيْرَ نَاظِرِينَ إِنَاهُ وَلَكِنْ إِذَا دُعِيتُمْ فَادْخُلُوا فَإِذَا طَعِمْتُمْ فَانْتَشِرُوا وَلَا مُسْتَأْنِسِينَ لِحَدِيثٍ إِنَّ ذَلِكُمْ كَانَ يُؤْذِي النَّبِيَّ فَيَسْتَحْيِي مِنْكُمْ وَاللَّهُ لَا يَسْتَحْيِي مِنَ الْحَقِّ وَإِذَا سَأَلْتُمُوهُنَّ مَتَاعًا فَاسْأَلُوهُنَّ مِنْ وَرَاءِ حِجَابٍ ذَلِكُمْ أَطْهَرُ لِقُلُوبِكُمْ وَقُلُوبِهِنَّ وَمَا كَانَ لَكُمْ أَنْ تُؤْذُوا رَسُولَ اللَّهِ وَلَا أَنْ تَنْكِحُوا أَزْوَاجَهُ مِنْ بَعْدِهِ أَبَدًا إِنَّ ذَلِكُمْ كَانَ عِنْدَ اللَّهِ عَظِيمًا

Meal (IK): Ey iman edenler; Peygamber’in evlerine yemeğe çağrılmaksızın ve vakitli vakitsiz girmeyin. Ama davet olunursanız; girin ve yemeği yeyince de lafa dalmadan dağılın. Bu haliniz, Peygamber’i üzüyordu, o da size bir şey söylemeye çekiniyordu. Allah ise hakkı söylemekten çekinmez. Peygamber’in eşlerinden bir şey istediğinizde; onu perde arkasından isteyin. Bu; sizin kalbleriniz için de, onların kalbleri için de daha temizdir. Allah’ın Rasulünü üzmeniz ve ondan sonra eşlerini nikahlamak asla caiz değildir. Çünkü bu; Allah katında büyük bir günahtır.

### [Sebe 34:22](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/34:22.md) — ادْعُوا

قُلِ ادْعُوا الَّذِينَ زَعَمْتُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ لَا يَمْلِكُونَ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ فِي السَّمَوَاتِ وَلَا فِي الْأَرْضِ وَمَا لَهُمْ فِيهِمَا مِنْ شِرْكٍ وَمَا لَهُ مِنْهُمْ مِنْ ظَهِيرٍ

Meal (IK): De ki: Allah’tan başka, taptıklarınızı çağıran. Onlar ne göklerde, ne de yerde zerre kadar bir şeye sahib değildirler. Ve onların bu ikisinde ortaklığı da yoktur. O’nun bunlardan hiçbir yardımcısı da yoktur.

### [Fatır 35:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/35:6.md) — يَدْعُو

إِنَّ الشَّيْطَانَ لَكُمْ عَدُوٌّ فَاتَّخِذُوهُ عَدُوًّا إِنَّمَا يَدْعُو حِزْبَهُ لِيَكُونُوا مِنْ أَصْحَابِ السَّعِيرِ

Meal (IK): Muhakkak ki şeytan, sizin düşmanınızdır. Öyleyse siz de onu düşman edinin. O, taraftarlarını ancak çılgın alevli ateşin yaranı olmaya çağırır.

### [Fatır 35:13](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/35:13.md) — تَدْعُونَ

يُولِجُ اللَّيْلَ فِي النَّهَارِ وَيُولِجُ النَّهَارَ فِي اللَّيْلِ وَسَخَّرَ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ كُلٌّ يَجْرِي لِأَجَلٍ مُسَمًّى ذَلِكُمُ اللَّهُ رَبُّكُمْ لَهُ الْمُلْكُ وَالَّذِينَ تَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ مَا يَمْلِكُونَ مِنْ قِطْمِيرٍ

Meal (IK): Gündüzü geceye girdirir, geceyi de gündüze girdirir. Güneşi ve ayı buyruğu altına almıştır, her biri belli bir süre için hareket eder. İşte bu, Rabbınız olan Allah’tır. Mülk O’nundur. O’ndan başka taptıklarınız ise hurma çekirdeğinin zarına bile malik değildirler.

### [Fatır 35:14](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/35:14.md) — تَدْعُوهُمْ · دُعَاءَكُمْ

إِنْ تَدْعُوهُمْ لَا يَسْمَعُوا دُعَاءَكُمْ وَلَوْ سَمِعُوا مَا اسْتَجَابُوا لَكُمْ وَيَوْمَ الْقِيَامَةِ يَكْفُرُونَ بِشِرْكِكُمْ وَلَا يُنَبِّئُكَ مِثْلُ خَبِيرٍ

Meal (IK): Onları çağırsanız; çağrınızı işitmezler. İşitseler dahi size cevap veremezler. Kıyamet günü de şirk koşmanızı inkar ederler. Haberdar olan gibi, kimse sana haber veremez.

### [Fatır 35:18](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/35:18.md) — تَدْعُ

وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرَى وَإِنْ تَدْعُ مُثْقَلَةٌ إِلَى حِمْلِهَا لَا يُحْمَلْ مِنْهُ شَيْءٌ وَلَوْ كَانَ ذَا قُرْبَى إِنَّمَا تُنْذِرُ الَّذِينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ بِالْغَيْبِ وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ وَمَنْ تَزَكَّى فَإِنَّمَا يَتَزَكَّى لِنَفْسِهِ وَإِلَى اللَّهِ الْمَصِيرُ

Meal (IK): Günah işleyen hiç bir nefis; başkasının günahını çekmez. Yükü ağır bir kişi onun yüklenilmesini istese-yakını bile olsaondan bir şey yüklenmez. Sen, ancak görmedikleri halde Rabblarından korkanları ve namazı kılmış olanları uyarırsın. Kim de arınırsa; ancak kendisi için arınmış olur ve dönüş, Allah’adır.

### [Fatır 35:40](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/35:40.md) — تَدْعُونَ

قُلْ أَرَأَيْتُمْ شُرَكَاءَكُمُ الَّذِينَ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ أَرُونِي مَاذَا خَلَقُوا مِنَ الْأَرْضِ أَمْ لَهُمْ شِرْكٌ فِي السَّمَوَاتِ أَمْ آتَيْنَاهُمْ كِتَابًا فَهُمْ عَلَى بَيِّنَةٍ مِنْهُ بَلْ إِنْ يَعِدُ الظَّالِمُونَ بَعْضُهُمْ بَعْضًا إِلَّا غُرُورًا

Meal (IK): De ki: Allah’tan başka taptığınız ortaklarınızı gördünüz mü? Yeryüzünde ne yaratmışlardır gösterin bana. Yoksa onların ortaklığı göklerde midir? Yoksa onlara bir kitab verdik de onlar bundan bir delile mi dayanıyorlar? Hayır, o zalimler; birbirine ancak aldatıcı şeyler vaad ederler.

### [Yasin 36:57](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/36:57.md) — يَدَّعُونَ

لَهُمْ فِيهَا فَاكِهَةٌ وَلَهُمْ مَا يَدَّعُونَ

Meal (IK): Orada meyveler onlarındır. Ve her istedikleri kendilerinindir.

### [Saffat 37:125](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/37:125.md) — أَتَدْعُونَ

أَتَدْعُونَ بَعْلًا وَتَذَرُونَ أَحْسَنَ الْخَالِقِينَ

Meal (IK): Yaratıcıların en güzelini bırakıp da Ba’l’e mi taparsınız?

### [Sad 38:51](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/38:51.md) — يَدْعُونَ

مُتَّكِئِينَ فِيهَا يَدْعُونَ فِيهَا بِفَاكِهَةٍ كَثِيرَةٍ وَشَرَابٍ

Meal (IK): Orada tahtlara yaslanmış olarak birçok meyveler ve içecekler isterler.

### [Zümer 39:8](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/39:8.md) — دَعَا · يَدْعُو

وَإِذَا مَسَّ الْإِنْسَانَ ضُرٌّ دَعَا رَبَّهُ مُنِيبًا إِلَيْهِ ثُمَّ إِذَا خَوَّلَهُ نِعْمَةً مِنْهُ نَسِيَ مَا كَانَ يَدْعُو إِلَيْهِ مِنْ قَبْلُ وَجَعَلَ لِلَّهِ أَنْدَادًا لِيُضِلَّ عَنْ سَبِيلِهِ قُلْ تَمَتَّعْ بِكُفْرِكَ قَلِيلًا إِنَّكَ مِنْ أَصْحَابِ النَّارِ

Meal (IK): İnsana bir sıkıntı dokunduğu zaman Rabbına yönelerek O’na yalvarır. Sonra O, kendi katından ona bir nimet verince; önceden O’na yalvarmış olduğunu unutuverir. Ve Allah’ın yolundan saptırmak için O’na eşler koşar. De ki: Küfrünle biraz eğlenedur. Muhakkak ki sen, ateş yaranındansın.

### [Zümer 39:38](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/39:38.md) — تَدْعُونَ

وَلَئِنْ سَأَلْتَهُمْ مَنْ خَلَقَ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضَ لَيَقُولُنَّ اللَّهُ قُلْ أَفَرَأَيْتُمْ مَا تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ إِنْ أَرَادَنِيَ اللَّهُ بِضُرٍّ هَلْ هُنَّ كَاشِفَاتُ ضُرِّهِ أَوْ أَرَادَنِي بِرَحْمَةٍ هَلْ هُنَّ مُمْسِكَاتُ رَحْمَتِهِ قُلْ حَسْبِيَ اللَّهُ عَلَيْهِ يَتَوَكَّلُ الْمُتَوَكِّلُونَ

Meal (IK): Andolsun ki; onlara: Gökleri ve yeri yaratan kimdir? diye sorsan; muhakkak, Allah’tır, diyecekler. De ki: Öyleyse söyleyin bakalım; Allah, bana bir zarar vermek istese, O’nu bırakıp da taptıklarınız O’nun verdiği zararı giderebilir mi? Yahut bana bir rahmet dilerse, O’nun rahmetini önleyebilir mi? De ki: Allah, bana yeter. Tevekkül edenler O’na tevekkül ederler.

### [Zümer 39:49](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/39:49.md) — دَعَانَا

فَإِذَا مَسَّ الْإِنْسَانَ ضُرٌّ دَعَانَا ثُمَّ إِذَا خَوَّلْنَاهُ نِعْمَةً مِنَّا قَالَ إِنَّمَا أُوتِيتُهُ عَلَى عِلْمٍ بَلْ هِيَ فِتْنَةٌ وَلَكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُونَ

Meal (IK): İnsana bir sıkıntı gelince; Bize yalvarır. Sonra katımızdan ona bir nimet verdiğimizde; bu, bana bilgimden dolayı verilmiştir, der. Hayır, bu bir denemedir. Fakat çokları bilmezler.

### [Mü'min 40:10](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/40:10.md) — تُدْعَوْنَ

إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا يُنَادَوْنَ لَمَقْتُ اللَّهِ أَكْبَرُ مِنْ مَقْتِكُمْ أَنْفُسَكُمْ إِذْ تُدْعَوْنَ إِلَى الْإِيمَانِ فَتَكْفُرُونَ

Meal (IK): Muhakkak küfredenlere seslenilir ki: Allah’ın gazabı sizin birbirinize öfkenizden daha büyüktür. Çünkü siz, imana davet olunuyordunuz da küfrediyordunuz.

### [Mü'min 40:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/40:12.md) — دُعِيَ

ذَلِكُمْ بِأَنَّهُ إِذَا دُعِيَ اللَّهُ وَحْدَهُ كَفَرْتُمْ وَإِنْ يُشْرَكْ بِهِ تُؤْمِنُوا فَالْحُكْمُ لِلَّهِ الْعَلِيِّ الْكَبِيرِ

Meal (IK): Bunun sebebi şudur: Yalnız Allah’a dua edildiği zaman inkar ederdiniz de, O’na şirk koşulunca inanırdınız. Artık hüküm; Aliyy, Kebir Allah’ındır.

### [Mü'min 40:14](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/40:14.md) — فَادْعُوا

فَادْعُوا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ وَلَوْ كَرِهَ الْكَافِرُونَ

Meal (IK): Öyleyse kafirler istemese de, siz dini yalnız O’na halis kılanlar olarak Allah’a dua edin.

### [Mü'min 40:20](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/40:20.md) — يَدْعُونَ

وَاللَّهُ يَقْضِي بِالْحَقِّ وَالَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ لَا يَقْضُونَ بِشَيْءٍ إِنَّ اللَّهَ هُوَ السَّمِيعُ الْبَصِيرُ

Meal (IK): Allah; hak ile hükmeder. O’nu bırakıp da taptıkları ise hiç bir şeye hükmedemez. Şüphesiz ki Allah; Semi’dir, Basir’dir.

### [Mü'min 40:26](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/40:26.md) — وَلْيَدْعُ

وَقَالَ فِرْعَوْنُ ذَرُونِي أَقْتُلْ مُوسَى وَلْيَدْعُ رَبَّهُ إِنِّي أَخَافُ أَنْ يُبَدِّلَ دِينَكُمْ أَوْ أَنْ يُظْهِرَ فِي الْأَرْضِ الْفَسَادَ

Meal (IK): Firavun demişti ki: Bırakın beni de Musa’yı öldüreyim. O ise Rabbına yalvaradursun. Onun, sizin dininizi değiştirmesinden veya yeryüzünde fesad çıkarmasından korkuyorum.

### [Mü'min 40:41](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/40:41.md) — أَدْعُوكُمْ · وَتَدْعُونَنِي

وَيَاقَوْمِ مَا لِي أَدْعُوكُمْ إِلَى النَّجَاةِ وَتَدْعُونَنِي إِلَى النَّارِ

Meal (IK): Ey kavmim; bana ne oluyor ki, sizi kurtuluşa çağırırken, siz beni; ateşe çağırıyorsunuz.

### [Mü'min 40:42](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/40:42.md) — تَدْعُونَنِي · أَدْعُوكُمْ

تَدْعُونَنِي لِأَكْفُرَ بِاللَّهِ وَأُشْرِكَ بِهِ مَا لَيْسَ لِي بِهِ عِلْمٌ وَأَنَا أَدْعُوكُمْ إِلَى الْعَزِيزِ الْغَفَّارِ

Meal (IK): Siz, beni; Allah’a küfretmem, hiç tanımadığım nesneleri O’na ortak tutmam için çağırıyorsunuz. Ben ise, sizi Aziz ve Gaffar’a çağırıyorum.

### [Mü'min 40:43](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/40:43.md) — تَدْعُونَنِي · دَعْوَةٌ

لَا جَرَمَ أَنَّمَا تَدْعُونَنِي إِلَيْهِ لَيْسَ لَهُ دَعْوَةٌ فِي الدُّنْيَا وَلَا فِي الْآخِرَةِ وَأَنَّ مَرَدَّنَا إِلَى اللَّهِ وَأَنَّ الْمُسْرِفِينَ هُمْ أَصْحَابُ النَّارِ

Meal (IK): Şüphesiz sizin beni kendisine çağırdığınız; bu dünyada da, ahirette de çağırabilecek kabiliyette değildir. Ve muhakkak dönüşümüz Allah’adır. Elbette müsrifler; işte onlardır cehennem yaranı olanlar.

### [Mü'min 40:49](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/40:49.md) — ادْعُوا

وَقَالَ الَّذِينَ فِي النَّارِ لِخَزَنَةِ جَهَنَّمَ ادْعُوا رَبَّكُمْ يُخَفِّفْ عَنَّا يَوْمًا مِنَ الْعَذَابِ

Meal (IK): Ateşte olanlar, cehennemin bekçilerine derler ki: Rabbınıza yalvarın da hiç değilse bir gün olsun azabımızı hafifletsin.

### [Mü'min 40:50](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/40:50.md) — فَادْعُوا · دُعَاءُ

قَالُوا أَوَلَمْ تَكُ تَأْتِيكُمْ رُسُلُكُمْ بِالْبَيِّنَاتِ قَالُوا بَلَى قَالُوا فَادْعُوا وَمَا دُعَاءُ الْكَافِرِينَ إِلَّا فِي ضَلَالٍ

Meal (IK): Onlar da derler ki: Size peygamberleriniz burhanlarla gelmemişler miydi? Evet, derler. Öyleyse kendiniz yalvarın, derler. Kafirlerin yalvarışı şüphesiz boşunadır.

### [Mü'min 40:60](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/40:60.md) — ادْعُونِي

وَقَالَ رَبُّكُمُ ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ إِنَّ الَّذِينَ يَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبَادَتِي سَيَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ دَاخِرِينَ

Meal (IK): Rabbınız: Bana dua edin ki, size icabet edeyim. Bana kulluk etmeyi büyüklüklerine yediremeyenler hor ve hakir olarak cehenneme gireceklerdir, buyurdu.

### [Mü'min 40:65](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/40:65.md) — فَادْعُوهُ

هُوَ الْحَيُّ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ فَادْعُوهُ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ

Meal (IK): O; diridir. O’ndan başka hiç bir ilah yoktur. Öyleyse dini yalnızca kendisine halis kılanlar olarak O’na dua edin. Hamd olsun alemlerin Rabbı Allah’a.

### [Mü'min 40:66](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/40:66.md) — تَدْعُونَ

قُلْ إِنِّي نُهِيتُ أَنْ أَعْبُدَ الَّذِينَ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ لَمَّا جَاءَنِيَ الْبَيِّنَاتُ مِنْ رَبِّي وَأُمِرْتُ أَنْ أُسْلِمَ لِرَبِّ الْعَالَمِينَ

Meal (IK): De ki: Rabbımdan bana apaçık deliller geldiği için sizin Allah’tan başka ibadet ettiklerinize ibadet etmekten nehyolundum. Ve alemlerin Rabbına teslim olmakla emrolundum.

### [Mü'min 40:74](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/40:74.md) — نَدْعُو

مِنْ دُونِ اللَّهِ قَالُوا ضَلُّوا عَنَّا بَلْ لَمْ نَكُنْ نَدْعُو مِنْ قَبْلُ شَيْئًا كَذَلِكَ يُضِلُّ اللَّهُ الْكَافِرِينَ

Meal (IK): Allah’tan başka? Derler ki: Bizden uzaklaştılar, hayır zaten biz önceleri hiç bir şeye ibadet etmiyorduk. İşte Allah, kafirleri böylece saptırır.

### [Fussilet 41:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/41:5.md) — تَدْعُونَا

وَقَالُوا قُلُوبُنَا فِي أَكِنَّةٍ مِمَّا تَدْعُونَا إِلَيْهِ وَفِي آذَانِنَا وَقْرٌ وَمِنْ بَيْنِنَا وَبَيْنِكَ حِجَابٌ فَاعْمَلْ إِنَّنَا عَامِلُونَ

Meal (IK): Bizi, çağırdığın şeye karşı kalblerimiz kapalıdır, kulaklarımızda da bir ağırlık vardır. Seninle bizim aramızda bir perde var. Sen; istediğini yap, biz de yapıcılarız, dediler

### [Fussilet 41:31](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/41:31.md) — تَدَّعُونَ

نَحْنُ أَوْلِيَاؤُكُمْ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَفِي الْآخِرَةِ وَلَكُمْ فِيهَا مَا تَشْتَهِي أَنْفُسُكُمْ وَلَكُمْ فِيهَا مَا تَدَّعُونَ

Meal (IK): Biz; dünya hayatında da, ahirette de sizin dostlarınızız. Burada canlarınızın çektiği şeyler sizedir ve burada size umduğunuz her şey vardır.

### [Fussilet 41:33](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/41:33.md) — دَعَا

وَمَنْ أَحْسَنُ قَوْلًا مِمَّنْ دَعَا إِلَى اللَّهِ وَعَمِلَ صَالِحًا وَقَالَ إِنَّنِي مِنَ الْمُسْلِمِينَ

Meal (IK): Muhakkak ki ben müslümanlardanım, diyerek salih amel işleyen ve Allah’a çağıran kimseden daha güzel sözlü kim vardır?

### [Fussilet 41:48](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/41:48.md) — يَدْعُونَ

وَضَلَّ عَنْهُمْ مَا كَانُوا يَدْعُونَ مِنْ قَبْلُ وَظَنُّوا مَا لَهُمْ مِنْ مَحِيصٍ

Meal (IK): Önceden taptıkları şeyler onlardan uzaklaşıp gitmiştir. Ve kendilerinin kaçacak yerleri olmadığını anlamışlardır.

### [Fussilet 41:49](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/41:49.md) — دُعَاءِ

لَا يَسْأَمُ الْإِنْسَانُ مِنْ دُعَاءِ الْخَيْرِ وَإِنْ مَسَّهُ الشَّرُّ فَيَئُوسٌ قَنُوطٌ

Meal (IK): İnsan; hayır istemekten usanmaz da, kendisine bir kötülük gelince ümitsizliğe düşer, meyus olur.

### [Fussilet 41:51](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/41:51.md) — دُعَاءٍ

وَإِذَا أَنْعَمْنَا عَلَى الْإِنْسَانِ أَعْرَضَ وَنَأَى بِجَانِبِهِ وَإِذَا مَسَّهُ الشَّرُّ فَذُو دُعَاءٍ عَرِيضٍ

Meal (IK): İnsana nimet verdiğimiz zaman yüz çevirir, yan çizer. Başına bir fenalık gelince de uzun uzun yalvarır.

### [Şura 42:13](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/42:13.md) — تَدْعُوهُمْ

شَرَعَ لَكُمْ مِنَ الدِّينِ مَا وَصَّى بِهِ نُوحًا وَالَّذِي أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ وَمَا وَصَّيْنَا بِهِ إِبْرَاهِيمَ وَمُوسَى وَعِيسَى أَنْ أَقِيمُوا الدِّينَ وَلَا تَتَفَرَّقُوا فِيهِ كَبُرَ عَلَى الْمُشْرِكِينَ مَا تَدْعُوهُمْ إِلَيْهِ اللَّهُ يَجْتَبِي إِلَيْهِ مَنْ يَشَاءُ وَيَهْدِي إِلَيْهِ مَنْ يُنِيبُ

Meal (IK): Dine bağlı kalın ve onda tefrikaya düşmeyin, diye dinden Nuh’a buyurduğunu, size de teşri buyurdu. Sana vahyettiğimizi ve İbrahim’e, Musa’ya, İsa’ya buyurduğumuzu. Kendilerini çağırdığın bu şey; müşriklere ağır geldi. Allah; dilediğini kendisine seçer. Kendisine yöneleni de hidayete iletir.

### [Şura 42:15](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/42:15.md) — فَادْعُ

فَلِذَلِكَ فَادْعُ وَاسْتَقِمْ كَمَا أُمِرْتَ وَلَا تَتَّبِعْ أَهْوَاءَهُمْ وَقُلْ آمَنْتُ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ مِنْ كِتَابٍ وَأُمِرْتُ لِأَعْدِلَ بَيْنَكُمُ اللَّهُ رَبُّنَا وَرَبُّكُمْ لَنَا أَعْمَالُنَا وَلَكُمْ أَعْمَالُكُمْ لَا حُجَّةَ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمُ اللَّهُ يَجْمَعُ بَيْنَنَا وَإِلَيْهِ الْمَصِيرُ

Meal (IK): Şu halde sen, bunun için davet et ve emrolunduğun şekilde dosdoğru bir istikamet tuttur. Onların heveslerine uyma. Ve de ki: Ben, Allah’ın indirdiği kitaba inandım ve aranızda adalet etmekle emrolundum. Allah; bizim de Rabbımız, sizin de Rabbınızdır. Bizim işlediklerimiz bize, sizin işledikleriniz sizedir. Bizimle sizin aranızda tartışılacak hiç bir şey yoktur. Allah; hepimizi bir araya toplar ve dönüş de O’nadır.

### [Zuhruf 43:49](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/43:49.md) — ادْعُ

وَقَالُوا يَاأَيُّهَا السَّاحِرُ ادْعُ لَنَا رَبَّكَ بِمَا عَهِدَ عِنْدَكَ إِنَّنَا لَمُهْتَدُونَ

Meal (IK): Ve dediler ki: Ey sihirbaz; sana verdiği ahde göre Rabbına bizim için dua et. Muhakkak biz, hidayete eriştirilmiş olacağız.

### [Zuhruf 43:86](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/43:86.md) — يَدْعُونَ

وَلَا يَمْلِكُ الَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ الشَّفَاعَةَ إِلَّا مَنْ شَهِدَ بِالْحَقِّ وَهُمْ يَعْلَمُونَ

Meal (IK): O’ndan başka tapındıkları şeyler, şefaat edemezler. Ancak hak ile şehadet edenler bunun dışındadır ve onlar bilirler.

### [Duhan 44:22](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/44:22.md) — فَدَعَا

فَدَعَا رَبَّهُ أَنَّ هَؤُلَاءِ قَوْمٌ مُجْرِمُونَ

Meal (IK): Bunlar, suçlu bir kavimdir, diyerek Rabbına dua etti.

### [Duhan 44:55](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/44:55.md) — يَدْعُونَ

يَدْعُونَ فِيهَا بِكُلِّ فَاكِهَةٍ آمِنِينَ

Meal (IK): Orada emniyet içerisinde her meyveyi isteyebilirler.

### [Casiye 45:28](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/45:28.md) — تُدْعَى

وَتَرَى كُلَّ أُمَّةٍ جَاثِيَةً كُلُّ أُمَّةٍ تُدْعَى إِلَى كِتَابِهَا الْيَوْمَ تُجْزَوْنَ مَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ

Meal (IK): Her ümmeti dizüstü çökmüş görürsün. Her ümmet kendi kitabına çağrılır. Bugün, size yaptıklarınızın karşılığı verilecektir.

### [Ahkaf 46:4](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/46:4.md) — تَدْعُونَ

قُلْ أَرَأَيْتُمْ مَا تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ أَرُونِي مَاذَا خَلَقُوا مِنَ الْأَرْضِ أَمْ لَهُمْ شِرْكٌ فِي السَّمَوَاتِ ائْتُونِي بِكِتَابٍ مِنْ قَبْلِ هَذَا أَوْ أَثَارَةٍ مِنْ عِلْمٍ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ

Meal (IK): De ki: Allah’tan başka taptığınız şeyleri gördünüz mü? Yeryüzünde ne yaratmışlardır gösteriniz bana? Yoksa onların ortakları göklerde midir? Eğer doğru söyleyenlerden iseniz; size indirilmiş bir kitab veya size intikal etmiş bir bilgi kalıntısı varsa, getirin bana.

### [Ahkaf 46:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/46:5.md) — يَدْعُو · دُعَائِهِمْ

وَمَنْ أَضَلُّ مِمَّنْ يَدْعُو مِنْ دُونِ اللَّهِ مَنْ لَا يَسْتَجِيبُ لَهُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ وَهُمْ عَنْ دُعَائِهِمْ غَافِلُونَ

Meal (IK): Allah’ı bırakıp da kıyamet gününe kadar cevab veremeyecek şeylere dua edenden daha sapık kimdir. Halbuki bunlar, onların dualarından habersizdirler.

### [Ahkaf 46:31](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/46:31.md) — دَاعِيَ

يَاقَوْمَنَا أَجِيبُوا دَاعِيَ اللَّهِ وَآمِنُوا بِهِ يَغْفِرْ لَكُمْ مِنْ ذُنُوبِكُمْ وَيُجِرْكُمْ مِنْ عَذَابٍ أَلِيمٍ

Meal (IK): Ey kavmimiz: Allah’ın davetçisine uyun. Ona iman edin ki sizin günahlarınızdan bir kısmını bağışlasın ve sizi elim bir azabdan kurtarsın.

### [Ahkaf 46:32](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/46:32.md) — دَاعِيَ

وَمَنْ لَا يُجِبْ دَاعِيَ اللَّهِ فَلَيْسَ بِمُعْجِزٍ فِي الْأَرْضِ وَلَيْسَ لَهُ مِنْ دُونِهِ أَوْلِيَاءُ أُولَئِكَ فِي ضَلَالٍ مُبِينٍ

Meal (IK): Allah’ın davetçisine uymayan kimse bilsin ki; yeryüzünde Allah’ı aciz bırakamaz. Ve onun için Allah’tan başka veliler de bulunmaz. İşte onlar apaçık bir sapıklık içindedirler.

### [Muhammed 47:35](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/47:35.md) — وَتَدْعُوا

فَلَا تَهِنُوا وَتَدْعُوا إِلَى السَّلْمِ وَأَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ وَاللَّهُ مَعَكُمْ وَلَنْ يَتِرَكُمْ أَعْمَالَكُمْ

Meal (IK): Öyleyse sakın gevşemeyin; üstün olduğunuz halde sulha davet etmeyin. Allah, sizinle beraberdir. O; amellerinizi asla eksiltmez.

### [Muhammed 47:38](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/47:38.md) — تُدْعَوْنَ

هَأَنْتُمْ هَؤُلَاءِ تُدْعَوْنَ لِتُنْفِقُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَمِنْكُمْ مَنْ يَبْخَلُ وَمَنْ يَبْخَلْ فَإِنَّمَا يَبْخَلُ عَنْ نَفْسِهِ وَاللَّهُ الْغَنِيُّ وَأَنْتُمُ الْفُقَرَاءُ وَإِنْ تَتَوَلَّوْا يَسْتَبْدِلْ قَوْمًا غَيْرَكُمْ ثُمَّ لَا يَكُونُوا أَمْثَالَكُمْ

Meal (IK): İşte sizler; Allah yolunda infak etmek için çağrılıyorsunuz. İçinizden kiminiz cimrilik ediyor. Kim cimrilik ederse; ancak kendi nefsine cimrilik etmiş olur. Allah; Gani’dir, siz ise fakirlersiniz. Eğer O’ndan yüz çevirirseniz; yerinize sizden başka bir kavmi getirir. Sonra onlar sizin benzerleriniz olmazlar.

### [Fetih 48:16](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/48:16.md) — سَتُدْعَوْنَ

قُلْ لِلْمُخَلَّفِينَ مِنَ الْأَعْرَابِ سَتُدْعَوْنَ إِلَى قَوْمٍ أُولِي بَأْسٍ شَدِيدٍ تُقَاتِلُونَهُمْ أَوْ يُسْلِمُونَ فَإِنْ تُطِيعُوا يُؤْتِكُمُ اللَّهُ أَجْرًا حَسَنًا وَإِنْ تَتَوَلَّوْا كَمَا تَوَلَّيْتُمْ مِنْ قَبْلُ يُعَذِّبْكُمْ عَذَابًا أَلِيمًا

Meal (IK): Bedevilerden geride bırakılanlara de ki: Siz, yakında zorlu savaşçı olan bir kavme çağrılacaksınız. Onlarla savaşırsınız veya onlar müslüman olurlar. Şayet itaat ederseniz; Allah size güzel bir ecir verir. Ama daha önce döndüğünüz gibi yine dönecek olursanız; sizi, elim bir azabla azablandırır.

### [Tur 52:28](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/52:28.md) — نَدْعُوهُ

إِنَّا كُنَّا مِنْ قَبْلُ نَدْعُوهُ إِنَّهُ هُوَ الْبَرُّ الرَّحِيمُ

Meal (IK): Gerçekten biz, bundan önce de O’na dua ediyorduk. Muhakkak ki O’dur O Berr, Rahim.

### [Kamer 54:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/54:6.md) — يَدْعُ · الدَّاعِ

فَتَوَلَّ عَنْهُمْ يَوْمَ يَدْعُ الدَّاعِ إِلَى شَيْءٍ نُكُرٍ

Meal (IK): Öyleyse yüz çevir onlardan. O çağıranın, görülmemiş ve tanınmamış bir şeye çağırdığı gün.

### [Kamer 54:8](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/54:8.md) — الدَّاعِ

مُهْطِعِينَ إِلَى الدَّاعِ يَقُولُ الْكَافِرُونَ هَذَا يَوْمٌ عَسِرٌ

Meal (IK): O çağırana koşarak kafirler: Bu, zorlu bir gündür, derler.

### [Kamer 54:10](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/54:10.md) — فَدَعَا

فَدَعَا رَبَّهُ أَنِّي مَغْلُوبٌ فَانْتَصِرْ

Meal (IK): O da Rabbına yalvarmış: Ben; yenildim, bana yardım et, demişti.

### [Hadid 57:8](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/57:8.md) — يَدْعُوكُمْ

وَمَا لَكُمْ لَا تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالرَّسُولُ يَدْعُوكُمْ لِتُؤْمِنُوا بِرَبِّكُمْ وَقَدْ أَخَذَ مِيثَاقَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ

Meal (IK): Peygamber; sizi Rabbınıza iman etmeye çağırdığı halde, niçin Allah’a inanmıyorsunuz? Halbuki O, sizden kesin söz almıştı. Eğer inanacaklardan iseniz.

### [Saff 61:7](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/61:7.md) — يُدْعَى

وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرَى عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ وَهُوَ يُدْعَى إِلَى الْإِسْلَامِ وَاللَّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ

Meal (IK): İslama çağrıldığı halde. Allah’a karşı yalan uydurandan daha zalim kimdir? Allah; zalimler güruhunu hidayete erdirmez.

### [Mülk 67:27](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/67:27.md) — تَدَّعُونَ

فَلَمَّا رَأَوْهُ زُلْفَةً سِيئَتْ وُجُوهُ الَّذِينَ كَفَرُوا وَقِيلَ هَذَا الَّذِي كُنْتُمْ بِهِ تَدَّعُونَ

Meal (IK): Onu yaklaşırken gördükleri vakit, küfredenlerin yüzleri buruştu. Ve: Sizin isteyip durduğunuz işte budur, denildi.

### [Kalem 68:42](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/68:42.md) — وَيُدْعَوْنَ

يَوْمَ يُكْشَفُ عَنْ سَاقٍ وَيُدْعَوْنَ إِلَى السُّجُودِ فَلَا يَسْتَطِيعُونَ

Meal (IK): O gün; baldırlar açılır ve secdeye çağrılırlar. Ama buna güç yetiremezler.

### [Kalem 68:43](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/68:43.md) — يُدْعَوْنَ

خَاشِعَةً أَبْصَارُهُمْ تَرْهَقُهُمْ ذِلَّةٌ وَقَدْ كَانُوا يُدْعَوْنَ إِلَى السُّجُودِ وَهُمْ سَالِمُونَ

Meal (IK): Gözleri dönmüş olarak, yğzlerini zillet bürür. Halbuki kendileri sapa* sağlam oldukları vakit secdeye çağırılmışlardı.

### [Mearic 70:17](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/70:17.md) — تَدْعُو

تَدْعُو مَنْ أَدْبَرَ وَتَوَلَّى

Meal (IK): Yüz çevirip arkasına döneni çağırır.

### [Nuh 71:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/71:5.md) — دَعَوْتُ

قَالَ رَبِّ إِنِّي دَعَوْتُ قَوْمِي لَيْلًا وَنَهَارًا

Meal (IK): Dedi ki: Rabbım; doğrusu ben, kavmimi gece gündüz davet ettim.

### [Nuh 71:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/71:6.md) — دُعَائِي

فَلَمْ يَزِدْهُمْ دُعَائِي إِلَّا فِرَارًا

Meal (IK): Ne var ki benim davetim; sadece benden uzaklaşmalarını artırdı.

### [Nuh 71:7](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/71:7.md) — دَعَوْتُهُمْ

وَإِنِّي كُلَّمَا دَعَوْتُهُمْ لِتَغْفِرَ لَهُمْ جَعَلُوا أَصَابِعَهُمْ فِي آذَانِهِمْ وَاسْتَغْشَوْا ثِيَابَهُمْ وَأَصَرُّوا وَاسْتَكْبَرُوا اسْتِكْبَارًا

Meal (IK): Doğrusu ben; Senin onları bağışlaman için kendilerini davet ettiğim her seferinde, parmaklarını kulaklarına tıkadılar, elbiselerine büründüler, direndiler ve büyüklendikçe büyüklendiler.

### [Nuh 71:8](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/71:8.md) — دَعَوْتُهُمْ

ثُمَّ إِنِّي دَعَوْتُهُمْ جِهَارًا

Meal (IK): Sonra ben; onları gerçekten açıkça çağırdım.

### [Cin 72:18](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/72:18.md) — تَدْعُوا

وَأَنَّ الْمَسَاجِدَ لِلَّهِ فَلَا تَدْعُوا مَعَ اللَّهِ أَحَدًا

Meal (IK): Muhakkak ki mescidler, Allah içindir. Öyleyse Allah ile beraber başkasına ibadet etmeyin.

### [Cin 72:19](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/72:19.md) — يَدْعُوهُ

وَأَنَّهُ لَمَّا قَامَ عَبْدُ اللَّهِ يَدْعُوهُ كَادُوا يَكُونُونَ عَلَيْهِ لِبَدًا

Meal (IK): Doğrusu Allah’ın kulu, kalkıp O’na yalvarınca; neredeyse çevresinde keçe gibi oluyorlardı.

### [Cin 72:20](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/72:20.md) — أَدْعُو

قُلْ إِنَّمَا أَدْعُو رَبِّي وَلَا أُشْرِكُ بِهِ أَحَدًا

Meal (IK): De ki: Ben; ancak Rabbıma yalvarırım. Ve O’na hiç kimseyi ortak koşmam.

### [İnşikak 84:11](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/84:11.md) — يَدْعُو

فَسَوْفَ يَدْعُو ثُبُورًا

Meal (IK): Derhal helakini temenni edecektir.

### [Alak 96:17](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/96:17.md) — فَلْيَدْعُ

فَلْيَدْعُ نَادِيَهُ

Meal (IK): Öyleyse topluluğunu çağırsın dursun.

### [Alak 96:18](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/ayet/96:18.md) — سَنَدْعُ

سَنَدْعُ الزَّبَانِيَةَ

Meal (IK): Biz de zebanileri çağırırız.

## Sözlükler (9)

### ★ Akevler Sözlüğü

Deav : Dua, gel gel anlamına kalkan eller demektir. Dua davet etmek çağırmak demektir. Aynı zamanda Allah’tan bir istekte bulunmaktır.

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب العين والدّال وواي معهما
ع د و، د ع و، و ع د، و د ع، ي د ع
عدو:
العَدْوُ: الحُضْرُ. عدا يعدو عدواً وعدوّاً، مثقلةً وهو التعدّي في الأمر، وتجاوز ما ينبغي له أن يقتصر عليه، ويقرأ "فيسبّوا الله عدوّاً" على فُعُول في زنة: قُعُود. وما رأيت أحداً ما عدا زيداً، أي: ما جاوز زيداً، فإن حذفت ما خفضته على معنى سوى، تقول: ما رأيت أحداً عدا زيد.
وعدا طورَه، وعدا قدرَه، أي: جاوز ما ليس له.
والعدوان والإعتداء والعداء، والعدوى، والتعدّي: الظُّلْمُ البراح.
والعَدْوَى: طلبك إلى والٍ ليُعْدِيَك على من ظلمك، أيْ: ينتقم لك منه باعتدائه عليك.
والعَدْوَى: ما يقال إنّه يُعْدِي من جَرَب أو داء. وفي الحديث: "لا عَدْوَى ولا هامةِ ولا صفرَ ولا غُولَ ولا طيرَةَ" أي: لا يُعْدي شيءٌ شيئاً.
والعَدْوَةُ: عَدْوَةُ اللّص أو المغيرِ. عدا عليه فأخذ ماله، وعدا عليه بسيفِه فضربه، ولا يُريدُ عَدْواً على الرّجلينِ، ولكنْ من الظّلم.
وتقول: عَدَتُ عوادٍ بيننا وخُطُوب، وكذلك عادت، ولا يُجْعَلُ مصدره في هذا المعنى: معاداة، ولكن يقال: عدى مخافةَ الإلتباس.
وتقول: كُفَّ عنّي يا فلانُ عاديتَكَ، وعادية شرّك، وهو ما عَداك من قِبَلِهِ المكروه.
والعاديةُ: الخيلُ المغيرة. والعادية: شُغْلٌ من أشغال الدّهر تَعْدوك عن أمورك. أي: تشغلك.
عداني عنك أمر كذا يعدوني عداءً، أي: شَغَلني. قال:
وعادك أن تلاقيها العداء
أي: شغلك. ويقولون: عادك معناه: عداك. فحذف الألف أمام الدال، ويقال: أراد: عاودك. قال:
إنّي عداني أن أزور ميا
صهب تغالى فوق نيّ نيّا

والعَداءُ والعِداءُ لغتان: الطَّلْقُ الواحد، وهو أن يعادي الفرس أو الصيّاد بين صيدين ويصرع أحدهما على أثر الآخر، قال:
فعادَى عِداءً بين ثَوْرٍ ونَعْجَةٍ
وقال:
يَصْرَعُ الخَمْسَ عَداءً في طَلَقْ
يعني يصرع الفرس، فمن فتح العين، قال: جاوز هذا إلى ذاك، ومن كسر العين قال: يعادي الصيد، من العَدْو. والعَداء: طَوارُ الشيء. تقول: لَزِمتُ عَداء النّهر، وعَداءَ الطريق والجبل، أي: طَوَاره.
ويقال الأكحل عرْقٌ عَداءَ السّاعد. وقد يقال: عِدْوة في معنى العَداء، وعِدْو في معناها بغير هاء، ويجمع على أفعال فيقال أعداء النهر، وأعداء الطرق.
والتَّعداء: التَّفعال من كلّ ما مرَّ جائز. قال ذو الرّمة: مِنْها على عُدْوَاءِ النَّأيِ تَسْتقيمُ والعِنْدَأْوَة: التواءٌ وعَسَرٌ في الرِّجْلِ. قال بعضهم: هو من العَداءِ، والنون والهمزة زائدتان، ويقال: هو بناء على فِنْعالة، وليس في كلام العرب كلمة تدخل العين والهمزة في أصل بنائها إلاّ في هذه الكلمات: عِنْدأْوة وإمَّعة وعَباء، وعَفاء وعَماء، فأمّا عَظاءة فهي لغة في عَظاية، وإن جاء منه شيء فلا يجوز إلاّ بفصل لازم بين العين والهمزة.
ويقال: عِنْدَأوة: فِعْلَلْوة، والأصلُ أُمِيتَ فِعْلُهُ، لا يُدرى أمن عَنْدَى يُعْنَدي أم عدا يعدو، فلذلك اختلف فيه.
وعدّى تَعْدِيَةً، أي: جاوز إلى غيره. عدّيتُ عنّي الهمَّ، أي: نحّيتُه. وتقول للنّازل عليك: عدِّ عنّي إلى غيري. وعَدِّ عن هذا الأمر، أي: دعْهُ وخذ في غيره. قال النّابغة:
فعدِّ عمّا تَرَى إذ لا ارتجاعَ لَهُ		وانْمِ القُتُودَ على عَيْرانَةٍ أُجُدِ
وتعدّيتُ المفازَةَ، أي: جاوزتُها إلى غيرها. وتقول للفعل المجاوِزِ: يتعدّى إلى مفعولٍ بعد مفعول، والمجاوز مثل ضرب عمرو بكراً، والمتعدّي مثل: ظنّ عمرو بكراً خالداً. وعدّاه فاعله، وهو كلام عامّ في كل شيء.
والعَدُوُّ: اسمٌ جامعٌ للواحد والجميع والتّثنية والتّأنيث والتّذكير، تقول: هو لك عدوٌّ، وهي وهما وهم وهنَّ لك عدوٌّ، فإذا جعلته نعتاً قلت: الرّجلانِ عدوّاك، والرّجالُ أعداؤك والمرأتان عدوّتاك، والنسوة عدوّاتك، ويجمع العدوّ على الأعداء والعِدَى والعُدَى والعُداة والأعادي. وتجمع العَدوّة على عَدَايا.
وعدْوانُ حيّ من قيس، قال:
عَذيرَ الحيِّ من عَدْوا		نَ كانوا حَيَّةَ الأرْضِ
والعَدَوان: الفَرس الكثير العَدْوِ. والعَدَوان: الذّئب الذي يعدو على النّاس كلّ ساعة، قال يصف ذئباً قد آذاه ثمّ قتله بعد ذلك:
تذكرُ إذْ أنت شديدُ القَفْز
نَهْد القصيرَى عَدَوان الجمزِ
والعُدَواءُ: أرضٌ يابسةُ صُلْبة، وربما جاءت في جوف البئر إذا حُفِرَت، وربّما كانت حجراً حتى يحيد عنها الحفّار بعضَ الحَيْد. قال العجّاج يصفُ الثّور وحَفْرَهُ الكِنَاسَ:
وإن أصاب عُدَوَاءَ احْرَوْرَفا
عنها وولاّها الظُّلوفَ الظُّلَّفا
والعُدوة: صلابة من شاطئ الوادي، ويقال: عِدوة، ويقرأ: إذْ أنتم بالعدوة الدنيا بالكسر والضّم.
عَدّي: فَعيلٌ من بنات الواو، والنسبة: عَدَوِيّ، ردّوا الواو كما يقولون: عَلَوِيّ في النسبة إلى عَلِيّ.
والعَدَويّة من نَباتِ الصّيف بعد ذهاب الرّبيع يَخْضرُّ صغار الشّجر فترعاه الإبلُ.
والعَدَويَّة: من صغارِ سِخال الغَنَم، يقال، هي بناتُ أربعينَ يوماً فإذا جُزَّتْ عنها عقيقتُها ذَهَبَ عنها هذا الاسم.
ومَعْدي كرب، مَنْ جَعَلَهُ مَفْعِلاً فإنّه يكون له مخرجٌ من الواو والياء جميعاً، ولكنّهم جعلوا اسمين اسماً واحداً فصار الإعرابُ على الباء وسكّنوا ياء مَعْدِي لتحرُّكِ الدّال، ولو كانت الدّال ساكنة لنصبوا الياء، وكذلك كلُّ اسمينِ جعلا اسماً واحداً، كقول الشاعر:
عرّدت		بأبي نَعَامَةَ أمُّ رَأْلٍ خَيْفَقُ
عود:
العَوْدُ: تثنيةُ الأمرِ عَوْداً بَعْدَ بَدْءٍ، بدأ ثم عاد. والعَوْدَةُ مرّة واحدة، كما يقول: ملك الموت لأهل الميّت: إنّ لي فيكم عَوْدة ثمّ عَوْدة حتّى لا يبقى منكم أحد. وتقول: عاد فلانٌ علينا معروفُه إذا أحسن ثمّ زاد قال:
قد أحْسَنَ سعدٌ في الذي كان بيننا		فإنْ عادَ بالإحْسانِ فالعَوْدُ أحمدُ

وقول معاوية: لقد متّتْ برحِمٍ عَوْدة. يعني قديمة.
قد عَوَّدَتْ، أي: قَدُمَتْ، فصارت كالعَوْدِ القديم من الإبل.
وفلان في مَعادة، أي: مُصيبة، يغشاه النّاس في مناوِح، ومثله: المَعاوِد: والمَعاوِد المآتم. والحجّ مَعادُ الحاجّ إذا ثنّوا يقولون في الدّعاء: اللّهمَّ ارزُقنا إلى البيتِ مَعاداً أو عَوْداً. وقوله "لَرادُّكَ إلى مَعادِك" يعني مكّة، عِدَةً للنبيّ صلّى الله عليه وآلِهِ أن يَفْتحها ويَعودَ إليها. ورأيت فلاناً ما يُبْدِئ وما يُعيد، أي: ما يتكلّم بباديةٍ ولا عاديةٍ. قال عَبيد بن الأبرص:
أقْفَرَ من أهْلِه عَـبـيدُ		فاليومَ لا يُبْدِي ولا يُعِيدُ
والعادةُ: الدُّرْبة في الشيء، وهو أن يتمادى في الأمر حتّى يصيرَ له سجيّة. ويقال للرَّجُل المواظب في الأمر: مُعاوِد. في كلامِ بَعْضِهِم: الْزَموا تُقى الله واستعيدوها، أي: تعوّدوها، ويقال: معنى تَعَوَّدَ: أعاد. قال الرّاجز:
لا تَستطيعُ جَرَّه الغَوامِضُ
إلاّ المُعِيداتُ بهِ النّواهِضُ
يعني: النّوق التي استعادتِ النَّهْضَ بالدّلو.
ويقال للشّجاع: بطلٌ مُعاوِدٌ، أي: قد عاوَدَ الحربَ مرَّةً بعد مرّةٍ. وهو معيدٌ لهذا الشيء أي: مُطيقٌ له، قد اعتاده.
والرّجال عُوّاد المريض، والنّساء عُوَّد، ولا يُقال: عُوّاد. واللهُ العَوَّادُ بالمغفرة، والعبد العَوَّاد بالذّنوب.. والعَوْدُ: الجَمَلُ المُسِنّ وفيه سَورة، أي: بقيّة، ويجمع: عِوَدة، وعِيَدة لغة، وعوّد تعويداً بلغ ذالك الوقت، قال:
لا بُدَّ من صَنْعا وإنْ طال السَّفَرْ
وإنْ تحنّى كلّ عَوْدٍ وانْعقَرْ
والعَوْدُ: الطّريقُ القديم. قال:
عَوْدٌ على عَوْدٍ لأقْوامٍ أُوَل
يريد: جمل على طريقٍ قديم.
والعَوْدُ: يوصف به السُّودَدُ القديم. قال الطرماح:
هل المجدُ إلاّ السُّودَدُ العَوْدُ والنَّـدَى		ورَأْبُ الثَّأَى والصّبرُ عندَ المُواطِن
والعُوْدُ: الخشبةُ المُطَرّاة يدخن به. والعُودُ: ذو الأوتار الذي يضرب به، والجميع من ذلك كلّه: العِيدان، وثلاثة أعواد، والعَوَّادُ: متّخذُ العِيدان.
والعِيدُ: كلُّ يومِ مَجْمَعٍ، من عاد يعود إليه، ويقال: بل سُمِّيَ لأنّهم اعتادوه. والياءُ في العيد أصلها الواو قُلبت لِكَسْرَةِ العَيْن. قال العجّاجُ يصف الثَّور الوحشيّ ينتابُ الكِناس:
يَعْتاد أرباضاً لها آريُّ
كما يَعودُ العيدَ نَصْرانيُّ
وإذا جمعوه قالوا: أعْياد، وإذا صغّروه قالوا عُيَيْد، وتركوه على التّغيير. والعِيدُ يُذَكَّرُ ويُؤَنَّث. والعائدة: الصّلة والمعروف؛ والجميع: عوائد. وتقول: هذا الأمر أَعْوَد عليك من غيره. أي: أرفقُ بك من غيره.
وفَحْلٌ مُعيدٌ: مُعتادٌ للضِراب. وعوّدتُه فتعوَّد. قال عنترة يَصِفُ ظليماً يَعْتادُ بيضَه كلَّ ساعة:
صَعْلٍ يَعودُ بذْي العُشَيْرَةِ بيضَـهُ		كالعَبْد ذي الفَرْوِ الطويلِ الأصْلَمِ
والعِيدِيّةُ: نجائبُ منسوبة إلى عاد بن سام بن نوح عليه السّلام، وقبيلته سُمّيت به. وأمّا عاديّ بن عاديّ فيقال: ملك ألف سنة، وهزم ألف جيش وافتضّ ألفَ عذراءَ، ووجد قبيل الإسلام على سريرٍ في خرقٍ تحتَ صخرةٍ مكتوبٍ عليها على طَرَفِ السّرير قِصَّتُه. قال زهير:
ألم تَرَ أنّ اللهَ أَهْلَكَ تُبّـعـاً		وأَهْلَكَ لُقمانَ بن عادٍ وعادِيا
وأمّا عادٌ الآخرة فيقال إنّهم بنو تميم ينزلون رمالَ عالِجٍ، وهم الذين عَصَوا الله فمسخهم نسناساً لكلّ إنسان منهم يدٌ ورجلٌ من شِقٍّ ينقز نقز الظّبْي. فأمّا المسخُ فقد انقرضوا، وأمّا الشَّبُه الذي مُسِخوا عليه فهو على حاله. ويقال للشيء القديم: عاديّ يُنْسَبُ إلى عادٍ لقِدَمِهِ. قال:
عادِيّة ما حُفِرَتْ بعدَ إرَمْ
قام عليها فتيةٌ سودُ اللِّمَمْ
دعو:
الدِّعْوَةُ: ادّعاء الولد الدّعيّ غير أبيه، ويدّعيه غير أبيه. قال:
ودِعْوَة هاربٍ من لُؤْمِ أصلٍ		إلى فحْلٍ لغير أبيه حـوب

يقال: دَعيٌّ بيّنُ الدِّعْوَة. والادّعاء في الحرب: الاعتزاء. ومِنْه التّداعي، تقول: إليّ أنا فُلان.. والادعاء في الحرب أيضاً أنْ تقولَ يال فلان. والادّعاء أن تدّعي حقًّا لك ولغيرك، يقال: ادّعَى حقًّا أو باطلاً. والتّداعي: أن يدعوَ القومُ بعضُهم بعضاً. وفي الحديث: دع داعيةَ اللّبنِ يعني إذا حلبت فدعْ في الضّرع بقيّةً من اللّبن.
والدّاعيةُ: صريخ الخَيْلِ في الحروب. أجيبوا داعيةَ الخيل.
والنّادبة تدعو الميت إذا نَدَبتْهُ. وتقول: دعا الله فلاناً بما يكره، أي: أنزل به ذلك. قال:
دعاكَ اللهُ من قَيْسٍ بأفعَى		إذا نام العيونُ سرتْ عليكا
وقوله عزّ وجلّ: "تدعو من أدبر وتولّى"، يقال: ليس هو كالدّعاء، ولكنّ دعوتَها إيّاهم: ما تَفْعَلُ بهم من الأفاعيل، يعني نار جهنّم.
ويقال: تداعَى عليهم العدوُّ من كلّ جانبٍ: أَقْبَل. وتداعَتِ الحيطانُ إذا انقاضَّتْ وتَفَرَّزَتْ. وداعَيْنا عليهم الحيطانَ من جوانبها، أي: هدمناها عليهم.
ودواعي الدّهر: صُروفُهُ. وفي هذا الأمر دعاؤه، أي: دعوى قسحة. وفلانٌ في مَدْعاة إذا دُعيَ إلى الطّعام. وتقول: دعا دُعاءً، وفلانٌ داعي قومٍ وداعية قومٍ: يدعو إلى بيعتهم دعوة. والجميعُ: دُعاةٌ.
وعد:
الوَعْدُ والعِدَةُ يكونان مصدراً واسماً. فأمّا العِدَةُ فتُجْمع: عِدات، والوعد لا يجمع. والموعِدُ: موضع التّواعُدِ وهو الميعادُ. والمَوْعِدُ مصدرُ وَعَدْتُهُ، وقد يكون الموعِدُ وقتاً للعدة، والموعدة: اسم للعدة. قال جرير:
تُعَلِّلُنا أُمـامةُ بـالـعِـداتِ		وما تَشْفي القُلوبَ الصّادياتِ
والميعاد لا يكون إلاّ وقتاً أو موضعاً. والوعيد من التّهدّد. أوعدته ضرباً ونحوه، ويكون وعدته أيضاً من الشّرّ. قال الله عزّ وجلّ: "النّار وَعَدَها الله الّذين كفروا".
ووعيد الفحل إذا همّ أن يصول. قال أبو النجم:
يرعد أن يوعدَ قلب الأعزل
ودع:
الوَدْعُ والوَدْعَةُ الواحدة: مناقفُ صغار تخرج من البحر يزيّن به العثاكل، وهي بيضاء. في بطنها مَشْقٌ كشقِّ النواة، وهي جوف، في جوفها دُوَيْبة كالحَلَمة. قال ذو الرّمة:
كأنّ آرامها والشّمسُ ماتعةٌ		وَدْعٌ بأرجائِهِ فَذٌّ ومنظومُ
والدَّعَةُ: الخفض في العيش والرّاحة. رجُلٌ مُتَّدع: صاحب دَعَةٍ وراحة. ونال فلان من المكارم وادعاً، أي: من غير أن تكلّف من نفسه مشقّة.
يقال وَدُعَ يَوْدُعُ دَعَةً، واتَّدع تُدَعَة مثل اتَّهم تُهَمَة واتَّأد تُؤَدَة. قال:
يا رُبَّ هيجا هي خيرٌ من دَعَه
والتَّوديعُ: أن تودّع ثوباً في صوان، أي في موضع لا تصل إليه ريح، ولا غبار.
والمِيدَعُ: ثوب يُجْعل وقايةً لغيره، ويوصف به الثّوبُ المبتذَلُ أيضاً الذي يصان فيه، فيقال: ثوبٌ مِيدَعٌ، قال:
طرحتُ أثوابيَ إلا المِيدَعا
والوَادع: توديعُك أخاك في المسير. والوَداعُ: التَّرْك والقِلَى، وهو توديعُ الفِراق، والمصدر من كلٍّ: توديع قال:
غداة غدٍ تودّع كلّ عـين		بها كُحُلٌ وكلّ يدٍ خضيبِ
وقوله تعالى: "ما ودَّعَكَ ربُّك وما قَلَى" أي: ما تَرَكَكَ. والمودوعُ: المودَّع. قال:
إذا رأيت الغرب المودوعا
والعرب لا تقول: وَدَعتُهُ فأنا وادع. في معنى تركتُه فأنا تارك. ولكنّهم يقولون في الغابر: لم يدع، وفي الأمر: دعْه، وفي النّهي: لا تدعه، إلاّ أن يُضطّر الشّاعرُ، كما قال:
وكانَ ما قدّموا لأنفُسِهِـمْ		أكْثَرَ نفعاً منَ الّذي وَدَعُوا
أي... تركوا وقال الفرزدق:
وعضّ زمان يا ابن مروانَ لم يدَعْ		من المال إلاّ مُسْحَتٌ أو مُجْلَّـفُ

فمن قال: لم يدع، تفسيره، لم يترك، فإنّه يضمر في المسحت والمجلف ما يرفعه مثل الذي ونحوه، ومن روى: لم يُدَعْ في معنى: لم يُتْرَكُ فسبيلُه الرّفعُ بلا علّة، كقولك: لم يُضْرَبْ إلاّ زيدٌ، وكان قياسُه: لم يُودَعْ ولكنّ العربَ اجتمعتْ على حذف الواو فقالتْ: يَدَع، ولكنّكَ إذا جَهِلْتَ الفاعل تقول: لم يُودَعْ ولم يُوذَرْ وكذلك جميعُ ما كانَ مِثلَ يودع وجميع هذا الحدّ على ذلك. إلاّ أنّ العرب استخفّت في هذين الفعلين خاصّة لما دخل عليهما من العلّة التي وصفنا فقالوا: لم يُدَعْ ولم يُذَرْ في لغة، وسمعنا من فصحاء العرب من يقول: لم أُدَعْ وراءً، ولم أُذَرْ وراءً.
والمُوادَعَةُ: شِبْهُ المُصالَحَة، وكذلك التَّوادُعْ.
والوَديعةُ: ما تستودعه غيرَك ليحفظَه، وإذا قلت: أَوْدَعَ فلانٌ فلاناً شيئاً فمعناه: تحويل الوديعة إلى غيره. وفي الحديث: ما تَقولُ في رجلٍ استُودِعَ وديعةً فأودَعَها غيرَه قال: عليه الضّمان. وقول الله عزّ وجلّ: "فمُسْتَقَرٌّ ومُسْتَوْدَع". يُقال: المستودَع: ما في الأرحام.
ووَدْعان: موضعٌ بالبادية.
وإذا أمت بالسكينةِ والوَداع قلت: تَوَدَّعْ، واتَّدِعْ.
ويقال: عليك بالمودع من غير أن تجعلَ له فِعلاً ولا فاعلاً على جهةِ لفظِه، إنّما هو كقولك: المعسور والميسور، لا تقول: منه عسرت ولا يسرت.
ووَدُعَ الرّجُلُ يَوْدُع وداعةً، وهو وادعٌ، أي: ساكن. والوَديعُ: الرَّجُلْ الساكنُ الهادئُ ذو التَّدعة. ويقال: ذو وَداعةٍ.
ووَدَاعة: من أسماء الرجال.
والأودعُ: اسم من أسماء اليربوع.
يدع:
الأَيْدَع: صبغ أحمر، وهو خشب البَقَّم. تقول: يَدَّعتُه وأنا أُيَدِّعُهُ تَيْديعاً قال:
فنحا لها بمُذَلَّقَـيْنِ كـأنّـمـا		بهما من النَّضْحِ المُجَدَّحِ أَيْدَعُ

##### Türkçe

باب **العين** ve **الدّال** ve **واي** onlarla birlikte
ع د و، د ع و، و ع د، و د ع، ي د ع

عدو:
**العَدْوُ**: koşu. **عدا يعدو عدواً وعدوّاً**; (ikincisi) şeddeli; ve o, işte aşırılığa gitmektir; ve kendisine sınırlandırması gereken şeyi aşmaktır. Ve “**فيسبّوا الله عدوّاً**” **فُعُول** üzere, **قُعُود** vezninde okunur. Ve ben Zeyd’den başka hiç kimse görmedim; yani: Zeyd’i aşmadı. Şayet **ما**’yı hazfedersen onu **سوى** mânâsı üzere mecrûr kıldın; dersin ki: Ben hiç kimse görmedim, Zeyd hariç.

Ve **عدا طورَه** ve **عدا قدرَه**; yani: kendisine ait olmayanı aştı.

Ve **العدوان** ve **الإعتداء** ve **العداء** ve **العدوى** ve **التعدّي**: apaçık zulümdür.

Ve **العَدْوَى**: sana zulmedene karşı bir vâliye, seni (ona karşı) **يُعْدِيَك** diye talebindir; yani: sana karşı yaptığı saldırısından dolayı ondan senin için intikam alır.

Ve **العَدْوَى**: uyuzdan yahut hastalıktan bulaştırdığı söylenen şeydir. Ve hadiste: “**لا عَدْوَى ولا هامةِ ولا صفرَ ولا غُولَ ولا طيرَةَ**” yani: hiçbir şey hiçbir şeye bulaştırmaz.

Ve **العَدْوَةُ**: hırsızın yahut baskıncının saldırısı. Ona saldırdı da malını aldı; ve kılıcıyla ona saldırdı da onu vurdu; ve iki ayağa (yürüyerek) saldırı istemez; fakat zulümdendir.

Ve dersin: Aramızda saldırılar ve musibetler saldırdı; ve yine (dişil olarak) saldırdı; ve bu mânâda onun masdarı **معاداة** kılınmaz; fakat karışıklık korkusundan **عدى** denir.

Ve dersin: Benden el çek ey falan, sana düşmanlık ettim; ve şerrinin saldırısı; o, onun tarafından sana isabet eden hoşlanılmayan şeydir.

Ve **العاديةُ**: baskın yapan atlar. Ve **العادية**: zamanın işlerinden bir iştir; seni işlerinden sana doğru koşarak (uzaklaştırır). Yani: seni meşgul eder.

Beni senden şu iş alıkoydu; **يعدوني عداءً**; yani: beni meşgul etti. Dedi ki:
وعادك أن تلاقيها العداء
yani: seni meşgul etti. Ve derler ki: **عادك** mânâsı: **عداك**. Böylece **الدال**’ın önündeki elif’i hazfetti. Ve denir ki: muradı **عاودك** idi. Dedi ki:
إنّي عداني أن أزور ميا
صهب تغالى فوق نيّ نيّا

Ve **العَداءُ** ve **العِداءُ** iki lugattır: tek bir atılış; o da, atın yahut avcının iki av arasında koşması ve birini ötekinin ardından yere sermesidir. Dedi ki:
فعادَى عِداءً بين ثَوْرٍ ونَعْجَةٍ
Ve dedi ki:
يَصْرَعُ الخَمْسَ عَداءً في طَلَقْ
yani: at yere serer. Artık kim **العين**’i fetha ederse dedi ki: bunu şuna aştı; kim **العين**’i kesra ederse dedi ki: avı kovalar; **العَدْو**’dan. Ve **العَداء**: şeyin kenarıdır. Dersin: nehrin kenarına, yolun ve dağın kenarına yapıştım; yani: onun kenarı.

Ve denir: **الأكحل** önkolun kenarı olan bir damardır. Ve bazen **عِدْوة** **العَداء** mânâsında söylenir; ve **عِدْو** onun mânâsında, **هاء**sız. Ve **أفعال** üzere cem‘ olunur; böylece denir: nehrin kenarları **أعداء النهر** ve yolların kenarları **أعداء الطرق**.

Ve **التَّعداء**: geçenlerin hepsinden **التَّفعال** (kalıbı) câizdir. Zû’r-Rumme dedi ki: **مِنْها على عُدْوَاءِ النَّأيِ تَسْتقيمُ**. Ve **العِنْدَأْوَة**: bacakta bir bükülme ve zorluktur. Bazıları dedi ki: o, **العَداء**’dandır; **النون** ve **الهمزة** ziyadedir. Ve denir: o, **فِنْعالة** üzere bir binadır; ve Arapların كلامında, aslî binasının içine **العين** ve **الهمزة** giren bir kelime yoktur; ancak şu kelimelerde: **عِنْدأْوة** ve **إمَّعة** ve **عَباء** ve **عَفاء** ve **عَماء**. Amma **عَظاءة** ise **عَظاية**’de bir lugattır. Ve ondan bir şey gelirse, ancak **العين** ile **الهمزة** arasında lâzım bir ayırma ile câiz olur.

Ve denir: **عِنْدَأوة**: **فِعْلَلْوة**; ve asıl, fiili öldürülmüştür; bilinmez: **عَنْدَى يُعْنَدي**’den mi, yoksa **عدا يعدو**’dan mı; bu yüzden onda ihtilâf edildi.

Ve **عدّى تَعْدِيَةً**; yani: başkasına geçti. Ben gamı kendimden uzaklaştırdım; yani: onu kenara ittirdim. Ve üzerine inene dersin: benden uzaklaş, başkasına (git). Ve bu işten uzaklaş; yani: onu bırak ve başkasına gir. Nâbiga dedi ki:
فعدِّ عمّا تَرَى إذ لا ارتجاعَ لَهُ		وانْمِ القُتُودَ على عَيْرانَةٍ أُجُدِ
Ve ben çölü geçtim; yani: onu başkasına doğru aştım. Ve aşan fiil için dersin: bir mef‘ûlden sonra mef‘ûle geçer. Ve aşan (müte‘addî olmayan) misal: Amr Bekr’i dövdü; ve müte‘addî misal: Amr Bekr’i Hâlid zannetti. Ve onu fâili geçirdi; ve o, her şeyde umumî bir sözdür.

Ve **العَدُوُّ**: tekil, çoğul, ikil, müennes ve müzekker için câmi‘ bir isimdir. Dersin: o sana düşmandır; ve o (kadın) ve o ikisi ve onlar ve onlar (kadınlar) sana düşmandır. Artık onu sıfat kıldığında dersin: iki adam senin iki düşmanın; erkekler senin düşmanların; iki kadın senin iki düşmanın; kadınlar senin düşmanların. Ve **العدوّ** **الأعداء** ve **العِدَى** ve **العُدَى** ve **العُداة** ve **الأعادي** üzere cem‘ olunur. Ve **العَدوّة** **عَدَايا** üzere cem‘ olunur.

Ve **عدْوانُ**: Kays’tan bir kabilenin adıdır. Dedi ki:
عَذيرَ الحيِّ من عَدْوا		نَ كانوا حَيَّةَ الأرْضِ
Ve **العَدَوان**: çok koşan attır. Ve **العَدَوان**: her saat insanlara saldıran kurttur. Sonra onu öldürdükten sonra kendisine eziyet etmiş bir kurdu vasfederek dedi ki:
تذكرُ إذْ أنت شديدُ القَفْز
نَهْد القصيرَى عَدَوان الجمزِ

Ve **العُدَواءُ**: kuru, sert bir arazidir; ve bazen kuyu kazıldığında kuyunun içinde gelir; ve bazen bir taş olur; ta ki kazıcı ondan bir miktar sapma ile sapar. ‘Accâc, öküzü ve inini kazmasını vasfederek dedi ki:
وإن أصاب عُدَوَاءَ احْرَوْرَفا
عنها وولاّها الظُّلوفَ الظُّلَّفا

Ve **العُدوة**: vadi kıyısından bir sertliktir. Ve denir: **عِدوة**. Ve “**إذْ أنتم بالعدوة الدنيا**” kesra ve damme ile okunur.

**عَدّي**: **فعيل**dir, **الواو**’nun kızlarındandır; nisbet: **عَدَوِيّ**; **الواو**’yu iade ettiler; nisbette **عَلَوِيّ** dedikleri gibi, **عَلِيّ**’ye nisbetle.

Ve **العَدَويّة**: baharın gitmesinden sonra yaz bitkisindendir; küçük ağaçlar yeşerir de develer onu otlar.

Ve **العَدَويَّة**: koyun yavrularının küçüklerinden; denir ki: kırk günün kızlarıdır; artık ondan (yavrudan) **عقيقة**sı kesilince bu isim ondan gider.

Ve **مَعْدي كرب**; kim onu **مَفْعِلاً** kılarsa, ona **الواو** ve **الياء**’dan ikisinden de bir çıkış olur; fakat onlar iki ismi bir isim kıldılar; böylece i‘rab **الباء** üzerine oldu; ve **مَعْدِي**’nin **ياء**sını, **الدّال**’ın harekeli oluşundan dolayı sükûnlu kıldılar. Ve eğer **الدّال** sâkin olsaydı **الياء**’yı nasb ederlerdi. Ve iki ismin bir isim kılındığı her şey böyledir; şairin sözü gibi:
عرّدت		بأبي نَعَامَةَ أمُّ رَأْلٍ خَيْفَقُ

عود:
**العَوْدُ**: bir başlangıçtan sonra işin ikilenmesidir; başladı sonra döndü. Ve **العَوْدَةُ** bir defadır; nitekim ölüm meleği ölünün ehline der: bende sizin için bir **عَوْدة** sonra bir **عَوْدة** vardır; sizden hiç kimse kalmayıncaya kadar. Ve dersin: falanın bize iyiliği döndü; yani: iyilik etti sonra artırdı. Dedi ki:
قد أحْسَنَ سعدٌ في الذي كان بيننا		فإنْ عادَ بالإحْسانِ فالعَوْدُ أحمدُ

Muâviye’nin sözü: “Rahimde **عَوْدة** ile öldü.” Yani: eski.

**عَوَّدَتْ**; yani: eskidi; böylece develerden eski **عَوْد** gibi oldu.

Ve falan kimse bir **مَعادة** içindedir; yani: musibet; insanlar ona **مناوِح** içinde gelirler; bunun benzeri: **المَعاوِد**; ve **المَعاوِد** matemlerdir. Ve hac, hacıların **مَعاد**’ıdır; ikilediklerinde duada derler ki: Allah’ım, bize Beyt’e bir **مَعاداً** yahut bir **عَوْداً** rızıklandır. Ve onun sözü: “Seni mutlaka **مَعادِك**’ine döndüreceğiz”; yani Mekke; Peygamber’e (Allah’ın salâtı onun ve âlinin üzerine olsun) onu fethedeceğine ve ona döneceğine dair bir vaad olarak. Ve falanı gördüm; ne **يُبْدِئ** eder ne **يُعيد** eder; yani: ne açıkça ne de tekrar ederek konuşur. Ubeyd b. el-Ebras dedi ki:
أقْفَرَ من أهْلِه عَـبـيدُ		فاليومَ لا يُبْدِي ولا يُعِيدُ

Ve **العادةُ**: bir şeyde alışkanlık; o da işte sürüp gitmesidir; ta ki ona bir tabiat olsun. Ve bir işte devamlı olan adama denir: **مُعاوِد**. Bazılarının sözünde: Allah’ın takvasına yapışın ve onu **استعيدوها**; yani: ona alışın. Ve denir: **تَعَوَّدَ**’ın manası: tekrar etti. Râciz dedi ki:
لا تَستطيعُ جَرَّه الغَوامِضُ
إلاّ المُعِيداتُ بهِ النّواهِضُ
Yani: kovayla kalkışı yeniden elde eden develer.

Ve yiğide denir: **بطلٌ مُعاوِدٌ**; yani: savaşa defa defa dönmüştür. Ve o, bu şey için **معيدٌ**’dir; yani: ona güç yetirendir; ona alışmıştır.

Ve erkekler hastanın **عُوّاد**’ıdır; kadınlar **عُوَّد**’dur; **عُوّاد** denmez. Ve Allah, mağfiretle **العَوَّادُ**’dır; kul da günahlarla **العَوَّاد**’dır.. Ve **العَوْدُ**: yaşlı deve; onda **سَورة** vardır; yani: kalıntı; çoğulu: **عِوَدة**; ve **عِيَدة** bir lehçedir. Ve **عوّد** onu **تعويداً**: o vakte ulaştı. Dedi ki:
لا بُدَّ من صَنْعا وإنْ طال السَّفَرْ
وإنْ تحنّى كلّ عَوْدٍ وانْعقَرْ

Ve **العَوْدُ**: eski yol. Dedi ki:
عَوْدٌ على عَوْدٍ لأقْوامٍ أُوَل
İster: eski bir yol üzerinde bir deve.

Ve **العَوْدُ**: eski şeref ile vasfedilir. Tırmâh dedi ki:
هل المجدُ إلاّ السُّودَدُ العَوْدُ والنَّـدَى		ورَأْبُ الثَّأَى والصّبرُ عندَ المُواطِن

Ve **العُوْدُ**: tütsü yakılan yumuşatılmış tahta. Ve **العُودُ**: telli olup onunla çalınan şey. Bunların hepsinin çoğulu: **العِيدان**; ve “üç **أعواد**”. Ve **العَوَّادُ**: **العِيدان** yapan.

Ve **العِيدُ**: her toplanma günü; **عاد**’dan, ona dönülür. Ve denir: bilakis, onu alışageldikleri için adlandırıldı. **الياءُ**’nın **العيد**’de aslı **الواو**’dur; **العَيْن**’ın kesresi sebebiyle çevrildi. Accâc, vahşi öküzü yuvasına gidip gelmesini tasvir ederek dedi ki:
يَعْتاد أرباضاً لها آريُّ
كما يَعودُ العيدَ نَصْرانيُّ

Ve onu çoğul yaptıklarında derler: **أعْياد**; ve küçülttüklerinde derler: **عُيَيْد**; ve onu değişim üzere bıraktılar. Ve **العِيدُ** müzekker de olur müennes de. Ve **العائدة**: bağış ve iyilik; çoğulu: **عوائد**. Ve dersin: Bu iş, sana başkasından daha **أَعْوَد**’dur; yani: başkasından daha yumuşaktır.

Ve **فَحْلٌ مُعيدٌ**: çiftleşmeye alışkın. Ve onu alıştırdım; o da **تعوَّد** etti. Antere, her saat yumurtasına gidip gelen devekuşunu tasvir ederek dedi ki:
صَعْلٍ يَعودُ بذْي العُشَيْرَةِ بيضَـهُ		كالعَبْد ذي الفَرْوِ الطويلِ الأصْلَمِ

Ve **العِيدِيّةُ**: Nûh’un oğlu Sâm’ın oğlu Âd’a nispet edilen seçkin develer; kabilesi onunla adlandırıldı. Ama **عاديّ بن عاديّ** hakkında denir ki: bin yıl hüküm sürdü; bin orduyu yendi; bin bakireyi bozdu; ve İslâm’dan hemen önce, bir kayanın altında, yırtıklar içinde bir sedir üzerinde bulundu; üzerinde, sedirin kenarında, kıssası yazılı idi. Züheyr dedi ki:
ألم تَرَ أنّ اللهَ أَهْلَكَ تُبّـعـاً		وأَهْلَكَ لُقمانَ بن عادٍ وعادِيا

Ve ama **عادٌ الآخرة** hakkında denir ki: onlar Temîm oğullarıdır; **رمالَ عالِجٍ**’e inerler; onlar Allah’a isyan edenlerdir; Allah onları **نسناساً**a çevirdi: onlardan her insan için bir el ve bir bacak bir taraftan; ceylanın sıçrayışı gibi sıçrar. Ama dönüşüm bakımından yok olup gittiler; ama üzerine çevrildikleri benzerlik hâlâ olduğu gibidir. Ve eski şeye denir: **عاديّ**; eskiliğinden dolayı **عاد**’a nispet edilir. Dedi ki:
عادِيّة ما حُفِرَتْ بعدَ إرَمْ
قام عليها فتيةٌ سودُ اللِّمَمْ

**دعو**:
**الدِّعْوَةُ**: evlâdı, babası olmayan birine nispet etme iddiası; **الدّعيّ** olan çocuğu babası olmayan birine nispet etme; ve onu babası olmayan biri sahiplenir. Dedi ki:
ودِعْوَة هاربٍ من لُؤْمِ أصلٍ		إلى فحْلٍ لغير أبيه حـوب

Denir: **دَعيٌّ**; **الدِّعْوَة**’si açık olan. Ve savaşta **الادّعاء**: nispetlenme. Ondan **التّداعي**; dersin: “Bana, ben falanım..” Ve savaşta **الادعاء** da: “Ya’l falan” demendir. Ve **الادّعاء**: kendin için ve başkası için bir hakkı iddia etmendir; denir: bir hakkı doğru yahut bâtıl olarak **ادّعَى**. Ve **التّداعي**: kavmin birbirini çağırmasıdır. Hadiste: “Sütün **داعية**’sini bırak”; yani sağdığında memede sütten bir kalıntı bırak.

Ve **الدّاعيةُ**: savaşlarda atların feryadı. “Atların **داعية**’sine cevap verin.”

Ve ağıtçı, ölüyü **تدعو** eder; onu ağıtla andığında. Ve dersin: Allah falanı hoşlanmadığı şeyle **دعا** etti; yani: onu ona indirdi. Dedi ki:
دعاكَ اللهُ من قَيْسٍ بأفعَى		إذا نام العيونُ سرتْ عليكا

Ve Aziz ve Celil olanın sözü: “**تدعو** من أدبر وتولّى”; denir: bu, çağırma gibi değildir; fakat onun onları çağırması: onlara yaptığı fiillerdir; yani cehennem ateşi.

Ve denir: Düşman her yandan onların üzerine **تداعَى** etti: yöneldi. Ve duvarlar **تداعَتِ**; yıkılıp parçalandığında. Ve duvarları yanlarından onların üzerine **داعَيْنا** ettik; yani: onları onların üzerine yıktık.

Ve **دواعي الدّهر**: onun döndürmeleri. Ve bu işte onun **دعاؤه** vardır; yani: geniş bir dava. Ve falan kimse bir **مَدْعاة** içindedir; yemeğe çağrıldığında. Ve dersin: **دعا** bir **دُعاءً** ile; ve falan, bir kavmin **داعي**’si ve bir kavmin **داعية**’sidir: onların biatine bir **دعوة** ile çağırır. Çoğulu: **دُعاةٌ**.

**وعد**:
**الوَعْدُ** ve **العِدَةُ** masdar da olur isim de. Ama **العِدَةُ** çoğul yapılır: **عِدات**; **الوعد** çoğul yapılmaz. Ve **الموعِدُ**: karşılıklı sözleşme yeri; o da **الميعادُ**’dır. Ve **المَوْعِدُ**, “ona **وَعَدْتُهُ**”nun masdarıdır; ve **الموعِدُ** bir **العدة** için vakit de olabilir. Ve **الموعدة**: **العدة** için isimdir. Cerîr dedi ki:
تُعَلِّلُنا أُمـامةُ بـالـعِـداتِ		وما تَشْفي القُلوبَ الصّادياتِ

Ve **الميعاد** ancak vakit yahut yer olur. Ve **الوعيد** tehditten gelir. Ona dövmeyi ve benzerini **أوعدته**; ve şerden de ona **وعدته** olur. Allah (Aziz ve Celil) dedi: “Ateş; Allah onu kâfir olanlara **وَعَدَها**.”

Ve aygırın **وعيد**’i: saldırmaya niyet ettiğinde. Ebû’n-Necm dedi ki:
يرعد أن يوعدَ قلب الأعزل

**ودع**:
**الوَدْعُ** ve tekili **الوَدْعَةُ**: denizden çıkan küçük kabuklar; **العثاكل** onunla süslenir; o beyazdır. Karnında çekirdeğin yarığı gibi bir **مَشْقٌ** vardır; o içi boştur; içinde meme ucu gibi küçük bir canlı vardır. Zü’r-Rumme dedi ki:
كأنّ آرامها والشّمسُ ماتعةٌ		وَدْعٌ بأرجائِهِ فَذٌّ ومنظومُ

Ve **الدَّعَةُ**: yaşayışta yumuşaklık ve rahat. **مُتَّدع** adam: **دَعَةٍ** ve rahat sahibi. Ve falan, yüceliklerden **وادعاً** elde etti; yani: kendinden bir meşakkat yüklenmeksizin.

Denir: **وَدُعَ يَوْدُعُ دَعَةً**; ve **اتَّدع تُدَعَة**; tıpkı **اتَّهم تُهَمَة** ve **اتَّأد تُؤَدَة** gibi. Dedi ki:
يا رُبَّ هيجا هي خيرٌ من دَعَه

Ve **التَّوديعُ**: bir elbiseyi bir sandıkta **تودّع** etmendir; yani rüzgârın ve tozun ulaşmadığı bir yerde.

Ve **المِيدَعُ**: başkasına koruma yapılmak üzere konulan elbise; ve onunla, içinde saklanan, yıpranmış elbise de vasfedilir; denir: **ثوبٌ مِيدَعٌ**. Dedi ki:
طرحتُ أثوابيَ إلا المِيدَعا

Ve **الوَادع**: yolculukta kardeşini uğurlamandır. Ve **الوَداعُ**: terk ve buğz; o, ayrılığın uğurlamasıdır. Her birinden masdar: **توديع**. Dedi ki:
غداة غدٍ تودّع كلّ عـين		بها كُحُلٌ وكلّ يدٍ خضيبِ

Ve Yüce Allah’ın sözü: “**ما ودَّعَكَ ربُّك وما قَلَى**”; yani: seni terk etmedi. Ve **المودوعُ**: **المودَّع**. Dedi ki:
إذا رأيت الغرب المودوعا

Ve Araplar “Onu **وَدَعتُهُ**; ben **وادع**’ım” demez; “Onu terk ettim; ben terk edenim” manasında. Fakat onlar geçmişte derler: “**لم يدع**”; ve emirde: “**دعْه**”; ve nehiyde: “**لا تدعه**”; ancak şair zaruret olursa (der), nitekim dedi ki:
وكانَ ما قدّموا لأنفُسِهِـمْ		أكْثَرَ نفعاً منَ الّذي وَدَعُوا
Yani: terk ettiler. Ve Ferazdak dedi ki:
وعضّ زمان يا ابن مروانَ لم يدَعْ		من المال إلاّ مُسْحَتٌ أو مُجْلَّـفُ

Kim “**لم يدع**” dedi ise, onun tefsiri: “bırakmadı”dır; çünkü o, **المسحت** ve **المجلف**’te, “**الذي**” ve benzeri gibi onu yükselten şeyi gizler. Kim de “bırakılmadı” mânâsında “**لم يُدَعْ**” rivayet etti ise, onun yolu, illet olmaksızın ref‘tır; senin “**لم يُضْرَبْ إلاّ زيدٌ**” demen gibi. Kıyası: “**لم يُودَعْ**” idi; fakat Araplar **الواو**’yu hazfetmek üzere birleştiler de “**يَدَع**” dediler. Lâkin sen fâili bilmediğin zaman “**لم يُودَعْ**” ve “**لم يُوذَرْ**” dersin; yine **يودع** gibi olanın tamamı ve bu haddin tamamı bunun üzerinedir. Ancak Araplar, kendilerine tarif ettiğimiz illetten bu ikisine giren şey sebebiyle, özellikle bu iki fiilde hafif gördüler de bir dilde “**لم يُدَعْ**” ve “**لم يُذَرْ**” dediler; ve biz, fasih Araplardan “**لم أُدَعْ وراءً**” ve “**لم أُذَرْ وراءً**” diyen kimseyi işittik.

**المُوادَعَةُ**: **المُصالَحَة**’ye benzer; yine **التَّوادُعْ** da böyledir.

**الوَديعةُ**: onu korusun diye başkasına emanet bıraktığın şeydir. “Falan, falana bir şeyi **أَوْدَعَ**” dediğin zaman mânâsı: emaneti başkasına aktarmaktır. Hadiste: “Bir adama bir emanet **استُودِعَ** edildi de onu başkasına **أودَعَ** etti; ne dersin?” dedi; “Üzerine tazmin vardır” dedi. Aziz ve celil Allah’ın sözü: “**فمُسْتَقَرٌّ ومُسْتَوْدَع**”. Denilir ki: **المستودَع**: rahimlerde olan şeydir.

**ووَدْعان**: bâdiyede bir yerdir.

Sükûnet ve **الوَداع** ile kastettiğin zaman “**تَوَدَّعْ**” ve “**اتَّدِعْ**” dersin.

Ve denilir ki: lafzı yönünden ona bir fiil ve bir fâil kılmaksızın “**عليك بالمودع**”; o ancak senin “**المعسور**” ve “**الميسور**” demen gibidir; “ondan **عسرت** oldu” ve “**يسرت** oldu” demezsin.

**ووَدُعَ** adam, **يَوْدُع** **وداعةً**; o **وادعٌ**’dır; yani: sakin. **الوَديعُ**: sakin, ağırbaşlı, **التَّدعة** sahibi adamdır. Ve denilir ki: **ذو وَداعةٍ**.

**ووَدَاعة**: erkek adlarındandır.

**والأودعُ**: **اليربوع** adlarından bir addır.

**يدع**:
**الأَيْدَع**: kırmızı bir boya; o, **البَقَّم** ağacıdır. “Onu **يَدَّعتُه**; ben onu **أُيَدِّعُهُ** **تَيْديعاً**” dersin. Dedi ki:
فنحا لها بمُذَلَّقَـيْنِ كـأنّـمـا		بهما من النَّضْحِ المُجَدَّحِ أَيْدَعُ

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الدال والعين وما يثلثهما)
  (دعو)  الدال والعين والحرف المعتل أصلٌ واحد، وهو أن تميل الشَّيءَ إليك بصوتٍ وكلامٍ يكون منك. تقول: دعوت أدعُو دعاءً. وَالدَّعوة إلى الطَّعام بالفتح، والدِّعوة في النَّسب بالكسر. قال أبو عبيدة: يقال في النَّسب دِعوة، وفي الطعام دَعوة. هذا أكثرُ كلام العرب إلاّ عَدِيَّ الرِّباب، فإنّهم ينصبون الدّالَ في النّسب ويكسرونها في الطَّعام. قال الخليل: الادِّعاء أن تدَّعِيَ حقّاً لك أو لغيرك. تقول ادَّعَى حقّاً أو باطلاً. قال امرؤ القيس:
لا وأبيكِ ابنةَ العامِرِ ***يِّ لا يدَّعِي القومُ أنِّي أَفِرّ([1])والادِّعاء في الحرب: الاعتِزاء، وهو أنْ تقول: أنا ابنُ فُلاَنٍ قال:
  * ونجِرُّ في الهَيْجَا الرّماحَ ونَدَّعِي([2]) *
  وداعِية اللَّبن: ما يُترَك في الضَّرع ليدعُوَ ما بعدَه. وهذا تمثيلٌ وتشبيه. وفي الحديث أنّه قال للحالِب: "دَعْ داعِيَةَ اللَّبن". ثمّ يُحمل على الباب ما يُضاهِيه في القياس الذي ذكرناه، فيقولون: دَعَا الله فلاناً بما يَكرَهُ؛ أي أنزل به ذلك قال:
  * دَعَاكِ الله من ضَبُعٍ بأفْعَى([3]) *
  لأنَّه إذا فَعَل ذلك بها فقد أماله إليها.
  وتداعَت الحِيطان، وذلك إذا سقط واحدٌ وآخَرُ بَعده، فكأنَّ الأوَّل دعا الثاني. وربَّما قالوا: داعَيْناهَا عليهم، إذا هدمْناها، واحداً بعد آخَر. ودَوَاعِي الدَّهر: صُروفه، كأنّها تُميل الحوادث. ولبني فُلانٍ أُدْعِيَّةٌ يتداعَوْن بها، وهي مثل الأغلوطة، كأنّه يدعو المسؤول إلى إخراج ما يعمِّيه عليه. وأنشد أبو عبيد عن الأصمعي:
أُداعِيك ما مُسْتَصْحَبَاتٌ مع السُّرَى *** حِسانٌ وما آثارُها بحِسانِ([4])  ومن الباب: ما بالدَّار دُعْوِيٌّ، أي ما بها أَحَدٌ، كأنّه ليس بها صائحٌ يدعُو بصِياحه.
  ويُحمَل على الباب مجازاً أنْ يقال: دعا فُلاناً مَكَانُ كذا، إذا قَصَد ذلك المكان، كأنَّ المكانَ دعاه. وهذا من فصيح كلامهم. قال ذو الرّمّة:
دَعَتْ مَيَّةَ الأعدادُ واستبدلَتْ بها *** خَناطيلَ آجالٍ من العِين خُذَّلِ([5])  (دعق)  الدال والعين والقاف أصلٌ واحد يدلُّ على التأثير في الشَّيءِ والإذلال له. يقال للمكان الذي تَطَؤُه الدوابُّ وتؤثِّر فيه بحوافرها: دَعَقٌ. قال رُؤبة:
  * في رَسْمِ آثارٍ ومِدْعاسٍ دَعَقْ([6]) *
  ومن الباب: شَلَّ إبلَهُ شَلاًّ دعْقاً، إذا طرَدَهَا. وأغارَ غارةً دعقا. وخيلٌ مَدَاعِيقُ. قال:
  * لا يَهُمُّون بإدْعاقِ الشَّلَلْ([7]) *
  (دعك)  الدال والعين والكاف أصلٌ واحد يدلُّ على تمريس الشيء. يقال دَعَكَ الجِلْد وغيرَه، إذا دَلَكَه. وتداعَكَ الرَّجُلانِ في الحرب، إذا تحرَّش كلُّ واحدٍ منهما بصاحبه. ويقولون: الدُّعَكُ، على فُعَلٍ: الرجلُ الضَّعيف. وأنشدوا لحسان([8]):
  * وأنت إذا حارَبُوا دُعَكْ([9]) *
  (دعم)  الدال والعين والميم أصلٌ واحد، وهو شيءٌ يكون قياماً لشيءٍ ومِساكاً. تقول: دَعَمْتُ الشّيءَ أدعِمُهُ دَعْماً، وهو مدعومٌ. والدِّعامتانِ: خشبَتَا البَكَرة. ودِعامةُ القوم: سيِّدهم. ويقال لا دَعْم بِفلانٍ، أي لا قُوَّةَ له ولا سِمَن. قال الراجز:
لا دَعْمَ بي لكن بِلَيْلَى الدَّعْمُ *** جاريةٌ في وَرِكَيْها شَحْمُ([10])  ودُعْمِيٌّ: اسمٌ مشتقٌّ مِن هذا.
  (دعب)  الدال والعين والباء أَصلٌ يدلُّ على امتدادٍ في الشيء وتَبَسُّط. فالدُّعْبُوب: الطريق السهل. وربَّما قالوا: فرسٌ دُعْبُوبٌ، إذا كان مديداً. وقياس الدُّعابة من هذا؛ لأنّ ثَمَّ تبسُّطاً وتندُّحاً.
  (دعث)  الدال والعين والثاء كلمةٌ واحدة([11]) وهي الدِّعْثُ* وهو الحقد.
  (دعج)  الدال والعين والجيم أصلٌ واحد يدلُّ على لونٍ أسودَ. فمنه الأدعَج، وهو الأسْوَد. والدَّعَج في العين: شِدَّة سوادها في شدَّة البياض.
  (دعد)  الدال والعين والدال ليس بشيء. وربَّما سَمَّوا المرأة "دَعْدَ".
  (دعر)  الدال والعين والراء أَصلٌ واحد يدلُّ على كراهةٍ وأذىً، وأصله الدُّخَان؛ يقال عُودٌ دَعِرٌ، إذا كان كثيرَ الدُّخان. قال ابنُ مُقبِل:
باتَتْ حواطِبُ لَيلَى يلتمسْن لها *** جَزْل الجذَى غَيْرَ خَوَّارٍ ولا دَعِرِ([12])  ومن ذلك اشتقاق الدَّعارة في الخُلُق. والدَّعَر: الفَساد. والزَّنْد الأدْعَر: الذي قُدِح به مِراراً فاحترَقَ طَرَفُه فصار لا يُورِي. وداعِرٌ: فحلٌ تنسب إليه الداعِرِيّة.
  (دعز)  الدال والعين والزاء ليس بشيءٍ، ولا مُعَوَّلَ على قولِ من يقول: إنّه الدَّفْعُ والنِّكاح.
  (دعس)  الدال والعين والسين أُصَيلٌ. وهو يدلُّ على دفْع وتأثيرٍ. فالمداعَسَة: المطاعَنَة؛ لأنّ الطّاعن يدفَع المطعونَ. ورُمْحٌ مِدْعَسٌ ورِماحٌ مداعِسُ. والدَّعْس: النِّكاح؛ وهذا تشبيهٌ. والدَّعْس: الأثر، وهو ذاك؛ لأنَّ المؤثِّر يدفع ذلك الشيءَ حين يؤثَّر فيه.
  (دعص)  الدال والعين والصاد أصلٌ يدلُّ على دِقّة ولين. فالدِّعْصُ: ما قلَّ ودقَّ من الرمل. والدَّعْصاء: الأرضُ السَّهْلة. ومن الباب: تَدَعَّصَ اللَّحمُ، إذا بالغ في النُّضْجِ. ويقولون أدْعَصَه الحَرُّ، إذا قتلَه، كأنَّه أنضجَه فقتلَه.
  (دعض)  الدال والعين والضاد ليس بشيء([13]).
  (دعظ)  الدال والعين والظاء ليس بشيء. ويقولون: الدَّعظ: النِّكاح([14]).
--------------------------------------------------------ـ
([1]) ديوان امرئ القيس 4. وفيه: "فلا وأبيك" بدون الخرم.
([2]) للحادرة الذبياني. انظر المفضليات (1: 43). وصدره كما فيها:
* ونقي بآمن مالنا أحسابنا *
 وقد سبق في (جر 1: 214). وأنشده في اللسان (جرر).
([3]) نظيره في اللسان (قيس، دعا):
دعاك الله من قيس بأفعى *** إذا نام العيون سرت عليكاوالقيس: الذكر. وأنشد الجاحظ في الحيوان (1: 176/ 4: 258):
رماك من الله أير بأفعى *** ولا عافاك من جهد البلاء([4]) في المجمل واللسان (دعا): "ما مستحقبات".
([5]) سبق البيت ص252.
([6]) ديوان رؤبة 106 واللسان (دعق، دعس).
([7]) البيت للبيد، وليس في ديوانه، وسيعيده في (شل، عور). وهو في اللسان (دعق). وفي البيت كلام. وصدره: * في جميع حفاظي عوراتهم *
([8]) البيت التالي ليس في ديوان حسان. ونسبه في اللسان (دعك) إلى عبد الرحمن بن حسان يقوله في ولد لعمرو بن الأهتم كان مليح الصورة وفيه تأنيث.
([9]) جزء من بيت. وهو وسابقه:
قل للذي كاد لولا خط لحيته *** يكون أنثى عليه الدر والمسكهل أنت إلا فتاة الحي إن أمنوا *** يوماً وأنت إذا ما حاربوا دعك([10]) البيتان في اللسان (دعم).
([11]) الحق أن في المادة كلمات ومعاني كثيرة. منها الوطء الشديد، وأول المرض. وهذان بالفتح. والدعث، بالكسر: بقية الماء في الحوض.
([12]) البيت في اللسان (دعر، جذا).
([13]) هي مادة أهملت، ولم ترد في المعاجم المتداولة، ومثلها كثير، ولست أدري لم رسم لها، مخالفاً بذلك عادته.
([14]) في الأصل: "ويقولون لولد النكاح عظ"، وهذا تحريف ناشئ من اضطراب عين الناسخ حيث زاد الواو، وأخر "عظ" عن موضعها بعد الدال.
ـ

##### Türkçe

(باب **الدال** ve **العين** ve ikisini üçleyen şeyler)

  (**دعو**)  **الدال** ve **العين** ve illetli harf tek bir asıldır; o da, bir şeyi sana doğru bir ses ve senden olan bir söz ile meylettirmendir. Dersin ki: **دعوت** **أدعُو** **دعاءً**. Ve yemeğe çağrı fetha ile **الدَّعوة**’dir; nesepte çağrı kesra ile **الدِّعوة**’dir. Ebû Ubeyde dedi: Nesepte **دِعوة** denir, yemekte **دَعوة**. Bu, Arapların sözünün çoğudur; ancak **عَدِيَّ الرِّباب** müstesna; çünkü onlar nesepte **الدّال**’ı nasb ederler ve yemekte onu kesra yaparlar. Halîl dedi: **الادِّعاء** bir hakkı kendin için veya başkası için iddia etmendir. Dersin: **ادَّعَى** bir hakkı yahut bâtılı. İmru’ul-Kays dedi:
لا وأبيكِ ابنةَ العامِرِ ***يِّ لا يدَّعِي القومُ أنِّي أَفِرّ([1])
Ve savaşta **الادِّعاء**: **الاعتِزاء**’dır; o da “Ben falanın oğluyum” demendir. Dedi:
  * ونجِرُّ في الهَيْجَا الرّماحَ ونَدَّعِي([2]) *
  Ve sütün **داعِية**’si: memede, sonrasını çağırması için bırakılan şeydir. Bu bir temsil ve benzetmedir. Hadiste, sağana dedi ki: "دَعْ **داعِيَةَ اللَّبن**". Sonra, zikrettiğimiz kıyasta ona benzeyen şeyler bab üzerine taşınır; derler ki: **دَعَا الله** falanı hoşlanmadığı şeyle; yani onu ona indirdi. Dedi:
  * دَعَاكِ الله من ضَبُعٍ بأفْعَى([3]) *
  Çünkü bunu ona yaptığında onu ona doğru meylettirmiş olur.
  Ve duvarlar **تداعَت**; bu, biri düşüp ardından bir başkası düştüğünde olur; sanki birincisi ikincisini çağırdı. Bazen derler ki: **داعَيْناهَا** عليهم, onu yıktığımızda, birer birer. Ve zamanın **دَوَاعِي**’si: onun dönüşleridir; sanki olayları meylettirir. Ve falanoğullarının, kendileriyle birbirlerini çağırdıkları **أُدْعِيَّة**’leri vardır; o, **الأغلوطة** gibidir; sanki sorulanı, ona karşı körleştirdiği şeyi çıkarmaya çağırır. Ebû Ubeyd, Asmaî’den rivayetle inşad etti:
أُداعِيك ما مُسْتَصْحَبَاتٌ مع السُّرَى *** حِسانٌ وما آثارُها بحِسانِ([4])  Ve babdandır: **ما بالدَّار دُعْوِيٌّ**; yani onda hiç kimse yok; sanki onda, bağırışıyla çağıran bir bağıran yoktur.
  Ve bab üzerine mecazen taşınır ki denilsin: falanı, şu yer **دعا** etti; o yeri kastettiğinde; sanki yer onu çağırdı. Bu, onların fasih sözündendir. Zû’r-Rumme dedi:
دَعَتْ مَيَّةَ الأعدادُ واستبدلَتْ بها *** خَناطيلَ آجالٍ من العِين خُذَّلِ([5])

  (**دعق**)  **الدال** ve **العين** ve **القاف** tek bir asıldır; bir şeyde etki etmeye ve onu zelil kılmaya delalet eder. Dört ayaklıların çiğneyip toynaklarıyla onda iz bıraktıkları yere **دَعَقٌ** denir. Ru’be dedi:
  * في رَسْمِ آثارٍ ومِدْعاسٍ دَعَقْ([6]) *
  Ve babdandır: develerini **شَلَّ** etti, **شَلاًّ دعْقاً**; onları kovduğunda. Ve **غارةً دعقا** bir baskın yaptı. Ve **خيلٌ مَدَاعِيقُ**. Dedi:
  * لا يَهُمُّون بإدْعاقِ الشَّلَلْ([7]) *

  (**دعك**)  **الدال** ve **العين** ve **الكاف** tek bir asıldır; bir şeyi ovmaya delalet eder. **دَعَكَ** deriyi ve başkasını; onu ovaladığında. Ve iki adam savaşta **تداعَكَ** etti; her biri arkadaşına sataştığında. Ve derler ki: **الدُّعَكُ** (فُعَل üzere): zayıf adam. Hassân için inşad ettiler([8]):
  * وأنت إذا حارَبُوا دُعَكْ([9]) *

  (**دعم**)  **الدال** ve **العين** ve **الميم** tek bir asıldır; o, bir şey için ayakta durma ve tutunma olan bir şeydir. Dersin: **دَعَمْتُ** şeyi, **أدعِمُهُ** **دَعْماً**; o da **مدعومٌ**dur. Ve iki **الدِّعامتانِ**: makaranın iki tahtasıdır. Ve kavmin **دِعامةُ**’si: onların efendisidir. Ve “falanda **دَعْم** yoktur” denir; yani onun gücü yoktur ve semizliği yoktur. Recez söyleyen dedi:
لا دَعْمَ بي لكن بِلَيْلَى الدَّعْمُ *** جاريةٌ في وَرِكَيْها شَحْمُ([10])  Ve **دُعْمِيٌّ**: bundan türetilmiş bir isimdir.

  (**دعب**)  **الدال** ve **العين** ve **الباء** bir asıldır; şeyde bir uzamaya ve yayılmaya delalet eder. **الدُّعْبُوب**: kolay yoldur. Bazen derler ki: **فرسٌ دُعْبُوبٌ**; uzun olduğunda. Ve **الدُّعابة**’nın kıyası da bundandır; çünkü orada bir yayılma ve genişleme vardır.

  (**دعث**)  **الدال** ve **العين** ve **الثاء** tek bir kelimedir([11]); o da **الدِّعْثُ**’tur; o, kindir.

  (**دعج**)  **الدال** ve **العين** ve **الجيم** tek bir asıldır; siyah bir renge delalet eder. Ondandır: **الأدعَج**; o, siyahtır. Ve gözde **الدَّعَج**: beyazlığın şiddetinde siyahlığının şiddetidir.

  (**دعد**)  **الدال** ve **العين** ve **الدال** bir şey değildir. Bazen kadına "**دَعْدَ**" adını verdiler.

  (**دعر**)  **الدال** ve **العين** ve **الراء** tek bir asıldır; bir hoşnutsuzluğa ve eziyete delalet eder; aslı dumandır. **عُودٌ دَعِرٌ** denir; dumanı çok olduğunda. İbn Mukbil dedi:
باتَتْ حواطِبُ لَيلَى يلتمسْن لها *** جَزْل الجذَى غَيْرَ خَوَّارٍ ولا دَعِرِ([12])  Ve bundan, huyda **الدَّعارة**’nın اشتقاقı. Ve **الدَّعَر**: bozulmadır. Ve **الزَّنْد الأدْعَر**: onunla defalarca kıvılcım çıkarılmış, ucu yanmış da artık ateş çıkarmayan şeydir. Ve **داعِرٌ**: kendisine **الداعِرِيّة** nisbet edilen bir aygırdır.

  (**دعز**)  **الدال** ve **العين** ve **الزاء** bir şey değildir; “o, itme ve cinsel birleşmedir” diyenin sözüne dayanılmaz.

  (**دعس**)  **الدال** ve **العين** ve **السين** küçük bir asıldır. Ve itmeye ve etki etmeye delalet eder. **فالمداعَسَة**: mızraklaşmadır; çünkü mızraklayan, mızraklananı iter. Ve **رُمْحٌ مِدْعَسٌ** ve **رِماحٌ مداعِسُ**. Ve **الدَّعْس**: cinsel birleşmedir; bu bir benzetmedir. Ve **الدَّعْس**: izdir; o da odur; çünkü etkileyen, onda etki edildiğinde o şeyi iter.

  (**دعص**)  **الدال** ve **العين** ve **الصاد** bir asıldır; inceliğe ve yumuşaklığa delalet eder. **فالدِّعْصُ**: kumdan az ve ince olan şeydir. Ve **الدَّعْصاء**: kolay arazidir. Ve babdandır: et **تَدَعَّصَ** oldu; pişirmede aşırıya gittiğinde. Ve derler ki: sıcağın onu **أدْعَصَه**; onu öldürdüğünde; sanki onu pişirdi de öldürdü.

  (**دعض**)  **الدال** ve **العين** ve **الضاد** bir şey değildir([13]).

  (**دعظ**)  **الدال** ve **العين** ve **الظاء** bir şey değildir. Ve derler ki: **الدَّعظ**: cinsel birleşmedir([14]).

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

د ع و
دعوت فلاناً وبفلان‏:‏ ناديته وصحت به‏.‏
وما بالدار داع ولا مجيب‏.‏
والنادبة تدعـو الميـت‏:‏ ندبه‏.‏
تقول‏:‏ وازيداه‏.‏
ودعاه إلى الوليمة ودعاه إلى القتال‏.‏
ودعا الله له وعليه ودعـا اللـه بالعافيـة والمغفـرة‏.‏
والنبـي داعـي اللـه‏.‏
وهـم دعـاة الحـق ودعاة الباطل والضلالة‏.‏
وتداعوا للرحيل‏.‏
وما بالدار دعويٌ أي أحد يدعو‏.‏
وأجيبوا داعية الخيل وهي صريخهم‏.‏
وتداعوا في الحرب‏:‏ اعتزوا‏.‏
وبينهم دعوى وادّعى فلان دعوى باطلة‏.‏
وشهدنا دعوة فلان‏.‏
وهو دعيٌّ بين الدعوة‏.‏
ومن المجاز‏:‏ دعاه الله بما يكره‏:‏ أنزله به‏.‏
قال‏:‏ دعـاك اللـه من رجل بأفعى إذا نـام العيون سرت عليكا ودعوتـه زيـداً‏:‏ سمّيتـه‏.‏
ومـا تدعـون هذا الشيء بينكم‏.‏
ودع داعيَ اللبن وداعية اللبن‏:‏ ما يترك في الضرع ليدعو ما بعده‏.‏
والداعية تدعو المادّة‏.‏
وأصابتهم دواعي الدهر‏:‏ صروفه‏.‏
وأنا أداعيك‏:‏ أحاجيك‏.‏
وبينهم أدعيةً يتداعون بها‏.‏
ودعـا بالكتـاب‏:‏ استحضـره ‏"‏ يدعـون فيهـا بفاكهـة ‏"‏ وما دعاك إلى أن فعلت كذا‏.‏
ودعا أنفه الطّيب إذا وجد رائحته فطلبه‏.‏
قال ذو الرمة‏:‏ أمسى بوهبين مجتـازالأ لمرتعـه من ذي الفوارس تدعو أنفه الربب وتداعت عليهم القبائل من كل جانب‏:‏ اجتمعت عليه وتألبت بالعداوة‏.‏
وفلان يدعي بكرم فعاله‏:‏ يخبر عن نفسه بذلك‏.‏
قال‏:‏ فلم يبق إلا كلّ خوصاء تدعى بذي شرفات كالفنيق المخاطر أي بهاديهـا وما أشرف منها إذا رؤيت عرفت بذلك فكأنها تخبر عن نفسها به‏.‏
وما يدعو فلان باسم فلان أي ما يذكره باسمه من بغضه له ولكن يلقبه بلقب‏.‏
قال أوس‏:‏ وإنه لذو مساعٍ ومداع وهي المناقب في الحرب خاصة‏.‏
قال أبو وجزة‏:‏ وهم الحواريون قد قسمت لهم إن المداعـي والمساعـي تقسم وتداعت عليهم الحيطان وتداعينا عليهم الحيطان من جوانبها‏:‏ هدمناها عليهم‏.‏
ومن مجاز المجاز‏:‏ تداعت إبل بني فلان‏:‏ هزلت أو هلكت‏.‏
قال ذو الرمة‏:‏ تباعد مني أن رأيـت حمولتـي تداعت وأن أحيا عليك قطيع

##### Türkçe

د ع و
**دعوت** falancayı ve falanca ile: onu çağırdım ve onunla seslendim.
Evde ne bir **داع** vardır ne de bir **مجيب**.
Ve **النادبة** ölüyü **تدعـو**: onu ağıtla andı.
Der ki: **وازيداه**.
Ve onu ziyafete çağırdı ve onu savaşa çağırdı.
Ve Allah’a onun lehine ve aleyhine dua etti ve Allah’tan afiyet ve mağfiret ile dua etti.
Ve peygamber Allah’ın **داعـي**’sidir.
Ve onlar hakkın **دعـاة**’sidir ve bâtılın ve sapıklığın **دعاة**’sidir.
Ve yolculuk için birbirlerini çağırdılar.
Ve evde **دعويٌ** yoktur; yani çağıran herhangi biri.
Ve atların **داعية**’sine icabet ettiler; o onların çığlığıdır.
Ve savaşta **تداعوا**: birbirlerine nisbet ettiler (şiarla çağrıştılar).
Ve aralarında bir **دعوى** vardır; falanca bâtıl bir **دعوى** iddia etti.
Ve falancanın **دعوة**’sine şahit olduk.
Ve o, **الدعوة** arasında apaçık bir **دعيّ**’dir.
Ve mecazdan: Allah onu hoşlanmadığı şey ile **دعاه**: onu onunla indirdi (başına getirdi).
Dedi: Allah seni, gözler uyuduğunda sana doğru yürüyen bir engerekle bir adamdan **دعـاك**; ve onu Zeyd diye **دعوتـه**: onu adlandırdım.
Ve siz bu şeyi aranızda ne diye **تدعـون**.
Ve sütün **داع**’ını ve sütün **داعية**’sini bırak: sonrasını çağırması için memede bırakılan şeydir.
Ve **الداعية** maddeyi çağırır.
Ve onlara zamanın **دواعي**’si isabet etti: onun döndürmeleri (musibetleri).
Ve ben sana **أداعيك**: seninle tartışırım.
Ve aralarında, kendileriyle birbirlerini çağırdıkları **أدعيةً** vardır.
Ve kitap ile **دعـا**: onu hazır bulundurdu. “Orada meyve ile **يدعـون**.” Ve seni şuna ne **دعاك** ki şöyle yaptın.
Ve güzel koku burnunu **دعا**; kokusunu bulduğunda onu aradı.
Zû’r-Rumme dedi:
Vuhbeyn’de akşamladı; otlağına geçip giden olarak, süvariler sahibinden; burnunu **تدعو** **الربب**.
Ve kabileler her yandan onların üzerine **تداعت**: onun üzerine toplandı ve düşmanlıkla birleşti.
Ve falanca, fiillerinin keremliğiyle **يدعي**: kendisi hakkında bununla haber verir.
Dedi:
Şu halde, ancak her bir ince dallı (ağaç) kaldı ki, tehlikeli erkek deve gibi, şerefli çıkıntılar sahibiyle **تدعى**; yani onun kılavuzuyla. Ve ondan daha yüksek olanı, görüldüğünde bununla bilinir; sanki onunla kendi hakkında haber veriyor.
Ve falanca, falancanın adıyla **يدعو**maz; yani ona olan buğzundan dolayı onu adıyla anmaz; fakat onu bir lakapla lakaplandırır.
Evs dedi:
Ve şüphesiz o, **مساعٍ** ve **مداع** sahibidir; ve o, özellikle savaşta menkıbelerdir.
Ebû Vecze dedi:
Ve onlar havârîlerdir; onlar için paylaştırıldı: şüphesiz **المداعـي** ve **المساعـي** paylaştırılır.
Ve duvarlar onların üzerine **تداعـت**; ve biz duvarları yanlarından onların üzerine **تداعينا**: onları onların üzerine yıktık.
Ve mecazın mecazından: falancanın oğullarının develeri **تداعـت**: zayıfladı veya helâk oldu.
Zû’r-Rumme dedi:
Benden uzaklaştı ki, yüklerimi gördüğümde **تداعـت**; ve sana karşı diri kalayım (diye) bir sürü.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* د ع و * * الدَّعْوَةُ * إلى الطعام بالفتح يقال كنا في دعوة فلان و * مَدْعاةِ * فلان وهو مصدر والمراد بهما الدعاء إلى الطعام و * الدِّعْوَةُ * بالكسر في النسب و * الدَّعْوَى * أيضا هذا أكثر كلام العرب وعدي الرباب يفتحون الدال في النسب ويكسرونها في الطعام و * الدَّعِيُّ * من تبنيته ومنه قوله تعالى ﴿وما جعل أدعيائكم أبناءكم﴾ و * ادَّعَى * عليه كذا والاسم * الدَّعْوَى * و * تَدَاعَتِ * الحيطان للخراب تهادمت و * دَعَاهُ * صاح به و * استَدْعاهُ * أيضا و * دَعَوْتُ * الله له وعليه أدعوه * دُعَاءً * و * الدَّعْوَةُ * المرة الواحدة و * الدُّعَاءُ * أيضا واحد * الأدْعِيةُ * وتقول للمرأة أنت تدعين وتدعوين وتدعين بإشمام العين الضمة وللجماعة أنتن تدعون مثل الرجال سواء و * دَاعِيةُ * اللبن ما يترك في الضرع ليدعو ما بعده وفي الحديث ﴿دع داعي اللبن﴾

##### Türkçe

* د ع و * **الدَّعْوَةُ** yemeğe (davet) için, fetḥa ile; “Falanın davetinde idik” denir; ve falanın **مَدْعاةِ**’si; o bir mastardır; ikisiyle murad, yemeğe çağırmadır. Ve **الدِّعْوَةُ** kesra ile nesepte (soy nisbetinde)dir. Ve **الدَّعْوَى** da; bu, Arapların sözünün çoğudur. Ve ‘Adiyy er-Rabâb, nesepte **الدال**’ı fetḥa ile yaparlar ve onu yemekte kesra ile yaparlar. Ve **الدَّعِيُّ**, evlât edinmendendir; ondan, Yüce Allah’ın sözü: ﴿وما جعل أدعيائكم أبناءكم﴾. Ve ona şöyle şöyle **ادَّعَى**; ismi **الدَّعْوَى**’dır. Ve duvarlar yıkıma **تَدَاعَتِ**: yıkılıp çöktüler. Ve onu **دَعَاهُ**: ona seslendi. Ve onu **استَدْعاهُ** da (böyledir). Ve onun lehine ve aleyhine Allah’a **دَعَوْتُ**; O’na **دُعَاءً** olarak dua ederim. Ve **الدَّعْوَةُ** bir tek seferdir. Ve **الدُّعَاءُ** da **الأدْعِيةُ**’nin bir tekidir. Ve kadına: “Sen **تدعين** ve **تدعوِين** ve **تدعين** (ayn’ı ḍamme ile işmâm ederek)” dersin. Ve cemaate: “Siz (kadınlar) **تدعون**” (dersin); erkekler gibi, eşittir. Ve sütün **دَاعِيةُ**’si: memede bırakılan şeydir; kendisinden sonrasını çağırsın diye. Ve hadiste: ﴿دع داعي اللبن﴾.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

: ( و ( *!الدُّعاءُ ) ، بالضَّمِّ مَمْدوداً ؛ ( الرَّغْبَةُ إلى اللَّهِ تعالى ) فيمَا عنْدَه مِن الخيْرِ والابْتِهال إليه بالسُّؤَالِ ؛ ومنه قوْلُه تعالى : ﴿*!ادعوا رَبَّكم تَضَرُّعاً وخفْيَة﴾ .
( *!دَعا ) *!يَدْعُو ( *!دُعاءً *!ودَعْوَى ) ؛ وأَلِفُها للتَّأْنِيثِ .
وقالَ ابنُ فارِسَ : وبعضُ العَرَبِ يُؤَنِّثُ الدَّعْوَة بالأَلِفِ فيقولُ *!الدَّعْوَى .
ومِن *!دعائِهم : اللهُمَّ أَشْرِكْنا في *!دَعْوَى المُسْلمين ، أَي في *!دُعائِهم ، ومنه قوْلُه تعالى : ﴿*!دَعْواهُم فيها سُبْحانَك اللّهُمَّ﴾ .
وفي الصِّحاحِ : الدُّعاءُ واحِدُ *!الأدْعِيَةِ ، وأَصْلُه دُعاءٌ لأنَّه مِن *!دَعَوْت إلاَّ أنَّ الواوَ لمَّا جاءَتْ بَعْد الألِف هُمِزَتْ .
وتقولُ للمَرْأَةِ : أَنت *!تَدعِينَ ؛ ولُغَةٌ ثانِيَة : أَنْتِ *!تَدْعُوِينَ ؛ ولُغَةٌ ثالِثَة : أَنتِ تَدْعُينَ باضمام العَيْنِ الضمَّة ؛ وللجَمَاعَة أَنْتُنَّ *!تَدْعُونَ مثْلِ الرِّجالِ سَواءً .
( *!والدَّعَّاءَةُ ) ، بالتَّشْديدِ : الأَنْمُلَةُ *!يُدْعَى بها كقَوْلهم : ( السَّبَّابَةُ ) هي التي كأَنَّها تَسُبُّ .
( و ) يقالُ : ( هو مِنِّي *!دَعْوَةُ الرَّجُلِ ) ، *!ودَعْوَةَ الرَّجُلِ بالنَّصْبِ والرَّفْعِ ، فالنَّصْب على الظَّرْف ، والرَّفْع على الاسْمِ ، ( أَي قَدْرَ ما بَيْنِي وبَيْنَه ذاكَ .
( و ) يقالُ : ( لَهُمُ *!الدَّعْوَةُ على غيرِهم ) ؛ ونَصَّ المُحْكَم : على قَومِهم ؛ ( أي يُبْدَأُ بهم في *!الدُّعاءِ ) ؛ ونَصّ التهْذِيبِ : في العَطاءِ عَلَيْهمِ .
وفي النِّهايَةِ : إذا قدموا في العَطاءِ عليهِمِ .

وفي حدِيثِ عُمَر : ( كانَ يُقَدِّمُ الناسَ على سابِقتِهم في أَعْطِياتِهم ، فإذا انْتَهَتْ *!الدَّعْوة إليه كَبَّر ) أَي النِّداءُ والتَّسْمِيةُ وأن يقالَ دونكَ أَمِيرَ المُؤْمِنِين .
( و ) مِن المجازِ : ( *!تَداعَوْا عليه : تَجَمَّعُوا ) .
وفي المُحْكَم : *!تَدَاعَى القَوْمُ على بَنِي فلانٍ إذا *!دَعا بعضُهم بعضاً حتى يَجْتَمِعوا .
وفي التَّهْذِيبِ : *!تَدَاعَتِ القَبائِلُ على بَني فلانٍ إذا تَأَلَّبُوا *!ودَعا بعضُهم بعضاً إلى التَّناصرِ عليهم .
( *!ودَعاهُ ) إلى الأميرِ : ( ساقَهُ .
( والنبيُّ صلى الله عليه وسلم *!داعِي اللَّهِ ) ؛ وهي مِن قوْلِه تعالى : ﴿*!ودَاعِياً إلى اللَّهِ بإِذْنِهِ وسِراجاً مُنِيراً﴾ ، أَي إلى تَوْحيدِهِ وما يُقَرِّبُ منه .
( ويُطْلَقُ ) الدَّاعِي ( على المُؤَذِّنِ ) أَيْضاً ، لأنَّه *!يَدْعُو إلى ما يُقَرِّبُ مِن اللَّهِ . وقد *!دَعا فهو *!داعٍ ، والجَمْعُ *!دُعاةٌ *!ودَاعُونَ كقُضاةٍ وقَاضُونَ ؛ ومنه الحدِيثُ : ( الخلافَةُ في قُرَيْش والحُكْم في الأنْصارِ *!والدَّعْوَة في الحَبَشَةِ ) ؛ أَرادَ بالدَّعْوَةِ الأذانَ .
( *!والَّداعِيَةُ : صَرِيخُ الخَيْلِ في الحُروبِ ) لدعائِهِ مَنْ يَسْتَصرِخُه .
( *!وداعِيَةُ اللَّبَنِ ) *!ودَاعِيه : ( بَقِيَّتُه التي *!تَدْعُو سائِرَهُ ) .
وفي الصِّحاحِ : ما يُتْرَكُ في الضَّرْعِ ليَدْعُو ما بَعْده ؛ ومنه الحدِيثُ : أنَّه أَمَرَ ضِرارَ بنَ الأَزْوَر أَنْ يَحْلُبَ ناقَةً وقال له : ( دَعْ *!داعِيَ اللَّبَن لا تُجْهِدْه ) ، أَي أبْقِ في الضَّرْعِ قَلِيلاً مِن اللَّبَنِ ولا تَسْتَوْعِبه كُلَّه ؛ فإنَّ الذي تبْقِيه منه يَدْعُو ما وَراءَهُ مِن اللَّبَنِ فيُنْزله وإذا اسْتُقْصِيَ كلُّ ما في الضَّرْعِ أَبْطَأَ دَرُّه على حالِبِه ؛ كذا في النِّهايةِ ، وهو مَجازٌ .
( *!ودَعا في الضَّرْعِ : أَبْقاها فيه ) .

ونَصّ المُحْكَم : أَبْقَى فيه *!دَاعِيَة .
قالَ ابنُ الأثيرِ *!والدَّاعِيَةُ مَصْدَرٌ كالعاقِبَةِ والعافِيَةِ .
( و ) مِن المجازِ : (*!دَعاهُ اللَّهُ بمَكْرُوهٍ ) ، أَي ( أَنْزَلَهُ به ) ؛ نَقَلَهُ الزَّمَخْشريُّ وابنُ سِيدَه ، وأَنْشَدَ الأَخير :
دَعاكَ اللَّهُ مِن قَيْسٍ بأَفْعَى
إذا نامَ العُيونُ سَرَتْ عَلَيْكاالقَيْسُ هنا مِن أَسْماءِ الذَّكَرِ .
( و ) مِن المجازِ : ( دَعَوْتُه زَيْداً و ) *!دَعَوْتُه ( بزَيْدٍ ) إذا ( سَمَّيْتُه به ) ، الأوَّلُ مُتعدّياً بإسْقاطِ الحَرْف .
( *!وادَّعَى ) زَيْدٌ ( كذا ) *!يَدَّعي *!ادِّعاءً : ( زَعَمَ أنَّه له حَقّاً ) كانَ ( أَو باطِلاً ) ؛ وقوْلُه تعالى : ﴿كُنْتُم به *!تَدَّعُونَ﴾ ، تَأْوِيلُه الذي كُنْتُم مِن أَجْلِهِ تَدَّعُون الأَباطِيلَ والأَكاذيبَ .
وقيلَ في تَفْسِيرِه تَكْذبُون .
وقالَ الفرَّاءُ : يَجوزُ أنْ يكونَ تَدَّعُون بمعْنَى *!تَدْعُون ، والمعْنى كُنْتُم به تَسْتَعْجِلُون *!وتَدْعُونَ اللَّهَ في قوله : اللهُمَّ إن كان هذا هو الحَقّ الخ ؛ ويَجوزُ أنْ يكونَ تَفْتَعِلونَ مِن الدُّعاءِ ومِن الدَّعْوَى ؛ ( والاسْمُ الدَّعْوَةُ *!والدَّعاوَةُ ، ويُكْسَرانِ ) .
الذي في المحْكَم : والاسْمُ الدَّعْوَى والدَّعْوَة .
وفي المِصْباح : ادَّعَيْت الشيءَ : طَلَبْته لنَفْسِي ، والاسْمُ الدَّعْوى .
ثم قالَ في المُحْكَم : وإِنه لبَيِّنُ *!الدَّعْوَةِ *!والدِّعْوَة بالفَتْحِ لعَدِيِّ الرِّيابِ وسائِرُ العَرَبِ يَكْسرُها بِخلافِ ما في الطَّعامِ .
ثم قالَ : وحكى إنَّه لبَيِّنُ الدَّعاوَة

*!والدِّعاوَة *!والدَّعْوَى .
وفي التَّهْذيبِ : قالَ اليَزِيديُّ لي في هذا الأَمْرِ *!دَعاوَى *!ودَعْوَى *!ودِعاوَةٌ ؛ وأَنْشَدَ :
تَأْبَى قُضاعَةُ أَن تَرْضى دِعاوَتَكم
وابْنا نِزارٍ فأَنْتُمْ بَيْضَةُ البَلَدِونَصْب *!دَعاوَة أَجْوَدُ ، انتَهَى .
فانْظُرْ هذه السِّيَاقات مع سياقِ المصنِّف وتَقْصِيره عن ذِكْرِ *!الدَّعْوَى الذي هو أَشْهَر مِن الشَّمْس ، وعن ذِكْر جَمْعه على ما يَأْتي الاخْتِلاف فيه في المُسْتَدْرَكات تَفْصيلاً .
( *!والدَّعْوَةُ : الحَلِفُ ) . يقالُ : *!دَعْوَةُ فلانٍ في بَني فلانٍ .
( و ) *!الدَّعْوَةُ : ( *!الدُّعاءُ إلى الطَّعامِ ) والشَّرابِ .
وخَصَّ اللّحْيانيُّ به الوَلِيمَة .
وفي المِصْباحِ : *!والدَّعْوَةُ ؛ بالفتْحِ ، في الطَّعامِ اسْمٌ مِن *!دَعَوْت الناسَ إذا طَلَبْتهم ليَأْكُلُوا عنْدَكَ . يقالُ : نحنُ في *!دَعْوَة فلانٍ ؛ ومِثْلُه في الصِّحاحِ .
( ويُضَمُّ ) ، نَسَبَه في التَّوْشِيح إلى قطرب وغَلَّطُوه ، وكأَنَّهُ يُريدُ قَوْله في مُثَلّثِه :
وقلت عندي *!دعوة
إن زرتم في رجب ( *!كالمَدْعاةِ ) ، كمَرْماةٍ .
قالَ الجَوهرِيُّ : *!الدَّعْوَةُ إلى الطَّعامِ ، بالفتْحِ . يقالُ : كنَّا في *!دَعْوَةِ فلانٍ ، ومَدْعاةِ فلانٍ ، وهو مَصْدَرُ يُريدُونَ الدُّعاءَ إلى الطَّعامِ .
( و ) *!الدِّعْوَةُ ، ( بالكسْرِ : *!الادِّعاءُ في النَّسَبِ ) . يقالُ : فلانٌ *!دَعِيٌّ بَيِّنُ *!الدِّعْوَة *!والدعوى في النَّسَبِ .
قالَ : هذا أَكْثَر كَلام العَرَبِ إلاَّ عَدِيّ الرِّباب فإنَّهم يَفْتَحونَ الدَّالَ في النَّسَبِ ويَكْسرُونها

في الطَّعامِ .
وفي المُحْكَم : الكَسْر لعَدِيّ الرِّباب ، والفَتْح لسائِر العَرَبَ .
فانْظُر إلى قُصُورِ المصنِّفِ كيفَ تَرَكَ ذِكْرَ الكَسْرِ في *!دعْوَةِ الطَّعامِ لعَدِيّ الرِّباب ، وأَتَى بالغَرِيبِ الذي هو الضمُّ .
( *!والدَّعِيُّ ، كغَنِيَ : من تَبَنَّيْتَهُ ) ، أَي اتَّخَذْته ابْناً لكَ ؛ قالَ اللَّهُ تعالى : ﴿وما جَعَلَ *!أَدْعِياءَكم أبْناءَكم﴾ .
( و ) أَيْضاً : ( المُتَّهَمُ في نَسَبِه ) ، والجَمْعُ *!الأَدْعياءُ .
( *!وادَّعاهُ ) : أَي ( صَيَّرَهُ *!يُدْعَى إلى غيرِ أَبيهِ ) كاسْتَلْحَقَه واسْتَلاطَه .
( و ) مِن المجازِ : ( *!الأُدْعِيَّةُ *!والأُدْعُوَّةُ ، مَضْمُومَتَيْنِ : ما *!يَتَداعَوْنَ به ) ، وهي كالأُغْلُوطات والأَلْغازِ مِن الشِّعْر .
( *!والمُداعاةُ : المُحاجاةُ ) ، وقد *!دَاعَيْتُه *!أُدَاعِيه ؛ ومِن ذلكَ قَوْل بعضِهم يَصِفُ القَلَم :
حاجَيْتُك يا حَسْنا
ءُ في بيْتٍ من الشِّعْرِبشيءٍ طُولُه شِبْرٌ
وقد يُوفِي على الشِّبْرِله في رَأْسِهِ شَقٌّ
نَظُوفٌ ماؤُه يَجْرِيأَبِينِي لَمْ أَقُلْ هُجْراً
ورَبِّ البَيْتِ والحِجْرِ ( *!وتَداَعى ) عليه ( العَدُوُّ ) مِن كلِّ جانِبَ : أَي ( أَقْبَلَ .
( و ) *!تَداعَتِ ( الحِيطانُ ) : أَي ( انْقَاضَتْ ) .
وفي الصِّحاحِ : تَدَاعَتْ للخَرابِ تَهادَمَتْ .
وقيلَ : *!تَدَاعَى البِناءُ والحائِطُ : تَكَسَّرَ وآذَنَ بانْهِدَامٍ .
( *!ودَاعْيناهُ ) ، أَي الحَائِط عَلَيهم : أَي ( هَدَمْناهُ ) مِن جوانِبِه ، وهو مَجازٌ .
( و ) مِن المجازِ : ( *!دَواعِي الدَّهْرِ : صُروفُه ) ، واحِدُها *!دَاعِيَةٌ .
( و ) يقالُ : ( ما به *!دُعْوِيٌّ ) ، بالضَّمِّ ، ( كتُرْكِيَ ) : أَي ( أَحَدٌ ) .
قالَ الكِسائي : هو مِن *!دَعَوْت ، أَي ليسَ فيه مَنْ

*!يَدْعُو ولا يُتَكَلَّمُ به إلاَّ مع الجَحْد ؛ نَقَلَهُ الجوهريُّ ( *!وانْدَعَى : أَجابَ ) .
قالَ الأَخْفَش : سَمِعْتُ مِن العَرَبِ مَنْ يقولُ : لو *!دَعَوْنا *!لانْدَعَيْنا أَي لأَجَبْنا كما تقولُ لو بَعَثُونا لانْبَعَثْنا ، حَكَاها عنه أَبو بكْرٍ بنُ السَّرَّاج ؛ كذا في الصِّحاحِ .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
*!الدَّعْوَةُ : المرَّةُ الواحِدَةُ .
*!ودَعَوْتُ له بخَيْرٍ وعليه بشَرِّ .
ودَعْوَةُ الحَقِّ : شهادَةُ أَن لا إلَه إلاَّ الله .
*!ودَعا الرَّجُلُ *!دَعْواً : نادَاهُ وصاحَ به .
*!والتَّداعِي *!والادِّعاءُ : الاعْتِزاءُ في الحَرْبِ لأنَّهم *!يَتَداعَوْن بأسْمائِهم .
*!وتَداعَى الكَثِيبُ : إذا هِيلَ فانْهالَ .
*!ودَعا الميِّتَ : نَدَبَه كأنَّه نادَاهُ .
*!والتَّدَعِّي : تَطْرِيبُ النائِحَةِ على الميِّتِ .
*!والادّعاءُ : التَّمنِّي ؛ وبه فُسِّر قَوْلُه تعالى : ﴿ولهم ما *!يَدَّعُون﴾ ، أَي ما يَتَمَنَّوْنَ ، وهو راجِعٌ إلى مَعْنى الدُّعاءِ أَي ما *!يَدَّعِيه أَهْلُ الجنَّةِ .
وقَوْلُه : *!تَدْعُو مَنْ أَدْبَر وتَوَلَّى ، أَي تَفْعل بهم الأَفاعِيل المُنْكَرَة والمَكْرُوهَة .
*!والدُّعاءُ : العِبادَةُ والاسْتِغاثَةُ ، ومِن الثاني : ﴿*!وَادْعوا شُهداءَكُم﴾ ، أَي اسْتَغِيثُوا بهم .
ويقولون : *!دَعانا غَيْثٌ وَقَعَ ببَلَدٍ قد أَمرَعَ ، أَي كان سَبَباً لانْتِجاعِنا إيَّاهُ .
*!والدُّعاةُ : قَوْمٌ *!يَدْعُونَ إلى بَيْعةِ هُدىً أَو ضلالَةٍ ، واحِدُهم *!داعٍ .
وقد يتَضمَّنُ *!الادّعاءُ مَعْنى الإخْبَار فتَدْخلُ الباء جوازاً ، يقال : فلانٌ *!يَدَّعي بكَرَم فِعالة ، أَي يُخْبرُ بذلكَ عن نَفْسِه .
وله مَساعٍ *!ومَداعٍ ، أَي مَناقِبُ في الحَرْبِ خاصَّةً ، وهو مَجازٌ .
ومِن مَجازِ المَجازِ : *!تَدَاعَتْ إبِلُ بنِي

فلانٍ ، إذا تَحَطَّمَتْ هُزالاً .
وما *!دَعاكَ إلى هذا الأَمْرِ : أَي ما الذي جَرَّك إليه واضْطَرَّك .
*!وتَداعَتِ السَّحابَةُ بالبَرْقِ والرَّعْدِ من كلِّ جانِبٍ : إذا رَعَدَتْ وبَرَقَتْ مِن كلِّ جهَةٍ .
وقالَ أَبو عَدْنان : كلُّ شيءٍ في الأرْضِ إذا احْتَاجَ إلى شيءٍ فقد دَعَا به ؛ لمَنْ أَخْلَقَتْ ثيابُه : قد *!دَعَتْ ثِيابُكَ ، أَي احَتَجْتَ إلى أن تَلْبَسَ غَيْرها .
*!والمُدَّعَى : المُتَّهَمُ في نَسَبِه .
*!والدَّاعِي : المُعَذِّبُ .
دَعاهُ اللَّهُ : عَذَّبَهُ .
*!وتَداعَوْا للحَرْبِ : اعْتَدّوا .
*!ودَعا بالكِتابِ : اسْتَحْضَرَه *!ودَعا أَنْفَه الطَّيبُ : وجَدَ رِيحَه فطَلَبَه .
وفي المِصْباح : جَمْعُ *!الدّعْوَى *!دَعاوِيَ ، بكسْرِ الواوِ وفتْحها .
قالَ بعضُهم : الفَتْح أَوْلى لأنَّ العَرَبَ آثَرَتِ التَّخْفيفَ ففَتَحَتْ وحافَظَتْ على أَلِفِ التَّأنِيث التي بُنِي عليها المُفْردُ ، وهو المَفْهومُ مِن كَلامِ أَبي العبَّاس أَحْمَد بن وَلاَّد ؛
وقالَ بعضُهم : الكَسْرُ أَوْلى وهو المَفْهومُ مِن كَلامِ سِيْبَوَيْه .
وقالَ ابنُ جنِّي : قالوا حبْلَى وحَبالَى بفتْحِ اللامِ ، والأَصْلُ حِبالى بالكسْرِ ، مثْل *!دَعْوَى *!ودَعاوِي .
وفي التَّهْذِيبِ : قالَ اليَزِيديّ : في هذا الأمْر *!دَعْوى *!ودَعاوَى ، أَي مَطالِب ، وهي مَضْبوطَة في بعضِ النسخِ بفتْحِ الواوِ وكسْرِها مَعاً .
*!والدَّعَّاءُ ، ككَّتانٍ : الكَثيرُ *!الدُّعاءِ ؛ واشْتَهَرَ به أَبو جَعْفرٍ محمدُ بنُ مصعب البَغْدادِيُّ عن ابنِ المُبارَك ، وأَثْنَى عليه ابنُ حَنْبَل .
وسَمّوا *!دَعْوان .
*!ودِعايَةُ الإسْلامِ ، بالكسْرِ ، *!ودَاعِيَته : *!دَعْوَته .
*!والدَّاعِيَةُ أَيْضاً : *!الدّعْوَى .
*!والدّعاءُ :

الإيمانُ ، ذَكَرَه شرَّاحُ البُخارِي .
وقالَ الفرَّاءُ : يقالُ عنْدَه *!دُعَوَاء كَكُرَمَاءَ دعاهم إلى طعامٍ ، الواحِدُ *!دَعِيٌّ ، كغَنِيَ .

##### Türkçe

: ( (**الدُّعاءُ**) ), zamme ile, uzatılmış olarak; ( yüce Allah’a, O’nun katındaki hayra dair (O’na) rağbet ) ve soru ile O’na yalvarıp yakarma; ve ondandır yüce O’nun sözü: ﴿**ادعوا رَبَّكم تَضَرُّعاً وخفْيَة**﴾ .
( **دَعا** ) **يَدْعُو** ( **دُعاءً** **ودَعْوَى** ); ve onun elif’i dişillik içindir.
İbn Fâris dedi ki: Arapların bir kısmı **الدَّعْوَة**’yi elif ile dişil yapar da **الدَّعْوَى** der.
Ve onların **دعائِهم**’inden: Allah’ım, bizi Müslümanların **دَعْوَى**’sına ortak et; yani onların **دُعائِهم**’ine; ve ondandır yüce O’nun sözü: ﴿**دَعْواهُم فيها سُبْحانَك اللّهُمَّ**﴾ .
Ve Sıhâh’ta: **الدُّعاءُ**, **الأدْعِيَةِ**’nin tekilidir; ve aslı **دُعاءٌ**’dır, çünkü o **دَعَوْت**’tandır; ancak vâv, elif’ten sonra gelince hemzelenmiştir.
Ve kadına dersin: sen **تَدعِينَ**; ve ikinci bir lugat: sen **تَدْعُوِينَ**; ve üçüncü bir lugat: sen تَدْعُينَ, ayn’ı zamme ile zammeleyerek; ve cemaat için: siz (kadınlar) **تَدْعُونَ**, erkekler gibi aynen.
( (**والدَّعَّاءَةُ**) ), şeddeli olarak: ( onların “(**السَّبَّابَةُ**)” sözleri gibi, onunla **يُدْعَى** olunan parmak ucu ); o, sanki sövüyormuş gibi.
( ve ) denir ki: ( o, benden **دَعْوَةُ الرَّجُلِ**’dür ), ve **دَعْوَةَ الرَّجُلِ** nasb ile ve ref‘ ile; nasb zarf üzerine, ref‘ isim üzerine; ( yani benimle onun arasında olan şey kadar.
( ve ) denir ki: ( onlar için, başkaları üzerine **الدَّعْوَةُ** vardır ); ve Muhkem “kavimleri üzerine” diye açıkça belirtmiştir; ( yani **الدُّعاءِ**’da onlarla başlanır ); ve Tehzîb’in nassı: atâda onların üzerinedir.
Ve Nihâye’de: atâda onların üzerine takdim edildiklerinde.

Ömer’in hadisinde: ( insanları, atıyyelerinde öne geçişlerine göre takdim ederdi; **الدَّعْوة** ona ulaştığında tekbir getirirdi ) yani nida ve isimlendirme; ve “al, ey Müminlerin emiri” denilmesi.
( ve ) mecazdandır: ( **تَداعَوْا** ona karşı: toplandılar ).
Muhkem’de: kavim, falanın oğulları üzerine **تَدَاعَى** olur; **دَعا**’larının bir kısmı bir kısmını çağırır da toplanıncaya kadar.
Tehzîb’de: kabileler falanın oğulları üzerine **تَدَاعَت** olur; onlara karşı yardımlaşmaya birbirlerini çağırarak birleşirler ve **دَعا** ederler.
( **ودَعاهُ** ) emire: ( onu sevk etti.
( Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem **داعِي اللَّهِ**’dır ); ve bu, yüce O’nun sözü: ﴿**ودَاعِياً إلى اللَّهِ بإِذْنِهِ وسِراجاً مُنِيراً**﴾’dandır; yani O’nun tevhidine ve O’na yaklaştıran şeye.
( ve إطلاق olunur ) **الدَّاعِي** ( müezzin üzerine ) de; çünkü o, Allah’tan yaklaştıran şeye **يَدْعُو** eder. Ve **دَعا** etmiştir; o hâlde o **داعٍ**’dir; cem‘i **دُعاةٌ** ve **دَاعُونَ**’dur; **قُضاةٍ** ve **قَاضُونَ** gibi; ve ondandır hadis: ( hilafet Kureyş’te, hüküm Ensar’dadır, **والدَّعْوَة** Habeşistan’dadır ); **الدَّعْوَة** ile ezanı kastetti.
( **والَّداعِيَةُ**: savaşlarda atların kişnemesidir ) onu imdada çağırdığı için, kendisini imdada çağıranı.
( **وداعِيَةُ اللَّبَنِ** ) ve onun **دَاعِيه**’i: ( onun, geri kalanını **تَدْعُو** eden bakiyyesi ).
Sıhâh’ta: sağımda, sonrasını çağırması için memede bırakılan şey; ve ondandır hadis: Dırâr b. el-Ezver’e bir deveyi sağmasını emretti ve ona dedi ki: ( **داعِيَ اللَّبَن**’i bırak, onu yorma ); yani memede az bir süt bırak ve onun hepsini tüketme; çünkü ondan bıraktığın şey, sütün arkasındakini çağırır da onu indirir; memede olanın hepsi sonuna kadar çıkarılırsa, sağıcısına sütü yavaşlar; Nihâye’de böyle; ve o mecazdır.
( **ودَعا في الضَّرْعِ**: onu onda bıraktı ).

Muhkem’in nassı: onda **دَاعِيَة** bıraktı.
İbnü’l-Esîr dedi ki: **والدَّاعِيَةُ** bir masdardır; **العاقِبَة** ve **العافِيَة** gibi.
( ve ) mecazdandır: ( Allah onu **بمَكْرُوهٍ** ile **دَعاهُ** ), yani ( onu onunla indirdi ); Zemahşerî ve İbn Sîde nakletti; sonuncusu şu beyti okudu:
دَعاكَ اللَّهُ مِن قَيْسٍ بأَفْعَى
إذا نامَ العُيونُ سَرَتْ عَلَيْكا
Burada **القَيْسُ**, erkeğin isimlerindendir.
( ve ) mecazdandır: ( onu Zeyd diye çağırdım ve ) onu ( Zeyd ile ) **دَعَوْتُ**; ( onu onunla isimlendirdiğimde ); birincisi, harfi düşürmekle müteaddîdir.
( **وادَّعَى** ) Zeyd ( şöyle ) **يَدَّعي** **ادِّعاءً**: ( onun kendisine hak olarak ait olduğunu ileri sürdü ); ( ister batıl olsun ); ve yüce O’nun sözü: ﴿كُنْتُم به **تَدَّعُونَ**﴾ ; onun te’vili: onun sebebiyle bâtılları ve yalanları **تَدَّعُون** ettiğiniz şey.
Ve onun tefsirinde “yalan söylüyordunuz” denildi.
Ferrâ dedi ki: **تَدَّعُون**’un, **تَدْعُون** manasında olması caizdir; mana: “onunla acele ediyor ve Allah’a **تَدْعُون** ediyordunuz” şu sözünde: “Allah’ım, eğer bu hak ise…” ilh.; ve **تَفْتَعِلونَ**’un, **الدُّعاءِ**’dan ve **الدَّعْوَى**’dan olması caizdir; ( isim **الدَّعْوَةُ** ve **الدَّعاوَةُ**’dir; ve ikisi de çoğul yapılır ).
Muhkem’de olan: isim **الدَّعْوَى** ve **الدَّعْوَة**’dir.
Misbâh’ta: “şeyi **ادَّعَيْت**”: onu kendim için talep ettim; isim **الدَّعْوى**’dır.
Sonra Muhkem’de dedi ki: Şüphesiz o, Adiyy er-Riyâb ve diğer Araplar için, fetha ile **الدَّعْوَةِ** ve **الدِّعْوَةِ**’nin apaçığıdır; diğer Araplar onu, yemekte olanın hilafına, kesreler.
Sonra dedi ki: “Şüphesiz o, **الدَّعاوَة**’nin apaçığıdır” diye rivayet etti.

*!ve **الدِّعاوَة** *!ve **الدَّعْوَى**.
Ve **التَّهْذيب**’de: **اليَزِيديُّ** bu işte bana dedi ki: *!**دَعاوَى** *!ve **دَعْوَى** *!ve **دِعاوَةٌ**; ve inşad etti:
قُضاعة, sizin **دِعاوَتَكم**’dan razı olmayı reddeder
ve Nizâr’ın iki oğlu; siz ise beldenin yumurtasısınız
ve *!**دَعاوَة**’nın nasbı daha iyidir; bitti.
Şu hâlde bu sevkleri, musannifin sevkiyle ve onun, güneşten daha meşhur olan **الدَّعْوَى**’yı zikretmekten kısaltmasıyla ve onun cem‘ini zikretmekten (ki onda ihtilaf, **المُسْتَدْرَكات**’ta tafsilen gelecektir) birlikte gör.

( *!ve **الدَّعْوَةُ**: yemin’dir ). Denir ki: *!**دَعْوَةُ** falanın, falan oğulları içinde.

( ve ) *!**الدَّعْوَةُ**: ( *!**الدُّعاءُ** yemeğe ) ve içeceğe (davet)tir.
Ve **اللّحْيانيُّ** onu özellikle **الوَلِيمَة** ile tahsis etti.
Ve **المِصْباح**’ta: *!**والدَّعْوَةُ**; fetha ile, yemekte, **دَعَوْت** الناسَ dediğin zaman (yani) onları senin yanında yemeleri için talep ettiğin vakit, bir isimdir. Denir ki: biz falanın *!**دَعْوَة**’sindeyiz; ve bunun benzeri **الصِّحاح**’tadır.
( ve damme yapılır ), onu **التَّوْشِيح**’te **قطرب**’a nisbet etti ve onu hatalı saydılar; sanki o, onun **مُثَلّث**’indeki sözünü murad ediyor:
وقلت عندي *!دعوة
إن زرتم في رجب
( *!**كالمَدْعاةِ** ), **مَرْماةٍ** gibi.
**الجَوهرِيُّ** dedi ki: *!**الدَّعْوَةُ** yemeğe (davet), fetha iledir. Denir ki: biz falanın *!**دَعْوَةِ**’sinde ve falanın **مَدْعاةِ**’sindeydik; ve o, yemeğe daveti murad ettikleri bir masdardır.

( ve ) *!**الدِّعْوَةُ**, (kesra ile: nesepte *!**الادِّعاءُ** )dır. Denir ki: falan kimse *!**دَعِيٌّ**dür; nesepte *!**الدِّعْوَة** *!ve **الدعوى**’sı apaçıktır.
Dedi ki: bu, Arapların sözünün çoğudur; ancak **عَدِيّ الرِّباب** müstesna; çünkü onlar nesepte **الدَّال**’ı fetha ederler ve onu

yemekte kesra ederler.
Ve **المُحْكَم**’de: kesra **عَدِيّ الرِّباب** içindir, fetha ise Arapların geri kalanı içindir.
Şu hâlde musannifin kusuruna bak: nasıl oldu da **عَدِيّ الرِّباب** için yemeğin *!**دعْوَةِ**’sinde kesrayı zikretmeyi terk etti ve garibi getirdi ki o da dammedir.

( *!**والدَّعِيُّ** , **غَنِيَ** gibi: evlat edindiğin kimsedir ), yani onu kendine oğul edindin; Yüce Allah dedi ki: ﴿ve sizin *!**أَدْعِياءَكم**’ı oğullarınız kılmadı﴾.
( ve ) ayrıca: ( nesebinde itham olunan )dır; cem‘i *!**الأَدْعياءُ**’dur.
( *!**وادَّعاهُ** ): yani ( onu *!**يُدْعَى** kendi babasından başkasına kılmak )tır; **اسْتَلْحَقَه** ve **اسْتَلاطَه** gibi.

( ve ) mecazdandır: ( *!**الأُدْعِيَّةُ** *!ve **الأُدْعُوَّةُ**, ikisi de dammeli: *!**يَتَداعَوْنَ** onunla (yani birbirlerine söyledikleri şey) )dir; ve o, şiirden **الأُغْلُوطات** ve **الأَلْغازِ** gibidir.
( *!**والمُداعاةُ**: *!**المُحاجاةُ**’dır ), ve ben onunla *!**دَاعَيْتُه** *!**أُدَاعِيه**; ve bundan, bazılarının kalemi vasfederek sözü:
حاجَيْتُك يا حَسْنا
ءُ في بيْتٍ من الشِّعْرِبشيءٍ طُولُه شِبْرٌ
وقد يُوفِي على الشِّبْرِله في رَأْسِهِ شَقٌّ
نَظُوفٌ ماؤُه يَجْرِيأَبِينِي لَمْ أَقُلْ هُجْراً
ورَبِّ البَيْتِ والحِجْرِ

( *!ve **تَداَعى** ) ona ( düşman ) her yandan: yani ( yöneldi ).
( ve ) *!**تَداعَتِ** (duvarlar): yani ( yıkıldı ).
Ve **الصِّحاح**’ta: haraplığa *!**تَدَاعَتْ**: yıkılıp çöktü.
Ve denildi ki: *!**تَدَاعَى** bina ve duvar: kırıldı ve yıkılmaya işaret etti.
( *!**ودَاعْيناهُ** ), yani duvarı onların üzerine: yani ( onu ) yanlarından (yani kenarlarından) yıktık; ve bu mecazdır.

( ve ) mecazdandır: ( *!**دَواعِي الدَّهْرِ**: onun dönüşleri/çeşitli halleri )dir; onun teki *!**دَاعِيَةٌ**’dir.
( ve ) denir ki: ( onda *!**دُعْوِيٌّ** yoktur ), damme ile, ( **تُرْكِيَ** gibi ): yani ( hiç kimse ).
**الكِسائي** dedi ki: o, *!**دَعَوْت**’tandır; yani onda *!**يَدْعُو** olan yoktur; ve ancak inkâr ile birlikte söylenir; onu **الجوهريُّ** nakletti.

( *!**وانْدَعَى**: cevap verdi )dir.
**الأَخْفَش** dedi ki: Araplardan, şöyle diyen kimseyi işittim: لو *!**دَعَوْنا** *!**لانْدَعَيْنا** yani elbette cevap verirdik; tıpkı “لو بَعَثُونا لانْبَعَثْنا” dediğin gibi; onu ondan **أَبو بكْرٍ بنُ السَّرَّاج** hikâye etti; **الصِّحاح**’ta böyledir.

Ve ondan istidrâk olunan şeylerdendir:
*!**الدَّعْوَةُ**: bir tek kerre’dir.
*!ve ona hayırla dua ettim ve aleyhine şerle (dua ettim).
Ve **دَعْوَةُ الحَقِّ**: “Allah’tan başka ilâh yoktur” şehadetidir.
*!ve adamı *!**دَعْواً** çağırdı: onu çağırdı ve ona bağırdı.
*!ve **التَّداعِي** *!ve **الادِّعاءُ**: savaşta nisbetlenme/aidiyet bildirme’dir; çünkü onlar isimleriyle *!**يَتَداعَوْن**.
*!ve kum tepeciği *!**تَداعَى**: döküldüğü zaman dökülüp aktı.
*!ve ölüyü *!**دَعا**: onu ağıtla andı; sanki onu çağırmış gibidir.
*!ve **التَّدَعِّي**: ölünün üzerine ağıtçının terennümü’dür.
*!ve **الادّعاءُ**: temenni’dir; ve onunla Yüce Allah’ın sözü tefsir edildi: ﴿ve onlar için *!**يَدَّعُون** olan vardır﴾ yani temenni ettikleri şey; ve o, dua manasına racidir; yani cennet ehlinin *!**يَدَّعِيه** ettiği şey.
Ve onun sözü: *!**تَدْعُو** مَنْ أَدْبَر وتَوَلَّى: yani onlara münker ve mekruh fiilleri yaparsın.
*!ve **الدُّعاءُ**: ibadet ve istiğase’dir; ikincidendir: ﴿*!**وَادْعوا شُهداءَكُم**﴾ yani onlarla istiğase edin.
Ve derler ki: *!**دَعانا** bir yağmur, otlanmış bir beldeye düştü; yani ona yönelmemizin sebebi oldu.
*!ve **الدُّعاةُ**: hidayet veya dalalet biatine *!**يَدْعُونَ** olan bir kavimdir; onların teki *!**داعٍ**’dir.
Ve *!**الادّعاءُ**, haber verme manasını içerebilir; böylece bâ harfi caiz olarak girer; denir ki: falan kimse bir kerem fiiline *!**يَدَّعي** ile (yani) bununla kendi nefsi hakkında haber verir.
Ve onun *!**مَساعٍ** *!ve **مَداعٍ**’ı vardır; yani özellikle savaşta menkıbeler/övünülecek işler; ve bu mecazdır.
Ve mecazın mecazındandır: *!**تَدَاعَتْ** Benî’nin develeri…

فلânın …, zayıflıktan parçalanıp dağıldığı zaman.

“Bu işe seni ne *!davet etti”: yani seni ona çeken ve seni zorlayan şey nedir?

“Bulut, şimşek ve gök gürültüsüyle her yandan *!birbirini çağırdı”: her yönden gök gürlediği ve şimşek çaktığı zaman.

Ebû Adnân dedi ki: Yerdeki her şey, bir şeye muhtaç olduğunda, onunla *!çağırmış olur; elbiseleri eskimiş kimse için: “Elbiselerin *!çağırdı”: yani başka(larını) giymeye muhtaç oldun.

“*!المُدَّعَى”: nesebinde itham edilen.

“*!الدَّاعِي”: azap eden.

“Allah onu *!çağırdı”: ona azap etti.

“Harb için *!birbirlerini çağırdılar”: hazırlandılar.

“Kitabı *!çağırdı”: onu hazır bulundurdu; “Güzel koku onun burnunu *!çağırdı”: kokusunu buldu da onu talep etti.

Misbâh’ta: *!الدّعْوَى’nın çoğulu *!دَعاوِيَ’dir; **الواو**’un kesresiyle ve fethasıyla.

Bazıları dedi ki: fetha daha evlâdır; çünkü Araplar hafifletmeyi tercih etti de fetha verdi ve müfredin üzerine bina edildiği te’nîs **ألف**’ını muhafaza etti; bu, Ebû’l-Abbâs Ahmed b. Vellâd’ın sözünden anlaşılandır;

Bazıları dedi ki: kesre daha evlâdır; bu da Sîbeveyh’in sözünden anlaşılandır.

İbn Cinnî dedi ki: “حبْلَى” ve “حَبالَى” dediler, **اللام**’ın fethasıyla; asl(ı) “حِبالى”dır, kesreyle; tıpkı *!دَعْوَى ve *!دَعاوِي gibi.

Tehzîb’de: Yezîdî dedi ki: Bu işte *!دَعْوى ve *!دَعاوَى vardır; yani talepler; ve bazı nüshalarda **الواو**’un hem fethası hem kesresiyle birlikte ضبط edilmiştir.

“*!الدَّعَّاءُ”, “ككَّتانٍ” (gibi): çok *!الدُّعاءِ olan; bununla, İbnü’l-Mübârek’ten (rivayetle) Bağdatlı Ebû Ca‘fer Muhammed b. Mus‘ab meşhur oldu; İbn Hanbel de onu övdü.

Ve *!دَعْوان diye adlandırdılar.

“*!ودِعايَةُ الإسْلامِ”, kesreyle, ve onun *!ودَاعِيَته’si: onun *!دَعْوَته’si.

“*!والدَّاعِيَةُ” de: *!الدّعْوَى.

“*!والدّعاءُ”:

İman; Buhârî şârihleri onu zikretti.

Ferrâ dedi ki: Onun yanında *!دُعَوَاء denir, “ككُرَمَاءَ” gibi; onları yemeğe çağırdı; tekili *!دَعِيٌّ’dir, “كغَنِيَ” gibi.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

١
1 دَعَوْتُ ذ and دَعَيْتُ signify the same: (Fr, K and TA in art. دعى:) the aor. of the former is أَدْعُو, (TA in that art.,) sec. pers. fem. sing. تَدْعِينَ and تَدْعُوِينَ and تَدٌعُيْنَ, the last with an inclination to the sound of a dammeh in the vowel of the ع [so that it is between a kesreh and a dammeh], and sec. pers. masc. and fem. pl. تَدْعُونَ: (S, TA:) aor. of the latter verb أَدْعِى: inf. n. دُعَآءٌ. (TA in art. دعى.) دُعَآءٌ [generally] signifies [or implies] The act of seeking, desiring, asking, or demanding. (KT.) ― -b2- You say, دَعَا اللّٰهَ, (K,) first pers. دَعَوْتُ, aor. أَدْعُو, (Msb,) inf. n. دُعَآءٌ (Msb, K) and دَعْوَى, (K,) in which latter the alif [written ى] is to denote the fem. gender, [and therefore the word is without tenween,] (TA,) He prayed to God, supplicated Him, or petitioned Him humbly, (Msb, K, TA,) desiring to obtain some good that He had to bestow. (Msb, TA.) And دَعَوْتُ اللّٰهَ لَهُ [I prayed to God for him]; and عَلَيْهِ [against him]; inf. n. دُعَآءٌ: (S:) [and دَعَوْتُ لَهُ I prayed for him, or blessed him; and دَعَوْتُ عَلَيْهِ I prayed against him, or cursed him:] and دَعَوْتُ لَهُ بِخَيْرٍ [I supplicated for him good]; and دَعَوْتُ عَلَيْهِ بِشَرٍّ [I imprecated upon him evil]. (TA.) ― -b3- دَعَا بِالكِتَابِ He desired, or required, or requested, that the writing, or book, should be brought. (TA.) And دَعَا أَنْفُهُ الطِّيبَ His nose, perceiving its odour, desired the perfume. (TA.) ― -b4- [Hence,] دَعَا بِهِ, said of anything in the earth, means It needed it; or required it: [and so دَعَا اـِلَيْهِ: one says of a wall, دَعَا اـِلَى اـِصْلَاحِهِ It needed, or required, its being repaired: (see 10 in art. رم:) and] one says to him whose clothes have become old and worn out, قَدْ دَعَتْ ثِيَابُكَ [Thy clothes have become such as to need thy putting on others; or] thou hast become in need of putting on other clothes. (Aboo-'Adnلn, TA.) [See also 10.] ― -b5- دَعَوْتُهُ, (S, MA, Mgh, Msb,) and دَعَوْتُ بِهِ, (MA, [and of frequent occurrence,]) inf. n. [دُعَآءٌ and] دَعْوٌ, (TA, [but the former is more common,]) also signify I called him, called out to him, or summoned him, (S, MA, Mgh, Msb,) syn. نَادَيْتُهُ, (Mgh, Msb,) or الدُّعَآءُ is to the near and النِّدَآءُ is to the distant, (Kull p. 184,) and desired him to come, to come forward, or to advance; (Msb;) and ↓ اِسْتَدْعَيْتُهُ signifies the same, (S, MA,) [i. e.] I called him to myself. (MA.) One says, دَعَا المُؤَذِّنُ النَّاسَ اـِلَى الصَّلَاةِ [The مؤذّن called the people to prayer]. (Msb.) And the saying of En-Nahdee كُنَّا نَدْعُو وَنَدَعُ means We used to call, or invite, them to ElIslلm at one time, and to leave doing so at another time. (Mgh.) And دَعَوْتُ النَّاسَ, (Msb,) inf. n. دُعَآءٌ and دَعْوَةٌ, (S,) or the latter is a simple subst., (Msb,) and مَدْعَاةٌ, (S, [app. there mentioned as an inf. n., agreeably with many other instances,]) means also I invited people to eat with me, or at my abode. (Msb.) ― -b6- [Hence,] مَا دَعَاكَ اـِلَى هٰذَا الأَمْرِ What drew, led, induced, or caused, and constrained, or drove, thee to do this thing? (TA.) And دَعَانَا غَيْثٌ وَقَعَ بِبَلَدٍ قَدْ أَمْرَعَ, i. e. [Rain that fell in a region which had become abundant in herbage invited us thither, or] was the cause of our seeking its herbage. (TA.) And يَدْعُومَا بَعْدَهُ, (S, Mgh, K, *) or يَدْعُومَا وَرَآءَهُ مِنَ اللَّبَنِ, (Nh, TA,) [It draws, or attracts, what is to come after it, of the milk,] said of some milk left in the udder. (S, Nh, Mgh, K, TA.) And دَعَاهُ اـِلَى الأَمِيرِ He drove him, or urged him to go, [but more commonly meaning he summoned him,] to the prince, or commander. (K, * TA. [In the TK, الى الأَمْرِ to the thing, or affair.]) ― -b7- [Hence likewise,] الدُّعَآءُ signifies also The calling to one's aid: thus, [in the Kur ii. 21,] وَادْعُوا شُهَدَآءَكُمْ means And call ye to your aid [your helpers]. (TA.) ― -b8- And دَعَا المَيِّتَ He called upon the dead, praising him, and saying, Alas for such a one! or he wailed for, wept for, or deplored the loss of, the dead, and enumerated his good qualities and actions; as though he called him. (TA. [See also 5.]) ― -b9- And دَعَوْتُهُ زَيْدًا and بِزَيْدٍ (tropical:) I called him, i. e. named him, Zeyd. (Msb, K, TA.) And دَعَوْتُهُ بِابْنِ زَيْدٍ (assumed tropical:) I called him, i. e. asserted him to be, the son of Zeyd. (Msb.) ― -b10- دَعَاهُ اللّٰهُ (assumed tropical:) God destroyed him: [as though He called him away:] whence تَدْعُو مَنْ أَدْبَرَ وَتَوَلَّى, in the Kur lxx. 17, [describing the fire of Hell,] (assumed tropical:) It shall destroy him who shall have gone back from the truth and turned away from obedience: or this means (tropical:) it shall draw, and bring, &c.: or it refers to the زَبَانِيَة of Hell [i. e. the tormentors of the damned]: (Bd:) or it means (assumed tropical:) it will do to them hateful deeds. (TA.) [Also] God punished him, or tormented him. (TA.) And دَعَاهُ اللّٰهُ بِمَكْرُوهٍ (tropical:) God caused an evil, or abominable, event to befall him. (ISd, Z, K.) ― -b11- دَعَا فِى الضَّرْعِ (tropical:) He left some milk, such as is termed دَاعِيَة, in the udder. (M, K, TA.) Accord. to IAth, دَاعِيَةٌ is an inf. n., like عَاقِبَةٌ and عَافِيَةٌ. (TA.)

مُدَاعَاةٌ
3 مُدَاعَاةٌ دعيميص signifies (tropical:) The proposing an enigma or enigmas to a person; or the contending with another in doing so; syn. مُحَاجَاةٌ. (S, K, TA.) You say, دَاعَيْتُهُ (tropical:) I proposed to him an enigma or enigmas; &c. (TA.) A poet says,
أُدَاعِيكَ مَا مُسْتَصْحَبَاتٌ مَعَ السُّرَى
حِسَانٌ وَمَا آثَارُهَا بِحِسَانِ
[(assumed tropical:) I propose to thee an enigma: What are things that are taken as companions in night-journeying, good, and the effects whereof are not good?]: meaning swords. (S.) ― -b2- And The asking a thing of one much, so as to weary; as also مُحَاجَاةٌ. (K.) ― -b3- دَاعَيْنَا الحَائِطَ عَلَيْهِمْ (tropical:) We pulled down, or demolished, the wall upon them, from the sides [or foundations] thereof. (K, * TA.) ― -b4- [Golius assigns other significations to دَاعَى, for which I find no authority: namely, “ Convocavit ad Deum propheta, prوco sacer, ” followed by an accus.: and “ Contendit contra alium: Provocavit: pecul. rem vindicans sibi vel arrogans. ”]

أَدْعَاهُ
4 أَدْعَاهُ ذ [so in some copies of the K; in other copies ↓ اِدَّعَاهُ; the former of which I regard as the right reading;] He made him to assert his relationship as a son [for يُدْعَى, in my copies of the K, I read ↓ يَدَّعِى, syn. with يَعْتَزِى,] to one who was not his father. (K.) [SM, who appears to have read ↓ اِدَّعَاهُ, says that it is like اِسْتَلْحَقَهُ and اِسْتَلَاطَهُ.]

التَّدَعِّى
5 التَّدَعِّى التدعى التدعي [inf. n. of تَدَعَّتْ] signifies The تَطْرِيب [or singing, or quavering or trilling and prolonging of the voice, or prolonging and modulating of the voice,] of a woman wailing for the dead. (TA. [See دَعَا المَيِّتَ, above.])

التَّدَاعِى
6 التَّدَاعِى التداعى التداعي تداعي signifies The calling, summoning, or convoking, one another. (Mgh.) You say, تَدَاعَوْ لِلْحَرْبِ [They called, summoned, or convoked, one another for war: and hence,] (assumed tropical:) they prepared themselves for war. (TA.) And تَدَاعَوْا عَلَيْهِ, (Msb, K,) or عَلَى بَنِى فُلَانٍ, (T, M,) They collected themselves together, (K,) or called one another so that they assembled together, (M,) or leagued together, and called one another to mutual aid, (T, Msb, *) against him, (Msb, K,) or against the sons of such a one. (T, M.) And تَدَاعَى عَلَيْهِ العَدُوُّ مِنْ كُلِّ جَانِبٍ (assumed tropical:) The enemy advanced against him from every side. (K, * TA.) ― -b2- [Hence,] تَدَاعَتِ السَّحَابَةُ بِالبَرْقِ وَالرَّعْدِ مِنْ كُلِّ جَانِبٍ (assumed tropical:) The cloud lightened and thundered from every quarter. (TA.) And تَدَاعَى البُنْيَانُ, (Mgh, Msb,) or البِنَآءُ, (TA,) (tropical:) The building cracked in its sides, (Msb,) or became much broken, (TA,) and gave notice of falling to ruin: (Msb, TA:) or cracked in several places, without falling; and in like manner, تَدَاعَتِ الحِيطَانُ, (Mgh,) the walls cracked in several places, without falling: (Mgh, K: *) and تَدَاعَتِ الحِيطَانُ لِلْخَرَابِ the walls fell to ruin by degrees; syn. تَهَادَمَت: (S:) [but Mtr says,] تَدَاعَتْ اـِلَى الخَرَابِ is a vulgar phrase; not [genuine] Arabic. (Mgh.) And تداعى said of a sand-hill, (assumed tropical:) It, being put in notion, or shaken in its lower part, poured down. (Msb.) And [hence,] تَدَاعَتْ اـِبِلُ بَنِى فُلَانٍ (tropical:) (tropical:) The camels of such a one became broken by emaciation. (TA.) ― -b3- تَدَاعَوْ بِالأَلْقَابِ They called one another by surnames, or nicknames. (Msb.) ― -b4- التَّدَاعِى also signifies (assumed tropical:) The trying one another with an enigma or enigmas; or contending, one with another, in proposing an enigma or enigmas; syn. التَّحَاجِى. (TA in art. حجو.) You say, بَيْنَهُمْ أُدْعِيَّةٌ يَتَدَاعُوْنَ بِهَا (assumed tropical:) [Between them is an enigma with which they try one another; or by proposing which they contend, one with another]. (S, K. *) ― -b5- يَتَدَاعَوْنَ فَصْلَ الخِطَابِ (assumed tropical:) They compete, one with another, [as though each one challenged the others,] in discoursing of the science of chasteness of speech, and eloquence. (Har p. 446.) ― -b6- See also 8, in two places. -A2- [It is also used transitively:] you say, تَدَاعَوُا القَوْمَ They [together] called the people. (Mgh in art. نقض. [See 6 in that art.])

اندعى
7 اندعى اندعى اندعي i. q. أَجَابَ. (K.) Akh heard one or more of the Arabs say, لَوْدَعَوْنَا لَانْدَعَيْنَا, meaning لَأَجُبْنَا [i. e. Had they called us, &c., we had certainly answered, or replied, or assented, or consented]. (S.)

اِدَّعَى
8 اِدَّعَى أدعى أدعي ادعى ادعي دعا ٱدعى He asserted a thing to be his, or to belong to him, or to be due to him, either truly or falsely: (K, * TA:) he claimed a thing; laid claim to it; or demanded it for himself: and he desired a thing; or wished for it. (Msb.) And اِدَّعَوُا الشَّىْءَ and الشىء ↓ تَدَاعَوُا signify the same [i. e. They claimed the thing, every one of them for himself]. (Mgh.) You say, اِدَّعَيْتُ عَلَى فُلَانٍ كَذَا [I asserted myself to have a claim upon such a one for such a thing; preferred a claim against such a one for such a thing; or claimed of such a one such a thing]. (S.) And اِدَّعَى زَيْدٌ عَلَى عَمْرو مَالًا [Zeyd asserted himself to have a claim upon 'Amr for property; or preferred a claim against 'Amr &c.]. (Mgh.) And اِدَّعَيْتَ عَلَىَّ مَا لَمْ أَفْعَلْ [Thou hast asserted against me, or charged against me, or accused me of, that which I have not done]. (S and K in art. شرب, and S in art. اكل.) هٰذَا الَّذِى كُنْتُمْ بِهِ تَدَّعُونَ, in the Kur [lxvii. 27], means This is that on account of which ye used to assert vain and false things: or which ye used to deny, or disbelieve: or, accord. to Fr, the latter verb may here be used in the sense of تَدْعُونَ; and the meaning may be, this is that which ye desired to hasten, and for which ye prayed to God in the words of the Kur [viii. 32], “ O God, if this be the truth from Thee, then rain Thou upon us stones from Heaven, or bring upon us some [other] painful punishment: ” it may be from الدُّعَآءُ: and it may be from الدَّعْوَى: (TA:) [i. e.] it means this is that which ye used to demand, and desire to hasten; from الدُّعَآءُ: or that which ye used to assert, [namely,] that there will be no raising to life; from الدَّعْوَى. (Bd.) And وَلَهُمْ مَا يَدَّعُونَ, in the Kur [xxxvi. 57], is explained as meaning And they shall have what they desire, or wish for; which is referrible to the meaning of الدُّعَآءُ. (TA.) ― -b2- You say also, اِدَّعَى غَيْرَ أَبِيهِ [He asserted the relationship of father to him of one who was not his father; or claimed as his father one who was not his father]. (T, Mgh, Msb.) And يَدَّعِى اـِلَى غَيْرِ أَبِيهِ [He asserts his relationship as a son, or claims the relationship of a son, to one who is not his father]. (T, Msb. See 4, in three places.) And يَدَّعِيهِ غَيْرُ أَبِيهِ [One who is not his father asserts him to be his son; or claims him as his son]. (T, Msb.) الاِدِّعَآءُ in war signifies The asserting one's relationship; syn. الاِعْتِزَآءُ; (S, TA;) as also ↓ التَّدَاعِى; (TA;) i. e. the saying “ I am such a one the son of such a one. ” (S.) And [hence] sometimes it includes the meaning of Informing, or telling; and therefore بِ may be prefixed to its objective complement; so that one says, فُلَانٌ يَدَّعِى بِكَرَمِ فِعَالِهِ, i. e. Such a one informs of the generosity of his deeds. (Msb.)

10 اـِسْتَدْعَوَ see 1, near the middle of the paragraph. ― -b2- [Hence, استدعى signifies also It called for, demanded, required, or invited, a thing. See also دَعَابِهِ.]

دَعْوَةٌ
دَعْوَةٌ دع دعا دعوه دعوة ودع [as an inf. n. of un.] signifies A single time or act (S, Msb) [of prayer and of imprecation, as is indicated in the S, and also, though less plainly, in the TA]. See دُعَآءٌ. ― -b2- [Also, as such, A call.] You say, هُوَمِنِّى دَعْوَةُ الرَّجُلَ (K, TA) and الكَلْبِ, and دَعْوَةَ الرَّجُلِ and الكَلْبِ, in the former case دعوة being used as a simple subst., and in the latter case as an adv. n., (TA,) meaning قَدْرُ مَا بَيْنِى وَبَيْنَهُ ذَاكَ [i. e. He, or it, is distant from me the space of the call of the man and of the dog]. (K, TA.) And لَهُمُ الدَّعْوَةُ عَلَى غَيْرِهِمْ The call is to them before the others of them: (K, TA: [يَبْدَأُ in the CK is a mistake for يُبْدَأُ:]) accord. to the T and the Nh, in the case of gifts, or pay, or salary. (TA.) ― -b3- The call to prayer: whence, in a trad., الدَّعُوَةُ فِى الحَبَشَةِ [meaning The office of calling to prayer rests among the Abyssinians]; (JM, TA;) said by the Prophet in preference of his مُؤَذِّن Bilلl. (JM.) ― -b4- A call, or an invitation, to El-Islلm. (Mgh.) You say, أَدْعُوكَ بِدَعْوَةِ الاـِسْلَامِ and السلام ↓ دِعَايَةِ and الاسلام ↓ دَاعِيَةِ, meaning I call thee, or invite thee, by the declaration of the faith whereby the people of false religions are called: دَاعِيَةٌ being an inf. n. syn. with دَعْوَةٌ, like عَافِيَةٌ and عَاقِبَةٌ: (JM:) دَعْوَةُ الاـِسْلَامِ and ↓ دَعايَتُهُ and ↓ دَاعِيَتُهُ signify the same: and دَعْوَةُ الحَقِّ [in like manner] means the declaration that there is no deity but God. (TA.) ― -b5- An invitation to food, (S, M, Msb, K, TA,) and to beverage; or, accord. to Lh, specially a repast, feast, or banquet, on the occasion of a wedding or the like: (TA:) thus pronounced by most of the Arabs, except 'Adee of Er-Rabلb, who pronounce it, in this sense, ↓ دِعْوَةٌ: (A 'Obeyd, S, M, Msb:) it is an inf. n. in this sense, (S,) or a simple subst.: (Msb:) and ↓ دُعْوَةٌ signifies the same; (K;) or, as some say, this, which is given as on the authority of Ktr, is a mistake: (TA:) and so does ↓ مَدْعَاةٌ [app. an inf. n.]. (S, Msb, K.) You say, كُنَّافِى دَعْوَةِ فُلَانٍ and ↓ مَدْعَاتِهِ, meaning [We were included in] the invitation (دُعَآء [see 1]) of such a one to food: (S, Msb: [but in the latter, نَحْنُ, in the place of كُنَّا:]) [or we were at the repast, or feast, or banquet, of such a one; for] you say [also] دَعَاهُ اـِلَى الدَّعْوَةِ and ↓ الى المَدْعَاةِ [He invited him to the repast, or feast, or banquet: and in this sense دَعْوَة is commonly used in the present day]. (MA.) ― -b6- See also دِعْوَةٌ: ― -b7- and دَعْوَى. ― -b8- Also i. q. حَلِفٌ or حَلْفٌ (accord. to different copies of the K) [both in the sense of Confederation to aid or assist]: (K, TA:) [whence] one says, دَعْوَةٌ فُلَانٍ فِى بَنِى فُلَانٍ [meaning The confederation of such a one is with the sons of such a one]. (TA.)

دُعْوَةٌ
دُعْوَةٌ دع دعا دعوه دعوة ودع : see the next preceding paragraph.

دِعْوَةٌ
دِعْوَةٌ دع دعا دعوه دعوة ودع respects relationship, (S, Msb,) like ↓ دَعْوَى or دَعْوَى فِى النَّسَبِ; (S;) meaning A claim in respect of relationship; (K;) [i. e.] one's claiming as his father a person who is not his father; (Az, Mgh, Msb;) [in other words,] one's claiming the relationship of a son to a person who is not his father: or one's being claimed as a son by a person who is not his father: (Az, Msb:) thus pronounced by most of the Arabs, except 'Adee of Er-Rabلb, who pronounce it, in this sense, ↓ دَعْوَةٌ. (S, Msb.) See also دَعْوَى. ― -b2- Also Kindred, or relationship, and brotherhood: so in the saying, لِى فِىالقَوْمِ دِعْوَةٌ [I have in, or among, the people, or company of men, kindred, or relationship, and brotherhood]. (Ks, Msb.) ― -b3- See also دَعْوَةٌ.

دَعْوَى
دَعْوَى دعوى دعوي : see دُعَآءٌ, in five places. ― -b2- Also a subst. from 8; (S, M, Mgh, Msb, TA;) omitted in the K, though better known than the sun; (TA;) and so ↓ دَعَاوَةٌ (M, Msb, K) and ↓ دِعَاوَةٌ and ↓ دِعْوَةٌ, (M, K,) accord. to the general pronunciation, (M, TA,) and ↓ دَعْوَةٌ, (M, K,) accord. to the pronunciation of 'Adee of Er-Rabلb, (M, TA,) and ↓ دَاعِيَةٌ; (TA, there said to be syn. with دَعْوَى;) [meaning An assertion that a thing belongs to one, or is due to one; a claim; as is indicated in the S and Mgh and K &c.;] a demand; a suit; (Yz, Az, Msb;) whether true or false: (Mgh, K, TA:) the pl. of دَعْوَى is دَعَاوٍ and دَعَاوَى; the former of which is preferable accord. to some, being, as IJ says, the original form; but some say that the latter is preferable: (Msb:) [the latter only is mentioned in the Mgh:] the alif in the sing. [written ى] is a sign of the fem. gender; and therefore the word is without tenween. (Mgh.) Yz mentions the sayings, لِى فِى هٰذَا الأَمْرِ دَعْوَى I have, in respect of this thing, [a claim or] a demand, and دَعَاوَى or دَعَاوٍ [claims or] demands, as written in different copies. (Az, Msb.) And لَوْ أُعْطِىَ النَّاسُ بِدَعَاوِيهِمْ [If men were given according to their claims, or demands,] occurs in a trad. (Msb.) ― -b3- See also دِعْوَةٌ.

دُعْوِىٌّ
دُعْوِىٌّ دعوى دعوي is a word used only in negative sentences: (S:) you say, مَا بِالدَّارِ دُعْوِىٌّ There is not in the house any one: (S, K: *) Ks says that it is from دَعَوْتُ, and [properly] means لَيْسَ فِيهَا مَنْ يَدْعُو [there is not in it one who calls, &c.]. (S.)

دُعَآءٌ
دُعَآءٌ دعآء is an inf. n. of 1; (Msb, K;) as also ↓ دَعْوَى: (K:) the former is originally دُعَاوٌ: (S:) [both, used as simple substs., signify A prayer, or supplication, to God:] and the pl. of the former is أَدْعِيَةٌ. (S.) IF says that some of the Arabs, for ↓ دَعْوَةٌ, say ↓ دَعْوَى, with the fem. alif [written ى]. (Msb, TA.) One says, اَللّٰهُمَّ المُسْلِمِينَ ↓ أَشْرِكْنَا فِى دَعْوَى, meaning [O God, make us to share] in the prayer (دُعَآء) of the Muslims. (TA.) And hence, in the Kur [x. 10], فِيهَا سُبْحَانَك اللّٰهُمَّ ↓ دَعْوَاهُمْ [Their prayer in it shall be سبحانك اللّٰهمّ]. (TA.) [دُعَآءٌ followed by لِ signifies An invocation of good, a blessing, or a benediction: followed by عَلَى, an imprecation of evil, a curse, or a malediction.] سُورَهُ الدُّعَآءِ is a title of The first chapter of the Kur-لn. (Bd.) ― -b2- [Hence,] دُعَآءٌ signifies also Adoration, worship, or religious service. (TA.) ― -b3- And i. q. اـِيمَانٌ [i. e. Belief; particularly in God, and in his word and apostles &c.: faith: &c.]: a meaning mentioned by the Expositors of El-Bukhلree. (TA.) ― -b4- [Also A call, or cry; and so ↓ دَعْوَى, as in the Kur vii. 4 (where the latter is explained by Bd as syn. with the former) and xxi. 15.] ― -b5- And [particularly] A calling, or crying, for aid or succour. (TA.)

دَعِىٌّ
دَعِىٌّ دعا دعى دعي ودع One invited to a repast: pl. دُعَوَآءُ; as in the saying عِنْدَهُ دُعَوَآءُ [With him, or at his abode, are guests invited to a repast]. (TA.) ― -b2- One who makes a claim in respect of relationship; (S;) [i. e.] one who claims as his father a person who is not his father; (Az, Mgh, Msb;) [in other words,] one who claims the relationship of a son to a person who is not his father: or one who is claimed as a son by a person who is not his father; (Az, Msb;) an adopted son: (S, K:) pl. أَدْئِيَآءُ, (S,) which is anomalous; (Bd in xxxiii. 4;) occurring in the Kur [in the verse just referred to], where it is said, وَمَاجَعَلَ أَدْئِيَاءَكُمْ أَبْنَآءَكُمْ (S) Nor hath He made your adopted sons to be your sons in reality. (Jel.) ― -b3- And One whose origin, or lineage, or parentage, is suspected; (K, TA;) as also ↓ مَدْعِىٌّ: pl. of the former as in the next preceding sentence. (TA.)

دَعَاوَةٌ
دَعَاوَةٌ دعاوه دعاوة and دِعَاوَةٌ: see دَعْوَى.

دِعَايَةٌ
دِعَايَةٌ دعايه دعاية : see دَعْوَةٌ, in two places.

دَعَّآءٌ
دَعَّآءٌ دعآء One who prays, or supplicates God, or who calls, &c., much, or often. (TA.)

الدَّعَّآءَةُ
الدَّعَّآءَةُ الدعآءه الدعآءة [an epithet in which the quality of a subst. predominates;] The سَبَّابَة [or fore finger]; (K;) i. e. the finger with which one calls [or beckons]. [TA.)

دَاعٍ
دَاعٍ داع داعي [Praying, or supplicating God:] calling, or summoning: (Mgh:) [inviting:] and particularly, [as an epithet in which the quality of a subst. predominates,] one who calls, or summons, or invites, to obey a right or a wrong religion: (TA:) pl. دُعَاةٌ (Mgh, Msb, TA) and دَاعُونَ. (Msb, TA.) [Hence,] دَاعِى اللّٰهِ [God's summoner, or inviter; i. e.] the prophet: (K:) and also, (Msb, K,) or simply الدَّاعِى, (TA,) The مُؤَذِّن [or summoner to prayer]. (Msb, K, TA.) [Hence also, دَاعِى المَنَايَا The summoner of death, lit. of deaths; like طَارِقُ المَنَايَا] ― -b2- See also the next paragraph, in two places. ― -b3- Also A punisher. (TA.)

دَاعِيَةٌ
دَاعِيَةٌ داعي داعيه داعية : see دَعْوَةٌ, in two places: ― -b2- and see also دَعْوَى. ― -b3- دَاعِيَّةٌ اللَّبَنِ The remainder of the milk, (K,) or what is left, of the milk, in the udder, (S, Mgh,) that draws, or attracts, (K,) or in order that it may draw, or attract, (S, Mgh,) what is to come after it; (S, Mgh, K; *) as also اللَّبَنِ ↓ دَاعِى, occurring in a trad., where it is said, دَعْ دَاعِىَ اللَّبَنِ [Leave thou the remainder of the milk, in the udder, that is to draw, or attract, what is to come after it]; (S, Mgh;) i. e. do not exhaust it entirely. (Mgh.) ― -b4- Hence, دَاعِيَةٌ is metaphorically applied to signify (tropical:) A mean, or means; a cause; or a motive; (Har p. 306;) [as also ↓ دَاعٍ, often used in these senses in the present day;] and so, in an intensive sense, ↓ مَدْعَاةٌ [properly signifying a cause of drawing, attracting, or inducing, &c., originally مَدْعَوَةٌ, being a noun of the same class as مَبْخَلَةٌ and مَجْبَنَةٌ]: (Idem p. 86:) [the pl. of the first is دَوَاعٍ.] ― -b5- Also (assumed tropical:) The cry of horsemen in battle; (K;) as being a call to him who will aid, or succour. (TA.) ― -b6- دَوَاعِى الصَّدْرِ (assumed tropical:) The anxiety [or rather anxieties] of the bosom. (Ham p. 509.) ― -b7- دَوَاعِى الدَّهْرِ (tropical:) The vicissitudes of fortune: (K, TA:) sing. دَاعِيَةٌ. (TA.)

أُدْعُوَّةٌ
أُدْعُوَّةٌ ذ : see what next follows.

أُدْعِيَّةٌ
أُدْعِيَّةٌ ذ (S, K) and ↓ أُدْعُوَّةٌ (K) An enigma; a riddle; (S, K; *) like أُحْجِيَّةٌ [and أُحْجُوَّةٌ]; and including such as is in verse, like that quoted above, in the second paragraph of this article. (S.)

مَدْعَاةٌ
مَدْعَاةٌ مدعاه مدعاة : see دَعْوَةٌ, latter part, in three places: ― -b2- and see also دَاعِيَةٌ: [pl. مَدَاعٍ. ― -b3- Hence the saying,] لَهُ مَسَاعٍ وَمَدَاعٍ, i. e. (tropical:) [He possesses means of attaining honour and elevation, and] causes of glorying, or memorable and generous qualities, especially in war. (TA.)

مَدْعُوٌّ
[ مَدْعُوٌّ مدعو مدعي pass. part. n. of 1; as also ↓ مَدْعِىٌّ.]

مَدْعِىٌّ
مَدْعِىٌّ مدعى مدعي مدعيي : see what next precedes: ― -b2- and see also دَعِىٌّ, last sentence.

مُدَّعًى
مُدَّعًى مدعى مدعي مدعيي Claimed property [&c.]: مُدَّعًى بِهِ is nought. (Mgh.) ― -b2- مُدَّعًى عَلَيْهِ One upon whom a claim is made for property [&c.]. (Mgh.) [A defendant in a law-suit.]

مُدَّعٍ
مُدَّعٍ مدع مدعي Claiming property [&c.]; a claimant. (Mgh.) [A plaintiff in a law-suit.]

##### Türkçe

١
1 **دَعَوْتُ** ذ ve **دَعَيْتُ** aynı şeye delâlet eder: (Fr, K ve TA, **دعى** maddesinde:) birincisinin muzârîsi **أَدْعُو**’dur, (TA, o maddede,) ikinci şahıs müennes tekil **تَدْعِينَ** ve **تَدْعُوِينَ** ve **تَدٌعُيْنَ**; sonuncusu, **ع**’ın harekesindeki ünlüde bir damme sesine meyil ile [böylece kesre ile damme arasında olacak şekilde]; ve ikinci şahıs müzekker ve müennes çoğul **تَدْعُونَ**: (S, TA:) ikinci fiilin muzârîsi **أَدْعِى**: mastar **دُعَآءٌ**. (TA, **دعى** maddesinde.) **دُعَآءٌ** [genellikle] arama, isteme, sorma yahut talep etme fiilini ifade eder [veya bunu gerektirir]. (KT.) ― -b2- Sen dersin ki, **دَعَا اللّٰهَ**, (K,) birinci şahıs **دَعَوْتُ**, muzârî **أَدْعُو**, (Msb,) mastar **دُعَآءٌ** (Msb, K) ve **دَعْوَى**, (K,) ki bunda ikincisinde elif [yazılışı ى] müennesliği göstermek içindir, [dolayısıyla kelime tenvinsizdir,] (TA,) “Allah’a dua etti, O’na yalvardı yahut O’na alçakgönüllülükle niyazda bulundu,” (Msb, K, TA,) O’nun vermekte olduğu bir hayrı elde etmeyi isteyerek. (Msb, TA.) Ve **دَعَوْتُ اللّٰهَ لَهُ** [Allah’a onun için dua ettim]; ve **عَلَيْهِ** [ona karşı]; mastar **دُعَآءٌ**: (S:) [ve **دَعَوْتُ لَهُ** onun için dua ettim yahut onu hayırla andım; ve **دَعَوْتُ عَلَيْهِ** ona karşı dua ettim yahut ona lânet ettim:] ve **دَعَوْتُ لَهُ بِخَيْرٍ** [onun için hayır diledim]; ve **دَعَوْتُ عَلَيْهِ بِشَرٍّ** [ona şer beddua ettim]. (TA.) ― -b3- **دَعَا بِالكِتَابِ** “yazının yahut kitabın getirilmesini istedi, yahut gerekli gördü, yahut talep etti.” (TA.) Ve **دَعَا أَنْفُهُ الطِّيبَ** “burnu, kokusunu algılayarak, güzel kokuyu istedi.” (TA.) ― -b4- [Bundan dolayı,] **دَعَا بِهِ**, yer içindeki herhangi bir şey hakkında söylendiğinde, “ona ihtiyaç duydu; yahut onu gerekli gördü” demektir: [ve böylece **دَعَا اـِلَيْهِ**: bir duvar hakkında şöyle denir, **دَعَا اـِلَى اـِصْلَاحِهِ** “onun onarılmasına ihtiyaç duydu, yahut onu gerekli gördü:” (**رم** maddesinde 10’a bak:) ve] elbiseleri eskiyip yıpranan kimseye şöyle denir, **قَدْ دَعَتْ ثِيَابُكَ** [“elbiselerin, başkalarını giymene ihtiyaç duyacak hâle geldi;” yahut] “başka elbiseler giymeye muhtaç oldun.” (Aboo-'Adnلn, TA.) [10’a da bak.] ― -b5- **دَعَوْتُهُ**, (S, MA, Mgh, Msb,) ve **دَعَوْتُ بِهِ**, (MA, [ve çokça vâkidir,]) mastar [**دُعَآءٌ** ve] **دَعْوٌ**, (TA, [lâkin birincisi daha yaygındır,]) ayrıca “onu çağırdım, ona seslendim yahut onu davet ettim,” (S, MA, Mgh, Msb,) eş anlamlısı **نَادَيْتُهُ**, (Mgh, Msb,) yahut **الدُّعَآءُ** yakına, **النِّدَآءُ** uzağadır, (Kull s. 184,) ve “gelmesini, öne gelmesini yahut ilerlemesini istedim;” (Msb;) ve ↓ **اِسْتَدْعَيْتُهُ** aynı mânaya gelir, (S, MA,) [yani] “onu kendime çağırdım.” (MA.) Şöyle denir: **دَعَا المُؤَذِّنُ النَّاسَ اـِلَى الصَّلَاةِ** [“**مؤذّن** insanları namaza çağırdı”]. (Msb.) Ve En-Nahdee’nin sözü **كُنَّا نَدْعُو وَنَدَعُ** “bir vakit onları İslâm’a çağırırdık, başka bir vakit bunu yapmayı bırakırdık” demektir. (Mgh.) Ve **دَعَوْتُ النَّاسَ**, (Msb,) mastar **دُعَآءٌ** ve **دَعْوَةٌ**, (S,) yahut ikincisi yalın bir isimdir, (Msb,) ve **مَدْعَاةٌ**, (S, [görünüşe göre orada, birçok başka örneğe uygun olarak, mastar diye zikredilmiştir,]) ayrıca “insanları benimle yemeye, yahut benim yanımda (evimde) yemeye davet ettim” demektir. (Msb.) ― -b6- [Bundan dolayı,] **مَا دَعَاكَ اـِلَى هٰذَا الأَمْرِ** “seni bu işe ne çekti, ne sevk etti, ne yöneltti yahut ne sebep oldu ve ne zorladı yahut ne sürdü?” (TA.) Ve **دَعَانَا غَيْثٌ وَقَعَ بِبَلَدٍ قَدْ أَمْرَعَ**, yani [“otça bol olmuş bir beldede yağan yağmur bizi oraya davet etti,” yahut] “onun otunu aramamıza sebep oldu.” (TA.) Ve **يَدْعُومَا بَعْدَهُ**, (S, Mgh, K, *) yahut **يَدْعُومَا وَرَآءَهُ مِنَ اللَّبَنِ**, (Nh, TA,) [“süt(ün) kendisinden sonra gelecek olanını çeker yahut kendine çeker,”] memede bırakılmış bir miktar süt hakkında söylenir. (S, Nh, Mgh, K, TA.) Ve **دَعَاهُ اـِلَى الأَمِيرِ** “onu emîre (kumandana) gitmeye sürdü yahut itti,” [fakat daha yaygın olarak “onu çağırdı” mânasındadır,] (K, * TA. [TK’de **الى الأَمْرِ** ‘işe, meseleye’ şeklindedir.]) ― -b7- [Yine bundan dolayı,] **الدُّعَآءُ** ayrıca “yardıma çağırma” mânasına gelir: böylece, [Kur’ân ii. 21’de,] **وَادْعُوا شُهَدَآءَكُمْ** “yardımcılarınızı yardıma çağırın” demektir. (TA.) ― -b8- Ve **دَعَا المَيِّتَ** “ölüyü çağırdı; onu överek ve ‘vah filân!’ diyerek;” yahut “ölü için ağıt yaktı, onun için ağladı yahut ölünün kaybına hayıflandı ve onun iyi vasıflarını ve fiillerini saydı; sanki onu çağırıyormuş gibi.” (TA. [5’e de bak.]) ― -b9- Ve **دَعَوْتُهُ زَيْدًا** ve **بِزَيْدٍ** (mecaz:) “ona, yani onu adlandırarak, Zeyd dedim.” (Msb, K, TA.) Ve **دَعَوْتُهُ بِابْنِ زَيْدٍ** (farazî mecaz:) “ona, yani onun Zeyd’in oğlu olduğunu ileri sürerek, ‘Zeyd’in oğlu’ dedim.” (Msb.) ― -b10- **دَعَاهُ اللّٰهُ** (farazî mecaz:) “Allah onu helâk etti:” [sanki onu alıp çağırdı:] buradan **تَدْعُو مَنْ أَدْبَرَ وَتَوَلَّى**, Kur’ân lxx. 17’de, [Cehennem ateşini vasfederek,] (farazî mecaz:) “haktan geri dönmüş ve itaattan yüz çevirmiş olanı helâk edecektir:” yahut bu, (mecaz:) “çekecek ve getirecek, vb.” demektir: yahut Cehennem’in **زَبَانِيَة**’sine [yani azap edicilerine] râcidir: (Bd:) yahut (farazî mecaz:) “onlara nefret edilen fiiller yapacaktır” demektir. (TA.) [Ayrıca] “Allah ona azap etti yahut onu işkenceye uğrattı.” (TA.) Ve **دَعَاهُ اللّٰهُ بِمَكْرُوهٍ** (mecaz:) “Allah ona kötü yahut iğrenç bir hâdiseyi isabet ettirdi.” (ISd, Z, K.) ― -b11- **دَعَا فِى الضَّرْعِ** (mecaz:) “memede, **دَاعِيَة** diye adlandırılan türden bir miktar süt bıraktı.” (M, K, TA.) IAth’a göre **دَاعِيَةٌ**, **عَاقِبَةٌ** ve **عَافِيَةٌ** gibi bir mastardır. (TA.)
**مُدَاعَاةٌ**

3 **مُدَاعَاةٌ** **دعيميص** şu mânaya gelir (mecazen): Bir kimseye bir bilmece yahut bilmeceler teklif etmek; yahut bunu yapmada bir başkasıyla çekişmek; eşi **مُحَاجَاةٌ**’dır. (S, K, TA.) Şöyle dersin: **دَاعَيْتُهُ** (mecazen) Ona bir bilmece yahut bilmeceler teklif ettim; vb. (TA.) Bir şair der ki,
أُدَاعِيكَ مَا مُسْتَصْحَبَاتٌ مَعَ السُّرَى
حِسَانٌ وَمَا آثَارُهَا بِحِسَانِ
[(farazî mecazen:) Sana bir bilmece teklif ediyorum: Gece yolculuğunda yoldaş edinilen şeyler nedir ki güzel(ler)dir ve izleri güzel değildir?]: mânası: kılıçlar. (S.) ― -b2- Ve: Bir kimseden bir şeyi çokça istemek, bıktıracak derecede; bunun gibi **مُحَاجَاةٌ** da. (K.) ― -b3- **دَاعَيْنَا الحَائِطَ عَلَيْهِمْ** (mecazen): Duvarı onların üzerine, yanlarından [yahut temellerinden] yıktık yahut söktük. (K, * TA.) ― -b4- [Golius, **دَاعَى** için başka mânalar nisbet eder; bunlar için ben bir delil bulmuyorum: yani, “ Convocavit ad Deum propheta, prوco sacer, ” mef’ûl ile peşinden: ve “ Contendit contra alium: Provocavit: pecul. rem vindicans sibi vel arrogans. ”]

**أَدْعَاهُ**
4 **أَدْعَاهُ** ذ [K’nın bazı nüshalarında böyle; diğer nüshalarda aşağıdaki ↓ **اِدَّعَاهُ**; bunlardan birincisini doğru kıraat sayarım;] Onu, babası olmayan birine oğul olarak nesebini iddia eder kıldı [K’nın nüshalarımda **يُدْعَى** yerine aşağıdaki ↓ **يَدَّعِى** okurum; **يَعْتَزِى** ile eş mânalıdır,] . (K.) [SM, aşağıdaki ↓ **اِدَّعَاهُ** okumuş görünüyor; bunun **اِسْتَلْحَقَهُ** ve **اِسْتَلَاطَهُ** gibi olduğunu söyler.]

**التَّدَعِّى**
5 **التَّدَعِّى** **التدعى** **التدعي** [**تَدَعَّتْ**’in mastarı] şu mânaya gelir: Ölü için ağıt yakan bir kadının **تَطْرِيب**’i [yahut şarkı söylemesi; yahut sesi titretmesi yahut trillemesi ve uzatması; yahut sesi uzatıp nağmelendirmesi]. (TA. [Yukarıda **دَعَا المَيِّتَ**’e bak.])

**التَّدَاعِى**
6 **التَّدَاعِى** **التداعى** **التداعي** **تداعي** şu mânaya gelir: Birbirini çağırmak, davet etmek yahut toplamak. (Mgh.) Şöyle dersin: **تَدَاعَوْ لِلْحَرْبِ** [Birbirlerini savaş için çağırdılar, davet ettiler yahut topladılar: buradan da,] (farazî mecazen) savaşa hazırlandılar. (TA.) Ve **تَدَاعَوْا عَلَيْهِ**, (Msb, K,) yahut **عَلَى بَنِى فُلَانٍ**, (T, M,) Bir araya toplandılar, (K,) yahut birbirlerini çağırdılar da bir araya geldiler, (M,) yahut ittifak ettiler ve karşılıklı yardıma birbirlerini çağırdılar, (T, Msb, *) ona karşı, (Msb, K,) yahut falan kimsenin oğullarına karşı. (T, M.) Ve **تَدَاعَى عَلَيْهِ العَدُوُّ مِنْ كُلِّ جَانِبٍ** (farazî mecazen): Düşman her yandan onun üzerine ilerledi. (K, * TA.) ― -b2- [Buradan,] **تَدَاعَتِ السَّحَابَةُ بِالبَرْقِ وَالرَّعْدِ مِنْ كُلِّ جَانِبٍ** (farazî mecazen): Bulut her taraftan şimşek çaktı ve gök gürledi. (TA.) Ve **تَدَاعَى البُنْيَانُ**, (Mgh, Msb,) yahut **البِنَآءُ**, (TA,) (mecazen): Bina yanlarından çatladı, (Msb,) yahut çokça kırık hâle geldi, (TA,) ve yıkılıp harap olmaya düşeceğini haber verdi: (Msb, TA:) yahut birkaç yerde çatladı, düşmeden; bunun gibi, **تَدَاعَتِ الحِيطَانُ**, (Mgh,) duvarlar birkaç yerde çatladı, düşmeden: (Mgh, K: *) ve **تَدَاعَتِ الحِيطَانُ لِلْخَرَابِ** duvarlar derece derece harap olup yıkıldı; eşi **تَهَادَمَت**: (S:) [lâkin Mtr der ki,] **تَدَاعَتْ اـِلَى الخَرَابِ** avamî bir ibaredir; [sahih] Arapça değildir. (Mgh.) Ve bir kum tepeciği hakkında **تداعى** denir: (farazî mecazen) alt kısmında oynatılıp yahut sarsılınca dökülüp aktı. (Msb.) Ve [buradan,] **تَدَاعَتْ اـِبِلُ بَنِى فُلَانٍ** (mecazen) (mecazen): Falan kimsenin develeri zayıflıktan kırık hâle geldi. (TA.) ― -b3- **تَدَاعَوْ بِالأَلْقَابِ** Birbirlerine lakaplarla yahut takma adlarla seslendiler. (Msb.) ― -b4- **التَّدَاعِى** ayrıca (farazî mecazen) şu mânaya gelir: Birbirini bir bilmece yahut bilmecelerle denemek; yahut bir bilmece yahut bilmeceler teklif etmede birbirleriyle çekişmek; eşi **التَّحَاجِى**. (TA, md. حجو.) Şöyle dersin: **بَيْنَهُمْ أُدْعِيَّةٌ يَتَدَاعُوْنَ بِهَا** (farazî mecazen) [Aralarında, onunla birbirlerini denedikleri; yahut onu teklif ederek birbirleriyle çekiştikleri bir bilmece vardır]. (S, K. *) ― -b5- **يَتَدَاعَوْنَ فَصْلَ الخِطَابِ** (farazî mecazen): Sözün iffet ilmi ve belâgat hakkında konuşmada birbirleriyle yarışırlar, [sanki her biri ötekilere meydan okur gibi]. (Har s. 446.) ― -b6- İki yerde ayrıca 8’e de bak. -A2- [Ayrıca geçişli olarak kullanılır:] şöyle dersin: **تَدَاعَوُا القَوْمَ** Onlar [hep birlikte] kavmi çağırdılar. (Mgh, md. نقض. [O maddede 6’ya bak.])

**اندعى**
7 **اندعى** **اندعى** **اندعي** **أَجَابَ** ile aynı mânadadır. (K.) Akh, Araplardan birini yahut birkaçını şöyle derken işitti: **لَوْدَعَوْنَا لَانْدَعَيْنَا**, mânası **لَأَجُبْنَا** [yani: Bizi çağırsalardı, vb., elbette cevap verirdik yahut karşılık verirdik yahut kabul ederdik yahut razı olurduk]. (S.)

**اِدَّعَى**

8 **اِدَّعَى**: Bir şeyi, gerçekten de olsa yalan olarak da olsa, kendisinin olduğunu, yahut kendisine ait bulunduğunu, yahut kendisine borçlu olunduğunu ileri sürdü: (K, TA:) bir şeyi iddia etti; ona hak iddia etti; yahut onu kendisi için talep etti: ve bir şeyi arzuladı; yahut onu diledi. (Msb.) Ve **اِدَّعَوُا الشَّىْءَ** ve **تَدَاعَوُا** ↓ **الشىء** aynı mânaya gelir [yani: Onlar o şeyi, her biri kendisi için, iddia ettiler]. (Mgh.) Şöyle dersin: **اِدَّعَيْتُ عَلَى فُلَانٍ كَذَا** [Ben, falan kimse üzerine şu şeyi hak iddia ettiğimi ileri sürdüm; falan kimseye karşı şu şey için dava açtım; yahut falan kimseden şu şeyi talep ettim]. (S.) Ve **اِدَّعَى زَيْدٌ عَلَى عَمْرو مَالًا** [Zeyd, ‘Amr üzerine mal için hak iddia ettiğini ileri sürdü; yahut ‘Amr’a karşı dava açtı vb.]. (Mgh.) Ve **اِدَّعَيْتَ عَلَىَّ مَا لَمْ أَفْعَلْ** [Sen, benim yapmadığım şeyi bana karşı ileri sürdün; yahut bana isnat ettin; yahut beni onunla suçladın]. (S ve K, **شرب** maddesinde; ve S, **اكل** maddesinde.) Kur’ân’da [lxvii. 27] **هٰذَا الَّذِى كُنْتُمْ بِهِ تَدَّعُونَ**, şu mânaya gelir: Bu, sebebiyle boş ve yalan şeyler ileri sürmekte olduğunuz şeydir: yahut, inkâr etmekte olduğunuz, yahut inanmayıp küfrettiğiniz şeydir: yahut, Fr’ye göre, burada bu fiil **تَدْعُونَ** mânasında kullanılabilir; ve mânası şu olabilir: Bu, acele gelmesini arzuladığınız ve Kur’ân’da [viii. 32] “Ey Allah, eğer bu Senin katından hak ise, üzerimize gökten taş yağdır, yahut bize [başka] acı bir azap getir” sözleriyle Allah’a dua ettiğiniz şeydir: **الدُّعَآءُ**’dan olabilir: ve **الدَّعْوَى**’dan olabilir: (TA:) [yani] mânası: Bu, talep etmekte olduğunuz ve acele gelmesini arzuladığınız şeydir; **الدُّعَآءُ**’dan: yahut, diriltilme olmayacağını ileri sürmekte olduğunuz şeydir; **الدَّعْوَى**’dan. (Bd.) Ve Kur’ân’da [xxxvi. 57] **وَلَهُمْ مَا يَدَّعُونَ**, şu mânada açıklanır: Ve onlar için, arzuladıkları yahut diledikleri şey vardır; ki bu, **الدُّعَآءُ** mânasına irca olunur. (TA.) ― -b2- Şöyle de dersin: **اِدَّعَى غَيْرَ أَبِيهِ** [Kendi babası olmayan birinin kendisine babalık nisbetini ileri sürdü; yahut kendi babası olmayan birini babası olarak iddia etti]. (T, Mgh, Msb.) Ve **يَدَّعِى اـِلَى غَيْرِ أَبِيهِ** [Kendi babası olmayan birine oğulluk nisbetini ileri sürer; yahut oğulluk nisbetini iddia eder]. (T, Msb. 4’e bak, üç yerde.) Ve **يَدَّعِيهِ غَيْرُ أَبِيهِ** [Kendi babası olmayan biri, onu oğlu olmak üzere ileri sürer; yahut onu oğlu olarak iddia eder]. (T, Msb.) Savaşta **الاِدِّعَآءُ**, kişinin nesebini ileri sürmesi mânasınadır; eş anlamlısı **الاِعْتِزَآءُ**; (S, TA;) ve bunun gibi ↓ **التَّدَاعِى**; (TA;) yani “Ben falanım, falanın oğluyum” demektir. (S.) Ve [bundan dolayı] bazen Haber verme, yahut bildirme mânasını da içerir; bu sebeple mef’ûlüne **بِ** getirilebilir; öyle ki şöyle denir: **فُلَانٌ يَدَّعِى بِكَرَمِ فِعَالِهِ**, yani: Falan kimse, fiillerinin cömertliğini haber verir. (Msb.)

10 **اـِسْتَدْعَوَ**: 1’e bak, paragrafın ortasına yakın. ― -b2- [Bundan dolayı] **استدعى** ayrıca şu mânaya gelir: Bir şeyi çağırdı; talep etti; gerekli kıldı; yahut davet etti. **دَعَابِهِ**’ye de bak.

**دَعْوَةٌ**

**دَعْوَةٌ** دع دعا دعوه دعوة ودع [bir-kerelik mastar ismi olarak] bir tek defa veya fiil (S, Msb) [dua ve beddua bakımından; S’de işaret edildiği üzere, TA’da da, fakat daha az açık olarak]. **دُعَآءٌ**’a bak. ― -b2- [Yine, bu mânâda, bir çağrı.] Şöyle dersin: هُوَمِنِّى **دَعْوَةُ الرَّجُلَ** (K, TA) ve **الكَلْبِ**, ve **دَعْوَةَ الرَّجُلِ** ve **الكَلْبِ**; birinci durumda **دعوة** yalın bir isim olarak kullanılmıştır, ikinci durumda ise zarf ismi olarak, (TA,) mânâsı: قَدْرُ مَا بَيْنِى وَبَيْنَهُ ذَاكَ [yani: O, yahut o şey, benden, adamın ve köpeğin çağrısı mesafesi kadar uzaktır]. (K, TA.) Ve لَهُمُ **الدَّعْوَةُ** عَلَى غَيْرِهِمْ: Çağrı, onların lehinedir, onların diğerlerinden önce: (K, TA: [CK’deki يَبْدَأُ, يُبْدَأُ yerine bir hatadır:]) T ve Nh’ye göre, hediyeler yahut ücret yahut maaş hususunda. (TA.) ― -b3- Namaza çağrı: buradan, bir rivayette, **الدَّعُوَةُ فِى الحَبَشَةِ** [mânâsı: Namaza çağırma görevi Habeşliler arasındadır]; (JM, TA;) Peygamber tarafından, müezzini Bilلl’i tercih babında söylenmiştir. (JM.) ― -b4- İslâm’a bir çağrı yahut davet. (Mgh.) Şöyle dersin: أَدْعُوكَ بِ**دَعْوَةِ الاـِسْلَامِ** ve السلام ↓ **دِعَايَةِ** ve الاسلام ↓ **دَاعِيَةِ**; mânâsı: Seni, bâtıl din ehlinin kendisiyle çağrıldığı iman ikrarı ile çağırıyorum yahut davet ediyorum: **دَاعِيَةٌ**, **دَعْوَةٌ** ile eşanlamlı bir mastar ismidir; **عَافِيَةٌ** ve **عَاقِبَةٌ** gibi: (JM:) **دَعْوَةُ الاـِسْلَامِ** ve ↓ **دَعايَتُهُ** ve ↓ **دَاعِيَتُهُ** aynı mânâya delâlet eder: ve **دَعْوَةُ الحَقِّ** [aynı şekilde] Allah’tan başka ilâh olmadığına dair ikrar mânâsınadır. (TA.) ― -b5- Yemeğe davet, (S, M, Msb, K, TA,) ve içeceğe; yahut Lh’ye göre, özellikle düğün yahut benzeri münasebetle olan bir sofra, ziyafet, yahut şölen: (TA:) Arapların çoğu bunu böyle telaffuz eder; yalnız Er-Rabلb’dan ‘Adee, bu mânâda onu ↓ **دِعْوَةٌ** diye telaffuz eder: (A ‘Obeyd, S, M, Msb:) bu mânâda bir mastar ismidir, (S,) yahut yalın bir isimdir: (Msb:) ve ↓ **دُعْوَةٌ** aynı mânâya delâlet eder; (K;) yahut bazılarına göre, bunun, Ktr’den rivayetle verildiği söylenen bu şeklin, bir hata olduğu söylenir: (TA:) ve ↓ **مَدْعَاةٌ** da [görünüşe göre bir mastar ismi] aynı mânâyı ifade eder. (S, Msb, K.) Şöyle dersin: كُنَّافِى **دَعْوَةِ** فُلَانٍ ve ↓ **مَدْعَاتِهِ**; mânâsı: [Biz,] falanın yemeğe davetine ( **دُعَآء** [1’e bak]) dâhil idik: (S, Msb: [fakat ikincisinde, كُنَّا yerine نَحْنُ vardır:]) [yahut biz falanın sofrasında, ziyafetinde, şöleninde idik; zira] [yine] şöyle dersin: دَعَاهُ اـِلَى **الدَّعْوَةِ** ve ↓ الى **المَدْعَاةِ** [Onu sofraya, ziyafete, şölene davet etti: ve bu mânâda **دَعْوَة** günümüzde yaygın olarak kullanılır]. (MA.) ― -b6- **دِعْوَةٌ**’a da bak: ― -b7- ve **دَعْوَى**’ya. ― -b8- Ayrıca i. q. **حَلِفٌ** yahut **حَلْفٌ** (K’nın farklı nüshalarına göre) [her ikisi de yardım veya destek için ittifak mânâsında]: (K, TA:) [buradan] şöyle denir: **دَعْوَةٌ** فُلَانٍ فِى بَنِى فُلَانٍ [mânâsı: Falanın ittifakı, falanoğulları iledir]. (TA.)

**دُعْوَةٌ**
**دُعْوَةٌ** دع دعا دعوه دعوة ودع : bir önceki paragrafın hemen sonrasına bak.

**دِعْوَةٌ**
**دِعْوَةٌ** دع دعا دعوه دعوة ودع nesep bakımından akrabalıkla ilgilidir, (S, Msb,) ↓ **دَعْوَى** yahut **دَعْوَى فِى النَّسَبِ** gibi; (S;) mânâsı: nesep bakımından bir iddia; (K;) [yani] bir kimsenin, babası olmayan bir kişiyi babası diye iddia etmesi; (Az, Mgh, Msb;) [başka bir ifadeyle] bir kimsenin, babası olmayan bir kişiye oğulluk nisbetini iddia etmesi: yahut bir kimsenin, babası olmayan bir kişi tarafından oğul diye iddia edilmesi: (Az, Msb:) Arapların çoğu bunu böyle telaffuz eder; yalnız Er-Rabلb’dan ‘Adee, bu mânâda onu ↓ **دَعْوَةٌ** diye telaffuz eder. (S, Msb.) **دَعْوَى**’ya da bak. ― -b2- Ayrıca hısımlık yahut akrabalık ve kardeşlik: şu sözde olduğu gibi, لِى فِىالقَوْمِ **دِعْوَةٌ** [Benim, kavim içinde yahut erkekler topluluğu arasında, hısımlık yahut akrabalık ve kardeşlik (bağı) vardır]. (Ks, Msb.) ― -b3- **دَعْوَةٌ**’a da bak.

**دَعْوَى**
**دَعْوَى** دعوى دعوي : beş yerde **دُعَآءٌ**’a bak. ― -b2- Ayrıca 8’den bir isimdir; (S, M, Mgh, Msb, TA;) K’da düşürülmüştür, hâlbuki güneşten daha meşhurdur; (TA;) ve bunun gibi ↓ **دَعَاوَةٌ** (M, Msb, K) ve ↓ **دِعَاوَةٌ** ve ↓ **دِعْوَةٌ**, (M, K,) genel telaffuza göre, (M, TA,) ve ↓ **دَعْوَةٌ**, (M, K,) Er-Rabلb’dan ‘Adee’nin telaffuzuna göre, (M, TA,) ve ↓ **دَاعِيَةٌ**; (TA, orada **دَعْوَى** ile eşanlamlı olduğu söylenir;) [mânâsı: bir şeyin bir kimseye ait olduğunu yahut ona borçlu olunduğunu ileri sürme; bir iddia; S ve Mgh ve K vb.’de işaret edildiği üzere;] bir talep; bir dava; (Yz, Az, Msb;) doğru olsun yanlış olsun: (Mgh, K, TA:) **دَعْوَى**’nın çoğulu **دَعَاوٍ** ve **دَعَاوَى**’dır; bunlardan birincisi, IJ’nin dediği üzere asıl şekil olduğundan, bazılarına göre daha tercihe şayandır; fakat bazıları ikincisinin daha tercihe şayan olduğunu söyler: (Msb:) [Mgh’de yalnız ikincisi zikredilmiştir:] tekildeki elif [ى diye yazılan] dişillik alâmetidir; bu sebeple kelime tenvinsizdir. (Mgh.) Yz, لِى فِى هٰذَا الأَمْرِ **دَعْوَى** “Bu iş hakkında benim [bir iddiam yahut] bir talebim vardır” ve **دَعَاوَى** yahut **دَعَاوٍ** “[iddialar yahut] talepler” sözlerini, farklı nüshalarda yazıldığı üzere, zikreder. (Az, Msb.) Ve لَوْ أُعْطِىَ النَّاسُ بِ**دَعَاوِيهِمْ** [Eğer insanlara iddialarına yahut taleplerine göre verilseydi,] bir rivayette vârid olmuştur. (Msb.) ― -b3- **دِعْوَةٌ**’ya da bak.

**دُعْوِىٌّ**
**دُعْوِىٌّ** دعوى دعوي yalnız olumsuz cümlelerde kullanılan bir kelimedir: (S:) şöyle dersin: مَا بِالدَّارِ **دُعْوِىٌّ** “Evde hiç kimse yoktur”: (S, K: *) Ks, bunun **دَعَوْتُ**’tan olduğunu söyler ve [aslında] şu mânâya geldiğini (S) [söyler]: لَيْسَ فِيهَا مَنْ يَدْعُو [içinde çağıran vb. kimse yoktur].

**دُعَآءٌ**

**دُعَآءٌ** **دعآء**: 1’in mastar ismidir; (Msb, K;) yine ↓ **دَعْوَى** da böyledir: (K:) birincisi aslında **دُعَاوٌ**’dur: (S:) [ikisi de, yalın isimler olarak kullanıldıklarında, Allah’a bir dua, yahut niyaz mânâsına gelir:] ve birincinin çoğulu **أَدْعِيَةٌ**’dir. (S.) IF der ki Arapların bazısı, ↓ **دَعْوَةٌ** yerine ↓ **دَعْوَى** der; müennes elif ile [ى yazılan]. (Msb, TA.) Şöyle denir: اَللّٰهُمَّ المُسْلِمِينَ ↓ **أَشْرِكْنَا فِى دَعْوَى**, mânâsı: Müslümanların duasına (**دُعَآء**) [ey Allah, bizi ortak kıl]. (TA.) Ve bundan dolayı, Kur’ân’da [x. 10], فِيهَا سُبْحَانَك اللّٰهُمَّ ↓ **دَعْوَاهُمْ** [Onların oradaki duası “سُبْحَانَك اللّٰهُمَّ” olacaktır]. (TA.) [**دُعَآءٌ**’nun ardından **لِ** gelmesi, hayır duası, bereket, yahut hayır temennisi mânâsınadır: ardından **عَلَى** gelmesi, şer bedduası, lânet, yahut kötü dua mânâsınadır.] **سُورَهُ الدُّعَآءِ** Kur’ân’ın birinci sûresinin bir adıdır. (Bd.) ― -b2- [Bundan dolayı,] **دُعَآءٌ** ayrıca ibadet, kulluk, yahut dinî hizmet mânâsına da gelir. (TA.) ― -b3- Ve **اـِيمَانٌ** ile eş mânâlıdır [yani: iman; özellikle Allah’a ve O’nun sözüne ve elçilerine vb. inanma: inanç: vb.]: El-Bukhلree şârihlerinin zikrettiği bir mânâdır. (TA.) ― -b4- [Ayrıca bir çağırma yahut haykırma; ve böylece ↓ **دَعْوَى** da; Kur’ân vii. 4’te olduğu gibi (orada ikincisi Bd tarafından birincinin eş anlamlısı diye açıklanmıştır) ve xxi. 15’te.] ― -b5- Ve [özellikle] yardım yahut imdat için çağırma yahut haykırma. (TA.)

**دَعِىٌّ**
**دَعِىٌّ** **دعا دعى دعي ودع**: bir ziyafete davet edilmiş kimse: çoğulu **دُعَوَآءُ**; şu sözde olduğu gibi: عِنْدَهُ **دُعَوَآءُ** [Onun yanında, yahut konağında, ziyafete davetli misafirler vardır]. (TA.) ― -b2- Nesep bakımından iddiada bulunan kimse; (S;) [yani] babası olmayan bir kimseyi babası diye iddia eden kimse; (Az, Mgh, Msb;) [başka bir ifadeyle] babası olmayan bir kimseye oğulluk nisbetini iddia eden kimse: yahut babası olmayan bir kimse tarafından oğul diye iddia edilen kimse; (Az, Msb;) evlât edinilmiş oğul: (S, K:) çoğulu **أَدْئِيَآءُ**’dur, (S,) ki bu şâzdır; (Bd, xxxiii. 4’te;) Kur’ân’da [az önce işaret edilen âyette] vârid olmuştur; orada şöyle denir: وَمَاجَعَلَ **أَدْئِيَاءَكُمْ** أَبْنَآءَكُمْ (S) “Ve O, evlât edindiklerinizi hakikatte oğullarınız kılmadı.” (Jel.) ― -b3- Ve aslı, yahut soyu, yahut ebeveyni şüpheli olan kimse; (K, TA;) yine ↓ **مَدْعِىٌّ** de böyledir: birincinin çoğulu, bir önceki cümlede olduğu gibidir. (TA.)

**دَعَاوَةٌ**
**دَعَاوَةٌ** **دعاوه** **دعاوة** ve **دِعَاوَةٌ**: **دَعْوَى**’ya bak.

**دِعَايَةٌ**
**دِعَايَةٌ** **دعايه** **دعاية**: iki yerde **دَعْوَةٌ**’ye bak.

**دَعَّآءٌ**
**دَعَّآءٌ** **دعآء**: Allah’a çokça yahut sıkça dua eden, niyaz eden; yahut çokça çağıran, vb. (TA.)

**الدَّعَّآءَةُ**
**الدَّعَّآءَةُ** **الدعآءه** **الدعآءة** [isim niteliğinin baskın olduğu bir sıfat;] **سَبَّابَة** [yahut işaret parmağı]; (K;) yani onunla çağırılan [yahut işaret edilen] parmak. [TA.)

**دَاعٍ**
**دَاعٍ** **داع داعي**: [Allah’a dua eden, niyaz eden:] çağıran, davet eden: (Mgh:) [davet eden:] ve özellikle, [isim niteliğinin baskın olduğu bir sıfat olarak,] hak yahut bâtıl bir dine itaat etmeye çağıran, davet eden kimse: (TA:) çoğulu **دُعَاةٌ** (Mgh, Msb, TA) ve **دَاعُونَ**’dur. (Msb, TA.) [Bundan dolayı,] **دَاعِى اللّٰهِ** [Allah’ın davetçisi; yani] peygamber: (K:) ve ayrıca, (Msb, K,) yahut sadece **الدَّاعِى**, (TA,) **مُؤَذِّن** [yahut namaza çağıran]. (Msb, K, TA.) [Bundan dolayı ayrıca, **دَاعِى المَنَايَا** ölümün davetçisi; lafzen ölümlerin; **طَارِقُ المَنَايَا** gibi.] ― -b2- İki yerde, bir sonraki paragrafa da bak. ― -b3- Ayrıca cezalandıran. (TA.)

**دَاعِيَةٌ**
**دَاعِيَةٌ** **داعي داعيه داعية**: iki yerde **دَعْوَةٌ**’ye bak: ― -b2- ve ayrıca **دَعْوَى**’ya da bak. ― -b3- **دَاعِيَّةٌ اللَّبَنِ**: sütün kalanı; (K;) yahut memede sütün geriye kalan kısmı; (S, Mgh,) kendisinden sonra gelecek olanı çekmesi yahut cezbetmesi için; (K,) yahut çekmesi yahut cezbetmesi maksadıyla; (S, Mgh,) (S, Mgh, K; *) yine اللَّبَنِ ↓ **دَاعِى** da böyledir; bir rivayette vârid olmuştur; orada şöyle denir: دَعْ **دَاعِىَ اللَّبَنِ** [Sütün, memede kalan ve kendisinden sonra gelecek olanı çekip cezbeden kısmını bırak]; (S, Mgh;) yani onu bütünüyle tüketme. (Mgh.) ― -b4- Bundan dolayı, **دَاعِيَةٌ** mecazen şu mânâda kullanılır (mecazî:) bir vasıta; bir sebep; yahut bir saik; (Har s. 306;) [yine ↓ **دَاعٍ** da bu mânâlarda, günümüzde sıkça kullanılır;] ve böylece, şiddetli mânâda, ↓ **مَدْعَاةٌ** [aslında çekmenin, cezbetmenin, sevk etmenin vb. sebebi mânâsına gelir; aslı **مَدْعَوَةٌ** olup **مَبْخَلَةٌ** ve **مَجْبَنَةٌ** ile aynı sınıftan bir isimdir]: (Idem s. 86:) [birincinin çoğulu **دَوَاعٍ**’dir.] ― -b5- Ayrıca (farz edilen mecaz:) savaşta süvarilerin haykırışı; (K;) yardım edecek yahut imdat edecek olana bir çağrı olması itibarıyla. (TA.) ― -b6- **دَوَاعِى الصَّدْرِ** (farz edilen mecaz:) göğsün kaygısı [daha doğrusu kaygıları]. (Ham s. 509.) ― -b7- **دَوَاعِى الدَّهْرِ** (mecaz:) talihin dönüp dolaşmaları: (K, TA:) tekili **دَاعِيَةٌ**’dir. (TA.)

**أُدْعُوَّةٌ**
**أُدْعُوَّةٌ** **ذ**: bir sonraki şeye bak.

**أُدْعِيَّةٌ**
**أُدْعِيَّةٌ** **ذ** (S, K) ve ↓ **أُدْعُوَّةٌ** (K): bir bilmece; bir muamma; (S, K; *) **أُحْجِيَّةٌ** [ve **أُحْجُوَّةٌ**] gibi; ve şiir halinde olanı da kapsar; bu maddenin ikinci paragrafında yukarıda nakledilen gibi. (S.)

**مَدْعَاةٌ**
**مَدْعَاةٌ** **مدعاه** **مدعاة**: son kısmında, üç yerde **دَعْوَةٌ**’ye bak: ― -b2- ve ayrıca **دَاعِيَةٌ**’ye de bak: [çoğulu **مَدَاعٍ**. ― -b3- Bundan dolayı şu söz:] لَهُ مَسَاعٍ وَمَدَاعٍ, yani (mecaz:) [şeref ve yüceliğe erişme vasıtalarına, ve] övünme sebeplerine, yahut hatırlanmaya değer ve cömert niteliklere, özellikle savaşta. (TA.)

**مَدْعُوٌّ**
[ **مَدْعُوٌّ** **مدعو** **مدعي**: 1’in edilgen ism-i fâilidir; yine ↓ **مَدْعِىٌّ** de böyledir.]

**مَدْعِىٌّ**
**مَدْعِىٌّ** **مدعى** **مدعي** **مدعيي**: bir öncekinin ardından gelene bak: ― -b2- ve ayrıca **دَعِىٌّ**’ye, son cümleye bak.

**مُدَّعًى**

مُدَّعًى مدعى مدعي مدعيي: İddia olunan mülk [&c.]; **مُدَّعًى بِهِ**: “hiçbir şey”dir. (Mgh.) ― -b2- **مُدَّعًى عَلَيْهِ**: üzerine mülk [&c.] hakkında bir iddia yapılan kimse. (Mgh.) [Bir dava içinde davalı.]

**مُدَّعٍ**
**مُدَّعٍ** مدع مدعي: Mülk [&c.] iddia eden; bir iddiacı. (Mgh.) [Bir dava içinde davacı.]

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

دَعَا
دَعَا U ( n. ac. دُعَآء [ 24 ] ),
a.  Cried, called out.

b.  Cried out to, called, summoned; convoked; invoked, called upon ( God ).

c.  [ La ], Prayed for, blessed.

d.  [ 'Ala ], Imprecated, invoked curses upon.

e.  [ acc. &  Ila ], Urged, called upon to; summoned to.

f.  [ Bi ], Called for, desired; needed, required.

g.  ( n. ac. دَعْوَة [ 1t ] ,  مَدْعَاة [ مَدْعَو 17tA ]), Invited.

h.  [ acc. or Bi ], Called, named; called by name.

دَاْعَوَ
دَاْعَوَ III ,
a.  Contested with.

b.  Was at variance with.

c.  Proposed enigmas, riddles to.

d.  Pulled down a wall.

أَدْعَوَ
أَدْعَوَ IV ,
a.  Made a son to attribute himself to one who was not his father.

تَدَعَّوَ
تَدَعَّوَ V ,
a.  Cried; lamented, wailed ( wailing woman ).

تَدَاْعَوَ
تَدَاْعَوَ VI ,
a.  Called, summoned one another.

b.  Threatened to fall ( wall ).

c.  Claimed.

d.  [ 'Ala ], Agreed upon.

e.  Were at strife, at variance.

اِنْدَعَوَ
اِنْدَعَوَ VII
a.  [ La ], Answered, responded to ( invitation, call ).

اِدْتَعَوَ
اِدْتَعَوَ VIII ( d )
a.  [ Bi ], Claimed.

b.  [ 'Ala ], Preferred a claim against, summoned, brought an action against; went to law with.

c.  Asserted, pretended that he was ( of such a race ).

اِسْتَدْعَوَ
اِسْتَدْعَوَ X ,
a.  Called, made to come.

b.  Called for, desired; required.

c.  Called upon, invoked.

دَعْوَة
دَعْوَة [ 1t ],
a.  Call; invocation; invitation.

b.  Banquet.

c.  Affair, matter.

d.  see 22t .

دَعْوَى
دَعْوَى [ 1ya ] , ( pl. دَعَاوِي ),
a.  Claim, demand, pretension.

b.  Lawsuit, action.

دِعْوَة
دِعْوَة [ 2t ],
a.  Claim to relationship; kinship.

دَاعِي دَاعٍ
دَاعِي دَاعٍ [ 21 ],
a.  Summoner, caller, inviter.

b.  ( pl. دَوَاعٍ ),  see 21t .

دَاعِيَة
دَاعِيَة [ 21t ],
a.  A cause, motive, means.

دَعَاوَة
دَعَاوَة [ 22t ] ,  دِعَاوَة [ 23t ] ,
a.  Claim, pretension.

دُعَآء
دُعَآء [ 24A ] , ( pl. أَدْعِيَة [ 15tI ] ),
a.  Invocation, prayer; appeal, request, demand.

b.  [ 'Ala ], Imprecation, curse.

دَوَاعِي الدَّهْر
دَوَاعِي الدَّهْر
a.  Circumstances, requirements or exigencies of the time.

مُدَّعَى
مُدَّعَى
a.  Pretending to, claiming; claimant, plaintiff.

مُدَّعَى
مُدَّعَى
a.  Claimed, made the subject of litigation ( property ).

مُدَّعَى عَلَيْهِ
مُدَّعَى عَلَيْهِ
a.  Defendant.

اِدَّعَآء
اِدَّعَآء
a.  see 22t .

b.  Law-suit, action.

الدَّاعِي لِذَلِك
الدَّاعِي لِذَلِك
a.  The motive of this is ....

الدَّاعِي
الدَّاعِي (
a.  for الدَّاعِي لَكُم ) Your well wisher: yours truly.

##### Türkçe

**دَعَا**
**دَعَا** U (mast. **دُعَآء** [ 24 ] ),
a. Bağırdı, seslendi.

b. -e bağırdı, çağırdı, davet etti; topladı; (Tanrı’yı) çağırdı, O’na yakardı.

c. [ **لِ** ], için dua etti, bereket diledi.

d. [ **عَلَى** ], beddua etti, üzerine lânet çağırdı.

e. [ mef‘ûl & **إِلَى** ], teşvik etti, -e çağırdı; -e davet etti.

f. [ **بِ** ], istedi; ihtiyaç duydu, gerekli gördü.

g. (mast. **دَعْوَة** [ 1t ] , **مَدْعَاة** [ **مَدْعَو 17tA** ]), davet etti.

h. [ mef‘ûl veya **بِ** ], çağırdı, adlandırdı; adıyla çağırdı.

**دَاْعَوَ**
**دَاْعَوَ** III ,
a. ile çekişti.

b. ile ihtilâfa düştü.

c. -e muamma, bilmece ortaya attı.

d. bir duvarı aşağı çekti.

**أَدْعَوَ**
**أَدْعَوَ** IV ,
a. bir oğlun, babası olmayan birine kendini nisbet etmesini sağladı.

**تَدَعَّوَ**
**تَدَعَّوَ** V ,
a. bağırdı; feryat etti, ağıt yaktı (ağlayan kadın).

**تَدَاْعَوَ**
**تَدَاْعَوَ** VI ,
a. birbirlerini çağırdılar, davet ettiler.

b. (duvar) yıkılmakla tehdit etti.

c. iddia etti.

d. [ **عَلَى** ], üzerinde anlaştılar.

e. çekişme içinde oldular, ihtilâfa düştüler.

**اِنْدَعَوَ**
**اِنْدَعَوَ** VII
a. [ **لِ** ], (davet, çağrıya) icabet etti, karşılık verdi.

**اِدْتَعَوَ**
**اِدْتَعَوَ** VIII ( d )
a. [ **بِ** ], iddia etti.

b. [ **عَلَى** ], aleyhine iddiada bulundu, mahkemeye çağırdı, dava açtı; onunla davalaştı.

c. (şu soydan) olduğunu ileri sürdü, öyleymiş gibi yaptı.

**اِسْتَدْعَوَ**
**اِسْتَدْعَوَ** X ,
a. çağırdı, gelmesini sağladı.

b. istedi; gerekli gördü.

c. çağırdı, yakardı.

**دَعْوَة**
**دَعْوَة** [ 1t ],
a. çağrı; yakarış; davet.

b. ziyafet.

c. iş, mesele.

d. bk. 22t .

**دَعْوَى**
**دَعْوَى** [ 1ya ] , (çoğ. **دَعَاوِي** ),
a. iddia, talep, kuruntu.

b. dava, hukuk davası.

**دِعْوَة**
**دِعْوَة** [ 2t ],
a. akrabalık iddiası; hısımlık.

**دَاعِي دَاعٍ**
**دَاعِي دَاعٍ** [ 21 ],
a. davet eden, çağıran, davetçi.

b. (çoğ. **دَوَاعٍ** ), bk. 21t .

**دَاعِيَة**
**دَاعِيَة** [ 21t ],
a. bir sebep, saik, vasıta.

**دَعَاوَة**
**دَعَاوَة** [ 22t ] , **دِعَاوَة** [ 23t ] ,
a. iddia, kuruntu.

**دُعَآء**
**دُعَآء** [ 24A ] , (çoğ. **أَدْعِيَة** [ 15tI ] ),
a. yakarış, dua; müracaat, istek, talep.

b. [ **عَلَى** ], beddua, lânet.

**دَوَاعِي الدَّهْر**
**دَوَاعِي الدَّهْر**
a. zamanın şartları, gerekleri yahut zorunlulukları.

**مُدَّعَى**
**مُدَّعَى**
a. iddia eden, iddiada bulunan; davacı.

**مُدَّعَى**
**مُدَّعَى**
a. iddia edilen, dava konusu yapılan (mal).

**مُدَّعَى عَلَيْهِ**
**مُدَّعَى عَلَيْهِ**
a. davalı.

**اِدَّعَآء**
**اِدَّعَآء**
a. bk. 22t .

b. dava, hukuk davası.

**الدَّاعِي لِذَلِك**
**الدَّاعِي لِذَلِك**
a. bunun sebebi ....

**الدَّاعِي**
**الدَّاعِي** (
a. **الدَّاعِي لَكُم** için ) sizin hayırhâhınız: bendeniz.

### [Kitâbullâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/sozluk/kitab_allah.md) — Kur'an kullanımından türetilmiş

دعو
دَعَا - يَدْعُوْ، دُعِيَ - يُدْعَى - دَاعِي - دُعَاء - دَعْوَة - دَعْوَى - ادَّعَى - يَدَّعِي
دَعَا - يَدْعُوْ + كائن + كائناً: يطلبه للحضور بهدف المشاركة أو المساعدة بشأن ما: يُعْلِمُه بوسيلة مخاطبة كنداء أو قول أو غيره بأن يحضر بنفسه، أوبأثره وفعله، وذلك لتقديم العون أو المشاركة في عمل او شأن ما
﴿ادعوا ربكم تضرعا وخفية﴾
دَعَا - يَدْعُوْ + كائن + كائناً + مع كائن: يطلبه للحضور مع الكائن بهدف المشاركة أو المساعدة بشأن ما
﴿فلا تدع مع الله إلها آخر﴾
دَعَا - يَدْعُوْ + كائن + كائناً + أن يفعل: طلبه لأجل أن يفعل أمراَ
﴿قالوا ادع لنا ربك يبين لنا ما هي﴾
﴿فدعا ربه أني مغلوب فانتصر﴾
﴿فلما أثقلت دعوا الله ربهما لئن آتيتنا صالحا لنكونن من الشاكرين﴾
دَعَا - يَدْعُوْ + كائن + كائناً + لـِ كائن: يطلبه لأجل أن يفعل أمراً، مراعياً أنه ينتمي ويتبع هذا الكائن: يدعوه للمساعدة والفعل ، بصفته منتمياً ومملوكاً وتابعاً لـِ كائن
﴿ادعوهم لآبائهم هو أقسط عند الله﴾: ادعوهم لغرض أو مراد، مبينين من هم آباءهم: كأن يدعوه يا زيد بن حارثة افعل كذا ، وليس: يا زيد افعل كذا
دَعَا - يَدْعُوْ + كائن + كائناً + لـِ  كيف: يطلب آخر لأجل أن يفعل أمراً، وهو ينتمي ويخضع لحال أو كيف خاص يريد من الآخر أن يأخذه في حسبانه
﴿وإذا مس الإنسان الضر دعانا لجنبه أو قاعدا أو قائما﴾: وإذا مس الإنسان الضر دعانا وهو يريد منا أن نراعي كونه لجنبه أو قاعداً أوقائماً في ضره
دَعَا - يَدْعُوْ + كائن + كائناً + لـِ أمر: يطلبه ليحضر لأجل هذا الأمر: ليشارك ويساعد ويعين في إنفاذ هذا الأمر
﴿يدعوكم ليغفر لكم من ذنوبكم﴾
﴿إن أبي يدعوك ليجزيك أجر ما سقيت لنا﴾
﴿استجيبوا لله وللرسول إذا دعاكم لما يحييكم﴾
﴿والرسول يدعوكم لتؤمنوا بربكم﴾: يطلب حضوركم لإنفاذ الإيمان بربكم
دَعَا - يَدْعُوْ + كائن + كائناً + إلى كائن أو مكان أو شيء أو أمر: يطلب حضوره بنفسه أو بأثره، ويوجهه إلى الجهة التي عليه التوجه والسعي إليها لتقديم العون أوالمساعدة أو الفعل
دَعَا - يَدْعُوْ + كائن + كائناً + إلى كائن
﴿وادع إلى ربك ولا تكونن من المشركين﴾
دَعَا - يَدْعُوْ + كائن + كائناً + إلى  شيء أو مكان
﴿والله يدعو إلى الجنة﴾
دَعَا - يَدْعُوْ + كائن + كائناً + إلى أمر
﴿وإن تدع مثقلة إلى حملها لا يحمل منه شيء﴾
دَعَا - يَدْعُوْ + كائن + كائناً + بـِ شيء: يطلب حضوره للفعل أو العون وهو مرتبطاً ومصحوباً بـِ شيء: يحضر بنفسه أو بأثره وفعله ومعه شيء
﴿يدعون فيها بكل فاكهة آمنين﴾
﴿ويدع الإنسان بالشر دعاءه بالخير﴾: يدعو الإنسان ربه بالشر: يطلب الإنسان من ربه الحضور بفعله مصحوباً بالشر
دَعَا - يَدْعُوْ + كائن + كائناً + من دون كائن: يطلب للحضور والعون كائناً يكون ذا منزلة " من دون " كائن آخر: يطلب عون كائن أقل مرتبة وقدرة من كائن آخر
﴿إن يدعون من دونه إلا إناثا وإن يدعون إلا شيطانا مريدا﴾: إن يطلبون للحضور والعون إلا إناثاً لهم منزلة هي من دون الله: هم في منزلة تبدأ من ما تحته وأقل منه نازلاً
﴿يدعوا من دون الله ما لا يضره وما لا ينفعه﴾
﴿إن الله يعلم ما يدعون من دونه من شيء﴾
﴿ولا تسبوا الذين يدعون من دون الله فيسبوا الله عدوا بغير علم﴾
دُعِيَ - يُدْعَى: مبني للمجهول من " دَعَا - يَدْعُوْ "
دَاعِي: اسم فاعل صفة مشبهة من " دَعَا - يَدْعُوْ ": الذي يدعو: الذي يطلب حضور كائن آخرللفعل والعون
دُعَاء: على وزن " فـُعال"  أصلها " دُعاو":اسم فعل مبالغة من " دَعَا - يَدْعُوْ ": طلب الحضور  بهدف المشاركة أو المساعدة بشأن ما، والدعاء اصطلاحاً: كلام منطوق مسموع بطلب الحضور للمساعدة أو المشاركة بشأن ما
دَعْوَة: على وزن " فـَعـْلـَة " اسم فعل بمعنى مفعول للمرة من " دَعَا - يَدْعُوْ ": الدعاء لمرة واحدة لشأن مراد خاص: وهي كذلك بمعنى مفعول: العمل أو الشأن الذي ينبغي على المدعو أن يعين ويشارك فيه
الدعوة إلى الله: توجيه الداعين بالتوجه بالدعاء (طلب الحضور  بهدف المشاركة أو المساعدة بشأن ما) إلى الله: إلى سبيل الله
الدعوة إلى الله ورسوله: توجيه الداعين بالتوجه بالدعاء (طلب الحضور  بهدف المشاركة أو المساعدة بشأن ما) إلى الله ورسوله: إلى سبيل الله ورسوله
دَعْوَى - دعواهم: على وزن " فـَعـْلى": اسم فعل بمعنى مفعول للمرة القليلة: العمل أو الشأن القليل الذي ينبغي على المدعو أن يعين ويشارك فيه
ادَّعَى - يَدَّعي - يَدَّعون: على وزن " افتعل " من " دَعَا - يَدْعُوْ ": أصلها " ادتعا - يـَدْتـَعي": جهد أن يقوم بفعل " دَعَا - يَدْعُوْ " بشكل ذاتي: جهد أن يُدعى له بأمر يريده: جهد أن يأتي آخرون لعونه ومشاركته بشكل تلقائي: وهي كناية عن رغبته بتسارع الآخرين لخدمته
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الكلام بالتوجه لآخر بالسؤال والدعاء والطلب"، وهي:
ضَرَع َ - يَضْرَعُ، بَهَلَ - يَبْهَلُ، دَعَا - يَدْعُوْ، سَأَلَ - يَسْأَلُ، خَطَبَ - يَخْطُبُ، نَدِيَ - يَنْدَى
يفرق لفظاً:
دَعَا - يَدْعُوْ + كائن + كائناً: يطلبه للحضور بهدف المشاركة أو المساعدة بشأن ما
دَعِيَ - يَدْعى + كائن + باسم أو لقب: يسنى به : يصير اسمه أو لقبه
دَعَا - يَدْعُوْ + كائن + كائناً
 	﴿يوم يدعوكم فتستجيبون بحمده وتظنون إن لبثتم إلا قليلا(52)﴾ الإسراء ﴿ومن آياته أن تقوم السماء والأرض بأمره ثم إذا دعاكم دعوة من الأرض إذا أنتم تخرجون(25)﴾ الروم
 	﴿فليدع ناديه (17)﴾ العلق ﴿سندع الزبانية (18)﴾ العلق
 	﴿وقال فرعون ذروني أقتل موسى وليدع ربه إني أخاف أن يبدل دينكم أو أن يظهر في الأرض الفساد(26)﴾  غافر
 	﴿فدعا ربه أن هؤلاء قوم مجرمون(22)﴾ الدخان ﴿فدعا ربه أني مغلوب فانتصر(10)﴾ القمر
 	﴿هو الذي خلقكم من نفس واحدة وجعل منها زوجها ليسكن إليها فلما تغشاها حملت حملا خفيفا فمرت به فلما أثقلت دعوا الله ربهما لئن آتيتنا صالحا لنكونن من الشاكرين(189)﴾ الأعراف
 	{ وإذا مس الإنسان ضر دعا ربه منيبا إليه ثم إذا خوله نعمة منه نسي ما كان يدعو إليه من قبل وجعل لله أندادا ليضل عن سبيله قل تمتع بكفرك قليلا إنك من أصحاب النار (8)  الزمر ﴿وإذا مس الناس ضر دعوا ربهم منيبين إليه ثم إذا أذاقهم منه رحمة إذا فريق منهم بربهم يشركون(33)﴾ الروم
 	﴿وإذا مس الإنسان الضر دعانا لجنبه أو قاعدا أو قائما فلما كشفنا عنه ضره مر كأن لم يدعنا إلى ضر مسه كذلك زين للمسرفين ما كانوا يعملون(12)﴾يونس { فإذا مس الإنسان ضر دعانا ثم إذا خولناه نعمة منا قال إنما أوتيته على علمبل هي فتنة ولكن أكثرهم لا يعلمون(49) ؤ الزمر
 	﴿وإذا مسكم الضر في البحر ضل من تدعون إلا إياه فلما نجاكم إلى البر أعرضتم وكان الإنسان كفورا(67)﴾ الإسراء ﴿بل إياه تدعون فيكشف ما تدعون إليه إن شاء وتنسون ما تشركون(41)﴾ الأنعام
 	﴿هو الذي يسيركم في البر والبحر حتى إذا كنتم في الفلك وجرين بهم بريح طيبة وفرحوا بها جاءتها ريح عاصف وجاءهم الموج من كل مكان وظنوا أنهم أحيط بهم دعوا الله مخلصين له الدين لئن أنجيتنا من هذه لنكونن من الشاكرين(22)﴾ يونس
 	﴿وإذا غشيهم موج كالظلل دعوا الله مخلصين له الدين فلما نجاهم إلى البر فمنهم مقتصد وما يجحد بآياتنا إلا كل ختار كفور(32)﴾ لقمان ﴿هو الذي يسيركم في البر والبحر حتى إذا كنتم في الفلك وجرين بهم بريح طيبة وفرحوا بها جاءتها ريح عاصف وجاءهم الموج من كل مكان وظنوا أنهم أحيط بهم دعوا الله مخلصين له الدين لئن أنجيتنا من هذه لنكونن من الشاكرين(22)﴾ يونس
 	أمن يجيب المضطر إذا دعاه ويكشف السوء ويجعلكم خلفاء الأرض أئله مع الله قليلا ما تذكرون(62) } النمل ﴿قل أرأيتكم إن أتاكم عذاب الله أو أتتكم الساعة أغير الله تدعون إن كنتم صادقين (40)﴾ الأنعام
 	﴿قل من ينجيكم من ظلمات البر والبحر تدعونه تضرعا وخفية لئن أنجانا من هذه لنكونن من الشاكرين(63)﴾ الأنعام ﴿فإذا ركبوا في الفلك دعوا الله مخلصين له الدين فلما نجاهم إلى البر إذا هم يشركون (65)﴾ العتكبوت
 	﴿فإذا ركبوا في الفلك دعوا الله مخلصين له الدين فلما نجاهم إلى البر إذا هم يشركون (65)﴾ العتكبوت ﴿قل أمر ربي بالقسط وأقيموا وجوهكم عند كل مسجد وادعوه مخلصين له الدين كما بدأكم تعودون(29)﴾ الأعراف
 	﴿هنالك دعا زكريا ربه قال رب هب لي من لدنك ذرية طيبة إنك سميع الدعاء(38)﴾ } آل عمران ﴿فاستجبنا له ووهبنا له يحيى وأصلحنا له زوجه إنهم كانوا يسارعون في الخيرات ويدعوننا رغبا ورهبا وكانوا لنا خاشعين(90)﴾ الأنبياء
 	﴿أمن يجيب المضطر إذا دعاه ويكشف السوء ويجعلكم خلفاء الأرض أئله مع الله قليلا ما تذكرون(62)﴾ النمل ﴿قل أرأيتكم إن أتاكم عذاب الله أو أتتكم الساعة أغير الله تدعون إن كنتم صادقين (40)﴾ الأنعام
 	﴿فادعوا الله مخلصين له الدين ولو كره الكافرون(14)﴾  غافر ﴿هو الحي لا إله إلا هو فادعوه مخلصين له الدين الحمد لله رب العالمين(65)﴾  غافر ﴿قل أمر ربي بالقسط وأقيموا وجوهكم عند كل مسجد وادعوه مخلصين له الدين كما بدأكم تعودون(29)﴾ الأعراف
 	﴿هو الذي يسيركم في البر والبحر حتى إذا كنتم في الفلك وجرين بهم بريح طيبة وفرحوا بها جاءتها ريح عاصف وجاءهم الموج من كل مكان وظنوا أنهم أحيط بهم دعوا الله مخلصين له الدين لئن أنجيتنا من هذه لنكونن من الشاكرين(22)﴾ يونس ﴿فإذا ركبوا في الفلك دعوا الله مخلصين له الدين فلما نجاهم إلى البر إذا هم يشركون (65)﴾ العتكبوت
 	﴿وإذا غشيهم موج كالظلل دعوا الله مخلصين له الدين فلما نجاهم إلى البر فمنهم مقتصد وما يجحد بآياتنا إلا كل ختار كفور(32)﴾ لقمان ﴿هو الذي يسيركم في البر والبحر حتى إذا كنتم في الفلك وجرين بهم بريح طيبة وفرحوا بها جاءتها ريح عاصف وجاءهم الموج من كل مكان وظنوا أنهم أحيط بهم دعوا الله مخلصين له الدين لئن أنجيتنا من هذه لنكونن من الشاكرين(22)﴾ يونس
 	﴿ادعوا ربكم تضرعا وخفية إنه لا يحب المعتدين(55)﴾ الأعراف ﴿قل من ينجيكم من ظلمات البر والبحر تدعونه تضرعا وخفية لئن أنجانا من هذه لنكونن من الشاكرين(63)﴾ الأنعام
 	﴿أولئك الذين يدعون يبتغون إلى ربهم الوسيلة أيهم أقرب ويرجون رحمته ويخافون عذابه إن عذاب ربك كان محذورا(57)﴾ الإسراء
 	﴿ولا تفسدوا في الأرض بعد إصلاحها وادعوه خوفا وطمعا إن رحمة الله قريب من المحسنين(56)﴾ الأعراف ﴿تتجافى جنوبهم عن المضاجع يدعون ربهم خوفا وطمعا ومما رزقناهم ينفقون(16)﴾ السحدة
 	﴿قل ادعوا الله أو ادعوا الرحمان أيا ما تدعوا فله الأسماء الحسنى ولا تجهر بصلاتك ولا تخافت بها وابتغ بين ذلك سبيلا(110)﴾ الإسراء ﴿ولله الأسماء الحسنى فادعوه بها وذروا الذين يلحدون في أسمائه سيجزون ما كانوا يعملون (180)﴾ الأعراف7
 	﴿ولا تطرد الذين يدعون ربهم بالغداة والعشي يريدون وجهه ما عليك من حسابهم من شيء وما من حسابك عليهم من شيء فتطردهم فتكون من الظالمين(52)﴾ الأنعام ﴿واصبر نفسك مع الذين يدعون ربهم بالغداة والعشي يريدون وجهه ولا تعد عيناك عنهم تريد زينة الحياة الدنيا ولا تطع من أغفلنا قلبه عن ذكرنا واتبع هواه وكان أمره فرطا(28)﴾ الكهف
 	﴿قل إنما أدعو ربي ولا أشرك به أحدا(20)﴾ الجن
 	﴿إنا كنا من قبل ندعوه إنه هو البر الرحيم(28)﴾ الطور
 	﴿قال رب إني وهن العظم مني واشتعل الرأس شيبا ولم أكن بدعائك رب شقيا(4)﴾ مريم ﴿وأعتزلكم وما تدعون من دون الله وأدعو ربي عسى ألا أكون بدعاء ربي شقيا(48)﴾ مريم
 	﴿وأنه لما قام عبد الله يدعوه كادوا يكونون عليه لبدا(19)﴾ الجن
 	﴿وقال ربكم ادعوني أستجب لكم إن الذين يستكبرون عن عبادتي سيدخلون جهنم داخرين (60)﴾  غافر ﴿وإذا سألك عبادي عني فإني قريب أجيب دعوة الداعي إذا دعاني فليستجيبوا لي وليؤمنوا بي لعلهم يرشدون(186)﴾ البقرة
 	﴿قالوا أو لم تك تأتيكم رسلكم بالبينات قالوا بلى قالوا فادعوا وما دعاء الكافرين إلا في ضلال(50)﴾  غافر
 	﴿وإذا ألقوا منها مكانا ضيقا مقرنين دعوا هنالك ثبورا(13)﴾ الفرقان ﴿فسوف يدعو ثبورا(11)﴾ الإنشقاق
 	﴿لا تدعوا اليوم ثبورا واحدا وادعوا ثبورا كثيرا(14)﴾ الفرقان
 	﴿ذلكم بأنه إذا دعي الله وحده كفرتم وإن يشرك به تؤمنوا فالحكم لله العلي الكبير (12)﴾ غافر
 	﴿قال هل يسمعونكم إذ تدعون(72)﴾ الشعراء ﴿إن تدعوهم لا يسمعوا دعاءكم ولو سمعوا ما استجابوا لكم ويوم القيامة يكفرون بشرككم ولا ينبئك مثل خبير(14)﴾ فاطر
 	﴿أتدعون بعلا وتذرون أحسن الخالقين(125)﴾ الصافات
 	﴿في الحميم ثم في النار يسجرون(72) ثم قيل لهم أين ما كنتم تشركون(73) من دون الله قالوا ضلوا عنا بل لم نكن ندعو من قبل شيئا كذلك يضل الله الكافرين (74)﴾  غافر
 	﴿إليه يرد علم الساعة وما تخرج من ثمرات من أكمامها وما تحمل من أنثى ولا تضع إلا بعلمه ويوم يناديهم أين شركائي قالوا آذناك ما منا من شهيد(47) وضل عنهم ما كانوا يدعون من قبل وظنوا ما لهم من محيص(48)﴾ فصلت ﴿ويوم يقول نادوا شركائي الذين زعمتم فدعوهم فلم يستجيبوا لهم وجعلنا بينهم موبقا (52)﴾ الكهف ﴿فليدع ناديه (17)﴾ العلق
 	﴿وقيل ادعوا شركاءكم فدعوهم فلم يستجيبوا لهم ورأوا العذاب لو أنهم كانوا يهتدون (64)﴾  القصص
 	﴿ألهم أرجل يمشون بها أم لهم أيد يبطشون بها أم لهم أعين يبصرون بها أم لهم آذان يسمعون بها قل ادعوا شركاءكم ثم كيدوني فلا تنظروني(195)﴾ الأعراف
 	﴿وأنذر الناس يوم يأتيهم العذاب فيقول الذين ظلموا ربنا أخرنا إلى أجل قريب نجب دعوتك ونتبع الرسل أولم تكونوا أقسمتم من قبل ما لكم من زوال(44)﴾ إبراهيم
	﴿تدعوا من أدبر وتولى(17)﴾ المعارج
 	﴿وقال الشيطان لما قضي الأمر إن الله وعدكم وعد الحق ووعدتكم فأخلفتكم وما كان لي عليكم من سلطان إلا أن دعوتكم فاستجبتم لي فلا تلوموني ولوموا أنفسكم ما أنا بمصرخكم وما أنتم بمصرخي إني كفرت بما أشركتموني من قبل إن الظالمين لهم عذاب أليم(22)﴾ إبراهيم
 	﴿وإذا قيل لهم اتبعوا ما أنزل الله قالوا بل نتبع ما وجدنا عليه آباءنا أولو كان الشيطان يدعوهم إلى عذاب السعير(21)﴾ لقمان ﴿إن الشيطان لكم عدو فاتخذوه عدوا إنما يدعو حزبه ليكونوا من أصحاب السعير (6)﴾ فاطر
 	﴿وإذ قال إبراهيم رب أرني كيف تحي الموتى قال أولم تؤمن قال بلى ولكن ليطمئن قلبي قال فخذ أربعة من الطير فصرهن إليك ثم اجعل على كل جبل منهن جزءا ثم ادعهن يأتينك سعيا واعلم أن الله عزيز حكيم(260)﴾ البقرة ﴿ياأيها الذين آمنوا إذا تداينتم بدين إلى أجل مسمى فاكتبوه وليكتب بينكم كاتب بالعدل ولا يأب كاتب أن يكتب كما علمه الله فليكتب وليملل الذي عليه الحق وليتق الله ربه ولا يبخس منه شيئا فإن كان الذي عليه الحق سفيها أو ضعيفا أو لا يستطيع أن يمل هو فليملل وليه بالعدل واستشهدوا شهيدين من رجالكم فإن لم يكونا رجلين فرجل وامرأتان ممن ترضون من الشهداء أن تضل إحداهما فتذكر إحداهما الأخرى ولا يأب الشهداء إذا ما دعوا ولا تسأموا أن تكتبوه صغيرا أو كبيرا إلى أجله ذلكم أقسط عند الله وأقوم للشهادة وأدنى ألا ترتابوا إلا أن تكون تجارة حاضرة تديرونها بينكم فليس عليكم جناح ألا تكتبوها وأشهدوا إذا تبايعتم ولا يضار كاتب ولا شهيد وإن تفعلوا فإنه فسوق بكم واتقوا الله ويعلمكم الله والله بكل شيء عليم(282)﴾ البقرة ﴿فمن حاجك فيه من بعد ما جاءك من العلم فقل تعالوا ندع أبناءنا وأبناءكم ونساءنا ونساءكم وأنفسنا وأنفسكم ثم نبتهل فنجعل لعنة الله على الكاذبين(61)﴾ آل عمران ﴿إذ تصعدون ولا تلوون على أحد والرسول يدعوكم في أخراكم فأثابكم غما بغم لكيلا تحزنوا على ما فاتكم ولا ما أصابكم والله خبير بما تعملون(153)﴾ آل عمران
دَعَا - يَدْعُوْ + كائن + كائناً + مع كائن
 ﴿فلا تدع مع الله إلها آخر فتكون من المعذبين(213)﴾ الشعراء ﴿ولا تدع مع الله إلها آخر لا إله إلا هو كل شيء هالك إلا وجهه له الحكم وإليه ترجعون(88)﴾  القصص
 	﴿ومن يدع مع الله إلها آخر لا برهان له به فإنما حسابه عند ربه إنه لا يفلح الكافرون (117)﴾ المؤمنون ﴿وأن المساجد لله فلا تدعوا مع الله أحدا(18)﴾ الجن
 	﴿والذين لا يدعون مع الله إلها آخر ولا يقتلون النفس التي حرم الله إلا بالحق ولا يزنون ومن يفعل ذلك يلق أثاما(68)﴾ الفرقان ﴿وربطنا على قلوبهم إذ قاموا فقالوا ربنا رب السماوات والأرض لن ندعو من دونه إلها لقد قلنا إذا شططا(14)﴾  الكهف
دَعَا - يَدْعُوْ + كائن + كائناً + أن يفعل
 ﴿وقال الذين في النار لخزنة جهنم ادعوا ربكم يخفف عنا يوما من العذاب(49)﴾  غافر
دَعَا - يَدْعُوْ + كائن + كائناً + لـِ كائن:
 ﴿أن دعوا للرحمان ولدا (91)﴾ مريم
 	﴿ادعوهم لآبائهم هو أقسط عند الله فإن لم تعلموا آباءهم فإخوانكم في الدين ومواليكم وليس عليكم جناح فيما أخطأتم به ولكن ما تعمدت قلوبكم وكان الله غفورا رحيما(5)﴾ الأحزاب
 	﴿ولما وقع عليهم الرجز قالوا ياموسى ادع لنا ربك بما عهد عندك لئن كشفت عنا الرجز لنؤمنن لك ولنرسلن معك بني إسرائيل(134)﴾ الأعراف ﴿وقالوا ياأيها الساحر ادع لنا ربك بما عهد عندك إننا لمهتدون(49)﴾ الزخرف
 	﴿قالوا ادع لنا ربك يبين لنا ما هي قال إنه يقول إنها بقرة لا فارض ولا بكر عوان بين ذلك فافعلوا ما تؤمرون(68)﴾ البقرة ﴿قالوا ادع لنا ربك يبين لنا ما هي إن البقر تشابه علينا وإنا إن شاء الله لمهتدون(70)﴾ البقرة
 	﴿قالوا ادع لنا ربك يبين لنا ما لونها قال إنه يقول إنها بقرة صفراء فاقع لونها تسر الناظرين(69)﴾ البقرة ﴿وإذ قلتم ياموسى لن نصبر على طعام واحد فادع لنا ربك يخرج لنا مما تنبت الأرض من بقلها وقثائها وفومها وعدسها وبصلها قال أتستبدلون الذي هو أدنى بالذي هو خير اهبطوا مصرا فإن لكم ما سألتم وضربت عليهم الذلة والمسكنة وباءوا بغضب من الله ذلك بأنهم كانوا يكفرون بآيات الله ويقتلون النبيين بغير الحق ذلك بما عصوا وكانوا يعتدون(61)﴾ البقرة
دَعَا - يَدْعُوْ + كائن + كائناً + لـِ  كيف
دَعَا - يَدْعُوْ + كائن + كائناً + لـِ أمر
 ﴿قالت رسلهم أفي الله شك فاطر السماوات والأرض يدعوكم ليغفر لكم من ذنوبكم ويؤخركم إلى أجل مسمى قالوا إن أنتم إلا بشر مثلنا تريدون أن تصدونا عما كان يعبد آباؤنا فأتونا بسلطان مبين(10)﴾ إبراهيم
 	﴿فجاءته إحداهما تمشي على استحياء قالت إن أبي يدعوك ليجزيك أجر ما سقيت لنا فلما جاءه وقص عليه القصص قال لا تخف نجوت من القوم الظالمين(25)﴾ القصص
 	﴿شرع لكم من الدين ما وصى به نوحا والذي أوحينا إليك وما وصينا به إبراهيم وموسى وعيسى أن أقيموا الدين ولا تتفرقوا فيه كبر على المشركين ما تدعوهم إليه الله يجتبي إليه من يشاء ويهدي إليه من ينيب(13)وما تفرقوا إلا من بعد ما جاءهم العلم بغيا بينهم ولولا كلمة سبقت من ربك إلى أجل مسمى لقضي بينهم وإن الذين أورثوا الكتاب من بعدهم لفي شك منه مريب(14) فلذلك فادع واستقم كما أمرت ولا تتبع أهواءهم وقل آمنت بما أنزل الله من كتاب وأمرت لأعدل بينكم الله ربنا وربكم لنا أعمالنا ولكم أعمالكم لا حجة بيننا وبينكم الله يجمع بيننا وإليه المصير(15)﴾ الشورى
 	﴿وما لكم لا تؤمنون بالله والرسول يدعوكم لتؤمنوا بربكم وقد أخذ ميثاقكم إن كنتم مؤمنين(8)﴾ الحديد
 	﴿ياأيها الذين آمنوا استجيبوا لله وللرسول إذا دعاكم لما يحييكم واعلموا أن الله يحول بين المرء وقلبه وأنه إليه تحشرون(24)﴾ الأنفال
 	﴿هاأنتم هؤلاء تدعون لتنفقوا في سبيل الله فمنكم من يبخل ومن يبخل فإنما يبخل عن نفسه والله الغني وأنتم الفقراء وإن تتولوا يستبدل قوما غيركم ثم لا يكونوا أمثالكم(38)﴾محمد
 	﴿وإني كلما دعوتهم لتغفر لهم جعلوا أصابعهم في آذانهم واستغشوا ثيابهم وأصروا واستكبروا استكبارا (7)﴾ نوح ﴿ثم إني دعوتهم جهارا(8)﴾ نوح ﴿قال رب إني دعوت قومي ليلا ونهارا (5)﴾ نوح
 	﴿قالت رسلهم أفي الله شك فاطر السماوات والأرض يدعوكم ليغفر لكم من ذنوبكم ويؤخركم إلى أجل مسمى قالوا إن أنتم إلا بشر مثلنا تريدون أن تصدونا عما كان يعبد آباؤنا فأتونا بسلطان مبين(10)﴾ إبراهيم ﴿وإني كلما دعوتهم لتغفر لهم جعلوا أصابعهم في آذانهم واستغشوا ثيابهم وأصروا واستكبروا استكبارا (7)﴾ نوح
 	﴿تدعونني لأكفر بالله وأشرك به ما ليس لي به علم وأنا أدعوكم إلى العزيز الغفار (42)﴾ غافر
دَعَا - يَدْعُوْ + كائن + كائناً + إلى كائن أو مكان أو شيء أو أمر
دَعَا - يَدْعُوْ + كائن + كائناً + إلى  كائن
 ﴿لكل أمة جعلنا منسكا هم ناسكوه فلا ينازعنك في الأمر وادع إلى ربك إنك لعلى هدى مستقيم(67)﴾ الحج ﴿ولا يصدنك عن آيات الله بعد إذ أنزلت إليك وادع إلى ربك ولا تكونن من المشركين (87)﴾  القصص
 	﴿ومن أحسن قولا ممن دعا إلى الله وعمل صالحا وقال إنني من المسلمين(33)﴾ فصلت ﴿وداعيا إلى الله بإذنه وسراجا منيرا(46)﴾ الأحزاب
 	﴿قل هذه سبيلي أدعو إلى الله على بصيرة أنا ومن اتبعني وسبحان الله وما أنا من المشركين (108)﴾ يوسف ﴿والذين آتيناهم الكتاب يفرحون بما أنزل إليك ومن الأحزاب من ينكر بعضهقل إنما أمرت أن أعبد الله ولا أشرك به إليه أدعو وإليه مآب(36)﴾ الرعد
دَعَا - يَدْعُوْ + كائن + كائناً + إلى  شيء أو مكان
 ﴿ئولا تنكحوا المشركات حتى يؤمن ولأمة مؤمنة خير من مشركة ولو أعجبتكم ولا تنكحوا المشركين حتى يؤمنوا ولعبد مؤمن خير من مشرك ولو أعجبكم أولئك يدعون إلى النار والله يدعو إلى الجنة والمغفرة بإذنه ويبين آياته للناس لعلهم يتذكرون(221)﴾ البقرة
 	﴿ئولا تنكحوا المشركات حتى يؤمن ولأمة مؤمنة خير من مشركة ولو أعجبتكم ولا تنكحوا المشركين حتى يؤمنوا ولعبد مؤمن خير من مشرك ولو أعجبكم أولئك يدعون إلى النار والله يدعو إلى الجنة والمغفرة بإذنه ويبين آياته للناس لعلهم يتذكرون(221)﴾ البقرة ﴿والله يدعو إلى دار السلام ويهدي من يشاء إلى صراط مستقيم(25)﴾ يونس
 	﴿وترى كل أمة جاثية كل أمة تدعى إلى كتابها اليوم تجزون ما كنتم تعملون(28)﴾ الجاثية
دَعَا - يَدْعُوْ + كائن + كائناً + إلى أمر
 ﴿ئولا تنكحوا المشركات حتى يؤمن ولأمة مؤمنة خير من مشركة ولو أعجبتكم ولا تنكحوا المشركين حتى يؤمنوا ولعبد مؤمن خير من مشرك ولو أعجبكم أولئك يدعون إلى النار والله يدعو إلى الجنة والمغفرة بإذنه ويبين آياته للناس لعلهم يتذكرون(221)﴾ البقرة
 	﴿فتول عنهم يوم يدع الداعي إلى شيء نكر(6)﴾ القمر ﴿ولا تزر وازرة وزر أخرى وإن تدع مثقلة إلى حملها لا يحمل منه شيء ولو كان ذا قربى إنما تنذر الذين يخشون ربهم بالغيب وأقاموا الصلاة ومن تزكى فإنما يتزكى لنفسه وإلى الله المصير(18)﴾ فاطر
 	﴿يوم يكشف عن ساق ويدعون إلى السجود فلا يستطيعون (42)﴾ القلم ﴿خاشعة أبصارهم ترهقهم ذلة وقد كانوا يدعون إلى السجود وهم سالمون(43)﴾ القلم
 	﴿ادع إلى سبيل ربك بالحكمة والموعظة الحسنة وجادلهم بالتي هي أحسن إن ربك هو أعلم بمن ضل عن سبيله وهو أعلم بالمهتدين(125)﴾ النحل
 	﴿وإنك لتدعوهم إلى صراط مستقيم(73)﴾ المؤمنون
 	﴿ومن أظلم ممن افترى على الله الكذب وهو يدعى إلى الإسلام والله لا يهدي القوم الظالمين (7)﴾ الصف ﴿ومن أظلم ممن ذكر بآيات ربه فأعرض عنها ونسي ما قدمت يداه إنا جعلنا على قلوبهم أكنة أن يفقهوه وفي آذانهم وقرا وإن تدعهم إلى الهدى فلن يهتدوا إذا أبدا(57)﴾ الكهف
 	﴿وإن تدعوهم إلى الهدى لا يتبعوكم سواء عليكم أدعوتموهم أم أنتم صامتون(193)﴾ الأعراف ﴿وإن تدعوهم إلى الهدى لا يسمعوا وتراهم ينظرون إليك وهم لا يبصرون(198)﴾ الأعراف
 	﴿قل للمخلفين من الأعراب ستدعون إلى قوم أولي بأس شديد تقاتلونهم أو يسلمون فإن تطيعوا يؤتكم الله أجرا حسنا وإن تتولوا كما توليتم من قبل يعذبكم عذابا أليما(16)﴾ الفتح
 	﴿قالوا ياصالح قد كنت فينا مرجوا قبل هذا أتنهانا أن نعبد ما يعبد آباؤنا وإننا لفي شك مما تدعونا إليه مريب(62)﴾ هود ﴿ألم يأتكم نبأ الذين من قبلكم قوم نوح وعاد وثمود والذين من بعدهم لا يعلمهم إلا الله جاءتهم رسلهم بالبينات فردوا أيديهم في أفواههم وقالوا إنا كفرنا بما أرسلتم به وإنا لفي شك مما تدعوننا إليه مريب (9)﴾ إبراهيم
 	﴿ومن أظلم ممن افترى على الله الكذب وهو يدعى إلى الإسلام والله لا يهدي القوم الظالمين (7)﴾ الصف ﴿ومن أظلم ممن ذكر بآيات ربه فأعرض عنها ونسي ما قدمت يداه إنا جعلنا على قلوبهم أكنة أن يفقهوه وفي آذانهم وقرا وإن تدعهم إلى الهدى فلن يهتدوا إذا أبدا(57)﴾ الكهف
 	﴿وإن تدعوهم إلى الهدى لا يتبعوكم سواء عليكم أدعوتموهم أم أنتم صامتون(193)﴾ الأعراف ﴿وإن تدعوهم إلى الهدى لا يسمعوا وتراهم ينظرون إليك وهم لا يبصرون(198)﴾ الأعراف
 	﴿وقالوا قلوبنا في أكنة مما تدعونا إليه وفي آذاننا وقر ومن بيننا وبينك حجاب فاعمل إننا عاملون(5)﴾ فصلت ﴿شرع لكم من الدين ما وصى به نوحا والذي أوحينا إليك وما وصينا به إبراهيم وموسى وعيسى أن أقيموا الدين ولا تتفرقوا فيه كبر على المشركين ما تدعوهم إليه الله يجتبي إليه من يشاء ويهدي إليه من ينيب(13)﴾ الشورى
 	﴿ومن أظلم ممن افترى على الله الكذب وهو يدعى إلى الإسلام والله لا يهدي القوم الظالمين (7)﴾ الصف ﴿ومن أظلم ممن ذكر بآيات ربه فأعرض عنها ونسي ما قدمت يداه إنا جعلنا على قلوبهم أكنة أن يفقهوه وفي آذانهم وقرا وإن تدعهم إلى الهدى فلن يهتدوا إذا أبدا(57)﴾ الكهف
 	﴿تدعونني لأكفر بالله وأشرك به ما ليس لي به علم وأنا أدعوكم إلى العزيز الغفار (42)﴾ غافر ﴿لا جرم أنما تدعونني إليه ليس له دعوة في الدنيا ولا في الآخرة وأن مردنا إلى الله وأن المسرفين هم أصحاب النار(43)﴾  غافر
 	﴿قال رب السجن أحب إلي مما يدعونني إليه وإلا تصرف عني كيدهن أصب إليهن وأكن من الجاهلين(33)﴾ يوسف
 	﴿إن الذين كفروا ينادون لمقت الله أكبر من مقتكم أنفسكم إذ تدعون إلى الإيمان فتكفرون (10)﴾  غافر
 	﴿ياأيها الذين آمنوا اتقوا الله حق تقاته ولا تموتن إلا وأنتم مسلمون (102) واعتصموا بحبل الله جميعا ولا تفرقوا واذكروا نعمة الله عليكم إذ كنتم أعداء فألف بين قلوبكم فأصبحتم بنعمته إخوانا وكنتم على شفا حفرة من النار فأنقذكم منها كذلك يبين الله لكم آياته لعلكم تهتدون(103) ولتكن منكم أمة يدعون إلى الخير ويأمرون بالمعروف وينهون عن المنكر وأولئك هم المفلحون(104)﴾ آل عمران ﴿ليسوا سواء من أهل الكتاب أمة قائمة يتلون آيات الله آناء الليل وهم يسجدون (113) يؤمنون بالله واليوم الآخر ويأمرون بالمعروف وينهون عن المنكرويسارعون في الخيرات وأولئك من الصالحين(114)﴾ آل عمران

ليحكم بينهم﴿ألم ترى إلى الذين أوتوا نصيبا من الكتاب يدعون إلى كتاب الله ليحكم بينهم ثم يتولى فريق منهم وهم معرضون(23)﴾ آل عمران
ليحكم بينهم	﴿وإذا دعوا إلى الله ورسوله ليحكم بينهم إذا فريق منهم معرضون(48) وإن يكن لهم الحق يأتوا إليه مذعنين(49) أفي قلوبهم مرض أم ارتابوا أم يخافون أن يحيف الله عليهم ورسوله بل أولئك هم الظالمون(50)﴾ النور ﴿إنما كان قول المؤمنين إذا دعوا إلى الله ورسوله ليحكم بينهم أن يقولوا سمعنا وأطعنا وأولئك هم المفلحون(51)﴾ النور
	﴿وجعلناهم أئمة يدعون إلى النار ويوم القيامة لا ينصرون(41)﴾  القصص ﴿وياقوم ما لي أدعوكم إلى النجاة وتدعونني إلى النار(41)﴾  غافر
	﴿ئولا تنكحوا المشركات حتى يؤمن ولأمة مؤمنة خير من مشركة ولو أعجبتكم ولا تنكحوا المشركين حتى يؤمنوا ولعبد مؤمن خير من مشرك ولو أعجبكم أولئك يدعون إلى النار والله يدعو إلى الجنة والمغفرة بإذنه ويبين آياته للناس لعلهم يتذكرون(221)﴾ البقرة
	﴿فلا تهنوا وتدعوا إلى السلم وأنتم الأعلون والله معكم ولن يتركم أعمالكم(35)﴾ محمد
	﴿وياقوم ما لي أدعوكم إلى النجاة وتدعونني إلى النار(41)﴾  غافر ﴿تدعونني لأكفر بالله وأشرك به ما ليس لي به علم وأنا أدعوكم إلى العزيز الغفار(42)﴾ غافر ﴿لا جرم أنما تدعونني إليه ليس له دعوة في الدنيا ولا في الآخرة وأن مردنا إلى الله وأن المسرفين هم أصحاب النار(43)﴾  غافر
دَعَا - يَدْعُوْ + كائن + كائناً + بـِ شيء:
 ﴿يوم ندعو كل أناس بإمامهم فمن أوتي كتابه بيمينه فأولئك يقرءون كتابهم ولا يظلمون فتيلا(71)﴾ الإسراء
 	﴿ويدع الإنسان بالشر دعاءه بالخير وكان الإنسان عجولا(11)﴾  الإسراء
 	﴿ولله الأسماء الحسنى فادعوه بها وذروا الذين يلحدون في أسمائه سيجزون ما كانوا يعملون(180)﴾ الأعراف
دَعَا - يَدْعُـوْ + كائن + كائناً + من دون كائن
 ﴿له دعوة الحق والذين يدعون من دونه لا يستجيبون لهم بشيء إلا كباسط كفيه إلى الماء ليبلغ فاه وما هو ببالغه وما دعاء الكافرين إلا في ضلال(14)﴾ الرعد
 	﴿قل أرأيتم شركاءكم الذين تدعون من دون الله أروني ماذا خلقوا من الأرض أم لهم شرك في السماوات أم آتيناهم كتابا فهم على بينة منه بل إن يعد الظالمون بعضهم بعضا إلا غرورا(40)﴾ فاطر ﴿قل أرأيتم ما تدعون من دون الله أروني ماذا خلقوا من الأرض أم لهم شرك في السماوات ائتوني بكتاب من قبل هذا أو أثارة من علم إن كنتم صادقين(4)﴾ الأحقاف
 	﴿ياأيها الناس ضرب مثل فاستمعوا له إن الذين تدعون من دون الله لن يخلقوا ذبابا ولو اجتمعوا له وإن يسلبهم الذباب شيئا لا يستنقذوه منه ضعف الطالب والمطلوب(73)﴾ الحج ﴿والذين يدعون من دون الله لا يخلقون شيئا وهم يخلقون(20)﴾ النحل
 	﴿يولج الليل في النهار ويولج النهار في الليل وسخر الشمس والقمر كل يجري لأجل مسمى ذلكم الله ربكم له الملكوالذين تدعون من دونه ما يملكون من قطمير(13)﴾ فاطر { قل ادعوا الذين زعمتم من دون الله لا يملكون مثقال ذرة في السماوات ولا في الأرض وما لهم فيهما من شرك وما له منهم من ظهير(22) ؤ سبأ
 	{ قل ادعوا الذين زعمتم من دون الله لا يملكون مثقال ذرة في السماوات ولا في الأرض وما لهم فيهما من شرك وما له منهم من ظهير(22) ؤ سبأ ﴿والذين تدعون من دونه لا يستطيعون نصركم ولا أنفسهم ينصرون(197)﴾ الأعراف
 	﴿إن الذين تدعون من دون الله عباد أمثالكم فادعوهم فليستجيبوا لكم إن كنتم صادقين (194)﴾ الأعراف
 	﴿ومن أضل ممن يدعو من دون الله من لا يستجيب له إلى يوم القيامة وهم عن دعائهم غافلون(5)﴾ الأحقاف ﴿له دعوة الحق والذين يدعون من دونه لا يستجيبون لهم بشيء إلا كباسط كفيه إلى الماء ليبلغ فاه وما هو ببالغه وما دعاء الكافرين إلا في ضلال(14)﴾ الرعد
 	﴿قل ادعوا الذين زعمتم من دونه فلا يملكون كشف الضر عنكم ولا تحويلا(56)﴾ الإسراء ﴿ولئن سألتهم من خلق السماوات والأرض ليقولن الله قل أفرأيتم ما تدعون من دون الله إن أرادني الله بضر هل هن كاشفات ضره أو أرادني برحمة هل هن ممسكات رحمته قل حسبي الله عليه يتوكل المتوكلون(38)﴾ الزمر
 	﴿أأتخذ من دونه آلهة إن يردني الرحمان بضر لا تغن عني شفاعتهم شيئا ولا ينقذوني (23) إني إذا لفي ضلال مبين(24)﴾ يس ﴿وما ظلمناهم ولكن ظلموا أنفسهم فما أغنت عنهم آلهتهم التي يدعون من دون الله من شيء لما جاء أمر ربك وما زادوهم غير تتبيب(101)﴾ هود
 	﴿ولا يملك الذين يدعون من دونه الشفاعة إلا من شهد بالحق وهم يعلمون(86)﴾  الزخرف ﴿أأتخذ من دونه آلهة إن يردني الرحمان بضر لا تغن عني شفاعتهم شيئا ولا ينقذوني (23) إني إذا لفي ضلال مبين(24)﴾ يس
 	﴿والله يقضي بالحق والذين يدعون من دونه لا يقضون بشيء إن الله هو السميع البصير (20)﴾  غافر ﴿له دعوة الحق والذين يدعون من دونه لا يستجيبون لهم بشيء إلا كباسط كفيه إلى الماء ليبلغ فاه وما هو ببالغه وما دعاء الكافرين إلا في ضلال(14)﴾ الرعد
 	﴿ذلك بأن الله هو الحق وأن ما يدعون من دونه الباطل وأن الله هو العلي الكبير(30)﴾ لقمان ﴿ذلك بأن الله هو الحق وأن ما يدعون من دونه هو الباطل وأن الله هو العلي الكبير (62)﴾ الحج
 	﴿قل أندعو من دون الله ما لا ينفعنا ولا يضرنا ونرد على أعقابنا بعد إذ هدانا الله كالذي استهوته الشياطين في الأرض حيران له أصحاب يدعونه إلى الهدى ائتنا قل إن هدى الله هو الهدى وأمرنا لنسلم لرب العالمين(71)﴾ الأنعام ﴿ولا تدع من دون الله ما لا ينفعك ولا يضرك فإن فعلت فإنك إذا من الظالمين(106)﴾ يونس
 	﴿يدعوا من دون الله ما لا يضره وما لا ينفعه ذلك هو الضلال البعيد(12)﴾ الحج ﴿يدعوا لمن ضره أقرب من نفعه لبئس المولى ولبئس العشير(13)﴾ الحج
 	﴿إن يدعون من دونه إلا إناثا وإن يدعون إلا شيطانا مريدا(117)﴾ النساء ﴿إن الله يعلم ما يدعون من دونه من شيء وهو العزيز الحكيم(42)﴾ العتكبوت ﴿ولا تسبوا الذين يدعون من دون الله فيسبوا الله عدوا بغير علم كذلك زينا لكل أمة عملهم ثم إلى ربهم مرجعهم فينبئهم بما كانوا يعملون(108)﴾ الأنعام ﴿ألا إن لله من في السماوات ومن في الأرض وما يتبع الذين يدعون من دون الله شركاء إن يتبعون إلا الظن وإن هم إلا يخرصون(66)﴾ يونس
 	﴿قل إني نهيت أن أعبد الذين تدعون من دون الله لما جاءني البينات من ربي وأمرت أن أسلم لرب العالمين(66)﴾  غافر ﴿قل إني نهيت أن أعبد الذين تدعون من دون الله قل لا أتبع أهواءكم قد ضللت إذا وما أنا من المهتدين(56)﴾ الأنعام
 	﴿وربطنا على قلوبهم إذ قاموا فقالوا ربنا رب السماوات والأرض لن ندعو من دونه إلها لقد قلنا إذا شططا(14)﴾  الكهف
 	﴿وإذا رأى الذين أشركوا شركاءهم قالوا ربنا هؤلاء شركاؤنا الذين كنا ندعو من دونك فألقوا إليهم القول إنكم لكاذبون(86)﴾ النحل ﴿فمن أظلم ممن افترى على الله كذبا أو كذب بآياته أولئك ينالهم نصيبهم من الكتاب حتى إذا جاءتهم رسلنا يتوفونهم قالوا أين ما كنتم تدعون من دون الله قالوا ضلوا عنا وشهدوا على أنفسهم أنهم كانوا كافرين(37)﴾
 	﴿يقولون افتراه قل فأتوا بعشر سور مثله مفتريات وادعوا من استطعتم من دون الله إن كنتم صادقين(13)﴾ هود ﴿أم يقولون افتراه قل فأتوا بسورة مثله وادعوا من استطعتم من دون الله إن كنتم صادقين(38)﴾ يونس ﴿وإن كنتم في ريب مما نزلنا على عبدنا فأتوا بسورة من مثله وادعوا شهداءكم من دون الله إن كنتم صادقين(23)﴾ البقرة
دُعِيَ - يُدْعَى
 ﴿متكئين فيها يدعون فيها بفاكهة كثيرة وشراب(51)﴾ ص ﴿يدعون فيها بكل فاكهة آمنين(55)﴾  الدخان
 	﴿ياأيها الذين آمنوا لا تدخلوا بيوت النبي إلا أن يؤذن لكم إلى طعام غير ناظرين إناه ولكن إذا دعيتم فادخلوا فإذا طعمتم فانتشروا ولا مستأنسين لحديث إن ذلكم كان يؤذي النبي فيستحي منكم والله لا يستحي من الحق وإذا سألتموهن متاعا فاسألوهن من وراء حجاب ذلكم أطهر لقلوبكم وقلوبهن وما كان لكم أن تؤذوا رسول الله ولا أن تنكحوا أزواجه من بعده أبدا إن ذلكم كان عند الله عظيما(53)﴾ الأحزاب
داعي
الحشر  - للداعي﴿يومئذ يتبعون الداعي لا عوج له وخشعت الأصوات للرحمان فلا تسمع إلا همسا(108)﴾ طه ﴿مهطعين إلى الداعي يقول الكافرون هذا يوم عسر(8)﴾ القمر ﴿فتول عنهم يوم يدع الداعي إلى شيء نكر(6)﴾ القمر
 	﴿وإذا سألك عبادي عني فإني قريب أجيب دعوة الداعي إذا دعاني فليستجيبوا لي وليؤمنوا بي لعلهم يرشدون(186)﴾ البقرة
 	﴿ياقومنا أجيبوا داعي الله وآمنوا به يغفر لكم من ذنوبكم ويجركم من عذاب أليم(31)﴾ الأحقاف ﴿ومن لا يجب داعي الله فليس بمعجز في الأرض وليس له من دونه أولياءأولئك في ضلال مبين(32)﴾ الأحقاف
 	﴿وداعيا إلى الله بإذنه وسراجا منيرا(46)﴾ الأحزاب
دُعاء
 ﴿ويدع الإنسان بالشر دعاءه بالخير وكان الإنسان عجولا(11)﴾  الإسراء ﴿وإذا أنعمنا على الإنسان أعرض ونأى بجانبه وإذا مسه الشر فذو دعاء عريض(51)﴾ فصلت
 	﴿لا يسأم الإنسان من دعاء الخير وإن مسه الشر فيئوس قنوط(49)﴾ فصلت
 	﴿قال رب إني وهن العظم مني واشتعل الرأس شيبا ولم أكن بدعائك رب شقيا(4)﴾ مريم ﴿وأعتزلكم وما تدعون من دون الله وأدعو ربي عسى ألا أكون بدعاء ربي شقيا(48)﴾ مريم
 	﴿هنالك دعا زكريا ربه قال رب هب لي من لدنك ذرية طيبة إنك سميع الدعاء(38)﴾ } آل عمران ﴿فاستجبنا له ووهبنا له يحيى وأصلحنا له زوجه إنهم كانوا يسارعون في الخيرات ويدعوننا رغبا ورهبا وكانوا لنا خاشعين(90)﴾ الأنبياء
 	﴿الحمد لله الذي وهب لي على الكبر إسماعيل وإسحاق إن ربي لسميع الدعاء(39)﴾ إبراهيم ﴿هنالك دعا زكريا ربه قال رب هب لي من لدنك ذرية طيبة إنك سميع الدعاء(38)﴾ } آل عمران
 	﴿رب اجعلني مقيم الصلاة ومن ذريتي ربنا وتقبل دعاء(40)﴾ إبراهيم
 	﴿ويدع الإنسان بالشر دعاءه بالخير وكان الإنسان عجولا(11)﴾  الإسراء ﴿وإذا أنعمنا على الإنسان أعرض ونأى بجانبه وإذا مسه الشر فذو دعاء عريض(51)﴾ فصلت
 	﴿له دعوة الحق والذين يدعون من دونه لا يستجيبون لهم بشيء إلا كباسط كفيه إلى الماء ليبلغ فاه وما هو ببالغه وما دعاء الكافرين إلا في ضلال(14)﴾ الرعد
 	﴿قال رب إني وهن العظم مني واشتعل الرأس شيبا ولم أكن بدعائك رب شقيا(4)﴾ مريم ﴿وأعتزلكم وما تدعون من دون الله وأدعو ربي عسى ألا أكون بدعاء ربي شقيا(48)﴾ مريم
 	﴿قالوا أو لم تك تأتيكم رسلكم بالبينات قالوا بلى قالوا فادعوا وما دعاء الكافرين إلا في ضلال(50)﴾  غافر
 	﴿قل ما يعبأ بكم ربي لولا دعاؤكم فقد كذبتم فسوف يكون لزاما(77)﴾الفرقان
 	﴿إن تدعوهم لا يسمعوا دعاءكم ولو سمعوا ما استجابوا لكم ويوم القيامة يكفرون بشرككم ولا ينبئك مثل خبير(14)﴾ فاطر ﴿قال هل يسمعونكم إذ تدعون(72)﴾ الشعراء
 	﴿فلم يزدهم دعائي إلا فرارا (6)﴾ نوح
 	﴿فإنك لا تسمع الموتى ولا تسمع الصم الدعاء إذا ولوا مدبرين(52)﴾ الروم ﴿إنك لا تسمع الموتى ولا تسمع الصم الدعاء إذا ولوا مدبرين (80)﴾النمل
 	﴿قل إنما أنذركم بالوحي ولا يسمع الصم الدعاء إذا ما ينذرون(45)﴾ الأنبياء ﴿ومثل الذين كفروا كمثل الذي ينعق بما لا يسمع إلا دعاء ونداء صم بكم عمي فهم لا يعقلون(171)﴾ البقرة
 	﴿قال رب إني وهن العظم مني واشتعل الرأس شيبا ولم أكن بدعائك رب شقيا(4)﴾ مريم ﴿وأعتزلكم وما تدعون من دون الله وأدعو ربي عسى ألا أكون بدعاء ربي شقيا(48)﴾ مريم
 	﴿ويدع الإنسان بالشر دعاءه بالخير وكان الإنسان عجولا(11)﴾  الإسراء ﴿لا يسأم الإنسان من دعاء الخير وإن مسه الشر فيئوس قنوط(49)﴾ فصلت
 	﴿وإذا أنعمنا على الإنسان أعرض ونأى بجانبه وإذا مسه الشر فذو دعاء عريض(51)﴾ فصلت
 	﴿قل ما يعبأ بكم ربي لولا دعاؤكم فقد كذبتم فسوف يكون لزاما(77)﴾الفرقان ﴿قالوا أو لم تك تأتيكم رسلكم بالبينات قالوا بلى قالوا فادعوا وما دعاء الكافرين إلا في ضلال(50)﴾  غافر
 	﴿فلم يزدهم دعائي إلا فرارا (6)﴾ نوح
 	﴿لا تجعلوا دعاء الرسول بينكم كدعاء بعضكم بعضا قد يعلم الله الذين يتسللون منكم لواذا فليحذر الذين يخالفون عن أمره أن تصيبهم فتنة أو يصيبهم عذاب أليم(63)﴾ النور
دَعْوَة
له دعوة الحق﴿له دعوة الحق والذين يدعون من دونه لا يستجيبون لهم بشيء إلا كباسط كفيه إلى الماء ليبلغ فاه وما هو ببالغه وما دعاء الكافرين إلا في ضلال(14)﴾ الرعد ﴿ومن آياته أن تقوم السماء والأرض بأمره ثم إذا دعاكم دعوة من الأرض إذا أنتم تخرجون(25)﴾ الروم
 	﴿وقال موسى ربنا إنك آتيت فرعون وملأه زينة وأموالا في الحياة الدنيا ربنا ليضلوا عن سبيلك ربنا اطمس على أموالهم واشدد على قلوبهم فلا يؤمنوا حتى يروا العذاب الأليم(88) قال قد أجيبت دعوتكما فاستقيما ولا تتبعان سبيل الذين لا يعلمون(89)﴾ يونس ﴿قال رب اشرح لي صدري(25)ويسر لي أمري(26)واحلل عقدة من لساني(27) يفقهوا قولي (28)واجعل لي وزيرا من أهلي(29)هارون أخي(30)اشدد به أزري (31)وأشركه في أمري(32)كي نسبحك كثيرا(33)ونذكرك كثيرا(34)إنك كنت بنا بصيرا(35) قال قد أوتيت سؤلك ياموسى(36)﴾طه
 	﴿وإذا سألك عبادي عني فإني قريب أجيب دعوة الداعي إذا دعاني فليستجيبوا لي وليؤمنوا بي لعلهم يرشدون(186)﴾ البقرة ﴿وقال ربكم ادعوني أستجب لكم إن الذين يستكبرون عن عبادتي سيدخلون جهنم داخرين (60)﴾  غافر
 	﴿وأنذر الناس يوم يأتيهم العذاب فيقول الذين ظلموا ربنا أخرنا إلى أجل قريب نجب دعوتك ونتبع الرسل أولم تكونوا أقسمتم من قبل ما لكم من زوال(44)﴾ إبراهيم
دَعْوى - دعواهم
 ﴿دعواهم فيها سبحانك اللهم وتحيتهم فيها سلام وآخر دعواهم أن الحمد لله رب العالمين (10)﴾ يونس
 	﴿فما كان دعواهم إذ جاءهم بأسنا إلا أن قالوا إنا كنا ظالمين(5)﴾ الأعراف ﴿فما زالت تلك دعواهم حتى جعلناهم حصيدا خامدين(15)﴾ الأنبياء
دَعِيّ - أَدْعِيَاء
 ﴿وإذ تقول للذي أنعم الله عليه وأنعمت عليه أمسك عليك زوجك واتق الله وتخفي في نفسك ما الله مبديه وتخشى الناس والله أحق أن تخشاه فلما قضى زيد منها وطرا زوجناكها لكي لا يكون على المؤمنين حرج في أزواج أدعيائهم إذا قضوا منهن وطرا وكان أمر الله مفعولا(37)﴾ الأحزاب ﴿ما جعل الله لرجل من قلبين في جوفه وما جعل أزواجكم اللائي تظاهرون منهن أمهاتكم وما جعل أدعياءكم أبناءكم ذلكم قولكم بأفواهكم والله يقول الحق وهو يهدي السبيل(4)﴾ الأحزاب ﴿ادعوهم لآبائهم هو أقسط عند الله فإن لم تعلموا آباءهم فإخوانكم في الدين ومواليكم وليس عليكم جناح فيما أخطأتم به ولكن ما تعمدت قلوبكم وكان الله غفورا رحيما(5)﴾ الأحزاب
ادَّعَى - يَدَّعِي - يَدَّعُون
 ﴿لهم فيها فاكهة ولهم ما يدعون(57)﴾ بيس ﴿نحن أولياؤكم في الحياة الدنيا وفي الآخرة ولكم فيها ما تشتهي أنفسكم ولكم فيها ما تدعون(31)﴾ فصلت
 	﴿فلما رأوه زلفة سيئت وجوه الذين كفروا وقيل هذا الذي كنتم به تدعون (27)﴾ الملك

تصنيف موضوعي
يدعو
أولاً  - الله يدعو
1 - في الدنيا
ليغفر لكم من ذنوبكم ويؤخركم إلى أجل مسمى والمغفرة	﴿قالت رسلهم أفي الله شك فاطر السماوات والأرض يدعوكم ليغفر لكم من ذنوبكم ويؤخركم إلى أجل مسمى قالوا إن أنتم إلا بشر مثلنا تريدون أن تصدونا عما كان يعبد آباؤنا فأتونا بسلطان مبين(10)﴾ إبراهيم ﴿ئولا تنكحوا المشركات حتى يؤمن ولأمة مؤمنة خير من مشركة ولو أعجبتكم ولا تنكحوا المشركين حتى يؤمنوا ولعبد مؤمن خير من مشرك ولو أعجبكم أولئك يدعون إلى النار والله يدعو إلى الجنة والمغفرة بإذنه ويبين آياته للناس لعلهم يتذكرون(221)﴾ البقرة
يدعو إلى الجنة إلى دار السلام	﴿ئولا تنكحوا المشركات حتى يؤمن ولأمة مؤمنة خير من مشركة ولو أعجبتكم ولا تنكحوا المشركين حتى يؤمنوا ولعبد مؤمن خير من مشرك ولو أعجبكم أولئك يدعون إلى النار والله يدعو إلى الجنة والمغفرة بإذنه ويبين آياته للناس لعلهم يتذكرون(221)﴾ البقرة ﴿والله يدعو إلى دار السلام ويهدي من يشاء إلى صراط مستقيم(25)﴾ يونس
2 - في الآخرة
للقيامة﴿يوم يدعوكم فتستجيبون بحمده وتظنون إن لبثتم إلا قليلا(52)﴾ الإسراء ﴿ومن آياته أن تقوم السماء والأرض بأمره ثم إذا دعاكم دعوة من الأرض إذا أنتم تخرجون(25)﴾ الروم
الحشر  - للداعي	﴿يومئذ يتبعون الداعي لا عوج له وخشعت الأصوات للرحمان فلا تسمع إلا همسا(108)﴾ طه ﴿مهطعين إلى الداعي يقول الكافرون هذا يوم عسر(8)﴾ القمر
في العرض على جهنم : إلى كتابها إلى إمامهم	﴿وترى كل أمة جاثية كل أمة تدعى إلى كتابها اليوم تجزون ما كنتم تعملون(28)﴾ الجاثية ﴿يوم ندعو كل أناس بإمامهم فمن أوتي كتابه بيمينه فأولئك يقرءون كتابهم ولا يظلمون فتيلا(71)﴾ الإسراء
في الحساب :  إلى شيء نكر وإن تدع مثقلة إلى حملها لا يحمل منه شيء	﴿فتول عنهم يوم يدع الداعي إلى شيء نكر(6)﴾ القمر ﴿ولا تزر وازرة وزر أخرى وإن تدع مثقلة إلى حملها لا يحمل منه شيء ولو كان ذا قربى إنما تنذر الذين يخشون ربهم بالغيب وأقاموا الصلاة ومن تزكى فإنما يتزكى لنفسه وإلى الله المصير(18)﴾ فاطر
إلى السجود	﴿يوم يكشف عن ساق ويدعون إلى السجود فلا يستطيعون (42)﴾ القلم ﴿خاشعة أبصارهم ترهقهم ذلة وقد كانوا يدعون إلى السجود وهم سالمون(43)﴾ القلم
في النار يدعو الزبانية	﴿فليدع ناديه (17)﴾ العلق ﴿سندع الزبانية (18)﴾ العلق
ثانياً - الناس يدعون
1 - يدعون الله
له دعوة الحق﴿له دعوة الحق والذين يدعون من دونه لا يستجيبون لهم بشيء إلا كباسط كفيه إلى الماء ليبلغ فاه وما هو ببالغه وما دعاء الكافرين إلا في ضلال(14)﴾ الرعد
أ - يدعون الله في الدنيا
الحاجات التي يدعو الناس الله من أجلها
ادع لنا ربك (1) يبين لنا ما هي﴿قالوا ادع لنا ربك يبين لنا ما هي قال إنه يقول إنها بقرة لا فارض ولا بكر عوان بين ذلك فافعلوا ما تؤمرون(68)﴾ البقرة ﴿قالوا ادع لنا ربك يبين لنا ما هي إن البقر تشابه علينا وإنا إن شاء الله لمهتدون(70)﴾ البقرة
    (2) يخرج لنا مما تنبت الأرض	﴿قالوا ادع لنا ربك يبين لنا ما لونها قال إنه يقول إنها بقرة صفراء فاقع لونها تسر الناظرين(69)﴾ البقرة ﴿وإذ قلتم ياموسى لن نصبر على طعام واحد فادع لنا ربك يخرج لنا مما تنبت الأرض من بقلها وقثائها وفومها وعدسها وبصلها قال أتستبدلون الذي هو أدنى بالذي هو خير اهبطوا مصرا فإن لكم ما سألتم وضربت عليهم الذلة والمسكنة وباءوا بغضب من الله ذلك بأنهم كانوا يكفرون بآيات الله ويقتلون النبيين بغير الحق ذلك بما عصوا وكانوا يعتدون(61)﴾ البقرة
(3) كشفت عنا الرجز	﴿ولما وقع عليهم الرجز قالوا ياموسى ادع لنا ربك بما عهد عندك لئن كشفت عنا الرجز لنؤمنن لك ولنرسلن معك بني إسرائيل(134)﴾ الأعراف ﴿وقالوا ياأيها الساحر ادع لنا ربك بما عهد عندك إننا لمهتدون(49)﴾ الزخرف
ليدع ربه (4)  النصرة	﴿وقال فرعون ذروني أقتل موسى وليدع ربه إني أخاف أن يبدل دينكم أو أن يظهر في الأرض الفساد(26)﴾  غافر
دعا ربه ( النصرة)	﴿فدعا ربه أن هؤلاء قوم مجرمون(22)﴾ الدخان ﴿فدعا ربه أني مغلوب فانتصر(10)﴾ القمر
(5) الولادة بسلام	﴿هو الذي خلقكم من نفس واحدة وجعل منها زوجها ليسكن إليها فلما تغشاها حملت حملا خفيفا فمرت به فلما أثقلت دعوا الله ربهما لئن آتيتنا صالحا لنكونن من الشاكرين(189)﴾ الأعراف
(6) كشف الضر	{ وإذا مس الإنسان ضر دعا ربه منيبا إليه ثم إذا خوله نعمة منه نسي ما كان يدعو إليه من قبل وجعل لله أندادا ليضل عن سبيله قل تمتع بكفرك قليلا إنك من أصحاب النار (8)  الزمر ﴿وإذا مس الناس ضر دعوا ربهم منيبين إليه ثم إذا أذاقهم منه رحمة إذا فريق منهم بربهم يشركون(33)﴾ الروم
دعانا كشف الضر	﴿وإذا مس الإنسان الضر دعانا لجنبه أو قاعدا أو قائما فلما كشفنا عنه ضره مر كأن لم يدعنا إلى ضر مسه كذلك زين للمسرفين ما كانوا يعملون(12)﴾يونس { فإذا مس الإنسان ضر دعانا ثم إذا خولناه نعمة منا قال إنما أوتيته على علمبل هي فتنة ولكن أكثرهم لا يعلمون(49) ؤ الزمر
دعوا الله (7) الضر في البحر  	﴿وإذا مسكم الضر في البحر ضل من تدعون إلا إياه فلما نجاكم إلى البر أعرضتم وكان الإنسان كفورا(67)﴾ الإسراء ﴿بل إياه تدعون فيكشف ما تدعون إليه إن شاء وتنسون ما تشركون(41)﴾ الأنعام
1 -  ريح عاصف  	﴿هو الذي يسيركم في البر والبحر حتى إذا كنتم في الفلك وجرين بهم بريح طيبة وفرحوا بها جاءتها ريح عاصف وجاءهم الموج من كل مكان وظنوا أنهم أحيط بهم دعوا الله مخلصين له الدين لئن أنجيتنا من هذه لنكونن من الشاكرين(22)﴾ يونس
2 - الموج من كل مكان	﴿وإذا غشيهم موج كالظلل دعوا الله مخلصين له الدين فلما نجاهم إلى البر فمنهم مقتصد وما يجحد بآياتنا إلا كل ختار كفور(32)﴾ لقمان ﴿هو الذي يسيركم في البر والبحر حتى إذا كنتم في الفلك وجرين بهم بريح طيبة وفرحوا بها جاءتها ريح عاصف وجاءهم الموج من كل مكان وظنوا أنهم أحيط بهم دعوا الله مخلصين له الدين لئن أنجيتنا من هذه لنكونن من الشاكرين(22)﴾ يونس
3 - ظلمات البر والبحر	﴿قل من ينجيكم من ظلمات البر والبحر تدعونه تضرعا وخفية لئن أنجانا من هذه لنكونن من الشاكرين(63)﴾ الأنعام ﴿فإذا ركبوا في الفلك دعوا الله مخلصين له الدين فلما نجاهم إلى البر إذا هم يشركون (65)﴾ العتكبوت
دعوا الله مخلصين له الدين	﴿فإذا ركبوا في الفلك دعوا الله مخلصين له الدين فلما نجاهم إلى البر إذا هم يشركون (65)﴾ العتكبوت ﴿قل أمر ربي بالقسط وأقيموا وجوهكم عند كل مسجد وادعوه مخلصين له الدين كما بدأكم تعودون(29)﴾ الأعراف
(8) بالشر	﴿ويدع الإنسان بالشر دعاءه بالخير وكان الإنسان عجولا(11)﴾  الإسراء ﴿وإذا أنعمنا على الإنسان أعرض ونأى بجانبه وإذا مسه الشر فذو دعاء عريض(51)﴾ فصلت
(9) الخير	﴿لا يسأم الإنسان من دعاء الخير وإن مسه الشر فيئوس قنوط(49)﴾ فصلت
(10) طلب الذرية	﴿قال رب إني وهن العظم مني واشتعل الرأس شيبا ولم أكن بدعائك رب شقيا(4)﴾ مريم ﴿وأعتزلكم وما تدعون من دون الله وأدعو ربي عسى ألا أكون بدعاء ربي شقيا(48)﴾ مريم
ووهبنا له يحيى وأصلحنا له زوجه	﴿هنالك دعا زكريا ربه قال رب هب لي من لدنك ذرية طيبة إنك سميع الدعاء(38)﴾ } آل عمران ﴿فاستجبنا له ووهبنا له يحيى وأصلحنا له زوجه إنهم كانوا يسارعون في الخيرات ويدعوننا رغبا ورهبا وكانوا لنا خاشعين(90)﴾ الأنبياء
وهب لي على الكبر إسماعيل وإسحاق	﴿الحمد لله الذي وهب لي على الكبر إسماعيل وإسحاق إن ربي لسميع الدعاء(39)﴾ إبراهيم
(11)  اجعلني مقيم الصلاة	﴿رب اجعلني مقيم الصلاة ومن ذريتي ربنا وتقبل دعاء(40)﴾ إبراهيم
(12) يجيب المضطر إذا دعاه ويكشف السوء ويجعلكم خلفاء الأرض	﴿أمن يجيب المضطر إذا دعاه ويكشف السوء ويجعلكم خلفاء الأرض أئله مع الله قليلا ما تذكرون(62)﴾ النمل ﴿قل أرأيتكم إن أتاكم عذاب الله أو أتتكم الساعة أغير الله تدعون إن كنتم صادقين(40)﴾ الأنعام
ربنا اطمس على أموالهم واشدد على قلوبهم رب اشرح لي صدري ويسر لي أمري واحلل عقدة من لساني يفقهوا قولي واجعل لي وزيرا من أهلي هارون أخي	﴿وقال موسى ربنا إنك آتيت فرعون وملأه زينة وأموالا في الحياة الدنيا ربنا ليضلوا عن سبيلك ربنا اطمس على أموالهم واشدد على قلوبهم فلا يؤمنوا حتى يروا العذاب الأليم(88) قال قد أجيبت دعوتكما فاستقيما ولا تتبعان سبيل الذين لا يعلمون(89)﴾ يونس ﴿قال رب اشرح لي صدري(25)ويسر لي أمري(26)واحلل عقدة من لساني(27)يفقهوا قولي(28)واجعل لي وزيرا من أهلي(29)هارون أخي(30)اشدد به أزري(31)وأشركه في أمري(32)كي نسبحك كثيرا(33)ونذكرك كثيرا(34)إنك كنت بنا بصيرا(35) قال قد أوتيت سؤلك ياموسى(36)﴾طه
صفات عملية دعاء الله
(1) فادعوا الله مخلصين له الدين﴿فادعوا الله مخلصين له الدين ولو كره الكافرون(14)﴾  غافر ﴿هو الحي لا إله إلا هو فادعوه مخلصين له الدين الحمد لله رب العالمين(65)﴾  غافر ﴿قل أمر ربي بالقسط وأقيموا وجوهكم عند كل مسجد وادعوه مخلصين له الدين كما بدأكم تعودون(29)﴾ الأعراف
حتى إذا كنتم في الفلك	﴿هو الذي يسيركم في البر والبحر حتى إذا كنتم في الفلك وجرين بهم بريح طيبة وفرحوا بها جاءتها ريح عاصف وجاءهم الموج من كل مكان وظنوا أنهم أحيط بهم دعوا الله مخلصين له الدين لئن أنجيتنا من هذه لنكونن من الشاكرين(22)﴾ يونس ﴿فإذا ركبوا في الفلك دعوا الله مخلصين له الدين فلما نجاهم إلى البر إذا هم يشركون (65)﴾ العتكبوت
2 - الموج من كل مكان	﴿وإذا غشيهم موج كالظلل دعوا الله مخلصين له الدين فلما نجاهم إلى البر فمنهم مقتصد وما يجحد بآياتنا إلا كل ختار كفور(32)﴾ لقمان ﴿هو الذي يسيركم في البر والبحر حتى إذا كنتم في الفلك وجرين بهم بريح طيبة وفرحوا بها جاءتها ريح عاصف وجاءهم الموج من كل مكان وظنوا أنهم أحيط بهم دعوا الله مخلصين له الدين لئن أنجيتنا من هذه لنكونن من الشاكرين(22)﴾ يونس
(2) تضرعا وخفية	﴿ادعوا ربكم تضرعا وخفية إنه لا يحب المعتدين(55)﴾ الأعراف ﴿قل من ينجيكم من ظلمات البر والبحر تدعونه تضرعا وخفية لئن أنجانا من هذه لنكونن من الشاكرين(63)﴾ الأنعام
(3) يبتغون إلى ربهم الوسيلة أيهم أقرب ويرجون رحمته ويخافون عذابه	﴿أولئك الذين يدعون يبتغون إلى ربهم الوسيلة أيهم أقرب ويرجون رحمته ويخافون عذابه إن عذاب ربك كان محذورا(57)﴾ الإسراء
(4) ادعوه خوفا وطمعا	﴿ولا تفسدوا في الأرض بعد إصلاحها وادعوه خوفا وطمعا إن رحمة الله قريب من المحسنين(56)﴾ الأعراف ﴿تتجافى جنوبهم عن المضاجع يدعون ربهم خوفا وطمعا ومما رزقناهم ينفقون(16)﴾ السحدة
(5) ولله الأسماء الحسنى فادعوه بها	﴿ولله الأسماء الحسنى فادعوه بها وذروا الذين يلحدون في أسمائه سيجزون ما كانوا يعملون(180)﴾ الأعراف ﴿قل ادعوا الله أو ادعوا الرحمان أيا ما تدعوا فله الأسماء الحسنى ولا تجهر بصلاتك ولا تخافت بها وابتغ بين ذلك سبيلا(110)﴾ الإسراء
(6) يدعون ربهم بالغداة والعشي يريدون وجهه	﴿ولا تطرد الذين يدعون ربهم بالغداة والعشي يريدون وجهه ما عليك من حسابهم من شيء وما من حسابك عليهم من شيء فتطردهم فتكون من الظالمين(52)﴾ الأنعام ﴿واصبر نفسك مع الذين يدعون ربهم بالغداة والعشي يريدون وجهه ولا تعد عيناك عنهم تريد زينة الحياة الدنيا ولا تطع من أغفلنا قلبه عن ذكرنا واتبع هواه وكان أمره فرطا(28)﴾ الكهف
(7) ولا أشرك به أحدا	﴿قل إنما أدعو ربي ولا أشرك به أحدا(20)﴾ الجن
(8) ندعوه إنه هو البر الرحيم	﴿إنا كنا من قبل ندعوه إنه هو البر الرحيم(28)﴾ الطور
(9) ولم أكن بدعائك رب شقيا	﴿قال رب إني وهن العظم مني واشتعل الرأس شيبا ولم أكن بدعائك رب شقيا(4)﴾ مريم ﴿وأعتزلكم وما تدعون من دون الله وأدعو ربي عسى ألا أكون بدعاء ربي شقيا(48)﴾ مريم
غير المستحب من طرق الدعاء
عجولا فذو دعاء عريض﴿ويدع الإنسان بالشر دعاءه بالخير وكان الإنسان عجولا(11)﴾  الإسراء ﴿وإذا أنعمنا على الإنسان أعرض ونأى بجانبه وإذا مسه الشر فذو دعاء عريض(51)﴾ فصلت

﴿وأنه لما قام عبد الله يدعوه كادوا يكونون عليه لبدا(19)﴾ الجن
نتائج دعاء  الله على الداعي
1- في الدنيا
له دعوة الحق﴿له دعوة الحق والذين يدعون من دونه لا يستجيبون لهم بشيء إلا كباسط كفيه إلى الماء ليبلغ فاه وما هو ببالغه وما دعاء الكافرين إلا في ضلال(14)﴾ الرعد
ولم أكن بدعائك رب شقيا	﴿قال رب إني وهن العظم مني واشتعل الرأس شيبا ولم أكن بدعائك رب شقيا(4)﴾ مريم ﴿وأعتزلكم وما تدعون من دون الله وأدعو ربي عسى ألا أكون بدعاء ربي شقيا(48)﴾ مريم
أستجب لكم	﴿وقال ربكم ادعوني أستجب لكم إن الذين يستكبرون عن عبادتي سيدخلون جهنم داخرين (60)﴾  غافر ﴿وإذا سألك عبادي عني فإني قريب أجيب دعوة الداعي إذا دعاني فليستجيبوا لي وليؤمنوا بي لعلهم يرشدون(186)﴾ البقرة
إن ربي لسميع الدعاء وتقبل دعاء	﴿الحمد لله الذي وهب لي على الكبر إسماعيل وإسحاق إن ربي لسميع الدعاء(39)﴾ إبراهيم ﴿هنالك دعا زكريا ربه قال رب هب لي من لدنك ذرية طيبة إنك سميع الدعاء(38)﴾ } آل عمران ﴿رب اجعلني مقيم الصلاة ومن ذريتي ربنا وتقبل دعاء(40)﴾ إبراهيم
يجيب المضطر إذا دعاه ويكشف السوء ويجعلكم خلفاء الأرض	﴿أمن يجيب المضطر إذا دعاه ويكشف السوء ويجعلكم خلفاء الأرض أئله مع الله قليلا ما تذكرون(62)﴾ النمل ﴿قل أرأيتكم إن أتاكم عذاب الله أو أتتكم الساعة أغير الله تدعون إن كنتم صادقين(40)﴾ الأنعام
ووهبنا له يحيى وأصلحنا له زوجه	﴿هنالك دعا زكريا ربه قال رب هب لي من لدنك ذرية طيبة إنك سميع الدعاء(38)﴾ } آل عمران ﴿فاستجبنا له ووهبنا له يحيى وأصلحنا له زوجه إنهم كانوا يسارعون في الخيرات ويدعوننا رغبا ورهبا وكانوا لنا خاشعين(90)﴾ الأنبياء ﴿قال قد أجيبت دعوتكما فاستقيما ولا تتبعان سبيل الذين لا يعلمون(89)﴾ يونس
وهب لي على الكبر إسماعيل وإسحاق	﴿الحمد لله الذي وهب لي على الكبر إسماعيل وإسحاق إن ربي لسميع الدعاء(39)﴾ إبراهيم ﴿رب اجعلني مقيم الصلاة ومن ذريتي ربنا وتقبل دعاء(40)﴾ إبراهيم
ب  -الناس يدعون الله  في الآخرة
1 - المؤمنين
 ﴿دعواهم فيها سبحانك اللهم وتحيتهم فيها سلام وآخر دعواهم أن الحمد لله رب العالمين (10)﴾ يونس
 	﴿لهم فيها فاكهة ولهم ما يدعون(57)﴾ بيس ﴿نحن أولياؤكم في الحياة الدنيا وفي الآخرة ولكم فيها ما تشتهي أنفسكم ولكم فيها ما تدعون(31)﴾ فصلت
 	﴿متكئين فيها يدعون فيها بفاكهة كثيرة وشراب(51)﴾ ص ﴿يدعون فيها بكل فاكهة آمنين(55)﴾  الدخان
2 - غير المؤمنين
 ﴿وقال الذين في النار لخزنة جهنم ادعوا ربكم يخفف عنا يوما من العذاب(49)﴾  غافر ﴿قالوا أو لم تك تأتيكم رسلكم بالبينات قالوا بلى قالوا فادعوا وما دعاء الكافرين إلا في ضلال(50)﴾  غافر
 	﴿وإذا ألقوا منها مكانا ضيقا مقرنين دعوا هنالك ثبورا(13)﴾ الفرقان ﴿فسوف يدعو ثبورا(11)﴾ الإنشقاق
 	﴿لا تدعوا اليوم ثبورا واحدا وادعوا ثبورا كثيرا(14)﴾ الفرقان
 	﴿قل ما يعبأ بكم ربي لولا دعاؤكم فقد كذبتم فسوف يكون لزاما(77)﴾الفرقان ﴿ذلكم بأنه إذا دعي الله وحده كفرتم وإن يشرك به تؤمنوا فالحكم لله العلي الكبير(12)﴾ غافر
 	﴿وأنذر الناس يوم يأتيهم العذاب فيقول الذين ظلموا ربنا أخرنا إلى أجل قريب نجب دعوتك ونتبع الرسل أولم تكونوا أقسمتم من قبل ما لكم من زوال(44)﴾ إبراهيم

 ﴿فلما رأوه زلفة سيئت وجوه الذين كفروا وقيل هذا الذي كنتم به تدعون (27)﴾ الملك
2 - الناس يدعون من هم دون الله (طلب الحضور  بهدف المشاركة أو المساعدة بشأن ما)
ماذا خلقوا من الأرض أم لهم شرك في السماوات﴿قل أرأيتم شركاءكم الذين تدعون من دون الله أروني ماذا خلقوا من الأرض أم لهم شرك في السماوات أم آتيناهم كتابا فهم على بينة منه بل إن يعد الظالمون بعضهم بعضا إلا غرورا(40)﴾ فاطر ﴿قل أرأيتم ما تدعون من دون الله أروني ماذا خلقوا من الأرض أم لهم شرك في السماوات ائتوني بكتاب من قبل هذا أو أثارة من علم إن كنتم صادقين(4)﴾ الأحقاف
لا يخلقون شيئا وهم يخلقون	﴿ياأيها الناس ضرب مثل فاستمعوا له إن الذين تدعون من دون الله لن يخلقوا ذبابا ولو اجتمعوا له وإن يسلبهم الذباب شيئا لا يستنقذوه منه ضعف الطالب والمطلوب(73)﴾ الحج ﴿والذين يدعون من دون الله لا يخلقون شيئا وهم يخلقون(20)﴾ النحل
ما يملكون من قطمير لا يملكون مثقال ذرة في السماوات ولا في الأرض	﴿يولج الليل في النهار ويولج النهار في الليل وسخر الشمس والقمر كل يجري لأجل مسمى ذلكم الله ربكم له الملكوالذين تدعون من دونه ما يملكون من قطمير(13)﴾ فاطر { قل ادعوا الذين زعمتم من دون الله لا يملكون مثقال ذرة في السماوات ولا في الأرض وما لهم فيهما من شرك وما له منهم من ظهير(22) ؤ سبأ
وما له منهم من ظهير دونه لا يستطيعون نصركم	{ قل ادعوا الذين زعمتم من دون الله لا يملكون مثقال ذرة في السماوات ولا في الأرض وما لهم فيهما من شرك وما له منهم من ظهير(22) ؤ سبأ ﴿والذين تدعون من دونه لا يستطيعون نصركم ولا أنفسهم ينصرون(197)﴾ الأعراف
لا يسمعوا دعاءكم	﴿قال هل يسمعونكم إذ تدعون(72)﴾ الشعراء ﴿إن تدعوهم لا يسمعوا دعاءكم ولو سمعوا ما استجابوا لكم ويوم القيامة يكفرون بشرككم ولا ينبئك مثل خبير(14)﴾ فاطر
ولو سمعوا ما استجابوا لكم	﴿إن تدعوهم لا يسمعوا دعاءكم ولو سمعوا ما استجابوا لكم ويوم القيامة يكفرون بشرككم ولا ينبئك مثل خبير(14)﴾ فاطر ﴿إن الذين تدعون من دون الله عباد أمثالكم فادعوهم فليستجيبوا لكم إن كنتم صادقين (194)﴾ الأعراف
لا يستجيبون لهم بشيء	﴿ومن أضل ممن يدعو من دون الله من لا يستجيب له إلى يوم القيامة وهم عن دعائهم غافلون(5)﴾ الأحقاف ﴿له دعوة الحق والذين يدعون من دونه لا يستجيبون لهم بشيء إلا كباسط كفيه إلى الماء ليبلغ فاه وما هو ببالغه وما دعاء الكافرين إلا في ضلال(14)﴾ الرعد
فلا يملكون كشف الضر عنكم ولا تحويلا	﴿قل ادعوا الذين زعمتم من دونه فلا يملكون كشف الضر عنكم ولا تحويلا(56)﴾ الإسراء ﴿ولئن سألتهم من خلق السماوات والأرض ليقولن الله قل أفرأيتم ما تدعون من دون الله إن أرادني الله بضر هل هن كاشفات ضره أو أرادني برحمة هل هن ممسكات رحمته قل حسبي الله عليه يتوكل المتوكلون(38)﴾ الزمر
فما أغنت عنهم آلهتهم التي يدعون من دون الله من شيء لما جاء أمر ربك	﴿أأتخذ من دونه آلهة إن يردني الرحمان بضر لا تغن عني شفاعتهم شيئا ولا ينقذوني (23) إني إذا لفي ضلال مبين(24)﴾ يس ﴿وما ظلمناهم ولكن ظلموا أنفسهم فما أغنت عنهم آلهتهم التي يدعون من دون الله من شيء لما جاء أمر ربك وما زادوهم غير تتبيب(101)﴾ هود
ولا يملك الذين يدعون من دونه الشفاعة	﴿ولا يملك الذين يدعون من دونه الشفاعة إلا من شهد بالحق وهم يعلمون(86)﴾  الزخرف ﴿أأتخذ من دونه آلهة إن يردني الرحمان بضر لا تغن عني شفاعتهم شيئا ولا ينقذوني (23) إني إذا لفي ضلال مبين(24)﴾ يس
لا يقضون بشيء لا يستجيبون لهم بشيء	﴿والله يقضي بالحق والذين يدعون من دونه لا يقضون بشيء إن الله هو السميع البصير (20)﴾  غافر ﴿له دعوة الحق والذين يدعون من دونه لا يستجيبون لهم بشيء إلا كباسط كفيه إلى الماء ليبلغ فاه وما هو ببالغه وما دعاء الكافرين إلا في ضلال(14)﴾ الرعد
وأن ما يدعون من دونه الباطل	﴿ذلك بأن الله هو الحق وأن ما يدعون من دونه الباطل وأن الله هو العلي الكبير(30)﴾ لقمان ﴿ذلك بأن الله هو الحق وأن ما يدعون من دونه هو الباطل وأن الله هو العلي الكبير(62)﴾ الحج
ما لا ينفعنا ولا يضرنا	﴿قل أندعو من دون الله ما لا ينفعنا ولا يضرنا ونرد على أعقابنا بعد إذ هدانا الله كالذي استهوته الشياطين في الأرض حيران له أصحاب يدعونه إلى الهدى ائتنا قل إن هدى الله هو الهدى وأمرنا لنسلم لرب العالمين(71)﴾ الأنعام ﴿ولا تدع من دون الله ما لا ينفعك ولا يضرك فإن فعلت فإنك إذا من الظالمين(106)﴾ يونس
ما لا يضره وما لا ينفعه ضره أقرب من نفعه	﴿يدعوا من دون الله ما لا يضره وما لا ينفعه ذلك هو الضلال البعيد(12)﴾ الحج ﴿يدعوا لمن ضره أقرب من نفعه لبئس المولى ولبئس العشير(13)﴾ الحج
بعلاً إناثاً من ئيء  	﴿أتدعون بعلا وتذرون أحسن الخالقين(125)﴾ الصافات ﴿إن يدعون من دونه إلا إناثا وإن يدعون إلا شيطانا مريدا(117)﴾ النساء ﴿إن الله يعلم ما يدعون من دونه من شيء وهو العزيز الحكيم(42)﴾ العتكبوت ﴿ولا تسبوا الذين يدعون من دون الله فيسبوا الله عدوا بغير علم كذلك زينا لكل أمة عملهم ثم إلى ربهم مرجعهم فينبئهم بما كانوا يعملون(108)﴾ الأنعام ﴿ألا إن لله من في السماوات ومن في الأرض وما يتبع الذين يدعون من دون الله شركاء إن يتبعون إلا الظن وإن هم إلا يخرصون(66)﴾ يونس ﴿ذلكم بأنه إذا دعي الله وحده كفرتم وإن يشرك به تؤمنوا فالحكم لله العلي الكبير(12)﴾ غافر
نهيت أن أعبد الذين تدعون من دون الله	﴿قل إني نهيت أن أعبد الذين تدعون من دون الله لما جاءني البينات من ربي وأمرت أن أسلم لرب العالمين(66)﴾  غافر ﴿قل إني نهيت أن أعبد الذين تدعون من دون الله قل لا أتبع أهواءكم قد ضللت إذا وما أنا من المهتدين(56)﴾ الأنعام
3 - الناس يدعون مع الله آخرين (طلب الحضور  بهدف المشاركة أو المساعدة بشأن ما) من آخرين سوى الله
(1) مع الله إلها آخر﴿فلا تدع مع الله إلها آخر فتكون من المعذبين(213)﴾ الشعراء ﴿ولا تدع مع الله إلها آخر لا إله إلا هو كل شيء هالك إلا وجهه له الحكم وإليه ترجعون(88)﴾  القصص
 	﴿ومن يدع مع الله إلها آخر لا برهان له به فإنما حسابه عند ربه إنه لا يفلح الكافرون (117)﴾ المؤمنون ﴿وأن المساجد لله فلا تدعوا مع الله أحدا(18)﴾ الجن
 	﴿والذين لا يدعون مع الله إلها آخر ولا يقتلون النفس التي حرم الله إلا بالحق ولا يزنون ومن يفعل ذلك يلق أثاما(68)﴾ الفرقان ﴿وربطنا على قلوبهم إذ قاموا فقالوا ربنا رب السماوات والأرض لن ندعو من دونه إلها لقد قلنا إذا شططا(14)﴾  الكهف
للرحمان ولد	﴿أن دعوا للرحمان ولدا (91)﴾ مريم
4 - الناس يدعون بعضهم بعضاً
 	﴿فجاءته إحداهما تمشي على استحياء قالت إن أبي يدعوك ليجزيك أجر ما سقيت لنا فلما جاءه وقص عليه القصص قال لا تخف نجوت من القوم الظالمين(25)﴾ القصص
 	﴿ياأيها الذين آمنوا لا تدخلوا بيوت النبي إلا أن يؤذن لكم إلى طعام غير ناظرين إناه ولكن إذا دعيتم فادخلوا فإذا طعمتم فانتشروا ولا مستأنسين لحديث إن ذلكم كان يؤذي النبي فيستحي منكم والله لا يستحي من الحق وإذا سألتموهن متاعا فاسألوهن من وراء حجاب ذلكم أطهر لقلوبكم وقلوبهن وما كان لكم أن تؤذوا رسول الله ولا أن تنكحوا أزواجه من بعده أبدا إن ذلكم كان عند الله عظيما(53)﴾ الأحزاب
ثالثاً - الدعوة إلى الله : توجيه الداعين بالتوجه بالدعاء (طلب الحضور  بهدف المشاركة أو المساعدة بشأن ما) إلى الله
داعي الله﴿ياقومنا أجيبوا داعي الله وآمنوا به يغفر لكم من ذنوبكم ويجركم من عذاب أليم(31)﴾ الأحقاف ﴿ومن لا يجب داعي الله فليس بمعجز في الأرض وليس له من دونه أولياءأولئك في ضلال مبين(32)﴾ الأحقاف
1-  الرسول يدعو
(1) إلى الله - ادع إلى ربك
 ﴿لكل أمة جعلنا منسكا هم ناسكوه فلا ينازعنك في الأمر وادع إلى ربك إنك لعلى هدى مستقيم(67)﴾ الحج ﴿ولا يصدنك عن آيات الله بعد إذ أنزلت إليك وادع إلى ربك ولا تكونن من المشركين (87)﴾  القصص
دعا إلى الله	﴿ومن أحسن قولا ممن دعا إلى الله وعمل صالحا وقال إنني من المسلمين(33)﴾ فصلت ﴿وداعيا إلى الله بإذنه وسراجا منيرا(46)﴾ الأحزاب
 	﴿قل هذه سبيلي أدعو إلى الله على بصيرة أنا ومن اتبعني وسبحان الله وما أنا من المشركين (108)﴾ يوسف ﴿والذين آتيناهم الكتاب يفرحون بما أنزل إليك ومن الأحزاب من ينكر بعضهقل إنما أمرت أن أعبد الله ولا أشرك به إليه أدعو وإليه مآب(36)﴾ الرعد
(2) إلى سبيل الله
 ﴿ادع إلى سبيل ربك بالحكمة والموعظة الحسنة وجادلهم بالتي هي أحسن إن ربك هو أعلم بمن ضل عن سبيله وهو أعلم بالمهتدين(125)﴾ النحل ﴿شرع لكم من الدين ما وصى به نوحا والذي أوحينا إليك وما وصينا به إبراهيم وموسى وعيسى أن أقيموا الدين ولا تتفرقوا فيه كبر على المشركين ما تدعوهم إليه الله يجتبي إليه من يشاء ويهدي إليه من ينيب(13)وما تفرقوا إلا من بعد ما جاءهم العلم بغيا بينهم ولولا كلمة سبقت من ربك إلى أجل مسمى لقضي بينهم وإن الذين أورثوا الكتاب من بعدهم لفي شك منه مريب(14) فلذلك فادع واستقم كما أمرت ولا تتبع أهواءهم وقل آمنت بما أنزل الله من كتاب وأمرت لأعدل بينكم الله ربنا وربكم لنا أعمالنا ولكم أعمالكم لا حجة بيننا وبينكم الله يجمع بيننا وإليه المصير(15)﴾ الشورى
إلى صراط مستقيم	﴿وإنك لتدعوهم إلى صراط مستقيم(73)﴾ المؤمنون
(3) دعاكم لما يحييكم
   ﴿ياأيها الذين آمنوا استجيبوا لله وللرسول إذا دعاكم لما يحييكم واعلموا أن الله يحول بين المرء وقلبه وأنه إليه تحشرون(24)﴾ الأنفال
(4) لتؤمنوا بربكم
 ﴿وما لكم لا تؤمنون بالله والرسول يدعوكم لتؤمنوا بربكم وقد أخذ ميثاقكم إن كنتم مؤمنين(8)﴾ الحديد ﴿إن الذين كفروا ينادون لمقت الله أكبر من مقتكم أنفسكم إذ تدعون إلى الإيمان فتكفرون (10)﴾  غافر
(5) إلى الهدى
 ﴿ومن أظلم ممن افترى على الله الكذب وهو يدعى إلى الإسلام والله لا يهدي القوم الظالمين (7)﴾ الصف ﴿ومن أظلم ممن ذكر بآيات ربه فأعرض عنها ونسي ما قدمت يداه إنا جعلنا على قلوبهم أكنة أن يفقهوه وفي آذانهم وقرا وإن تدعهم إلى الهدى فلن يهتدوا إذا أبدا(57)﴾ الكهف
 	﴿وإن تدعوهم إلى الهدى لا يتبعوكم سواء عليكم أدعوتموهم أم أنتم صامتون(193)﴾ الأعراف ﴿وإن تدعوهم إلى الهدى لا يسمعوا وتراهم ينظرون إليك وهم لا يبصرون(198)﴾ الأعراف
(6) تدعون لتنفقوا في سبيل الله
(7) إلى قوم أولي بأس شديد تقاتلونهم أو يسلمون
 ﴿هاأنتم هؤلاء تدعون لتنفقوا في سبيل الله فمنكم من يبخل ومن يبخل فإنما يبخل عن نفسه والله الغني وأنتم الفقراء وإن تتولوا يستبدل قوما غيركم ثم لا يكونوا أمثالكم(38)﴾محمد ﴿قل للمخلفين من الأعراب ستدعون إلى قوم أولي بأس شديد تقاتلونهم أو يسلمون فإن تطيعوا يؤتكم الله أجرا حسنا وإن تتولوا كما توليتم من قبل يعذبكم عذابا أليما(16)﴾ الفتح
2 - الرسل يدعون
نوح﴿قال رب إني دعوت قومي ليلا ونهارا (5)﴾ نوح ﴿فلم يزدهم دعائي إلا فرارا (6)﴾ نوح ﴿وإني كلما دعوتهم لتغفر لهم جعلوا أصابعهم في آذانهم واستغشوا ثيابهم وأصروا واستكبروا استكبارا (7)﴾ نوح ﴿ثم إني دعوتهم جهارا(8)﴾ نوح
صالح	﴿قالوا ياصالح قد كنت فينا مرجوا قبل هذا أتنهانا أن نعبد ما يعبد آباؤنا وإننا لفي شك مما تدعونا إليه مريب(62)﴾ هود ﴿ألم يأتكم نبأ الذين من قبلكم قوم نوح وعاد وثمود والذين من بعدهم لا يعلمهم إلا الله جاءتهم رسلهم بالبينات فردوا أيديهم في أفواههم وقالوا إنا كفرنا بما أرسلتم به وإنا لفي شك مما تدعوننا إليه مريب (9)﴾ إبراهيم
لتغفر لهم	﴿قالت رسلهم أفي الله شك فاطر السماوات والأرض يدعوكم ليغفر لكم من ذنوبكم ويؤخركم إلى أجل مسمى قالوا إن أنتم إلا بشر مثلنا تريدون أن تصدونا عما كان يعبد آباؤنا فأتونا بسلطان مبين(10)﴾ إبراهيم ﴿وإني كلما دعوتهم لتغفر لهم جعلوا أصابعهم في آذانهم واستغشوا ثيابهم وأصروا واستكبروا استكبارا (7)﴾ نوح
3 - الدعاة يدعون
(1) الدعوة إلى الله ورسوله : توجيه الداعين بالتوجه بالدعاء (طلب الحضور  بهدف المشاركة أو المساعدة بشأن ما) إلى الله ورسوله
ليحكم بينهم﴿وإذا دعوا إلى الله ورسوله ليحكم بينهم إذا فريق منهم معرضون(48)﴾ النور ﴿إنما كان قول المؤمنين إذا دعوا إلى الله ورسوله ليحكم بينهم أن يقولوا سمعنا وأطعنا وأولئك هم المفلحون(51)﴾ النور
(2) يدعون إلى كتاب الله : توجيه الداعين بالتوجه بالدعاء (طلب الحضور  بهدف المشاركة أو المساعدة بشأن ما) إلى كتاب الله
ليحكم بينهم﴿ألم ترى إلى الذين أوتوا نصيبا من الكتاب يدعون إلى كتاب الله ليحكم بينهم ثم يتولى فريق منهم وهم معرضون(23)﴾ آل عمران
(3) إلى الإسلام - إلى الهدى
 ﴿ومن أظلم ممن افترى على الله الكذب وهو يدعى إلى الإسلام والله لا يهدي القوم الظالمين (7)﴾ الصف ﴿ومن أظلم ممن ذكر بآيات ربه فأعرض عنها ونسي ما قدمت يداه إنا جعلنا على قلوبهم أكنة أن يفقهوه وفي آذانهم وقرا وإن تدعهم إلى الهدى فلن يهتدوا إذا أبدا(57)﴾ الكهف
 	﴿وإن تدعوهم إلى الهدى لا يتبعوكم سواء عليكم أدعوتموهم أم أنتم صامتون(193)﴾ الأعراف ﴿وإن تدعوهم إلى الهدى لا يسمعوا وتراهم ينظرون إليك وهم لا يبصرون(198)﴾ الأعراف
4 - الصالحون يدعون
إلى النجاة أدعوكم إلى العزيز الغفار﴿وياقوم ما لي أدعوكم إلى النجاة وتدعونني إلى النار(41)﴾  غافر ﴿تدعونني لأكفر بالله وأشرك به ما ليس لي به علم وأنا أدعوكم إلى العزيز الغفار(42)﴾ غافر ﴿لا جرم أنما تدعونني إليه ليس له دعوة في الدنيا ولا في الآخرة وأن مردنا إلى الله وأن المسرفين هم أصحاب النار(43)﴾  غافر
5 - المؤمنون لا يدعون
 ﴿فلا تهنوا وتدعوا إلى السلم وأنتم الأعلون والله معكم ولن يتركم أعمالكم(35)﴾ محمد
6 - غير المؤمنين يدعون
إلى النار﴿وجعلناهم أئمة يدعون إلى النار ويوم القيامة لا ينصرون(41)﴾  القصص ﴿وياقوم ما لي أدعوكم إلى النجاة وتدعونني إلى النار(41)﴾  غافر
	﴿ئولا تنكحوا المشركات حتى يؤمن ولأمة مؤمنة خير من مشركة ولو أعجبتكم ولا تنكحوا المشركين حتى يؤمنوا ولعبد مؤمن خير من مشرك ولو أعجبكم أولئك يدعون إلى النار والله يدعو إلى الجنة والمغفرة بإذنه ويبين آياته للناس لعلهم يتذكرون(221)﴾ البقرة
لأكفر بالله وأشرك به ما ليس لي به علم	﴿تدعونني لأكفر بالله وأشرك به ما ليس لي به علم وأنا أدعوكم إلى العزيز الغفار(42)﴾ غافر ﴿لا جرم أنما تدعونني إليه ليس له دعوة في الدنيا ولا في الآخرة وأن مردنا إلى الله وأن المسرفين هم أصحاب النار(43)﴾  غافر
إلى الفاحشة	﴿قال رب السجن أحب إلي مما يدعونني إليه وإلا تصرف عني كيدهن أصب إليهن وأكن من الجاهلين(33)﴾ يوسف
موقف غير المؤمنين من دعوة الرسل إلى الله
قلوبنا في أكنة مما تدعونا إليه وفي آذاننا وقر ومن بيننا وبينك حجاب كبر على المشركين﴿وقالوا قلوبنا في أكنة مما تدعونا إليه وفي آذاننا وقر ومن بيننا وبينك حجاب فاعمل إننا عاملون(5)﴾ فصلت ﴿شرع لكم من الدين ما وصى به نوحا والذي أوحينا إليك وما وصينا به إبراهيم وموسى وعيسى أن أقيموا الدين ولا تتفرقوا فيه كبر على المشركين ما تدعوهم إليه الله يجتبي إليه من يشاء ويهدي إليه من ينيب(13)﴾ الشورى
الظلم     فلن يهتدوا	﴿ومن أظلم ممن افترى على الله الكذب وهو يدعى إلى الإسلام والله لا يهدي القوم الظالمين (7)﴾ الصف ﴿ومن أظلم ممن ذكر بآيات ربه فأعرض عنها ونسي ما قدمت يداه إنا جعلنا على قلوبهم أكنة أن يفقهوه وفي آذانهم وقرا وإن تدعهم إلى الهدى فلن يهتدوا إذا أبدا(57)﴾ الكهف
لا يتبعوكم لا يسمعوا	﴿وإن تدعوهم إلى الهدى لا يتبعوكم سواء عليكم أدعوتموهم أم أنتم صامتون(193)﴾ الأعراف ﴿وإن تدعوهم إلى الهدى لا يسمعوا وتراهم ينظرون إليك وهم لا يبصرون(198)﴾ الأعراف
 	﴿في الحميم ثم في النار يسجرون(72) ثم قيل لهم أين ما كنتم تشركون(73) من دون الله قالوا ضلوا عنا بل لم نكن ندعو من قبل شيئا كذلك يضل الله الكافرين (74)﴾  غافر ﴿فمن أظلم ممن افترى على الله كذبا أو كذب بآياته أولئك ينالهم نصيبهم من الكتاب حتى إذا جاءتهم رسلنا يتوفونهم قالوا أين ما كنتم تدعون من دون الله قالوا ضلوا عنا وشهدوا على أنفسهم أنهم كانوا كافرين(37)﴾
 	﴿إليه يرد علم الساعة وما تخرج من ثمرات من أكمامها وما تحمل من أنثى ولا تضع إلا بعلمه ويوم يناديهم أين شركائي قالوا آذناك ما منا من شهيد(47) وضل عنهم ما كانوا يدعون من قبل وظنوا ما لهم من محيص(48)﴾ فصلت ﴿ويوم يقول نادوا شركائي الذين زعمتم فدعوهم فلم يستجيبوا لهم وجعلنا بينهم موبقا (52)﴾ الكهف ﴿فليدع ناديه (17)﴾ العلق
 	﴿وقيل ادعوا شركاءكم فدعوهم فلم يستجيبوا لهم ورأوا العذاب لو أنهم كانوا يهتدون (64)﴾  القصص ﴿وإذا رأى الذين أشركوا شركاءهم قالوا ربنا هؤلاء شركاؤنا الذين كنا ندعو من دونك فألقوا إليهم القول إنكم لكاذبون(86)﴾ النحل
 	﴿ألهم أرجل يمشون بها أم لهم أيد يبطشون بها أم لهم أعين يبصرون بها أم لهم آذان يسمعون بها قل ادعوا شركاءكم ثم كيدوني فلا تنظروني(195)﴾ الأعراف
 	﴿وأنذر الناس يوم يأتيهم العذاب فيقول الذين ظلموا ربنا أخرنا إلى أجل قريب نجب دعوتك ونتبع الرسل أولم تكونوا أقسمتم من قبل ما لكم من زوال(44)﴾ إبراهيم
7 - الناس عموماً يدعون (يدعو بمعنى يطلب للحضور أو للمساعدة)
 ﴿يقولون افتراه قل فأتوا بعشر سور مثله مفتريات وادعوا من استطعتم من دون الله إن كنتم صادقين(13)﴾ هود ﴿أم يقولون افتراه قل فأتوا بسورة مثله وادعوا من استطعتم من دون الله إن كنتم صادقين(38)﴾ يونس ﴿وإن كنتم في ريب مما نزلنا على عبدنا فأتوا بسورة من مثله وادعوا شهداءكم من دون الله إن كنتم صادقين(23)﴾ البقرة
 	﴿وإذ قال إبراهيم رب أرني كيف تحي الموتى قال أولم تؤمن قال بلى ولكن ليطمئن قلبي قال فخذ أربعة من الطير فصرهن إليك ثم اجعل على كل جبل منهن جزءا ثم ادعهن يأتينك سعيا واعلم أن الله عزيز حكيم(260)﴾ البقرة ﴿ياأيها الذين آمنوا إذا تداينتم بدين إلى أجل مسمى فاكتبوه وليكتب بينكم كاتب بالعدل ولا يأب كاتب أن يكتب كما علمه الله فليكتب وليملل الذي عليه الحق وليتق الله ربه ولا يبخس منه شيئا فإن كان الذي عليه الحق سفيها أو ضعيفا أو لا يستطيع أن يمل هو فليملل وليه بالعدل واستشهدوا شهيدين من رجالكم فإن لم يكونا رجلين فرجل وامرأتان ممن ترضون من الشهداء أن تضل إحداهما فتذكر إحداهما الأخرى ولا يأب الشهداء إذا ما دعوا ولا تسأموا أن تكتبوه صغيرا أو كبيرا إلى أجله ذلكم أقسط عند الله وأقوم للشهادة وأدنى ألا ترتابوا إلا أن تكون تجارة حاضرة تديرونها بينكم فليس عليكم جناح ألا تكتبوها وأشهدوا إذا تبايعتم ولا يضار كاتب ولا شهيد وإن تفعلوا فإنه فسوق بكم واتقوا الله ويعلمكم الله والله بكل شيء عليم(282)﴾ البقرة ﴿فمن حاجك فيه من بعد ما جاءك من العلم فقل تعالوا ندع أبناءنا وأبناءكم ونساءنا ونساءكم وأنفسنا وأنفسكم ثم نبتهل فنجعل لعنة الله على الكاذبين(61)﴾ آل عمران ﴿إذ تصعدون ولا تلوون على أحد والرسول يدعوكم في أخراكم فأثابكم غما بغم لكيلا تحزنوا على ما فاتكم ولا ما أصابكم والله خبير بما تعملون(153)﴾ آل عمران
8 - الشيطان يدعو
 ﴿وقال الشيطان لما قضي الأمر إن الله وعدكم وعد الحق ووعدتكم فأخلفتكم وما كان لي عليكم من سلطان إلا أن دعوتكم فاستجبتم لي فلا تلوموني ولوموا أنفسكم ما أنا بمصرخكم وما أنتم بمصرخي إني كفرت بما أشركتموني من قبل إن الظالمين لهم عذاب أليم(22)﴾ إبراهيم
 	﴿وإذا قيل لهم اتبعوا ما أنزل الله قالوا بل نتبع ما وجدنا عليه آباءنا أولو كان الشيطان يدعوهم إلى عذاب السعير(21)﴾ لقمان ﴿إن الشيطان لكم عدو فاتخذوه عدوا إنما يدعو حزبه ليكونوا من أصحاب السعير(6)﴾ فاطر
9 - النار تدعو
	﴿تدعوا من أدبر وتولى(17)﴾ المعارج
الداعي
 	﴿يومئذ يتبعون الداعي لا عوج له وخشعت الأصوات للرحمان فلا تسمع إلا همسا (108)﴾ طه ﴿فتول عنهم يوم يدع الداعي إلى شيء نكر(6)﴾ القمر ﴿مهطعين إلى الداعي يقول الكافرون هذا يوم عسر(8)﴾ القمر
 	﴿وداعيا إلى الله بإذنه وسراجا منيرا(46)﴾ الأحزاب
داعي الله	﴿ياقومنا أجيبوا داعي الله وآمنوا به يغفر لكم من ذنوبكم ويجركم من عذاب أليم(31)﴾ الأحقاف ﴿ومن لا يجب داعي الله فليس بمعجز في الأرض وليس له من دونه أولياء أولئك في ضلال مبين(32)﴾ الأحقاف
الدعاء : كلام منطوق مسموع ( بطلب الحضور للمساعدة أو المشاركة بشأن ما)
 	﴿فإنك لا تسمع الموتى ولا تسمع الصم الدعاء إذا ولوا مدبرين(52)﴾ الروم ﴿إنك لا تسمع الموتى ولا تسمع الصم الدعاء إذا ولوا مدبرين (80)﴾النمل
 	﴿قل إنما أنذركم بالوحي ولا يسمع الصم الدعاء إذا ما ينذرون(45)﴾ الأنبياء ﴿ومثل الذين كفروا كمثل الذي ينعق بما لا يسمع إلا دعاء ونداء صم بكم عمي فهم لا يعقلون(171)﴾ البقرة
 	﴿رب اجعلني مقيم الصلاة ومن ذريتي ربنا وتقبل دعاء(40)﴾ إبراهيم
 	﴿الحمد لله الذي وهب لي على الكبر إسماعيل وإسحاق إن ربي لسميع الدعاء(39)﴾ إبراهيم ﴿هنالك دعا زكريا ربه قال رب هب لي من لدنك ذرية طيبة إنك سميع الدعاء(38)﴾ } آل عمران
 	﴿قال رب إني وهن العظم مني واشتعل الرأس شيبا ولم أكن بدعائك رب شقيا(4)﴾ مريم ﴿وأعتزلكم وما تدعون من دون الله وأدعو ربي عسى ألا أكون بدعاء ربي شقيا(48)﴾ مريم
 	﴿ويدع الإنسان بالشر دعاءه بالخير وكان الإنسان عجولا(11)﴾  الإسراء ﴿لا يسأم الإنسان من دعاء الخير وإن مسه الشر فيئوس قنوط(49)﴾ فصلت
 	﴿وإذا أنعمنا على الإنسان أعرض ونأى بجانبه وإذا مسه الشر فذو دعاء عريض(51)﴾ فصلت
 	﴿قل ما يعبأ بكم ربي لولا دعاؤكم فقد كذبتم فسوف يكون لزاما(77)﴾الفرقان ﴿قالوا أو لم تك تأتيكم رسلكم بالبينات قالوا بلى قالوا فادعوا وما دعاء الكافرين إلا في ضلال(50)﴾  غافر

 ﴿فلم يزدهم دعائي إلا فرارا (6)﴾ نوح
 	﴿لا تجعلوا دعاء الرسول بينكم كدعاء بعضكم بعضا قد يعلم الله الذين يتسللون منكم لواذا فليحذر الذين يخالفون عن أمره أن تصيبهم فتنة أو يصيبهم عذاب أليم(63)﴾ النور
دعوة
له دعوة الحق﴿له دعوة الحق والذين يدعون من دونه لا يستجيبون لهم بشيء إلا كباسط كفيه إلى الماء ليبلغ فاه وما هو ببالغه وما دعاء الكافرين إلا في ضلال(14)﴾ الرعد ﴿ومن آياته أن تقوم السماء والأرض بأمره ثم إذا دعاكم دعوة من الأرض إذا أنتم تخرجون(25)﴾ الروم
نجب دعوتك	﴿وأنذر الناس يوم يأتيهم العذاب فيقول الذين ظلموا ربنا أخرنا إلى أجل قريب نجب دعوتك ونتبع الرسل أولم تكونوا أقسمتم من قبل ما لكم من زوال(44)﴾ إبراهيم ﴿قال قد أجيبت دعوتكما فاستقيما ولا تتبعان سبيل الذين لا يعلمون(89)﴾ يونس
دَعـْوى - دعواهم
 ﴿فما كان دعواهم إذ جاءهم بأسنا إلا أن قالوا إنا كنا ظالمين(5)﴾ الأعراف ﴿فما زالت تلك دعواهم حتى جعلناهم حصيدا خامدين(15)﴾ الأنبياء
 	﴿دعواهم فيها سبحانك اللهم وتحيتهم فيها سلام وآخر دعواهم أن الحمد لله رب العالمين(10)﴾ يونس
يَدْعون
 	﴿متكئين فيها يدعون فيها بفاكهة كثيرة وشراب(51)﴾ ص ﴿يدعون فيها بكل فاكهة آمنين (55)﴾ الدخان
يَدَّعون
 ﴿لهم فيها فاكهة ولهم ما يدعون(57)﴾ يس ﴿نحن أولياؤكم في الحياة الدنيا وفي الآخرة ولكم فيها ما تشتهي أنفسكمولكم فيها ما تدعون (31)﴾ فصلت
مختار الصحاح
● [دعا] د ع ا: الدَّعْوَةُ إلى الطعام بالفتح يقال كنا في دعوة فلان و مَدْعاةِ فلان وهو مصدر والمراد بهما الدعاء إلى الطعام و الدِّعْوَةُ بالكسر في النسب و الدَّعْوَى أيضا هذا أكثر كلام العرب وعدي الرباب يفتحون الدال في النسب ويكسرونها في الطعام و الدَّعِيُّ من تبنيته ومنه قوله تعالى ﴿وما جعل أدعيائكم أبناءكم﴾ و ادَّعَى عليه كذا والاسم الدَّعْوَى و تَدَاعَتِ الحيطان للخراب تهادمت و دَعَاهُ صاح به و استَدْعاهُ أيضا و دَعَوْتُ الله له وعليه أدعوه دُعَاءً و الدَّعْوَةُ المرة الواحدة و الدُّعَاءُ أيضا واحد الأدْعِيةُ وتقول للمرأة أنت تدعين وتدعوين وتدعين بإشمام العين الضمة وللجماعة أنتن تدعون مثل الرجال سواء و دَاعِيةُ اللبن ما يترك في الضرع ليدعو ما بعده وفي الحديث ﴿دع داعي اللبن﴾
الراغب
دعا
- الدعاء كالنداء، إلا أن النداء قد يقال بيان أو أيا، ونحو ذلك من غير أن يضم إليه الاسم، والدعاء لا يكاد يقال إلا إذا كان معه الاسم، نحو: يا فلان، وقد يستعمل كل واحد منهما موضع الآخر. قال تعالى: }كمثل الذي ينعق بما لا يسمع إلا دعاء ونداء﴿[البقرة/171]، ويستعمل استعمال التسمية، نحو: دعوت ابني زيدا، أي: سميته، قال تعالى:﴾لا تجعلوا دعاء الرسول بينكم كدعاء بعضكم بعضا﴿[النور/63]، حثا على تعظيمه، وذلك مخاطبة من كان يقول: يا محمد، ودعوته: إذا سألته، وإذا استغثته، قال تعالى:﴾قالوا ادع لنا ربك﴿[البقرة/68]، أي: سله، وقال:﴾قل أرأيتم إن أتاكم عذاب الله أو أتتكم الساعة أغير الله تدعون إن كنتم صادقين *** بل إياه تدعون﴿[الأنعام/40 - 41]، تنبيها أنكم إذا أصابتكم شدة لم تفزعوا إلا إليه،﴾وادعوه خوفا وطمعا﴿[الأعراف/56]،﴾وادعوا شهداءكم من دون الله إن كنتم صادقين﴿[البقرة/23]،﴾وإذا مس الإنسان ضر دعا ربه منيبا إليه﴿[الزمر/8]،﴾وإذا مس الإنسان الضر دعانا لجنبه﴿[يونس/12]،﴾ولا تدع من دون الله ما لا ينفعك ولا يضرك﴿[يونس/106]، وقوله:﴾لا تدعوا اليوم ثبورا واحدا وادعوا ثبورا كثيرا﴿[الفرقان/14]، هو أن يقول: يا لهفاه، ويا حسرتاه، ونحو ذلك من ألفاظ التأسف، والمعنى: يحصل لكم غموم كثيرة. وقوله:﴾ادع لنا ربك﴿[البقرة/68]، أي: سله. والدعاء إلى الشيء: الحث على قصده﴾قال رب السجن أحب إلي مما يدعونني إليه﴿[يوسف/33]، قال:﴾والله مدعو إلى دار السلام﴿[يونس/25]، وقال:﴾يا قوم ما لي أدعوكم إلى النجاة وتدعونني إلى النار *** تدعونني لأكفر بالله وأشرك به﴿[غافر/41 - 42]، وقوله:﴾لا جرم أن ما تدعونني إليه ليس له دعوة{ [غافر/43]، أي: رفعة وتنويه. والدعوة مختصة بادعاء النسبة (قال ابن فارس: الدعوة في النسب بالكسر. قال أبو عبيدة: يقال في النسب دعوة، بالكسر، وإلى الطعام دعوة، بالفتح. انظر: المجمل 2/326)، وأصلها للحالة التي عليها الإنسان، نحو: القعدة والجلسة.
وقولهم: (دع داعي اللبن) (هذا حديث وقد أخرجه أبو عبيد في غريبه 2/9؛ وأحمد في مسنده 4/76، وعنده عن ضرار بن الأزور قال: بعثني أهلي بلقوح إلى النبي صلى الله عليه وسلم، فحلبتها فقال: (دع داعي اللبن) ؛ ثم صار مثلا) أي: غبرة (غبر كل شيء: بقيته، وقد غلب ذلك على بقية اللبن في الضرع، وعلى بقية دم الحيض. انظر: اللسان (غبر) ) تجلب منها اللبن. والأدعاء: أن يدعي شيئا أنه له، وفي الحرب الاعتزاء، قال تعالى: }ولكم فيها ما تدعون *** نزلا﴿[فصلت/31 - 32]، أي: ما تطلبون، والدعوى: الأدعاء، قال:﴾فما كان دعواهم إذ جاءهم بأسنا﴿[الأعراف/5]، والدعوى: الدعاء، قال:﴾وآخر دعواهم أن الحمد لله رب العالمين{ [يونس/10].
ملخص اللسان
1.     ودَعا الرجلَ دَعْواً ودُعاءً: ناداه، والاسم الدعْوة.
2.     ودَعَوْت فلاناً أَي صِحْت به واسْتَدْعَيْته.
3.     فأَما قوله تعالى: يَدْعُو لَمَنْ ضَرُّه أَقْرَبُ من نَفْعِه؛ فإن أَبا إسحق ذهب إلى أَن يَدْعُو بمنزلة يقول،
4.     وتَداعى القومُ: دعا بعضُهم بعضاً حتى يَجتمعوا؛وهو التَّداعي.ودَعاه إلى الأَمِير: ساقَه.
5.     فادْعُ المسلمين، ومعناه استغث بالمسلمين، - فالدعاء ههنا بمعنى الاستغاثة،
6.     وقد يكون الدُّعاءُ عِبادةً: إن الذين تَدْعون من دون الله عِبادٌ أَمثالُكم، وقوله بعد ذلك: فادْعُوهم فلْيَسْتجيبوا لكم، يقول: ادعوهم في النوازل التي تنزل بكم إن كانوا آلهة كما تقولون يُجيبوا دعاءكم،
7.      الدُّعاءُ هو العِبادَة، ثم قرأَ: وقال ربُّكم ادْعوني أَسْتَجِبْ لكم إنَّ الذين يسْتَكْبرون عن عِبادتي؛ وقال مجاهد في قوله: واصْبِرْ   نفْسَكَ مع الذين يَدْعُون رَبَّهم بالغَداةِ والعَشِيّ، قال: يُصَلُّونَ   الصَّلَواتِ الخمسَ،
8.     معنى الدعاء لله على ثلاثة أَوجه:فضربٌ منها توحيدهُ والثناءُ عليه كقولك: يا اللهُ لا إله إلا أَنت،وكقولك: ربَّنا لكَ الحمدُ،والضرب الثاني مسأَلة الله العفوَ والرحمة وما يُقَرِّب منه كقولك: اللهم اغفر لنا،والضرب الثالث مسأَلة الحَظِّ من الدنيا كقولك: اللهم ارزقني مالاً وولداً،
9.     وإنما سمي هذا جميعه دعاء لأَن الإنسان يُصَدّر في هذه الأَشياء بقوله يا الله يا ربّ يا رحمنُ، فلذلك سُمِّي دعاءً.
10.                        وفي حديث عرَفة: أَكثر   دُعائي ودعاء الأَنبياء قَبْلي بعَرفات لا إله إلا اللهُ وحدهَ لا شريك   له، له المُلكُ وله الحمدُ وهو على كل شيء قدير، وإنما سمي التهليلُ والتحميدُ والتمجيدُ دعاءً لأَنه بمنزلته في استِيجاب ثوابِ الله وجزائه . دَعَوْت الله له بخَيْرٍ وعَليْه بِشَرٍّ.
11.                        والدَّعوة: المَرَّة الواحدةَ من الدُّعاء ،
12.                        والدعاءُ: واحد الأَدْعية، وأَصله دُعاو لأنه من دَعَوْت، إلا أن الواو   لمَّا جاءت بعد الأَلف هُمِزتْ. وتقول للمرأَة: أَنتِ تَدْعِينَ،
13.                        والدَّعْوَى اسمٌ لما يَدَّعيه، والدَّعْوى تَصْلُح أَن تكون في معنى الدُّعاء، وآخِرُ دَعْواهم أَنِ الحمدُ لله ربّ العالمين؛ يعني أَنَّ دُعاءَ أَهلِ الجَنَّة تَنْزيهُ اللهِ وتَعْظِيمُه، وهو قوله: دَعْواهم فيها سُبْحانكَ اللهمَّ، ثم قال: وآخرُ دَعْواهم أَن الحمدُ لله ربّ العالمين؛ أَخبرَ أَنهم يبْتَدِئُون دُعاءَهم بتَعْظيم الله وتَنزيهه ويَخْتِمُونه بشُكْره والثناء عليه، فجَعل تنزيهه دعاءً وتحميدَهُ دعاءً، والدَّعوى هنا معناها الدُّعاء. والجماعة أَنْتُنِّ تَدْعُونَ مثل الرجال سواءً؛
14.                        والله يَدْعُو إلى دار السلام ويَهْدي مَنْ  يشاء إلى صراط مستقيم؛ دارُ السلامِ هي الجَنَّة، والسلام هو الله
15.                        وقوله تعالى: وداعِياً إلى الله بإذْنهِ   وسِراجاً مُنيراً؛ معناه داعياً إلى توحيد الله وما يُقَرِّبُ منه، وفي كتابه، صلى الله عليه وسلم، إلى هِرَقْلَ: أَدْعُوكَ بِدِعايةِ الإسْلام أَي بِدَعْوَتِه،
16.                        والدُّعاةُ: قومٌ يَدْعُونَ إلى بيعة هُدىً أَو ضلالة، واحدُهم داعٍ. ورجل داعِيةٌ إذا كان يَدْعُو الناس إلى بِدْعة أَو دينٍ، أُدْخِلَت   الهاءُ فيه للمبالغة. والنبي، صلى الله عليه وسلم، داعي الله تعالى، وكذلك المُؤَذِّنُ.
17.                        وداعية اللِّبَنِ: ما يُترك في الضَّرْع ليَدْعُو ما بعده. ودَعَّى في الضَّرْعِ: أَبْقى فيه داعيةَ اللَّبنِ.
18.                         ودعا الميتَ: نَدَبه كأَنه ناداه. والتَّدَعِّي: تَطْريبُ النائحة في نِياحتِها على مَيِّتِها إذا نَدَبَتْ؛
19.                         ويقال: ما   الذي دعاك إلى هذا الأَمْرِ أَي ما الذي جَرَّكَ إليه واضْطَرَّك. وفي الحديث: لو دُعِيتُ إلى ما دُعُِيَ إليه يوسفُ، عليه السلام، لأَجَبْتُ؛ يريد حي دُعِيَ للخروج من الحَبْسِ فلم يَخْرُجْ
20.                         ادْعُ لنا ربَّك يُبَيِّن لنا ما لَوْنُها، قال: سَلْ لنا رَبّك.
21.                         والدَّعْوة والدِّعْوة والمَدْعاة والمدْعاةُ: ما دَعَوتَ إليه من طعام وشراب،
22.                         وفلان يَدَّعي بكَرَم فِعالهِ أَي يُخْبِر عن نفسه بذلك. والمَداعي: نحو المَساعي والمكارمِ، يقال: إنه لذُو مَداعٍ ومَساعٍ.
23.                        وفلان في خير ما ادَّعَى أَي ما تَمَنَّى. وفي التنزيل: ولهم ما يَدَّعُون؛ معناه ما يتَمَنَّوْنَ وهو راجع إلى معنى الدُّعاء أَي ما يَدَّعِيه أَهلُ الجنة يأْتيهم
24.                         وادَّعَى يَدَّعي ادِّعاءً ودَعْوَى. وفي نسبه دَعْوة أَي دَعْوَى.والدِّعْوة، بكسر الدال: ادِّعاءُ الوَلدِ الدَّعِيِّ غير أَبيه. يقال:دَعِيٌّ بيِّنُ الدِّعْوة والدِّعاوَة. وقال ابن شميل: الدَّعْوة في الطعام والدِّعْوة في النسب. ابن الأَعرابي: المدَّعَى المُتَّهَمُ في نسبَه،وهو الدَّعِيُّ. والدَّعِيُّ أَيضاً: المُتَبَنَّى الذي تَبَنَّاه رجلٌ فدعاه ابنَه ونسبُه إلى غيره،
25.                         ويُدَعى له أَي يُنْسَبُ إليه فيقال: فلان بن فلان،
26.                        ويُدْعَى به أَي يُكَنَّى فيقال: هو أَبو فلان، وهو مع ذلك لا يرث لأَنه ليس بولد حقيقي.
27.                        والتَّداعي والادِّعاءُ: الاعْتِزاء في الحرب، وهو أَن يقول أنا فلانُ بنُ فلان، لأنهم يَتداعَوْن بأَسمائهم. يقال لي فيهم دِعْوة أَي   قَرابة وإخاءٌ.
28.                        ودَعَوْته بزيدٍ ودَعَوْتُه إياهُ: سَمَّيته به،
29.                        أَنْ دَعَوْا للرحمن وَلَداً؛ أَي جعَلوا، وقيل هذا الذي كُنْتُم به تَدَّعُون؛ قرأَ أَبو عمرو تَدَّعُون، مثقلة، وفسره الحسن تَكْذبون من قولك تَدَّعي الباطل   وتَدَّعي ما لا يكون، تأْويله في اللغة هذا الذي كنتم من أَجله تَدَّعُونَ   الأَباطيلَ والأَكاذيبَ، وقال الفراء: يجوز أَن يكون تَدَّعُون بمعنى تَدْعُون، ومن قرأَ تَدْعُون، مخففة، فهو من دَعَوْت أَدْعُو، والمعنى هذا الذي كنتم به تستعجلون وتَدْعُون الله بتَعْجيله،
30.                        وادَّعَيْتُ على فلان كذا، والاسم الدَّعْوى.
31.                        ودعاهُ اللهُ بما يَكْرَه: أَنْزَلَه به ،ودَواعي الدَّهْرِ: صُرُوفُه.
32.                        والدَّعْوة: الحِلْفُ، وفي التهذيب: الدَّعوةُ الحِلْف. يقال: دَعْوة بني فلان   في بني فلان.
33.                         وتَداعَى البناءُ والحائط للخَراب إذا تكسَّر وآذَنَ بانْهِدامٍ.وداعَيْناها عليهم من جَوانِبِها: هَدَمْناها عليهم.
34.                        وتَداعَى الكثيب من الرمل إذا هِيلَ فانْهالَ. من قولهم   تَداعَت الحيطان أَي تساقطت أَو كادت،
35.                        والتَّداعِي في الثوب إذا أَخْلَقَ، وفي الدار إذا تصدَّع من نواحيها
36.                        وفي الحديث: كَمَثَلِ الجَسدَ إذا اشْتَكَى بعضهُ   تَداعَى سائرهُ بالسَّهَر والحُمَّى كأَن بعضه دعا بعضاً من قولهم   تَداعَت الحيطان أَي تساقطت أَو كادت،
37.                        وتَداعَى عليه العدوّ من كل جانب:   أَقْبَلَ، من ذلك. وتَداعَت القبائلُ على بني فلان إذا تأَلَّبوا ودعا بعضهم   بعضاً إلى التَّناصُر عليهم. وفي الحديث: تَداعَتْ عليكم الأُمَم أَي   اجتمعوا ودعا بعضهم بعضاً.
38.                         والتَّداعي: التَّحاجِي. وداعاهُ: حاجاهُ وفاطَنَه.والأُدْعِيَّةُ والأُدْعُوّةُ: ما يَتَداعَوْنَ به
39.                         والأُدْعِيَّة مِثْل الأُحْجِيَّة.والمُداعاة: المُحاجاة. يقال: بينهم أُدْعِيَّة يَتَداعَوْنَ بها وأُحْجِيَّة يَتَحاجَوْنَ بها، وهي الأُلْقِيَّة أَيضاً، وهي مِثْلُ الأُغْلُوطات حتى الأَلْغازُ من الشعر أُدْعِيَّة
لسان العرب
● -    دعا: قال الله تعالى: وادْعوا شُهداءكم من دون الله إن كنتم صادقين؛   قال أَبو إسحق: يقول ادْعوا من اسْتَدعَيتُم طاعتَه ورجَوْتم مَعونتَه في   الإتيان بسورة مثله، وقال الفراء: وادعوا شهداءكم من دون الله، يقول:   آلِهَتَكم، يقول اسْتَغِيثوا بهم، وهو كقولك للرجل إذا لَقِيتَ العدوّ   خالياً فادْعُ المسلمين، ومعناه استغث بالمسلمين، فالدعاء ههنا بمعنى   الاستغاثة، وقد يكون الدُّعاءُ عِبادةً: إم الذين تَدْعون من دون الله عِبادٌ   أَمثالُكم، وقوله بعد ذلك: فادْعُوهم فلْيَسْتجيبوا لكم، يقول: ادعوهم في   النوازل التي تنزل بكم إن كانوا آلهة كما تقولون يُجيبوا دعاءكم، فإن   دَعَوْتُموهم فلم يُجيبوكم فأَنتم كاذبون أَنهم آلهةٌ. وقال أَبو إسحق في   قوله: أُجِيبُ دعوة الدَّاعِ إذا دَعانِ؛ معنى الدعاء لله على ثلاثة أَوجه:   فضربٌ منها توحيدهُ والثناءُ عليه كقولك: يا اللهُ لا إله إلا أَنت،   وكقولك: ربَّنا لكَ الحمدُ، إذا قُلْتَه فقدَ دعَوْته بقولك ربَّنا، ثم   أَتيتَ بالثناء والتوحيد، ومثله قوله: وقال ربُّكم ادعوني أَسْتَجِبْ لكم   إنَّ الذين يَسْتَكبرون عن عِبادتي؛ فهذا ضَرْبٌ من الدعاء، والضرب الثاني   مسأَلة الله العفوَ والرحمة وما يُقَرِّب منه كقولك: اللهم اغفر لنا،   والضرب الثالث مسأَلة الحَظِّ من الدنيا كقولك: اللهم ارزقني مالاً وولداً،   وإنما سمي هذا جميعه دعاء لأَن الإنسان يُصَدّر في هذه الأَشياء بقوله   يا الله يا ربّ يا رحمنُ، فلذلك سُمِّي دعاءً. وفي حديث عرَفة: أَكثر   دُعائي ودعاء الأَنبياء قَبْلي بعَرفات لا إله إلا اللهُ وحدهَ لا شريك   له، له المُلكُ وله الحمدُ وهو على كل شيء قدير، وإنما سمي التهليلُ   والتحميدُ والتمجيدُ دعاءً لأَنه بمنزلته في استِيجاب ثوابِ الله وجزائه   كالحديث الآخر: إذا شَغَلَ عَبْدي ثناؤه عليَّ عن مسأَلتي أَعْطَيْتُه   أَفْضَلَ ما أُعْطِي السائِلين، وأَما قوله عز وجل: فما كان دَعْواهُمْ إذ   جاءَهم بأْسُنا إلا أَن قالوا إنا كنا ظالمين؛ المعنى أَنهم لم يَحْصُلوا   مما كانوا ينْتَحِلونه من المذْهب والدِّينِ وما يَدَّعونه إلا على   الاعْتِرافِ بأَنهم كانوا ظالمين؛ هذا قول أَبي إسحق.   قال: والدَّعْوَى اسمٌ لما يَدَّعيه، والدَّعْوى تَصْلُح أَن تكون في   معنى الدُّعاء، لو قلت اللهم أَشْرِكْنا في صالحِ دُعاءِ المُسْلمين أَو   دَعْوَى المسلمين جاز؛ حكى ذلك سيبويه؛ وأَنشد:   قالت ودَعْواها كثِيرٌ صَخَبُهْ   وأَما قوله تعالى: وآخِرُ دَعْواهم أَنِ الحمدُ لله ربّ العالمين؛ يعني   أَنَّ دُعاءَ أَهلِ الجَنَّة تَنْزيهُ اللهِ وتَعْظِيمُه، وهو قوله:   دَعْواهم فيها سُبْحانكَ اللهمَّ، ثم قال: وآخرُ دَعْواهم أَن الحمدُ لله ربّ   العالمين؛ أَخبرَ أَنهم يبْتَدِئُون دُعاءَهم بتَعْظيم الله وتَنزيهه   ويَخْتِمُونه بشُكْره والثناء عليه، فجَعل تنزيهه دعاءً وتحميدَهُ دعاءً،   والدَّعوى هنا معناها الدُّعاء. وروي عن النبي، صلى الله عليه وسلم، أَنه   قال: الدُّعاءُ هو العِبادَة، ثم قرأَ: وقال ربُّكم ادْعوني أَسْتَجِبْ   لكم إنَّ الذين يسْتَكْبرون عن عِبادتي؛ وقال مجاهد في قوله: واصْبِرْ   نفْسَكَ مع الذين يَدْعُون رَبَّهم بالغَداةِ والعَشِيّ، قال: يُصَلُّونَ   الصَّلَواتِ الخمسَ، ورُوِي مثل ذلك عن سعيد بن المسيب في قوله: لن   نَدْعُوَ من دونه إلهاً؛ أَي لن نَعْبُد إلهاً دُونَه. وقال الله عز وجل:   أَتَدْعُون بَعْلاً؛ أَي أَتَعْبُدون رَبّاً سِوَى الله، وقال: ولا تَدْعُ معَ   اللهِ إلهاً آخرَ؛ أَي لا تَعْبُدْ. والدُّعاءُ: الرَّغْبَةُ إلى الله   عز وجل، دَعاهُ دُعاءً ودَعْوَى؛ حكاه سيبويه في المصادر التي آخرها أَلف   التأْنيث؛ وأَنشد لبُشَيْر بن النِّكْثِ:   وَلَّت ودَعْواها شَديدٌ صَخَبُهْ   ذكَّرَ على معنى الدعاء. وفي الحديث: لولا دَعْوَةُ أَخِينا سُلْيمانَ   لأَصْبَحَ مُوثَقاً يَلْعَبُ به وِلْدانُ أَهلِ المدينة؛ يعني الشَّيْطان   الذي عَرَضَ له في صلاته، وأَراد بدَعْوَةِ سُلْيمانَ، عليه السلام،   قوله: وهَبْ لي مُلْكاً لا ينبغي لأَحَدٍ من بَعْدي، ومن جملة مُلكه تسخير   الشياطين وانقِيادُهم له؛ ومنه الحديث: سأُخْبِرُكم بأَوَّل أَمري   دَعْوةُ أَبي إبراهيم وبِشارةُ عِيسى؛ دَعْوةُ إبراهيم، عليه السلام، قولهُ   تعالى: رَبَّنا وابْعَثْ فِيهِمْ رَسُولاً منهم يَتْلُو عليهم آياتِكَ؛   وبِشارَةُ عيسى، عليه السلام، قوله تعالى: ومُبَشِّراً برَسُولٍ يأْتي من   بَعْدي اسْمهُ أَحْمَدُ.وفي حديث معاذ، رضي الله عنه، لما أَصابَهُ الطاعون   قال: ليْسَ بِرِجْزٍ ولا طاعونٍ ولكنه رَحْمةُ رَبِّكم ودَْوَةُ   نبِيِّكُم، صلى الله عليه وسلم؛ أَراد قوله: اللهم اجعَلْ فَناءَ أُمَّتي   بالطَّعْن والطاعونِ، وفي هذا الحديث نَظَر، وذلك أَنه قال لما أَصابَهُ   الطاعون فأَثبَتَ أَنه طاعونٌ، ثم قال: ليسَ برِجْزٍ ولا طاعونٍ فنَفَى أَنه   طاعونٌ، ثم فسَّر قوله ولكنَّه رحمةٌ من ربِّكم ودَعوةُ نبِيِّكم فقال   أَراد قوله: اللهم اجعَلْ فَناءَ أُمَّتي بالطَّعْن والطاعون، وهذا فيه   قَلَق. ويقال: دَعَوْت الله له بخَيْرٍ وعَليْه بِشَرٍّ. والدَّعوة: المَرَّة   الواحدةَ من الدُّعاء؛ ومنه الحديث: فإن دَعْوتَهم تُحِيطُ من ورائهم   أَي تحُوطُهم وتكْنُفُهم وتَحْفَظُهم؛ يريد أهلَ السُّنّة دون البِدْعة.   والدعاءُ: واحد الأَدْعية، وأَصله دُعاو لأنه من دَعَوْت، إلا أن الواو   لمَّا جاءت بعد الأَلف هُمِزتْ. وتقول للمرأَة: أَنتِ تَدْعِينَ، وفيه لغة   ثانية: أَنت تَدْعُوِينَ، وفيه لغة ثالثة: أَنتِ تَدْعُينَ، بإشمام   العين الضمة، والجماعة أَنْتُنِّ تَدْعُونَ مثل الرجال سواءً؛ قال ابن بري:   قوله في اللغة الثانية أَنتِ تَدْعُوِينَ لغة غير معروفة.   والدَّعَّاءةُ: الأَنْمُلَةُ يُدْعى بها كقولهم السِّبَّابة كأنها هي   التي تَدْعُو، كما أَن السبابة هي التي كأَنها تَسُبُّ. وقوله تعالى: له   دَعْوةُ الحقّ؛ قال الزجاج: جاء في التفسير أَنها شهادة أَن لاإله إلا   الله، وجائزٌ أَن تكون، والله أََعلم، دعوةُ الحقِّ أَنه مَن دَعا الله   مُوَحِّداً اسْتُجيب له دعاؤه. وفي كتابه، صلى الله عليه وسلم، إلى   هِرَقْلَ: أَدْعُوكَ بِدِعايةِ الإسْلام أَي بِدَعْوَتِه، وهي كلمة   الشهادة التي يُدْعى إليها أَهلُ المِلَلِ الكافرة، وفي رواية: بداعيةِ   الإسْلامِ، وهو مصدر بمعنى الدَّعْوةِ كالعافية والعاقبة. ومنه حديث عُمَيْر   بن أَفْصى: ليس في الخْيلِ داعِيةٌ لِعاملٍ أَي لا دَعْوى لعاملِ الزكاة   فيها ولا حَقَّ يَدْعُو إلى قضائه لأَنها لا تَجب فيها الزكاة. ودَعا   الرجلَ دَعْواً ودُعاءً: ناداه، والاسم الدعْوة. ودَعَوْت فلاناً أَي صِحْت   به واسْتَدْعَيْته. فأَما قوله تعالى: يَدْعُو لَمَنْ ضَرُّه أَقْرَبُ   من نَفْعِه؛ فإن أَبا إسحق ذهب إلى أَن يَدْعُو بمنزلة يقول، ولَمَنْ   مرفوعٌ بالابتداء ومعناه يقولُ لَمَنْ ضَرُّه أَقربُ من نَفْعه إلهٌ وربٌّ؛   وكذلك قول عنترة:   يَدْعُونَ عَنْتَرَ، والرِّماحُ كأَنها   أَشْطانُ بئرٍ في لَبانِ الأَدْهَمِ   معناه يقولون: يا عَنْتَر، فدلَّت يَدْعُون عليها. وهو مِنِّي   دَعْوَةَ الرجلِ ودَعْوةُ الرجُلِ، أَي قدرُ ما بيني وبينه، ذلك يُنْصَبُ على   أَنه ظرف ويُرفع على أَنه اسمٌ. ولبني فلانٍ الدَّعْوةُ على قومِهم أَي   يُبْدأُ بهم في الدعاء إلى أَعْطِياتِهم، وقد انتهت الدَّعْوة إلى بني   فلانٍ. وكان عمر بن الخطاب، رضي الله عنه، يُقدِّمُ الناسَ في   أَعطِياتِهِم على سابِقتِهم، فإذا انتهت الدَّعْوة إليه كَبَّر أَي النداءُ   والتسميةُ وأَن يقال دونكَ يا أَميرَ المؤمنين.   وتَداعى القومُ: دعا بعضُهم بعضاً حتى يَجتمعوا؛ عن اللحياني، وهو   التَّداعي. والتَّداعي والادِّعاءُ: الاعْتِزاء في الحرب، وهو أَن يقول أنا   فلانُ بنُ فلان، لأنهم يَتداعَوْن بأَسمائهم.   وفي الحديث: ما بالُ دَعْوى الجاهلية؟ هو قولُهم: يا لَفُلانٍ، كانوا   يَدْعُون بعضُهم بعضاً عند الأَمر الحادث الشديد. ومنه حديث زيدِ بنِ   أَرْقَمَ: فقال قومٌ يا للأَنْصارِ وقال قومٌ: يا للْمُهاجِرين فقال،   عليه السلام: دَعُوها فإنها مُنْتِنةٌ.   وقولهم: ما بالدَّارِ دُعْوِيٌّ، بالضم، أَي أَحد. قال الكسائي: هو مِنْ   دَعَوْت أَي ليس فيها من يَدعُو لا يُتكَلَّمُ به إلاَّ مع الجَحْد؛   وقول العجاج:   إنِّي لا أَسْعى إلى داعِيَّهْ   مشددة الياء، والهاءُ للعِمادِ مثل الذي في سُلْطانِيَهْ ومالِيَهْ؛   وبعد هذا البيت:   إلا ارْتِعاصاً كارْتِعاص الحَيَّهْ   ودَعاه إلى الأَمِير: ساقَه. وقوله تعالى: وداعِياً إلى الله بإذْنهِ   وسِراجاً مُنيراً؛ معناه داعياً إلى توحيد الله وما يُقَرِّبُ منه، ودعاهُ   الماءُ والكَلأُ كذلك على المَثَل. والعربُ تقول: دعانا غَيْثٌ وقع   ببَلدٍ فأَمْرَعَ أَي كان ذلك سبباً لانْتِجاعنا إيَّاه؛ ومنه قول ذي   الرمة:تَدْعُو أَنْفَهُ الرِّيَبُ   والدُّعاةُ: قومٌ يَدْعُونَ إلى بيعة هُدىً أَو ضلالة، واحدُهم داعٍ.   ورجل داعِيةٌ إذا كان يَدْعُو الناس إلى بِدْعة أَو دينٍ، أُدْخِلَت   الهاءُ فيه للمبالغة. والنبي، صلى الله عليه وسلم، داعي الله تعالى، وكذلك   المُؤَذِّنُ. وفي التهذيب: المُؤَذِّنُ داعي الله والنبيّ، صلى الله عليه   وسلم، داعي الأُمَّةِ إلى توحيدِ الله وطاعتهِ. قال الله عز وجل مخبراً عن   الجنّ الذين اسْتَمعوا القرآن: وولَّوْا إلى قومهم مُنْذِرِين قالوا يا   قَوْمَنا أَجِيبُوا داعِيَ اللهِ. ويقال لكلّ من مات دُعِيَ فأَجاب.   ويقال: دعاني إلى الإحسان إليك إحسانُك إليّ. وفي الحديث: الخلافة في   قُرَيْشٍ والحُكْمُ في الأَنْصارِ والدَّعْوة في الحَبَشة؛ أَرادَ بالدعوة   الأَذانَ جَعله فيهم تفضيلاً لمؤذِّنِهِ بلالٍ. والداعية: صرِيخُ الخيل في   الحروب لدعائه مَنْ يَسْتَصْرِخُه. يقال: أَجِيبُوا داعيةَ الخيل. وداعية   اللِّبَنِ: ما يُترك في الضَّرْع ليَدْعُو ما بعده. ودَعَّى في   الضَّرْعِ: أَبْقى فيه داعيةَ اللَّبنِ. وفي الحديث: أَنه أَمر ضِرارَ بنَ   الأَزْوَر أَن يَحْلُبَ ناقةً وقال له دَعْ داعِيَ اللبنِ لا تُجهِده أي أَبْق   في الضرع قليلاً من اللبن ولا تستوعبه كله، فإن الذي تبقيه فيه يَدْعُو ما   وراءه من اللبن فيُنْزله، وإذا استُقْصِيَ كلُّ ما في الضرع أَبطأَ   دَرُّه على حالبه؛ قال الأَزهري: ومعناه عندي دَعْ ما يكون سَبباً لنزول   الدِّرَّة، وذلك أَن الحالبَ إذا ترك في الضرع لأَوْلادِ الحلائبِ لُبَيْنةً   تَرضَعُها طابت أَنفُسُها فكان أَسرَع لإفاقتِها. ودعا الميتَ: نَدَبه   كأَنه ناداه. والتَّدَعِّي: تَطْريبُ النائحة في نِياحتِها على مَيِّتِها   إذا نَدَبَتْ؛ عن اللحياني. والنادبةُ تَدْعُو الميّت إذا نَدَبَتْه،   والحمامة تَدْعو إذا ناحَتْ؛ وقول بِشْرٍ:   أَجَبْنا بَني سَعْد بن ضَبَّة إذْ دَعَوْا،   وللهِ مَوْلى دَعْوَةٍ لا يُجِيبُها   يريد: لله وليُّ دَعْوةٍ يُجيب إليها ثم يُدْعى فلا يُجيب؛ وقال   النابغة فجعَل صوتَ القطا دعاءً:   تَدْعُو قَطاً، وبه تُدْعى إذا نُسِبَتْ،   يا صِدْقَها حين تَدْعُوها فتَنْتَسِب   أَي صوْتُها قَطاً وهي قَطا، ومعنى تدعو تُصوْت قَطَا قَطَا. ويقال: ما   الذي دعاك إلى هذا الأَمْرِ أَي ما الذي جَرَّكَ إليه واضْطَرَّك. وفي   الحديث: لو دُعِيتُ إلى ما دُعُِيَ إليه يوسفُ، عليه السلام، لأَجَبْتُ؛   يريد حي دُعِيَ للخروج من الحَبْسِ فلم يَخْرُجْ وقال: ارْجِعْ إلى ربّك   فاسْأَلْه؛ يصفه، صلى الله عليه وسلم، بالصبر والثبات أَي لو كنت مكانه   لخرجت ولم أَلْبَث. قال ابن الأَثير: وهذا من جنس تواضعه في قوله لا   تُفَضِّلوني على يونُسَ بنِ مَتَّى. وفي الحديث: أَنه سَمِع رجُلاً يقول في   المَسجِدِ من دَعا إلى الجَمَلِ الأَحمر فقال لا وجَدْتَ؛ يريد مَنْ وجَدَه   فدَعا إليه صاحِبَه، وإنما دعا عليه لأَنه نهى أَن تُنْشَدَ الضالَّةُ في   المسجد. وقال الكلبي في قوله عز وجل: ادْعُ لنا ربَّك يُبَيِّن لنا ما   لَوْنُها، قال: سَلْ لنا رَبّك. والدَّعْوة والدِّعْوة والمَدْعاة   والمدْعاةُ: ما دَعَوتَ إليه من طعام وشراب، الكسر في الدِّعْوة   (* قوله «الكسر   في الدعوة إلخ» قال في التكملة: وقال قطرب الدعوة بالضم في الطعام   خاصة). لعَدِي بن الرِّباب وسائر العرب يفتحون، وخص اللحياني بالدَّعْوة   الوليمة. قال الجوهري: كُنا في مَدْعاةِ فلان وهو مصدر يريدون الدُّعاءَ إلى   الطعام. وقول الله عز وجل: والله يَدْعُو إلى دار السلام ويَهْدي مَنْ   يشاء إلى صراط مستقيم؛ دارُ السلامِ هي الجَنَّة، والسلام هو الله، ويجوز   أَن تكون الجنة دار السلام أَي دار السلامة والبقاء، ودعاءُ اللهِ   خَلْقَه إليها كما يَدْعُو الرجلُ الناسَ إلى مَدْعاةٍ أَي إلى مَأْدُبَةٍ   يتَّخِذُها وطعامٍ يدعو الناسَ إليه.   وفي الحديث: أَنه، صلى الله عليه وسلم، قال إذا دُعيَ أَحَدُكم إلى   طعام فلْيُجِبْ فإن كان مُفْطِراً فلْيَأْكُلْ وإن كان صائماً فلْيُصَلِّ.   وفي العُرْسِ دَعْوة أَيضاً. وهو في مَدْعاتِهِم: كما تقول في عُرْسِهِم.   وفلان يَدَّعي بكَرَم فِعالهِ أَي يُخْبِر عن نفسه بذلك. والمَداعي: نحو   المَساعي والمكارمِ، يقال: إنه لذُو مَداعٍ ومَساعٍ. وفلان في خير ما   ادَّعَى أَي ما تَمَنَّى. وفي التنزيل: ولهم ما يَدَّعُون؛ معناه ما   يتَمَنَّوْنَ وهو راجع إلى معنى الدُّعاء أَي ما يَدَّعِيه أَهلُ الجنة يأْتيهم.   وتقول العرب: ادَّعِ عليَّ ما شئتَ. وقال اليزيدي: يقا لي في هذا الأَمر   دَعْوى ودَعاوَى ودَعاوةٌ ودِعاوةٌ؛ وأَنشد:   تأْبَى قُضاعَةُ أَنْ تَرْضى دِعاوَتَكم   وابْنا نِزارٍ، فأَنْتُمْ بَيْضَةُ البَلَدِ   قال: والنصب في دَعاوة أَجْوَدُ. وقال الكسائي: يقال لي فيهم دِعْوة أَي   قَرابة وإخاءٌ. وادَّعَيْتُ على فلان كذا، والاسم الدَّعْوى. ودعاهُ   اللهُ بما يَكْرَه: أَنْزَلَه به؛ قال:   دَعاكَ اللهُ من قَيْسٍ بأَفْعَى،   إذا نامَ العُيونُ سَرَتْ عَلَيْكا   (* وفي الأساس: دعاك الله من رجلٍ إلخ).   القَيْسُ هنا من أَسماء الذَّكَر. ودَواعي الدَّهْرِ: صُرُوفُه. وقوله   تعالى في ذِكْرِ لَظَى، نعوذ بالله منها: تَدْعُو مَنْ أَدْبَرَ   وتَوَلَّى؛ من ذلك أَي تَفْعل بهم الأَفاعيل المَكْرُوهَة، وقيل: هو من الدعاء   الذي هو النداء، وليس بقَوِيّ. وروى الأَزهري عن المفسرين: تدعو الكافر   باسمه والمنافق باسمه، وقيل: ليست كالدعاءِ تَعالَ، ولكن دَعْوَتها إياهم ما   تَفْعَل بهم من الأَفاعيل المكروهة، وقال محمد بن يزيد: تَدْعُو من   أَدبر وتوَلَّى أَي تُعَذِّبُ، وقال ثعلب: تُنادي من أَدْبر وتوَلَّى.   ودَعَوْته بزيدٍ ودَعَوْتُه إياهُ: سَمَّيته به، تَعَدَّى الفعلُ بعد إسقاط   الحرف؛ قال ابن أَحمرَ الباهلي:   أَهْوَى لها مِشْقَصاً جَشْراً فشَبْرَقَها،   وكنتُ أَدْعُو قَذَاها الإثْمِدَ القَرِدا   أَي أُسَمِّيه، وأَراد أَهْوَى لما بِمِشْقَصٍ فحذف الحرف وأَوصل. وقوله   عز وجل: أَنْ دَعَوْا للرحمن وَلَداً؛ أَي جعَلوا، وأَنشد بيت ابن أَحمر   أَيضاً وقال أَي كنت أَجعل وأُسَمِّي؛ ومثله قول الشاعر:   أَلا رُبَّ مَن تَدْعُو نَصِيحاً، وإنْ تَغِبْ   تَجِدْهُ بغَيْبٍ غيرَ مُنْتَصِحِ الصَّدْرِ   وادَّعيت الشيءَ: زَعَمْتُهِ لي حَقّاً كان أَو باطلاً. وقول الله عز   وجل في سورة المُلْك: وقيل هذا الذي كُنْتُم به تَدَّعُون؛ قرأَ أَبو عمرو   تَدَّعُون، مثقلة، وفسره الحسن تَكْذبون من قولك تَدَّعي الباطل   وتَدَّعي ما لا يكون، تأْويله في اللغة هذا الذي كنتم من أَجله تَدَّعُونَ   الأَباطيلَ والأَكاذيبَ، وقال الفراء: يجوز أَن يكون تَدَّعُون بمعنى   تَدْعُون، ومن قرأَ تَدْعُون، مخففة، فهو من دَعَوْت أَدْعُو، والمعنى هذا الذي   كنتم به تستعجلون وتَدْعُون الله بتَعْجيله، يعني قولهم: اللهم إن كان   هذا هوالحَقَّ من عندك فأَمْطِر علينا حجارةً من السماء، قال: ويجوز أَن   يكون تَدَّعُون في الآية تَفْتَعِلُونَ من الدعاء وتَفْتَعِلون من   الدَّعْوَى، والاسم الدَّعْوى والدِّعْوة، قال الليث: دَعا يَدْعُو دَعْوَةً   ودُعاءً وادَّعَى يَدَّعي ادِّعاءً ودَعْوَى. وفي نسبه دَعْوة أَي دَعْوَى.   والدِّعْوة، بكسر الدال: ادِّعاءُ الوَلدِ الدَّعِيِّ غير أَبيه. يقال:   دَعِيٌّ بيِّنُ الدِّعْوة والدِّعاوَة. وقال ابن شميل: الدَّعْوة في   الطعام والدِّعْوة في النسب. ابن الأَعرابي: المدَّعَى المُتَّهَمُ في نسبَه،   وهو الدَّعِيُّ. والدَّعِيُّ أَيضاً: المُتَبَنَّى الذي تَبَنَّاه رجلٌ   فدعاه ابنَه ونسبُه إلى غيره، وكان النبي، صلى الله عليه وسلم، تَبَنَّى   زيدَ بنَ حارثةَ فأَمَرَ اللهُ عز وجل أَن يُنْسَب الناسُ إلى آبائهم   وأَن لا يُنْسَبُوا إلى مَن تَبَنَّاهم فقال: ادْعُوهم لآبائهم هو   أَقْسَطُ عند الله فإن لم تَعْلَموا آباءَهم فإخوانُكم في الدِّينِ   ومَوالِيكمْ، وقال: وما جعلَ أَدْعِياءَكم أَبْناءَكم ذلِكم قَوْلُكمْ بأَفْواهِكم.   أَبو عمرو عن أَبيه: والداعي المُعَذِّب، دَعاهُ الله أَي عَذَّبَه   الله. والدَّعِيُّ: المنسوب إلى غير أَبيه. وإنه لَبَيِّنُ الدَّعْوَة   والدِّعْوةِ، الفتح لعَدِيِّ بن الرِّباب، وسائرُ العرب تَكْسِرُها بخلاف ما   تقدم في الطعام. وحكى اللحياني: إنه لبيِّنُ الدَّعاوة والدِّعاوة. وفي   الحديث: لا دِعْوة في الإسلام؛ الدِّعْوة في النسب، بالكسر: وهو أَن   ينْتَسب الإنسان إلى غير أََبيه وعشيرته، وقد كانوا يفعلونه فنهى عنه وجعَل   الوَلَدَ للفراش. وفي الحديث: ليس من رجل ادَّعَى إلى غير أَبيه وهو   يَعْلمه إلا كَفَر، وفي حديث آخر: فالجَنَّة عليه حرام، وفي حديث آخر: فعليه   لعنة الله، وقد تكرَّرَت الأَحاديث في ذلك، والادِّعاءُ إلى غيرِ الأَبِ مع   العِلْم به حرام، فمن اعتقد إباحة ذلك فقد كفر لمخالفته الإجماع، ومن لم   يعتقد إباحته ففي معنى كفره وجهان: أَحدهما أَنه قدأَشبه فعلُه فعلَ   الكفار، والثاني أَنه كافر بنعمة الله والإسلام عليه؛ وكذلك الحديث الآخر:   فليس منا أَي إن اعْتَقَد جوازَه خرج من الإسلام، وإن لم يعتقده فالمعنى   لم يَتَخَلَّق بأَخلاقنا؛ ومنه حديث علي بن الحسين: المُسْتَلاطُ لا   يَرِثُ ويُدْعَى له ويُدْعَى به؛ المُسْتَلاطُ المُسْتَلْحَق في النسب،   ويُدَعى له أَي يُنْسَبُ إليه فيقال: فلان بن فلان، ويُدْعَى به أَي يُكَنَّى   فيقال: هو أَبو فلان، وهو مع ذلك لا يرث لأَنه ليس بولد حقيقي.   والدَّعْوة: الحِلْفُ، وفي التهذيب: الدَّعوةُ الحِلْف. يقال: دَعْوة بني فلان   في بني فلان.   وتَداعَى البناءُ والحائط للخَراب إذا تكسَّر وآذَنَ بانْهِدامٍ.   وداعَيْناها عليهم من جَوانِبِها: هَدَمْناها عليهم. وتَداعَى الكثيب من الرمل   إذا هِيلَ فانْهالَ. وفي الحديث: كَمَثَلِ الجَسدَ إذا اشْتَكَى بعضهُ   تَداعَى سائرهُ بالسَّهَر والحُمَّى كأَن بعضه دعا بعضاً من قولهم   تَداعَت الحيطان أَي تساقطت أَو كادت، وتَداعَى عليه العدوّ من كل جانب:   أَقْبَلَ، من ذلك. وتَداعَت القبائلُ على بني فلان إذا تأَلَّبوا ودعا بعضهم   بعضاً إلى التَّناصُر عليهم. وفي الحديث: تَداعَتْ عليكم الأُمَم أَي   اجتمعوا ودعا بعضهم بعضاً. وفي حديث ثَوْبانَ: يُوشكُ أَن تَداعَى عليكم   الأُمَمُ كما تَداعَى الأَكَلَةُ على قَصْعَتِها. وتَداعَتْ إبلُ فلان فهي   مُتدَاعِيةٌ إذا تَحَطَّمت هُزالاً؛ وقال ذو الرمة:   تَباعَدْتَ مِنِّي أَن رأَيتَ حَمُولَتي   تَداعَتْ، وأَن أَحْنَى عليكَ قَطِيعُ   والتَّداعِي في الثوب إذا أَخْلَقَ، وفي الدار إذا تصدَّع من نواحيها،   والبرقُ يَتَداعَى في جوانب الغَيْم؛ قال ابن أَحمر:   ولا بَيْضاءَ في نَضَدٍ تَداعَى   ببَرْقٍ في عَوارِضَ قد شَرِينا   ويقال: تَداعَت السحابةُ بالبرق والرَّعْد من كل جانب إذا أَرْعَدَت   وبَرَقَت من كل جهة. قال أَبو عَدْنان: كلُّ شيء في الأَرض إذا احتاجَ إلى   شيء فقد دَعا به. ويقال للرجل إذا أَخْلَقَت ثيابُه: قد دعَتْ ثِيابُكَ   أَي احْتَجْتَ إلى أَن تَلْبَسَ غيرها من الثياب. وقال الأَخفش: يقال لو   دُعينا إلى أَمر لانْدَعَينا مثل قولك بَعَثْتُه فانْبَعَثَ، وروى   الجوهريّ هذا الحرف عن الأَخفش، قال: سمعت من العرب من يقول لو دَعَوْنا   لانْدَعَيْنا أَي لأَجَبْنا كما تقول لو بَعَثُونا لانْبَعَثْنا؛ حكاها عنه   أَبو بكر ابن السَّرَّاج. والتَّداعي: التَّحاجِي. وداعاهُ: حاجاهُ   وفاطَنَه.   والأُدْعِيَّةُ والأُدْعُوّةُ: ما يَتَداعَوْنَ به. سيبويه: صَحَّت   الواو في أُدْعُوّة لأَنه ليس هناك ما يَقْلِبُها، ومن قال أُدْعِيَّة   فلخِفَّةِ الياء على حَدِّ مَسْنِيَّة، والأُدْعِيَّة مِثْل الأُحْجِيَّة.   والمُداعاة: المُحاجاة. يقال: بينهم أُدْعِيَّة يَتَداعَوْنَ بها   وأُحْجِيَّة يَتَحاجَوْنَ بها، وهي الأُلْقِيَّة أَيضاً، وهي مِثْلُ الأُغْلُوطات   حتى الأَلْغازُ من الشعر أُدْعِيَّة مثل قول الشاعر:   أُداعِيكَ ما مُسْتَحْقَباتٌ مع السُّرَى   حِسانٌ، وما آثارُها بحِسانِ   أَي أُحاجِيكَ، وأَراد بالمُسْتَحْقَباتِ السُّيوفَ، وقد دَاعَيْتُه   أُدَاعِيهِ؛ وقال آخر يصف القَلَم:   حاجَيْتُك يا خَنْسا   ءُ، في جِنْسٍ من الشِّعْرِ   وفيما طُولُه شِبْرٌ،   وقد يُوفِي على الشِّبْرِ   له في رَأْسِهِ شَقٌّ   نَطُوفٌ، ماؤُه يَجْرِي   أَبِيِني، لَمْ أَقُلْ هُجْراً   ورَبِّ البَيْتِ والحِجْرِ
مقاييس اللغة:
(دعو)  الدال والعين والحرف المعتل أصلٌ واحد، وهو أن تميل الشَّيءَ إليك بصوتٍ وكلامٍ يكون منك. تقول: دعوت أدعُو دعاءً. وَالدَّعوة إلى الطَّعام بالفتح،والدِّعوة في النَّسب بالكسر. قال أبو عبيدة: يقال في النَّسب دِعوة، وفي الطعام دَعوة. هذا أكثرُ كلام العرب إلاّ عَدِيَّ الرِّباب، فإنّهم ينصبون الدّالَ في النّسب ويكسرونها في الطَّعام. قال الخليل: الادِّعاء أن تدَّعِيَ حقّاً لك أو لغيرك. تقول ادَّعَى حقّاً أو باطلاً. قال امرؤ القيس:
لا وأبيكِ ابنةَ العامِرِ ***يِّ لا يدَّعِي القومُ أنِّي أَفِرّ([1])
والادِّعاء في الحرب: الاعتِزاء، وهو أنْ تقول: أنا ابنُ فُلاَنٍ قال:
* ونجِرُّ في الهَيْجَا الرّماحَ ونَدَّعِي([2]) *
وداعِية اللَّبن: ما يُترَك في الضَّرع ليدعُوَ ما بعدَه. وهذا تمثيلٌ وتشبيه. وفي الحديث أنّه قال للحالِب: "دَعْ داعِيَةَ اللَّبن". ثمّ يُحمل على الباب ما يُضاهِيه في القياس الذي ذكرناه، فيقولون: دَعَا الله فلاناً بما يَكرَهُ؛ أي أنزل به ذلك قال:
* دَعَاكِ الله من ضَبُعٍ بأفْعَى([3]) *
لأنَّه إذا فَعَل ذلك بها فقد أماله إليها.
وتداعَت الحِيطان، وذلك إذا سقط واحدٌ وآخَرُ بَعده، فكأنَّ الأوَّل دعا الثاني. وربَّما قالوا: داعَيْناهَا عليهم، إذا هدمْناها، واحداً بعد آخَر. ودَوَاعِي الدَّهر: صُروفه، كأنّها تُميل الحوادث. ولبني فُلانٍ أُدْعِيَّةٌ يتداعَوْن بها، وهي مثل الأغلوطة، كأنّه يدعو المسؤول إلى إخراج ما يعمِّيه عليه. وأنشد أبو عبيد عن الأصمعي:
أُداعِيك ما مُسْتَصْحَبَاتٌ مع السُّرَى *** حِسانٌ وما آثارُها بحِسانِ([4])
ومن الباب: ما بالدَّار دُعْوِيٌّ، أي ما بها أَحَدٌ، كأنّه ليس بها صائحٌ يدعُو بصِياحه.
ويُحمَل على الباب مجازاً أنْ يقال: دعا فُلاناً مَكَانُ كذا، إذا قَصَد ذلك المكان، كأنَّ المكانَ دعاه. وهذا من فصيح كلامهم. قال ذو الرّمّة:
دَعَتْ مَيَّةَ الأعدادُ واستبدلَتْ بها *** خَناطيلَ آجالٍ من العِين خُذَّلِ([5])
القاموس المحيط:
و الدُّعاءُ الرَّغْبَةُ إلى الله تعالى، دَعا دُعاءً ودَعْوَى. والدَّعَّاءَةُ السَّبَّابَةُ. وهو مِنّي دَعْوَةُ الرَّجُلِ، أي قَدْرَ ما بَيْنِي وبَيْنَه ذاكَ. ولَهُمُ الدَّعْوَةُ على غيرِهم، أي يُبْدَأُ بهم في الدُّعاءِ.
وتَدَاعَوْا عليه: تَجَمَّعُوا. ودَعاهُ: ساقَهُ. والنبيُّ، صلى الله عليه وسلم: داعِي اللّهِ، ويُطْلَقُ على المُؤَذِّنِ. والداعِيَةُ: صَرِيخُ الخَيْلِ في الحُروبِ. وداعِيَةُ اللَّبَنِ: بَقِيَّتُه التي تَدْعُو سائِرَهُ. ودَعا في الضَّرْعِ: أبْقاها فيه. ودَعاهُ اللّهُ بمَكْرُوهٍ: أنْزَلَهُ به. ودَعَوْتُه زَيْداً، و بزَيْدٍ: سَمَّيْتُه به.
وادَّعَى كذا: زَعَمَ أنَّهُ له حَقاً أو باطِلاً، والاسمُ: الدَّعْوَةُ والدَّعاوةُ، ويُكْسَرانِ. والدَّعْوَةُ: الحَلِفُ، والدُّعاءُ إلى الطَّعامِ، ويُضَمُّ، كالمَدْعاةِ، وبالكسر: الادِّعاءُ في النَّسَبِ. والدَّعِيُّ، كَغَنِيٍّ: مَنْ تَبَنَّيْتَهُ، والمُتَّهَمُ في نَسَبِه. وادَّعاهُ: صَيَّرَهُ يُدْعَى إلى غيرِ أبيهِ. والْأُدْعِيَّةُ والأُدْعُوَّةُ، مَضْمُومَتَيْنِ: ما يَتَدَاعَوْنَ به. والمُداعاةُ: المُحاجاةُ. وتَداعَى العَدُوُّ: أقْبَلَ، و الحِيطانُ: انْقاضَتْ. وداعَيْناهُ: هَدَمْناهُ. ودَواعِي الدَّهْرِ: صُروفُه. وما بِه دُعْوِيٌّ، كتُرْكِيٍّ: أحَدٌ. وانْدَعَى: أجابَ.
تاج العروس:
( الدعاء ) بالضم ممدودا ( الرغبة الى الله تعالى ) فيما عنده من الخير والابتهال إليه بالسؤال ومنه قوله تعالى ادعوا ربكم تضرعا وخفية ( دعا ) يدعو ( دعاء ودعوى ) وألفها للتانيث وقال ابن فارس وبعض العرب يؤنث الدعوة بالالف فيقول الدعوى ومن دعائهم اللهم أشركنا في دعوى المسلمين أي في دعائهم ومنه قوله تعالى
دعواهم فيها سبحانك اللهم وفى الصحاح الدعاء واحد الادعية وأصله دعا ولانه من دعوت الا ان الواو لما جاءت بعد الالف همزت وتقول للمرأة أنت تدعين ولغة ثانية أنت تدعوين ولغة ثالثة أنت تدعين باشمام العين الضمة وللجماعة انتن تدعون مثل الرجال سواء ( والدعاءة ) بالتشديد الانملة يدعى بها كقولهم ( السبابة ) هي التى كأنها تسب ( و ) يقال ( هو منى دعوة الرجل ) ودعوة الرجل بالنصب والرفع فالنصب على الظرف والرفع على الاسم ( أي قدر ما بينى وبينه ذاك و ) يقال ( لهم الدعوة على غيرهم ) ونص المحكم على قومهم ( أي يبدأ بهم في الدعاء ) ونص التهذيب في العطاء عليهم وفى النهاية إذا قدموا في العطاء عليهم وفى حديث عمر كان يقدم
الناس على سابقتهم في أعطياتهم فإذا انتهت الدعوة إليه كبر أي النداء والتسمية وان يقال دونك أمير المؤمنين ( و ) من المجاز ( تداعوا عليه تجمعوا ) وفى المحكم تداعى القوم على بنى فلان إذا دعا بعضهم بعضا حتى يجتمعوا وفى التهذيب تداعت القبائل على بنى فلان إذا تالبوا ودعا بعضهم بعضا الى التناصر عليهم ( ودعاه ) الى الامير ( ساقه والنبى صلى الله عليه وسلم داعى الله ) وهو من قوله تعالى وداعيا الى الله باذنه وسراجا منيرا أي الى توحيده وما يقرب منه ( ويطلق ) الداعي ( على المؤذن ) أيضا لانه يدعوا لى ما يقرب من الله وقد دعا فهو داع والجمع دعاة وداعون كقضاة وقاضون ومنه الحديث الخلافة في قريش والحكم في الانصار والدعوة في الحبشة أراد بالدعوة الاذان ( والداعية صريخ الخيل في الحروب ) لدعائه من يستصرخه ( وداعية اللبن ) وداعيه ( بقيته التى تدعو سائره ) وفى الصحاح ما يترك في الضرع ليدعو ما بعده ومنه الحديث انه أمر ضرار بن الازور أن يحلب ناقة وقال له دع داعى اللبن لا تجهده أي ابق في الضرع قليلا من اللبن ولا تستوعبه كله فان الذى تبقيه منه يدعو ما وراءه من اللبن فينزله وإذا استقصى كل ما في الضرع ابطا دره على حالبه كذا في النهاية وهو مجاز ( ودعا في الضرع ابقاها فيه ) ونص المحكم ابقى فيه داعية قال ابن الاثير والداعية مصدر كالعاقبة والعافية ( و ) من المجاز ( دعاه الله بمكروه ) أي ( أنزله به ) نقله الزمخشري وابن سيده وأنشد الاخير دعاك الله من قيس بافعى * إذا نام العيون سرت عليكا القيس هنا من أسماء الذكر ( و ) من المجاز ( دعوته زيدا و ) دعوته ( بزيد ) إذا ( سميته به ) الاول متعد باسقاط الحرف ( وادعى ) زيد ( كذا ) يدعى ادعاء ( زعم انه له حقا ) كان ( أو باطلا ) وقوله تعالى كنتم به تدعون تأويله الذى كنتم من أجله تدعون الاباطيل والاكاذيب وقيل في تفسيره تكذبون وقال الفراء يجوز ان يكون تدعون بمعنى تدعون والمعنى كنتم به تستعجلون وتدعون الله في قوله اللهم ان كان هذا هو الحق الخ ويجوز ان يكون تفتعلون من الدعاء ومن الدعوى ( والاسم الدعوة والدعاوة ويكسران ) الذى في المحكم والاسم الدعوى والدعوة وفى المصباح ادعيت الشئ طلبته لنفسي والاسم الدعوى ثم قال في المحكم وانه لبين الدعوة والدعوة الفتح لعدى الرباب وسائر العرب يكسرها بخلاف ما في الطعام ثم قال وحكى انه لبين الدعاوة والدعاوة والدعوى وفى التهذيب قال اليزيدى لى في هذا الامر دعاوى ودعوى ودعاوة وأنشد تابى قضاعة أن ترضى دعاوتكم * وابنا نزار فانتم بيضة البلد ونصب دعاوة أجود انتهى فانظر هذه السياقات مع سياق المصنف وتقصيره عن ذكر الدعوى الذى هو أشهر من الشمس وعن ذكر جمعه على ما ياتي الاختلاف فيه في المستدركات تفصيلا ( والدعوة الحلف ) يقال دعوة فلان في بنى فلان ( و ) الدعوة ( الدعاء الى الطعام ) والشراب وخص اللحيانى به الوليمة وفى المصباح والدعوة بالفتح في الطعام اسم من دعوت الناس إذا طلبتهم ليأكلوا عندك يقال نحن في دعوة فلان ومثله في الصحاح ( ويضم ) نسبه في التوشيح الى قطرب وغلطوه وكانه يريد قوله في مثلثه وقلت عندي دعوة * ان زرتم في رجب ( كالمدعاة ) كمرماة قال الجوهرى الدعوة الى الطعام بالفتح يقال كنا في دعوة فلان ومدعاة فلان وهو مصدر يريدون الدعاء الى الطعام ( و ) الدعوة ( بالكسر الادعاء في النسب ) يقال فلان دعى بين الدعوة والدعوى في النسب قال هذا أكثر كلام العرب الا عدى الرباب فانهم يفتحون الدال في النسب ويكسرونها في الطعام وفى المحكم الكسر لعدى الرباب والفتح لسائر العرب فانظر الى قصور المصنف كيف ترك ذكر الكسر في دعوة الطعام لعدى الرباب وأتى بالغريب الذى هو الضم ( والدعى كغنى من تبنيته ) أي اتخذته ابنا لك قال الله تعالى وما جعل أدعياءكم ابناءكم ( و ) أيضا ( المتهم في نسبه ) والجمع الادعياء ( وادعاه ) أي ( صيره يدعى الى غير أبيه ) كاستلحقه واستلاطه ( و ) من المجاز ( الادعية والادعوة مضمومتين ما يتداعون به ) وهى كالاغلوطات والا لغاز من الشعر ( والمداعاة المحاجاة ) وقد داعيته اداعيه ومن ذلك قول بعضهم يصف القلم حاجيتك يا حسنا * في بيت من الشعر بشئ طوله شبر * وقد يوفى على الشبر له في رأسه شق * نطوف ماؤه يجرى أبينى لم أقل هجرا * ورب البيت والحجر ( وتداعى ) عليه ( العود ) من كل جانب أي ( أقبل و ) تداعت ( الحيطان ) أي ( انقاضت ) وفى الصحاح تداعت للخراب تهادمت وقيل تداعى البناء والحائط تكسر وآذن بانهدام ( وداعيناه ) أي الحائط عليهم أي ( هدمناه ) من جوانبه وهو مجاز ( و ) من المجاز ( دواعى الدهر صروفه ) واحدها داعية ( و ) يقال ( ما به دعوى ) بالضم ( كتركي ) أي ( أحد ) قال الكسائي هو من دعوت أي ليس فيه من يدعوه لا يتكلم به الا مع الجحد نقله الجوهرى ( واندعى أجاب ) قال الاخفش سمعت من العرب من يقول لو دعونا لاندعينا أي لاجبنا كما تقول لو بعثونا لانبعثنا حكاها عنه أبو بكر بن السراج كذا في الصحاح * ومما يستدرك عليه الدعوة المرة الواحدة ودعوت له بخير وعليه بشر ودعوة الحق شهادة أن لا اله الا الله ودعا الرجل دعوانا داه وصاح به والتداعي والادعاء الاعتزاء في الحرب لانهم يتداعون باسمائهم وتداعى الكثيب إذ هيل فانهال ودعا الميت ندبه كانه ناداه والتدعى تطريب النائحة على الميت والادعاء التمنى وبه فسر قوله تعالى ولهم ما يدعون أي ما يتمنون وهو راجع الى معنى الدعاء أي ما يدعيه أهل الجنة وقوله تدعو من أدبر وتولى أي تفعل بهم الافاعيل المنكرة المكروهة والدعاء العبادة والاستغاثة ومن الثاني فادعوا شهداءكم أي استغيثوا بهم ويقولون دعانا غيث وقع ببلد قد أمر ع أي كان سببا لانتجاعنا اياه والدعاة قوم يدعون الى بيعة هدى أو ضلالة واحدهم داع وقد يتضمن الادعاء معنى الاخبار فتدحل الباء جوازا يقال فلان يدعى بكرم فعاله أي يخبر بذلك عن نفسه وله مساع ومداع أي مناقب في الحرب خاصة وهو مجاز ومن مجاز المجاز تداعت ابل بنى فلان إذا تحطمت هزالا وما دعاك الى هذا الامر أي ما الذى جرك إليه واضطرك وتداعت السحابة بالبرق والرعد من كل جانب إذا رعدت وبرقت من كل جهة وقال أبو عدنان كل شئ في الارض إذا احتاج الى شئ فقد دعا به يقال لمن أخلفت ثيابه قد دعت ثيابك أي احتجت الى ان تلبسغيرها والمدعى المتهم في نسبه والداعى المعذب دعاه الله عذبه وتداعوا للحرب اعتدوا ودعا بالكتاب استحضره ودعا أنفه الطيب وجد ريحه فطلبه وفى المصباح جمع الدعوى دعاوى بكسر الواو وفتحها قال بعضهم الفتح أولى لان العرب آثرت التخفيف ففتحت وحافظت على ألف التأنيث التى بنى عليها المفرد وهو المفهوم من كلام أبى العباس أحمد بن ولاد وقال بعضهم الكسر أولى وهو المفهوم من كلام سيبويه وقال ابن جنى قالوا حبلى وحبالى بفتح اللام والاصل حبالى بالكسر مثل دعوى ودعاوى وفى التهذيب قال اليزيدى في هذا الامر دعوى ودعاوى أي مطالب وهى مضبوطة في بعض النسخ بفتح الواو وكسرها معا والدعاء ككتان الكثير الدعاء واشتهر به أبو جعفر محمد بن مصعب البغدادي عن ابن المبارك وأثنى عليه ابن حنبل وسموا دعوان ودعاية الاسلام بالكسر وداعيته دعوته والداعية أيضا الدعوى والدعاء الايمان ذكره شراح البخاري وقال الفراء يقال عنده دعواء ككرماء دعاهم الى طعام الواحد دعى كغنى

دَعِيَ - يَدْعى - دَعِيّ - أَدْعِيَاء
دَعِيَ - يَدْعى + كائن + باسم أو لقب: يسمى به تجاوزاً: يصير اسمه أو لقبه بغير حق
دُعِيَ - يُدْعَى: مبني للمجهول من " دَعِيَ - يَدْعى "
دَعِيّ: على وزن " فَعِيْل " اسم فاعل بمعنى مفعول من " دَعِيَ - يَدْعى ": المدعو لـِ كائن: وهو اصطلاحاً الأبناء بالتبني الذين " يُدْعَوْن" لفعل أو أمر، لاسم أب غير أبيهم
أَدْعِيَاء: جمع " دَعِيّ "
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " التسمية والألقاب برمز للدلالة على كائن، وتمييزه عن غيره بها "، وهي:
نَبَزَ - يَنْبِزُ، سَمِيَ - يَسْمَى، لَقَبَ - يَلْقَبُ، عَلَمَ - يَعْلِمُ (عَلَمَ - يَعْلُمُ)، فَلَنَ - يَفْلِنُ، دَعِيَ - يَدْعى
يفرق لفظاً:
دَعَا - يَدْعُوْ + كائن + كائناً: يطلبه للحضور بهدف المشاركة أو المساعدة بشأن ما
دَعِيَ - يَدْعى + كائن + باسم أو لقب: يسنى به : يصير اسمه أو لقبه
دعي - أدعياء
 	﴿وإذ تقول للذي أنعم الله عليه وأنعمت عليه أمسك عليك زوجك واتق الله وتخفي في نفسك ما الله مبديه وتخشى الناس والله أحق أن تخشاه فلما قضى زيد منها وطرا زوجناكها لكي لا يكون على المؤمنين حرج في أزواج أدعيائهم إذا قضوا منهن وطرا وكان أمر الله مفعولا(37)﴾ الأحزاب ﴿ما جعل الله لرجل من قلبين في جوفه وما جعل أزواجكم اللائي تظاهرون منهن أمهاتكم وما جعل أدعياءكم أبناءكم ذلكم قولكم بأفواهكم والله يقول الحق وهو يهدي السبيل(4)﴾ الأحزاب ﴿ادعوهم لآبائهم هو أقسط عند الله فإن لم تعلموا آباءهم فإخوانكم في الدين ومواليكم وليس عليكم جناح فيما أخطأتم به ولكن ما تعمدت قلوبكم وكان الله غفورا رحيما(5)﴾ لأحزاب
 	﴿أن دعوا للرحمان ولدا (91)﴾ مريم
مختار الصحاح
● [دعا] د ع ا: الدَّعْوَةُ إلى الطعام بالفتح يقال كنا في دعوة فلان و مَدْعاةِ فلان وهو مصدر والمراد بهما الدعاء إلى الطعام و الدِّعْوَةُ بالكسر في النسب و الدَّعْوَى أيضا هذا أكثر كلام العرب وعدي الرباب يفتحون الدال في النسب ويكسرونها في الطعام و الدَّعِيُّ من تبنيته ومنه قوله تعالى ﴿وما جعل أدعيائكم أبناءكم﴾ و ادَّعَى عليه كذا والاسم الدَّعْوَى و تَدَاعَتِ الحيطان للخراب تهادمت و دَعَاهُ صاح به و استَدْعاهُ أيضا و دَعَوْتُ الله له وعليه أدعوه دُعَاءً و الدَّعْوَةُ المرة الواحدة و الدُّعَاءُ أيضا واحد الأدْعِيةُ وتقول للمرأة أنت تدعين وتدعوين وتدعين بإشمام العين الضمة وللجماعة أنتن تدعون مثل الرجال سواء و دَاعِيةُ اللبن ما يترك في الضرع ليدعو ما بعده وفي الحديث ﴿دع داعي اللبن﴾
الراغب
دعا
- الدعاء كالنداء، إلا أن النداء قد يقال بيان أو أيا، ونحو ذلك من غير أن يضم إليه الاسم، والدعاء لا يكاد يقال إلا إذا كان معه الاسم، نحو: يا فلان، وقد يستعمل كل واحد منهما موضع الآخر. قال تعالى: }كمثل الذي ينعق بما لا يسمع إلا دعاء ونداء﴿[البقرة/171]، ويستعمل استعمال التسمية، نحو: دعوت ابني زيدا، أي: سميته، قال تعالى:﴾لا تجعلوا دعاء الرسول بينكم كدعاء بعضكم بعضا﴿[النور/63]، حثا على تعظيمه، وذلك مخاطبة من كان يقول: يا محمد، ودعوته: إذا سألته، وإذا استغثته، قال تعالى:﴾قالوا ادع لنا ربك﴿[البقرة/68]، أي: سله، وقال:﴾قل أرأيتم إن أتاكم عذاب الله أو أتتكم الساعة أغير الله تدعون إن كنتم صادقين *** بل إياه تدعون﴿[الأنعام/40 - 41]، تنبيها أنكم إذا أصابتكم شدة لم تفزعوا إلا إليه،﴾وادعوه خوفا وطمعا﴿[الأعراف/56]،﴾وادعوا شهداءكم من دون الله إن كنتم صادقين﴿[البقرة/23]،﴾وإذا مس الإنسان ضر دعا ربه منيبا إليه﴿[الزمر/8]،﴾وإذا مس الإنسان الضر دعانا لجنبه﴿[يونس/12]،﴾ولا تدع من دون الله ما لا ينفعك ولا يضرك﴿[يونس/106]، وقوله:﴾لا تدعوا اليوم ثبورا واحدا وادعوا ثبورا كثيرا﴿[الفرقان/14]، هو أن يقول: يا لهفاه، ويا حسرتاه، ونحو ذلك من ألفاظ التأسف، والمعنى: يحصل لكم غموم كثيرة. وقوله:﴾ادع لنا ربك﴿[البقرة/68]، أي: سله. والدعاء إلى الشيء: الحث على قصده﴾قال رب السجن أحب إلي مما يدعونني إليه﴿[يوسف/33]، قال:﴾والله مدعو إلى دار السلام﴿[يونس/25]، وقال:﴾يا قوم ما لي أدعوكم إلى النجاة وتدعونني إلى النار *** تدعونني لأكفر بالله وأشرك به﴿[غافر/41 - 42]، وقوله:﴾لا جرم أن ما تدعونني إليه ليس له دعوة{ [غافر/43]، أي: رفعة وتنويه. والدعوة مختصة بادعاء النسبة (قال ابن فارس: الدعوة في النسب بالكسر. قال أبو عبيدة: يقال في النسب دعوة، بالكسر، وإلى الطعام دعوة، بالفتح. انظر: المجمل 2/326)، وأصلها للحالة التي عليها الإنسان، نحو: القعدة والجلسة.
وقولهم: (دع داعي اللبن) (هذا حديث وقد أخرجه أبو عبيد في غريبه 2/9؛ وأحمد في مسنده 4/76، وعنده عن ضرار بن الأزور قال: بعثني أهلي بلقوح إلى النبي صلى الله عليه وسلم، فحلبتها فقال: (دع داعي اللبن) ؛ ثم صار مثلا) أي: غبرة (غبر كل شيء: بقيته، وقد غلب ذلك على بقية اللبن في الضرع، وعلى بقية دم الحيض. انظر: اللسان (غبر) ) تجلب منها اللبن. والأدعاء: أن يدعي شيئا أنه له، وفي الحرب الاعتزاء، قال تعالى: }ولكم فيها ما تدعون *** نزلا﴿[فصلت/31 - 32]، أي: ما تطلبون، والدعوى: الأدعاء، قال:﴾فما كان دعواهم إذ جاءهم بأسنا﴿[الأعراف/5]، والدعوى: الدعاء، قال:﴾وآخر دعواهم أن الحمد لله رب العالمين{ [يونس/10].
ملخص اللسان
1.     ودَعا الرجلَ دَعْواً ودُعاءً: ناداه، والاسم الدعْوة.
2.     ودَعَوْت فلاناً أَي صِحْت به واسْتَدْعَيْته.
3.     فأَما قوله تعالى: يَدْعُو لَمَنْ ضَرُّه أَقْرَبُ من نَفْعِه؛ فإن أَبا إسحق ذهب إلى أَن يَدْعُو بمنزلة يقول،
4.     وتَداعى القومُ: دعا بعضُهم بعضاً حتى يَجتمعوا؛وهو التَّداعي.ودَعاه إلى الأَمِير: ساقَه.
5.     فادْعُ المسلمين، ومعناه استغث بالمسلمين، - فالدعاء ههنا بمعنى الاستغاثة،
6.     وقد يكون الدُّعاءُ عِبادةً: إن الذين تَدْعون من دون الله عِبادٌ أَمثالُكم، وقوله بعد ذلك: فادْعُوهم فلْيَسْتجيبوا لكم، يقول: ادعوهم في النوازل التي تنزل بكم إن كانوا آلهة كما تقولون يُجيبوا دعاءكم،
7.      الدُّعاءُ هو العِبادَة، ثم قرأَ: وقال ربُّكم ادْعوني أَسْتَجِبْ لكم إنَّ الذين يسْتَكْبرون عن عِبادتي؛ وقال مجاهد في قوله: واصْبِرْ   نفْسَكَ مع الذين يَدْعُون رَبَّهم بالغَداةِ والعَشِيّ، قال: يُصَلُّونَ   الصَّلَواتِ الخمسَ،
8.     معنى الدعاء لله على ثلاثة أَوجه:فضربٌ منها توحيدهُ والثناءُ عليه كقولك: يا اللهُ لا إله إلا أَنت،وكقولك: ربَّنا لكَ الحمدُ،والضرب الثاني مسأَلة الله العفوَ والرحمة وما يُقَرِّب منه كقولك: اللهم اغفر لنا،والضرب الثالث مسأَلة الحَظِّ من الدنيا كقولك: اللهم ارزقني مالاً وولداً،
9.     وإنما سمي هذا جميعه دعاء لأَن الإنسان يُصَدّر في هذه الأَشياء بقوله يا الله يا ربّ يا رحمنُ، فلذلك سُمِّي دعاءً.
10.                        وفي حديث عرَفة: أَكثر   دُعائي ودعاء الأَنبياء قَبْلي بعَرفات لا إله إلا اللهُ وحدهَ لا شريك   له، له المُلكُ وله الحمدُ وهو على كل شيء قدير، وإنما سمي التهليلُ والتحميدُ والتمجيدُ دعاءً لأَنه بمنزلته في استِيجاب ثوابِ الله وجزائه . دَعَوْت الله له بخَيْرٍ وعَليْه بِشَرٍّ.
11.                        والدَّعوة: المَرَّة الواحدةَ من الدُّعاء ،
12.                        والدعاءُ: واحد الأَدْعية، وأَصله دُعاو لأنه من دَعَوْت، إلا أن الواو   لمَّا جاءت بعد الأَلف هُمِزتْ. وتقول للمرأَة: أَنتِ تَدْعِينَ،
13.                        والدَّعْوَى اسمٌ لما يَدَّعيه، والدَّعْوى تَصْلُح أَن تكون في معنى الدُّعاء، وآخِرُ دَعْواهم أَنِ الحمدُ لله ربّ العالمين؛ يعني أَنَّ دُعاءَ أَهلِ الجَنَّة تَنْزيهُ اللهِ وتَعْظِيمُه، وهو قوله: دَعْواهم فيها سُبْحانكَ اللهمَّ، ثم قال: وآخرُ دَعْواهم أَن الحمدُ لله ربّ العالمين؛ أَخبرَ أَنهم يبْتَدِئُون دُعاءَهم بتَعْظيم الله وتَنزيهه ويَخْتِمُونه بشُكْره والثناء عليه، فجَعل تنزيهه دعاءً وتحميدَهُ دعاءً، والدَّعوى هنا معناها الدُّعاء. والجماعة أَنْتُنِّ تَدْعُونَ مثل الرجال سواءً؛
14.                        والله يَدْعُو إلى دار السلام ويَهْدي مَنْ  يشاء إلى صراط مستقيم؛ دارُ السلامِ هي الجَنَّة، والسلام هو الله
15.                        وقوله تعالى: وداعِياً إلى الله بإذْنهِ   وسِراجاً مُنيراً؛ معناه داعياً إلى توحيد الله وما يُقَرِّبُ منه، وفي كتابه، صلى الله عليه وسلم، إلى هِرَقْلَ: أَدْعُوكَ بِدِعايةِ الإسْلام أَي بِدَعْوَتِه،
16.                        والدُّعاةُ: قومٌ يَدْعُونَ إلى بيعة هُدىً أَو ضلالة، واحدُهم داعٍ. ورجل داعِيةٌ إذا كان يَدْعُو الناس إلى بِدْعة أَو دينٍ، أُدْخِلَت   الهاءُ فيه للمبالغة. والنبي، صلى الله عليه وسلم، داعي الله تعالى، وكذلك المُؤَذِّنُ.
17.                        وداعية اللِّبَنِ: ما يُترك في الضَّرْع ليَدْعُو ما بعده. ودَعَّى في الضَّرْعِ: أَبْقى فيه داعيةَ اللَّبنِ.
18.                         ودعا الميتَ: نَدَبه كأَنه ناداه. والتَّدَعِّي: تَطْريبُ النائحة في نِياحتِها على مَيِّتِها إذا نَدَبَتْ؛
19.                         ويقال: ما   الذي دعاك إلى هذا الأَمْرِ أَي ما الذي جَرَّكَ إليه واضْطَرَّك. وفي الحديث: لو دُعِيتُ إلى ما دُعُِيَ إليه يوسفُ، عليه السلام، لأَجَبْتُ؛ يريد حي دُعِيَ للخروج من الحَبْسِ فلم يَخْرُجْ
20.                         ادْعُ لنا ربَّك يُبَيِّن لنا ما لَوْنُها، قال: سَلْ لنا رَبّك.
21.                         والدَّعْوة والدِّعْوة والمَدْعاة والمدْعاةُ: ما دَعَوتَ إليه من طعام وشراب،
22.                         وفلان يَدَّعي بكَرَم فِعالهِ أَي يُخْبِر عن نفسه بذلك. والمَداعي: نحو المَساعي والمكارمِ، يقال: إنه لذُو مَداعٍ ومَساعٍ.
23.                        وفلان في خير ما ادَّعَى أَي ما تَمَنَّى. وفي التنزيل: ولهم ما يَدَّعُون؛ معناه ما يتَمَنَّوْنَ وهو راجع إلى معنى الدُّعاء أَي ما يَدَّعِيه أَهلُ الجنة يأْتيهم
24.                         وادَّعَى يَدَّعي ادِّعاءً ودَعْوَى. وفي نسبه دَعْوة أَي دَعْوَى.والدِّعْوة، بكسر الدال: ادِّعاءُ الوَلدِ الدَّعِيِّ غير أَبيه. يقال:دَعِيٌّ بيِّنُ الدِّعْوة والدِّعاوَة. وقال ابن شميل: الدَّعْوة في الطعام والدِّعْوة في النسب. ابن الأَعرابي: المدَّعَى المُتَّهَمُ في نسبَه،وهو الدَّعِيُّ. والدَّعِيُّ أَيضاً: المُتَبَنَّى الذي تَبَنَّاه رجلٌ فدعاه ابنَه ونسبُه إلى غيره،
25.                         ويُدَعى له أَي يُنْسَبُ إليه فيقال: فلان بن فلان،
26.                        ويُدْعَى به أَي يُكَنَّى فيقال: هو أَبو فلان، وهو مع ذلك لا يرث لأَنه ليس بولد حقيقي.
27.                        والتَّداعي والادِّعاءُ: الاعْتِزاء في الحرب، وهو أَن يقول أنا فلانُ بنُ فلان، لأنهم يَتداعَوْن بأَسمائهم. يقال لي فيهم دِعْوة أَي   قَرابة وإخاءٌ.
28.                        ودَعَوْته بزيدٍ ودَعَوْتُه إياهُ: سَمَّيته به،
29.                        أَنْ دَعَوْا للرحمن وَلَداً؛ أَي جعَلوا، وقيل هذا الذي كُنْتُم به تَدَّعُون؛ قرأَ أَبو عمرو تَدَّعُون، مثقلة، وفسره الحسن تَكْذبون من قولك تَدَّعي الباطل   وتَدَّعي ما لا يكون، تأْويله في اللغة هذا الذي كنتم من أَجله تَدَّعُونَ   الأَباطيلَ والأَكاذيبَ، وقال الفراء: يجوز أَن يكون تَدَّعُون بمعنى تَدْعُون، ومن قرأَ تَدْعُون، مخففة، فهو من دَعَوْت أَدْعُو، والمعنى هذا الذي كنتم به تستعجلون وتَدْعُون الله بتَعْجيله،
30.                        وادَّعَيْتُ على فلان كذا، والاسم الدَّعْوى.
31.                        ودعاهُ اللهُ بما يَكْرَه: أَنْزَلَه به ،ودَواعي الدَّهْرِ: صُرُوفُه.
32.                        والدَّعْوة: الحِلْفُ، وفي التهذيب: الدَّعوةُ الحِلْف. يقال: دَعْوة بني فلان   في بني فلان.
33.                         وتَداعَى البناءُ والحائط للخَراب إذا تكسَّر وآذَنَ بانْهِدامٍ.وداعَيْناها عليهم من جَوانِبِها: هَدَمْناها عليهم.
34.                        وتَداعَى الكثيب من الرمل إذا هِيلَ فانْهالَ. من قولهم   تَداعَت الحيطان أَي تساقطت أَو كادت،
35.                        والتَّداعِي في الثوب إذا أَخْلَقَ، وفي الدار إذا تصدَّع من نواحيها
36.                        وفي الحديث: كَمَثَلِ الجَسدَ إذا اشْتَكَى بعضهُ   تَداعَى سائرهُ بالسَّهَر والحُمَّى كأَن بعضه دعا بعضاً من قولهم   تَداعَت الحيطان أَي تساقطت أَو كادت،
37.                        وتَداعَى عليه العدوّ من كل جانب:   أَقْبَلَ، من ذلك. وتَداعَت القبائلُ على بني فلان إذا تأَلَّبوا ودعا بعضهم   بعضاً إلى التَّناصُر عليهم. وفي الحديث: تَداعَتْ عليكم الأُمَم أَي   اجتمعوا ودعا بعضهم بعضاً.
38.                         والتَّداعي: التَّحاجِي. وداعاهُ: حاجاهُ وفاطَنَه.والأُدْعِيَّةُ والأُدْعُوّةُ: ما يَتَداعَوْنَ به
39.                         والأُدْعِيَّة مِثْل الأُحْجِيَّة.والمُداعاة: المُحاجاة. يقال: بينهم أُدْعِيَّة يَتَداعَوْنَ بها وأُحْجِيَّة يَتَحاجَوْنَ بها، وهي الأُلْقِيَّة أَيضاً، وهي مِثْلُ الأُغْلُوطات حتى الأَلْغازُ من الشعر أُدْعِيَّة
لسان العرب
● -    دعا: قال الله تعالى: وادْعوا شُهداءكم من دون الله إن كنتم صادقين؛   قال أَبو إسحق: يقول ادْعوا من اسْتَدعَيتُم طاعتَه ورجَوْتم مَعونتَه في   الإتيان بسورة مثله، وقال الفراء: وادعوا شهداءكم من دون الله، يقول:   آلِهَتَكم، يقول اسْتَغِيثوا بهم، وهو كقولك للرجل إذا لَقِيتَ العدوّ   خالياً فادْعُ المسلمين، ومعناه استغث بالمسلمين، فالدعاء ههنا بمعنى   الاستغاثة، وقد يكون الدُّعاءُ عِبادةً:

##### Türkçe

Konuya göre tasnif
**يدعو**
Birincisi - Allah çağırır
1 - dünyada
Size günahlarınızdan (bir kısmını) bağışlasın ve sizi belirlenmiş bir ecele kadar erteletsin ve bağışlama	﴿“Elçileri dedi ki: Göklerin ve yerin yaratıcısı Allah hakkında şüphe mi var? O, günahlarınızdan (bir kısmını) bağışlasın ve sizi belirlenmiş bir ecele kadar erteletsin diye sizi çağırıyor.” Dediler ki: “Siz ancak bizim gibi birer beşersiniz; atalarımızın tapmakta olduklarından bizi alıkoymak istiyorsunuz; öyleyse bize apaçık bir delil getirin.”(10)﴾ İbrahim ﴿“Müşrik kadınlarla, iman edinceye kadar evlenmeyin; hoşunuza gitse bile imanlı bir cariye, müşrik bir kadından daha hayırlıdır. Müşrik erkeklerle de, iman edinceye kadar evlenmeyin; hoşunuza gitse bile imanlı bir köle, müşrik bir erkekten daha hayırlıdır. İşte onlar ateşe çağırırlar; Allah ise izniyle cennete ve bağışlanmaya çağırır. Ve âyetlerini insanlara açıklar; umulur ki hatırlarlar.”(221)﴾ Bakara

Cennete, esenlik yurduna çağırır	﴿“Müşrik kadınlarla, iman edinceye kadar evlenmeyin; hoşunuza gitse bile imanlı bir cariye, müşrik bir kadından daha hayırlıdır. Müşrik erkeklerle de, iman edinceye kadar evlenmeyin; hoşunuza gitse bile imanlı bir köle, müşrik bir erkekten daha hayırlıdır. İşte onlar ateşe çağırırlar; Allah ise izniyle cennete ve bağışlanmaya çağırır. Ve âyetlerini insanlara açıklar; umulur ki hatırlarlar.”(221)﴾ Bakara ﴿“Allah esenlik yurduna çağırır ve dilediğini dosdoğru bir yola iletir.”(25)﴾ Yunus

2 - âhirette
Kıyamet için	﴿“O gün sizi çağırır da O’nu hamd ile karşılık verirsiniz ve ancak az bir süre kaldığınızı sanırsınız.”(52)﴾ İsra ﴿“Âyetlerindendir: gök ve yerin O’nun emriyle durması; sonra sizi yerden bir çağırışla çağırdığı zaman, bir de bakarsınız ki çıkarsınız.”(25)﴾ Rum

Haşir - çağırana (dâîye)	﴿“O gün, çağırana uyarlar; onda hiçbir eğrilik yoktur. Sesler Rahmân için kısılır; artık fısıltıdan başka bir şey işitmezsin.”(108)﴾ Tâhâ ﴿“Çağırana doğru boyunlarını uzatarak koşarlar; kâfirler der ki: ‘Bu, çetin bir gündür.’”(8)﴾ Kamer

Cehenneme arzda: kitabına, imamlarına (önderlerine) doğru	﴿“Her ümmeti diz çökmüş görürsün; her ümmet kitabına çağrılır: ‘Bugün yapmakta olduklarınızla cezalandırılırsınız.’”(28)﴾ Câsiye ﴿“O gün her insan topluluğunu imamlarıyla çağırırız; kime kitabı sağından verilirse, işte onlar kitaplarını okurlar ve kıl kadar haksızlığa uğratılmazlar.”(71)﴾ İsra

Hesapta: inkâr edilesi bir şeye (çağırış); ve yüklü olan çağrılsa yüküne, ondan hiçbir şey yüklenilmez	﴿“Öyleyse onlardan yüz çevir; o gün çağıran, inkâr edilesi bir şeye çağırır.”(6)﴾ Kamer ﴿“Hiçbir yük taşıyan, bir başkasının yükünü taşımaz; yüklü olan yüküne çağrılsa, ondan hiçbir şey yüklenilmez; yakın akraba olsa bile. Sen ancak Rablerinden gayb ile korkanları ve namazı dosdoğru kılanları uyarırsın. Kim arınırsa ancak kendisi için arınır; dönüş Allah’adır.”(18)﴾ Fâtır

Secdeye	﴿“O gün bir ساق açılır ve secdeye çağrılırlar da güç yetiremezler.”(42)﴾ Kalem ﴿“Bakışları eğilmiş; onları bir zillet kaplar; oysa onlar sağ salim iken secdeye çağrılıyorlardı.”(43)﴾ Kalem

Ateşte zebânîleri çağırır	﴿“Haydi meclisini çağırsın.”(17)﴾ Alak ﴿“Biz zebânîleri çağıracağız.”(18)﴾ Alak

İkincisi - insanlar çağırırlar
1 - Allah’ı çağırırlar
O’na hak çağrı (دعوة الحق) vardır	﴿“Hak çağrı O’nadır; O’ndan başkasını çağırdıkları ise onlara hiçbir şeyle karşılık vermez; ancak iki avucunu suya açan kimse gibi ki ağzına ulaşsın diye; oysa ona ulaşacak değildir. Kâfirlerin çağrısı ancak sapıklık içindedir.”(14)﴾ Ra’d

A - dünyada Allah’ı çağırırlar
İnsanların Allah’ı kendisi için çağırdığı ihtiyaçlar
Bizim için Rabbine dua et (1) bize onun ne olduğunu açıklasın	﴿“Dediler ki: ‘Bizim için Rabbine dua et; bize onun ne olduğunu açıklasın.’ Dedi ki: ‘O diyor ki: O, ne yaşlı ne de körpe; ikisi arasında orta yaşlı bir inektir; size emredileni yapın.’”(68)﴾ Bakara ﴿“Dediler ki: ‘Bizim için Rabbine dua et; bize onun ne olduğunu açıklasın; şüphesiz inekler bize benzeşti; ve biz, Allah dilerse, elbette doğru yolu bulmuş olacağız.’”(70)﴾ Bakara

(2) bize yerin bitirdiklerinden çıkarsın	﴿“Dediler ki: ‘Bizim için Rabbine dua et; bize onun renginin ne olduğunu açıklasın.’ Dedi ki: ‘O diyor ki: O, parlak sarı bir inektir; rengi bakanları sevindirir.’”(69)﴾ Bakara ﴿“Hani demiştiniz: ‘Ey Musa! Tek bir yemeğe asla sabredemeyiz; bizim için Rabbine dua et de bize yerin bitirdiklerinden çıkarsın: sebzesinden, hıyarından, فوم’undan, mercimeğinden ve soğanından.’ Dedi ki: ‘Daha aşağı olanı daha hayırlı olana mı değişiyorsunuz? Bir şehre inin; şüphesiz sizin için istediğiniz vardır.’ Üzerlerine zillet ve yoksulluk vuruldu ve Allah’tan bir gazaba uğradılar. Bu, onların Allah’ın âyetlerini inkâr etmeleri ve peygamberleri haksız yere öldürmeleri sebebiyledir; bu, isyan etmeleri ve haddi aşmaları sebebiyledir.”(61)﴾ Bakara

(3) bizden azabı kaldırdın	﴿“Üzerlerine azap çökünce dediler ki: ‘Ey Musa! Senin yanında olan ahdiyle bizim için Rabbine dua et; eğer bizden azabı kaldırırsan, elbette sana iman edeceğiz ve İsrailoğullarını seninle birlikte mutlaka göndereceğiz.’”(134)﴾ A’râf ﴿“Ve dediler ki: ‘Ey sihirbaz! Senin yanında olan ahdiyle bizim için Rabbine dua et; şüphesiz biz elbette doğru yola girmiş olacağız.’”(49)﴾ Zuhruf

Rabbini çağırsın (4) yardım	﴿“Firavun dedi ki: ‘Bırakın beni, Musa’yı öldüreyim; o da Rabbini çağırsın. Şüphesiz ben, dininizi değiştirmesinden yahut yeryüzünde fesadı ortaya çıkarmasından korkuyorum.’”(26)﴾ Gâfir

Rabbini çağırdı (yardım)	﴿“Derken Rabbini çağırdı: ‘Şüphesiz bunlar suçlu bir topluluktur.’”(22)﴾ Duhân ﴿“Derken Rabbini çağırdı: ‘Ben yenildim; öyleyse yardım et.’”(10)﴾ Kamer

(5) selametle doğum	﴿“Sizi tek bir nefisten yaratan ve ondan eşini var eden O’dur ki ona sükûn bulsun. Onu örtüp bürüyünce hafif bir yük yüklendi; onunla (bir süre) geçti. Ağırlaşınca ikisi Allah’ı, Rablerini çağırdılar: ‘Eğer bize صالح verirsen, elbette şükredenlerden olacağız.’”(189)﴾ A’râf

(6) zararı kaldırma	﴿“İnsana bir zarar dokunduğunda Rabbini, O’na yönelerek çağırır; sonra kendisine O’ndan bir nimet verince, daha önce O’na çağırmakta olduğu şeyi unutur ve O’nun yolundan saptırmak için Allah’a eşler kılar. De ki: ‘Küfrünle azıcık faydalan; şüphesiz sen ateş ehlindensin.’”(8)﴾ Zümer ﴿“İnsanlara bir zarar dokunduğunda Rablerini O’na yönelerek çağırırlar; sonra kendilerine O’ndan bir rahmet tattırınca, bir de bakarsın ki onlardan bir grup Rablerine ortak koşarlar.”(33)﴾ Rum

Bizi çağırdı: zararı kaldırma	﴿“İnsana zarar dokunduğunda, yan yatarken yahut otururken yahut ayaktayken bizi çağırır; sonra ondan zararını kaldırdığımızda, kendisine dokunan bir zarara bizi çağırmamış gibi geçip gider. İşte böyle, müsriflere yapmakta oldukları süslü gösterildi.”(12)﴾ Yunus ﴿“İnsana bir zarar dokunduğunda bizi çağırır; sonra kendisine bizden bir nimet verince der ki: ‘Bu bana ancak bir bilgi üzerine verildi.’ Hayır, o bir fitnedir; fakat onların çoğu bilmez.”(49)﴾ Zümer

Allah’ı çağırdılar (7) denizde zarar	﴿“Denizde size zarar dokunduğunda, O’ndan başka çağırdıklarınız kaybolur; sonra sizi karaya kurtarınca yüz çevirirsiniz; insan çok nankördür.”(67)﴾ İsra ﴿“Hayır, yalnız O’nu çağırırsınız; dilerse kendisine çağırdığınız şeyi giderir ve ortak koşmakta olduklarınızı unutursunuz.”(41)﴾ En’âm

1 - şiddetli rüzgâr	﴿“Sizi karada ve denizde yürüten O’dur; nihayet gemilerde olduğunuzda ve onlar güzel bir rüzgârla onları yürüttüğünde ve onunla sevindiklerinde, ona şiddetli bir rüzgâr gelir ve her yerden dalga gelir ve kendilerinin kuşatıldıklarını sanırlar; dini O’na has kılarak Allah’ı çağırırlar: ‘Eğer bizi bundan kurtarırsan, elbette şükredenlerden olacağız.’”(22)﴾ Yunus

2 - her yerden dalga	﴿“Onları gölgeler gibi bir dalga bürüdüğünde, dini O’na has kılarak Allah’ı çağırırlar; sonra onları karaya kurtarınca, onlardan kimi orta yolu tutar. Âyetlerimizi ancak her çok hilekâr, çok nankör inkâr eder.”(32)﴾ Lokman ﴿“Sizi karada ve denizde yürüten O’dur; nihayet gemilerde olduğunuzda ve onlar güzel bir rüzgârla onları yürüttüğünde ve onunla sevindiklerinde, ona şiddetli bir rüzgâr gelir ve her yerden dalga gelir ve kendilerinin kuşatıldıklarını sanırlar; dini O’na has kılarak Allah’ı çağırırlar: ‘Eğer bizi bundan kurtarırsan, elbette şükredenlerden olacağız.’”(22)﴾ Yunus

3 - karanın ve denizin karanlıkları	﴿“De ki: ‘Sizi karanın ve denizin karanlıklarından kim kurtarır? O’nu yalvararak ve gizlice çağırırsınız: Eğer bizi bundan kurtarırsa, elbette şükredenlerden olacağız.’”(63)﴾ En’âm ﴿“Gemiye bindiklerinde dini O’na has kılarak Allah’ı çağırırlar; sonra onları karaya kurtarınca, bir de bakarsın ki ortak koşarlar.”(65)﴾ Ankebût

Dini O’na has kılarak Allah’ı çağırdılar	﴿“Gemiye bindiklerinde dini O’na has kılarak Allah’ı çağırırlar; sonra onları karaya kurtarınca, bir de bakarsın ki ortak koşarlar.”(65)﴾ Ankebût ﴿“De ki: Rabbim adaleti emretti; her mescidde yüzlerinizi doğrultun ve dini O’na has kılarak O’nu çağırın; sizi başlattığı gibi döneceksiniz.”(29)﴾ A’râf

(8) şer ile	﴿“İnsan, hayır için dua ettiği gibi şer ile de dua eder; insan pek acelecidir.”(11)﴾ İsra ﴿“İnsana nimet verdiğimizde yüz çevirir ve yanıyla uzaklaşır; ona şer dokunduğunda ise geniş bir دعا sahibidir.”(51)﴾ Fussilet

(9) hayır	﴿“İnsan, hayır duasından usanmaz; ona şer dokunursa, pek ümitsiz, pek umutsuz olur.”(49)﴾ Fussilet

(10) zürriyet isteme	﴿“Dedi ki: ‘Rabbim! Benden kemik zayıfladı ve baş ihtiyarlıkla alevlendi; Rabbim, sana duamla bedbaht olmadım.’”(4)﴾ Meryem ﴿“Sizden ve Allah’tan başka çağırdıklarınızdan uzaklaşırım; Rabbimi çağırırım; umulur ki Rabbime duamla bedbaht olmam.”(48)﴾ Meryem

Ona Yahya’yı bağışladık ve ona eşini ıslah ettik	﴿“İşte orada Zekeriyya Rabbini çağırdı; dedi ki: ‘Rabbim! Bana katından temiz bir zürriyet bağışla; şüphesiz sen duayı işitensin.’”(38)﴾ Âl-i İmrân ﴿“Derken ona karşılık verdik; ona Yahya’yı bağışladık ve ona eşini ıslah ettik. Şüphesiz onlar hayırlarda yarışırlar ve bizi رغبا ve رهبا ile çağırırlardı; ve bize karşı huşû içindeydiler.”(90)﴾ Enbiyâ

İhtiyarlık üzerine bana İsmail’i ve İshak’ı bağışladı	﴿“Hamd, ihtiyarlık üzerine bana İsmail’i ve İshak’ı bağışlayan Allah’adır; şüphesiz Rabbim duayı elbette işitendir.”(39)﴾ İbrahim

(11) beni namazı ikame eden kıl	﴿“Rabbim! Beni namazı ikame eden kıl; zürriyetimden de. Rabbimiz! Duamı kabul et.”(40)﴾ İbrahim

(12) darda kalana, O’nu çağırdığında karşılık verir; kötülüğü giderir ve sizi yeryüzünün halifeleri kılar	﴿“Darda kalana, O’nu çağırdığında kim karşılık verir ve kötülüğü giderir ve sizi yeryüzünün halifeleri kılar? Allah ile birlikte bir ilâh mı? Ne az hatırlıyorsunuz!”(62)﴾ Neml ﴿“De ki: ‘Bana haber verin: Eğer size Allah’ın azabı gelirse yahut size الساعة gelirse, Allah’tan başkasını mı çağırırsınız; eğer doğru iseniz?’”(40)﴾ En’âm

Rabbimiz! mallarını silip süpür; kalplerini sıkılaştır. Rabbim! göğsümü aç; işimi kolaylaştır; dilimden düğümü çöz; sözümü anlasınlar; bana ailemden bir vezir kıl: kardeşim Harun	﴿“Musa dedi ki: ‘Rabbimiz! Şüphesiz sen Firavun’a ve ileri gelenlerine dünya hayatında bir süs ve mallar verdin. Rabbimiz! Senin yolundan saptırsınlar diye mi? Rabbimiz! Mallarını silip süpür ve kalplerini sıkılaştır; artık acı azabı görene kadar iman etmesinler.’”(88) “Dedi ki: ‘İkinizin duası kabul edildi; öyleyse dosdoğru olun ve bilmeyenlerin yoluna uymayın.’”(89)﴾ Yunus ﴿“Dedi ki: ‘Rabbim! Göğsümü aç.’(25) ‘İşimi kolaylaştır.’(26) ‘Dilimden düğümü çöz.’(27) ‘Sözümü anlasınlar.’(28) ‘Bana ailemden bir vezir kıl.’(29) ‘Kardeşim Harun’u.’(30) ‘Onunla arkamı güçlendir.’(31) ‘Onu işime ortak kıl.’(32) ‘Ki seni çokça tesbih edelim.’(33) ‘Ve seni çokça analım.’(34) ‘Şüphesiz sen bizi görensin.’(35) Dedi ki: ‘Ey Musa! İsteğin sana verildi.’(36)﴾ Tâhâ

Allah’ı çağırmanın amelî sıfatları
(1) Öyleyse dini O’na has kılarak Allah’ı çağırın	﴿“Öyleyse dini O’na has kılarak Allah’ı çağırın; kâfirler hoşlanmasa da.”(14)﴾ Gâfir ﴿“O diridir; O’ndan başka ilâh yoktur; öyleyse dini O’na has kılarak O’nu çağırın. Hamd âlemlerin Rabbi Allah’adır.”(65)﴾ Gâfir ﴿“De ki: Rabbim adaleti emretti; her mescidde yüzlerinizi doğrultun ve dini O’na has kılarak O’nu çağırın; sizi başlattığı gibi döneceksiniz.”(29)﴾ A’râf

Nihayet gemilerde olduğunuzda	﴿“Sizi karada ve denizde yürüten O’dur; nihayet gemilerde olduğunuzda ve onlar güzel bir rüzgârla onları yürüttüğünde ve onunla sevindiklerinde, ona şiddetli bir rüzgâr gelir ve her yerden dalga gelir ve kendilerinin kuşatıldıklarını sanırlar; dini O’na has kılarak Allah’ı çağırırlar: ‘Eğer bizi bundan kurtarırsan, elbette şükredenlerden olacağız.’”(22)﴾ Yunus ﴿“Gemiye bindiklerinde dini O’na has kılarak Allah’ı çağırırlar; sonra onları karaya kurtarınca, bir de bakarsın ki ortak koşarlar.”(65)﴾ Ankebût

2 - her yerden dalga	﴿“Onları gölgeler gibi bir dalga bürüdüğünde, dini O’na has kılarak Allah’ı çağırırlar; sonra onları karaya kurtarınca, onlardan kimi orta yolu tutar. Âyetlerimizi ancak her çok hilekâr, çok nankör inkâr eder.”(32)﴾ Lokman ﴿“Sizi karada ve denizde yürüten O’dur; nihayet gemilerde olduğunuzda ve onlar güzel bir rüzgârla onları yürüttüğünde ve onunla sevindiklerinde, ona şiddetli bir rüzgâr gelir ve her yerden dalga gelir ve kendilerinin kuşatıldıklarını sanırlar; dini O’na has kılarak Allah’ı çağırırlar: ‘Eğer bizi bundan kurtarırsan, elbette şükredenlerden olacağız.’”(22)﴾ Yunus

(2) yalvararak ve gizlice	﴿“Rabbinizi yalvararak ve gizlice çağırın; şüphesiz O, haddi aşanları sevmez.”(55)﴾ A’râf ﴿“De ki: ‘Sizi karanın ve denizin karanlıklarından kim kurtarır? O’nu yalvararak ve gizlice çağırırsınız: Eğer bizi bundan kurtarırsa, elbette şükredenlerden olacağız.’”(63)﴾ En’âm

(3) Rablerine vesileyi ararlar; hangisi daha yakın; rahmetini umarlar ve azabından korkarlar	﴿“İşte o çağırdıkları, Rablerine vesileyi ararlar; hangisi daha yakın; rahmetini umarlar ve azabından korkarlar. Şüphesiz Rabbinin azabı sakınılacak olmuştur.”(57)﴾ İsra

(4) O’nu korku ve umutla çağırın	﴿“Yeryüzünde, ıslahından sonra fesat çıkarmayın; O’nu korku ve umutla çağırın. Şüphesiz Allah’ın rahmeti, iyilik yapanlara yakındır.”(56)﴾ A’râf ﴿“Yanları yataklardan uzaklaşır; Rablerini korku ve umutla çağırırlar ve kendilerine rızık verdiğimizden infak ederler.”(16)﴾ Secde

(5) Allah’ındır en güzel isimler; öyleyse O’nu onlarla çağırın	﴿“Allah’ındır en güzel isimler; öyleyse O’nu onlarla çağırın. O’nun isimlerinde ilhada sapanları bırakın; yapmakta olduklarıyla cezalandırılacaklardır.”(180)﴾ A’râf ﴿“De ki: ‘Allah diye çağırın yahut Rahmân diye çağırın; hangisiyle çağırırsanız, en güzel isimler O’nundur. Namazında sesini yükseltme; onunla gizli de yapma; ikisi arasında bir yol ara.’”(110)﴾ İsra

(6) sabah ve akşam Rablerini çağırırlar; O’nun وجه’ini isterler	﴿“Sabah ve akşam Rablerini çağıranları, O’nun وجه’ini isterken, kovma. Onların hesabından sana bir şey yoktur; senin hesabından da onlara bir şey yoktur; onları kovarsan zalimlerden olursun.”(52)﴾ En’âm ﴿“Sabah ve akşam Rablerini çağıranlarla birlikte nefsini sabret; dünya hayatının süsünü isteyerek gözlerini onlardan çevirme. Kalbini zikrimizden gafil kıldığımız, hevasına uyan ve işi فرط olan kimseye itaat etme.”(28)﴾ Kehf

(7) O’na hiçbir kimseyi ortak koşmam	﴿“De ki: ‘Ben ancak Rabbimi çağırırım ve O’na hiçbir kimseyi ortak koşmam.’”(20)﴾ Cin

(8) O’nu çağırırız; şüphesiz O, البر الرحيم’dir	﴿“Şüphesiz biz daha önce O’nu çağırırdık; şüphesiz O, البر الرحيم’dir.”(28)﴾ Tûr

(9) Rabbim, sana duamla bedbaht olmadım	﴿“Dedi ki: ‘Rabbim! Benden kemik zayıfladı ve baş ihtiyarlıkla alevlendi; Rabbim, sana duamla bedbaht olmadım.’”(4)﴾ Meryem ﴿“Sizden ve Allah’tan başka çağırdıklarınızdan uzaklaşırım; Rabbimi çağırırım; umulur ki Rabbime duamla bedbaht olmam.”(48)﴾ Meryem

Duanın hoş görülmeyen yolları
Aceleci; geniş bir دعا sahibi	﴿“İnsan, hayır için dua ettiği gibi şer ile de dua eder; insan pek acelecidir.”(11)﴾ İsra ﴿“İnsana nimet verdiğimizde yüz çevirir ve yanıyla uzaklaşır; ona şer dokunduğunda ise geniş bir دعا sahibidir.”(51)﴾ Fussilet

﴿Ve gerçekten o, Abdullah kalkıp O’na dua edince, neredeyse onun üzerine **لِبَدًا** oluyorlardı(19)﴾ الجن

Allah’ın, dua edene karşı (dua edene yönelik) duasının sonuçları
1- dünyada
Onun için hak duası vardır ﴿Onun için hak duası vardır; O’ndan başkasını çağıranlar, onlara hiçbir şeyle karşılık vermezler; ancak iki avucunu suya doğru açıp da ağzına ulaşsın diye (açan) kimse gibi; hâlbuki o, ona ulaşacak değildir. Kâfirlerin duası ancak sapıklık içindedir(14)﴾ الرعد

Ve ben, Senin duanla, Rabbim, bedbaht olmadım ﴿Dedi: Rabbim! Şüphesiz kemik benden zayıfladı, baş da ağarmış olarak tutuştu; ve ben, Senin duanla, Rabbim, bedbaht olmadım(4)﴾ مريم ﴿Ve sizden ve Allah’tan başka çağırdıklarınızdan uzaklaşırım; ve Rabbime dua ederim; umulur ki Rabbime duayla bedbaht olmayayım(48)﴾ مريم

Size icabet edeyim ﴿Ve Rabbiniz dedi: Bana dua edin, size icabet edeyim; şüphesiz Bana ibadet etmekten kibirlenenler, zelil kimseler olarak cehenneme gireceklerdir(60)﴾ غافر ﴿Kullarım sana Benden sorarlarsa, şüphesiz Ben yakınım; dua edenin duasına, Bana dua ettiği zaman icabet ederim; öyleyse Bana icabet etsinler ve Bana iman etsinler; umulur ki doğru yolu bulurlar(186)﴾ البقرة

Şüphesiz Rabbim, duayı elbette işitendir; ve duayı kabul et ﴿Hamd, yaşlılık üzerine bana İsmail’i ve İshak’ı bağışlayan Allah’a mahsustur; şüphesiz Rabbim, duayı elbette işitendir(39)﴾ إبراهيم ﴿Orada Zekeriyya Rabbine dua etti; dedi: Rabbim! Katından bana temiz bir zürriyet bağışla; şüphesiz Sen duayı işitensin(38)﴾ } آل عمران ﴿Rabbim! Beni namazı ikame eden kıl; ve zürriyetimden de; Rabbimiz! Ve duayı kabul et(40)﴾ إبراهيم

Darda kalana, O’na dua ettiği zaman icabet eder; kötülüğü giderir; ve sizi yeryüzünün halifeleri kılar ﴿Darda kalana, O’na dua ettiği zaman kim icabet eder; kötülüğü giderir; ve sizi yeryüzünün halifeleri kılar? Allah ile beraber bir ilâh mı? Ne az hatırlıyorsunuz(62)﴾ النمل ﴿De ki: Bana haber verin; eğer size Allah’ın azabı gelirse yahut size saat gelirse, Allah’tan başkasını mı çağırırsınız; eğer doğru kimselerseniz?(40)﴾ الأنعام

Ve ona Yahya’yı bağışladık; ve onun için eşini ıslah ettik ﴿Orada Zekeriyya Rabbine dua etti; dedi: Rabbim! Katından bana temiz bir zürriyet bağışla; şüphesiz Sen duayı işitensin(38)﴾ } آل عمران ﴿Böylece ona icabet ettik; ona Yahya’yı bağışladık; ve onun için eşini ıslah ettik; şüphesiz onlar hayırlarda yarışırlardı; ve Bize rağbet ederek ve korkarak dua ederlerdi; ve Bize karşı huşû sahibi idiler(90)﴾ الأنبياء ﴿Dedi: İkinizin duası kabul edildi; öyleyse dosdoğru olun; ve bilmeyenlerin yoluna uymayın(89)﴾ يونس

Yaşlılık üzerine bana İsmail’i ve İshak’ı bağışladı ﴿Hamd, yaşlılık üzerine bana İsmail’i ve İshak’ı bağışlayan Allah’a mahsustur; şüphesiz Rabbim, duayı elbette işitendir(39)﴾ إبراهيم ﴿Rabbim! Beni namazı ikame eden kıl; ve zürriyetimden de; Rabbimiz! Ve duayı kabul et(40)﴾ إبراهيم

ب  - insanlar ahirette Allah’a dua ederler
1 - müminler
﴿Onların oradaki davaları: “Seni tenzih ederiz, Allah’ım!”; oradaki selâmlamaları: “Selâm!”; ve onların davalarının sonu: “Hamd âlemlerin Rabbi Allah’a mahsustur.”(10)﴾ يونس

﴿Onlar için orada meyve vardır; ve onlar için **يَدْعُون** (istedikleri) vardır(57)﴾ بيس ﴿Biz, dünya hayatında da ahirette de sizin velileriniziz; ve orada nefislerinizin iştah duyduğu şeyler sizindir; ve orada sizin için **تَدْعُون** (istedikleriniz) vardır(31)﴾ فصلت

﴿Orada yaslanmış kimseler olarak, orada çok meyve ve içecek **يَدْعُون** (isterler)(51)﴾ ص ﴿Orada her meyveyi güven içinde **يَدْعُون** (isterler)(55)﴾  الدخان

2 - mümin olmayanlar
﴿Ve ateşte olanlar, cehennem bekçilerine dedi: Rabbinize dua edin; azaptan bir gün olsun bizden hafifletsin(49)﴾  غافر ﴿Dediler: Elçileriniz size apaçık delillerle gelmiyor muydu? Dedi: Evet. Dedi: Öyleyse dua edin; kâfirlerin duası ancak sapıklık içindedir(50)﴾  غافر

﴿Ondan dar bir yere, zincire vurulmuş olarak atıldıkları zaman, orada **ثُبُورًا** çağırırlar(13)﴾ الفرقان ﴿Artık **ثُبُورًا** çağıracaktır(11)﴾ الإنشقاق

﴿Bugün bir tek **ثُبُورًا** çağırmayın; ve çok **ثُبُورًا** çağırın(14)﴾ الفرقان

﴿De ki: Rabbim, sizinle ilgilenmezdi; eğer sizin duanız olmasaydı. Artık yalanladınız; öyleyse (azap) kaçınılmaz olacaktır(77)﴾الفرقان ﴿Bu, şundandır ki: Allah tek başına çağrıldığı zaman inkâr ettiniz; O’na ortak koşulursa iman edersiniz. Artık hüküm, yüce ve büyük Allah’ındır(12)﴾ غافر

﴿İnsanları, azabın kendilerine geleceği günle uyar; o zaman zulmedenler derler ki: Rabbimiz! Bizi yakın bir süreye kadar ertele; Senin davetine icabet edelim ve elçilere uyalım. Daha önce sizin için bir zeval yoktur diye yemin etmemiş miydiniz?(44)﴾ إبراهيم

﴿Onu yakın görüp de, kâfir olanların yüzleri kötüleşti; ve denildi: İşte bu, kendisiyle **تَدْعُون** (çağırıp durduğunuz) şeydir(27)﴾ الملك

2 - insanlar Allah’tan aşağı olanları çağırırlar (bir şey hakkında katılım veya yardım amacıyla hazır bulunmayı isteme)
Yerden ne yarattılar; yoksa göklerde ortaklıkları mı var? ﴿De ki: Allah’tan başka çağırdığınız ortaklarınızı gördünüz mü? Bana gösterin: Yerden ne yarattılar; yoksa göklerde ortaklıkları mı var? Yoksa onlara bir kitap verdik de onlar ondan bir delil üzerinde midirler? Hayır; zalimler birbirlerine ancak aldatmayı vaat ederler(40)﴾ فاطر ﴿De ki: Allah’tan başka çağırdıklarınızı gördünüz mü? Bana gösterin: Yerden ne yarattılar; yoksa göklerde ortaklıkları mı var? Bana bundan önce bir kitap yahut bir ilim kalıntısı getirin; eğer doğru kimselerseniz(4)﴾ الأحقاف

Hiçbir şey yaratmazlar; hâlbuki onlar yaratılırlar ﴿Ey insanlar! Bir misal vuruldu; onu dinleyin: Allah’tan başka çağırdıklarınız, bir araya gelseler bile bir sinek yaratamazlar; sinek onlardan bir şey kapsa, onu ondan kurtaramazlar. İsteyen de istenen de zayıftır(73)﴾ الحج ﴿Allah’tan başka çağırdıkları hiçbir şey yaratmazlar; hâlbuki onlar yaratılırlar(20)﴾ النحل

Bir **قِطْمِير**’e sahip değillerdir; göklerde ve yerde bir zerre ağırlığına sahip değillerdir ﴿Geceyi gündüze sokar, gündüzü geceye sokar; güneşi ve ayı boyun eğdirdi; her biri belirlenmiş bir süreye kadar akar. İşte bu, Allah’tır, Rabbiniz; mülk O’nundur. O’ndan başka çağırdıklarınız, bir **قِطْمِير**’e sahip değildir(13)﴾ فاطر { De ki: Allah’tan başka zannettiğiniz kimseleri çağırın; göklerde ve yerde bir zerre ağırlığına sahip değildirler; ikisinde de onların bir ortaklığı yoktur; ve O’nun için onlardan bir yardımcı da yoktur(22) ؤ سبأ

O’nun için onlardan bir yardımcı yoktur; O’ndan aşağı olanlar sizi yardıma güç yetiremezler { De ki: Allah’tan başka zannettiğiniz kimseleri çağırın; göklerde ve yerde bir zerre ağırlığına sahip değildirler; ikisinde de onların bir ortaklığı yoktur; ve O’nun için onlardan bir yardımcı da yoktur(22) ؤ سبأ ﴿O’ndan başka çağırdıklarınız, size yardım etmeye güç yetiremezler; kendilerine de yardım edemezler(197)﴾ الأعراف

Duanızı işitmezler ﴿Dedi: Siz dua ettiğiniz zaman sizi işitirler mi?(72)﴾ الشعراء ﴿Onları çağırsanız, duanızı işitmezler; işitseler bile size icabet etmezler; kıyamet günü de sizin ortak koşmanızı inkâr ederler. Ve sana, haberdar olan gibi haber vermez(14)﴾ فاطر

İşitseler bile size icabet etmezler ﴿Onları çağırsanız, duanızı işitmezler; işitseler bile size icabet etmezler; kıyamet günü de sizin ortak koşmanızı inkâr ederler. Ve sana, haberdar olan gibi haber vermez(14)﴾ فاطر ﴿Allah’tan başka çağırdıklarınız, sizin gibi kullardır; öyleyse onları çağırın da size icabet etsinler; eğer doğru kimselerseniz(194)﴾ الأعراف

Onlara hiçbir şeyle icabet etmezler ﴿Allah’tan başka, kıyamet gününe kadar kendisine icabet etmeyecek kimseyi çağırandan daha sapık kim vardır? Ve onlar, onların dualarından gafildirler(5)﴾ الأحقاف ﴿Onun için hak duası vardır; O’ndan başkasını çağıranlar, onlara hiçbir şeyle karşılık vermezler; ancak iki avucunu suya doğru açıp da ağzına ulaşsın diye (açan) kimse gibi; hâlbuki o, ona ulaşacak değildir. Kâfirlerin duası ancak sapıklık içindedir(14)﴾ الرعد

Sizden zararı gidermeye de, çevirmeye de sahip değillerdir ﴿De ki: O’ndan başka zannettiğiniz kimseleri çağırın; artık sizden zararı gidermeye de, çevirmeye de sahip değillerdir(56)﴾ الإسراء ﴿Onlara: Gökleri ve yeri kim yarattı diye sorsan, elbette “Allah” derler. De ki: Allah’tan başka çağırdıklarınızı gördünüz mü? Eğer Allah bana bir zarar isterse, onlar O’nun zararını giderenler midir? Yahut bana bir rahmet isterse, onlar O’nun rahmetini tutanlar mıdır? De ki: Bana Allah yeter; tevekkül edenler O’na tevekkül eder(38)﴾ الزمر

Rabbinin emri geldiği zaman, Allah’tan başka çağırdıkları ilâhları onlara hiçbir şeyle fayda vermedi ﴿O’ndan başka ilâhlar mı edineyim? Rahmân bana bir zarar isterse, onların şefaati bana hiçbir şeyle fayda vermez ve beni kurtaramazlar(23) Şüphesiz ben o zaman apaçık bir sapıklık içindeyim(24)﴾ يس ﴿Biz onlara zulmetmedik; fakat onlar kendilerine zulmettiler. Rabbinin emri geldiği zaman, Allah’tan başka çağırdıkları ilâhları onlara hiçbir şeyle fayda vermedi; ve onlara ancak helâk artırdı(101)﴾ هود

O’ndan başka çağırdıkları şefaate sahip değildir ﴿O’ndan başka çağırdıkları şefaate sahip değildir; ancak hakkı şahitlik eden ve onlar bilen kimse müstesna(86)﴾  الزخرف ﴿O’ndan başka ilâhlar mı edineyim? Rahmân bana bir zarar isterse, onların şefaati bana hiçbir şeyle fayda vermez ve beni kurtaramazlar(23) Şüphesiz ben o zaman apaçık bir sapıklık içindeyim(24)﴾ يس

Hiçbir şeyle hükmetmezler; onlara hiçbir şeyle icabet etmezler ﴿Allah hak ile hükmeder; O’ndan başka çağırdıkları hiçbir şeyle hükmetmezler. Şüphesiz Allah, O, işitendir, görendir(20)﴾  غافر ﴿Onun için hak duası vardır; O’ndan başkasını çağıranlar, onlara hiçbir şeyle karşılık vermezler; ancak iki avucunu suya doğru açıp da ağzına ulaşsın diye (açan) kimse gibi; hâlbuki o, ona ulaşacak değildir. Kâfirlerin duası ancak sapıklık içindedir(14)﴾ الرعد

O’ndan başka çağırdıkları şeyin bâtıl olması ﴿Bu, şundandır ki Allah, O, haktır; O’ndan başka çağırdıkları bâtıldır; ve Allah, O, yüce ve büyüktür(30)﴾ لقمان ﴿Bu, şundandır ki Allah, O, haktır; O’ndan başka çağırdıkları, o, bâtıldır; ve Allah, O, yüce ve büyüktür(62)﴾ الحج

Bize fayda vermeyen ve bize zarar vermeyen şey ﴿De ki: Allah’tan başka, bize fayda vermeyen ve bize zarar vermeyen şeyi mi çağıralım; Allah bizi hidayete erdirdikten sonra topuklarımız üzerine mi döndürülelim? Yeryüzünde şeytanların kendisini şaşırttığı, şaşkın kimse gibi; onun arkadaşları vardır, onu hidayete çağırırlar: “Bize gel!” De ki: Şüphesiz Allah’ın hidayeti, o, hidayettir; ve âlemlerin Rabbine teslim olmamız emrolundu(71)﴾ الأنعام ﴿Allah’tan başka, sana fayda vermeyen ve sana zarar vermeyen şeyi çağırma; eğer yaparsan, o zaman şüphesiz sen zalimlerdensin(106)﴾ يونس

Ona zarar vermeyen ve ona fayda vermeyen; onun zararı faydasından daha yakındır ﴿Allah’tan başka, ona zarar vermeyen ve ona fayda vermeyen şeyi çağırır; işte bu, uzak sapıklıktır(12)﴾ الحج ﴿Zararı faydasından daha yakın olana çağırır; ne kötü mevla, ne kötü yoldaş!(13)﴾ الحج

Bir **بَعْلًا**; **إِنَاثًا**’dan başka bir şey 	﴿**بَعْلًا** mı çağırıyorsunuz da yaratıcıların en güzelini bırakıyorsunuz?(125)﴾ الصافات ﴿O’ndan başka ancak **إِنَاثًا** çağırırlar; ve ancak azgın bir şeytanı çağırırlar(117)﴾ النساء ﴿Şüphesiz Allah, O’ndan başka neyi çağırdıklarını bilir; ve O, azizdir, hakimdir(42)﴾ العتكبوت ﴿Allah’tan başka çağırdıklarını sövmeyin; sonra onlar da bilgisizce düşmanlıkla Allah’a söverler. Böylece her ümmete amellerini süsledik; sonra dönüşleri Rablerinedir; böylece onlara yapmakta olduklarını haber verir(108)﴾ الأنعام ﴿Dikkat edin! Göklerde olanlar ve yerde olanlar Allah’ındır. Allah’tan başka çağıranlar ortaklara uymuyorlar; ancak zanna uyuyorlar; ve onlar ancak tahmin ediyorlar(66)﴾ يونس ﴿Bu, şundandır ki: Allah tek başına çağrıldığı zaman inkâr ettiniz; O’na ortak koşulursa iman edersiniz. Artık hüküm, yüce ve büyük Allah’ındır(12)﴾ غافر

Allah’tan başka çağırdıklarını ibadet etmemden men olundum ﴿De ki: Rabbimden bana apaçık deliller geldiği zaman, Allah’tan başka çağırdıklarını ibadet etmemden men olundum; ve âlemlerin Rabbine teslim olmam emrolundu(66)﴾  غافر ﴿De ki: Allah’tan başka çağırdıklarını ibadet etmemden men olundum. De ki: Hevâlarınıza uymam; o zaman sapmış olurum ve ben hidayete erenlerden olmam(56)﴾ الأنعام

**دَعِيَ** - **يَدْعى** - **دَعِيّ** - **أَدْعِيَاء**

**دَعِيَ** - **يَدْعى** + bir varlık + bir ad veya lakap ile: onunla adlandırılır, mecazen: adı veya lakabı haksız olarak olur.

**دُعِيَ** - **يُدْعَى**: “**دَعِيَ** - **يَدْعى**”nın meçhul bina edilmiş şekli.

**دَعِيّ**: “**فَعِيْل**” vezni üzere, “**دَعِيَ** - **يَدْعى**”dan mef‘ûl mânasında fâil ismi: bir varlık için çağrılan/adlandırılan; ve bu, ıstılahta, babaları kendi babaları olmayan bir babanın adına, bir fiil veya iş için “**يُدْعَوْن**” denilen evlat edinilmiş çocuklardır.

**أَدْعِيَاء**: “**دَعِيّ**”nin çoğulu.

Ve lafız, “bir varlığa delâlet için bir remizle adlandırma ve lakaplar, ve onunla onu başkasından ayırt etme” lafızları grubuna mensuptur; bunlar:
**نَبَزَ** - **يَنْبِزُ**، **سَمِيَ** - **يَسْمَى**، **لَقَبَ** - **يَلْقَبُ**، **عَلَمَ** - **يَعْلِمُ** (**عَلَمَ** - **يَعْلُمُ**)، **فَلَنَ** - **يَفْلِنُ**، **دَعِيَ** - **يَدْعى**

Lafız bakımından ayırt edilir:
**دَعَا** - **يَدْعُوْ** + bir varlık + bir varlığı: bir şey hakkında katılım veya yardım amacıyla onu hazır bulunmaya ister.
**دَعِيَ** - **يَدْعى** + bir varlık + bir ad veya lakap ile: onunla adlandırılır: adı veya lakabı olur.

dai - ed‘iyâ

﴿Ve hani, Allah’ın kendisine nimet verdiği ve senin de kendisine nimet verdiğin kimseye diyordun: “Eşini yanında tut ve Allah’tan sakın”; ve Allah’ın açığa çıkaracağı şeyi nefsinde gizliyordun ve insanlardan korkuyordun; hâlbuki Allah, kendisinden korkmana daha layıktır. Zeyd ondan ihtiyacını giderince, onu sana nikâhladık ki, müminler üzerine, **أَدْعِيَاء**larının eşleri hakkında, onlardan ihtiyaçlarını giderdikleri vakit bir sıkıntı olmasın; ve Allah’ın emri yapılmış oldu (37)﴾ **الأحزاب**
﴿Allah, hiçbir adam için göğsünde iki kalp kılmadı; ve sizden zıhar yaptığınız eşlerinizi anneleriniz kılmadı; ve **أَدْعِيَاء**ınızı oğullarınız kılmadı; bu, ağızlarınızla söylediğiniz sözünüzdür; Allah hakkı söyler ve yolu hidayet eder (4)﴾ **الأحزاب**
﴿Onları babalarına nispet ederek çağırın; bu, Allah katında daha adildir. Eğer babalarını bilmiyorsanız, o hâlde dinde kardeşleriniz ve mevlâlarınızdır. Yanılarak yaptığınız şeyde üzerinize bir günah yoktur; fakat kalplerinizin kasdettiği vardır; ve Allah çok bağışlayıcı, çok merhametlidir (5)﴾ **الأحزاب**

﴿Rahmân’a bir çocuk isnat ettiler (91)﴾ **مريم**

Muhtâr es-Sıhâh
● [**دعا**] د ع ا: **الدَّعْوَةُ** yemeğe (davet) fetha ile; “falancanın davetinde idik” denir; ve **مَدْعاةِ** falan; ve o bir masdardır; ve ikisiyle murad, yemeğe davettir. Ve **الدِّعْوَةُ** kesra ile nesepte. Ve **الدَّعْوَى** da; bu, Arapların sözünün çoğudur. Ve Adiyy er-Rabâb, nesepte **الدال**’ı fetha ile açarlar, yemekte onu kesra ile kırarlar. Ve **الدَّعِيُّ**, evlat edinmesindendir; ve ondan, Yüce’nin sözü: ﴿ve **أَدْعِيَاء**ınızı oğullarınız kılmadı﴾. Ve **ادَّعَى** onun aleyhine şöyle şöyle; ve isim **الدَّعْوَى**dır. Ve **تَدَاعَتِ** duvarlar yıkıma: yıkılıp çöktüler. Ve **دَعَاهُ**: ona seslendi. Ve **استَدْعاهُ** da. Ve “Allah’a onun lehine ve aleyhine dua ettim”: ona **دُعَاءً** ile dua ederim. Ve **الدَّعْوَةُ** bir defadır. Ve **الدُّعَاءُ** da, **الأَدْعِيةُ**’nin tekilidir. Ve kadına: “sen **تَدْعِينَ** ve **تَدْعُوين**” dersin; ve “**تَدْعِينَ**” (ayn’a dammenin işmâmı ile). Ve cemaate: “siz **تَدْعُون**” dersin; erkekler gibi aynıdır. Ve **دَاعِيةُ** sütün: memede, sonrasını çağırması için bırakılan şeydir. Ve hadiste: ﴿**دع داعي اللبن**﴾.

er-Râgıb
**دعا**
- **الدعاء** nidâ gibidir; ancak nidâ, “beyan” veya “eyâ” ve bunun benzeri, ismi ona eklemeksizin de söylenebilir; **الدعاء** ise, onunla birlikte isim olmadıkça neredeyse söylenmez; meselâ: “ya falan”. Ve her birisi, ötekinin yerinde kullanılabilir. Yüce dedi: ﴿… ancak bir **دعاء** ve bir **نداء** işitir﴾ [**البقرة**/171]. Ve adlandırma kullanımıyla da kullanılır; meselâ: “oğlumu Zeyd diye **دعوت**”, yani: onu adlandırdım. Yüce dedi: ﴿Resulün **دعاء**ını aranızda, bazınızın bazınıza **دعاء**ı gibi kılmayın﴾ [**النور**/63], onu yüceltmeye teşvik olarak; bu, “ya Muhammed” diyen kimseye hitaptır. Ve “onu **دعوتُه**”: onu sorduğum zaman; ve onu yardıma çağırdığım zaman. Yüce dedi: ﴿Dediler: bizim için Rabbine **ادع**﴾ [**البقرة**/68], yani: ondan iste. Ve dedi: ﴿De ki: gördünüz mü, eğer size Allah’ın azabı gelse veya size saat gelse, Allah’tan başkasını mı **تدعون**…; bilakis yalnız O’nu **تدعون**﴾ [**الأنعام**/40-41], size bir şiddet isabet ettiğinde yalnız O’na sığındığınıza dikkat çekerek. ﴿O’na korku ve ümit ile **ادعوه**﴾ [**الأعراف**/56]. ﴿Allah’tan başka şahitlerinizi **ادعوا**﴾ [**البقرة**/23]. ﴿İnsana zarar dokunduğunda Rabbine yönelerek **دعا** eder﴾ [**الزمر**/8]. ﴿İnsana zarar dokunduğunda yan yatmışken bize **دعانا** eder﴾ [**يونس**/12]. ﴿Allah’tan başka, sana fayda vermeyen ve sana zarar vermeyen şeyi **تدع** etme﴾ [**يونس**/106]. Ve O’nun sözü: ﴿Bugün bir tek helâk çağrısı **لا تدعوا** etmeyin; birçok helâk çağrısı **وادعوا** edin﴾ [**الفرقان**/14]; bu, “ya yazık bana” ve “ya hasret” ve bunun benzeri teessüf lafızlarını söylemektir; mânâ: size birçok gamlar olur. Ve O’nun sözü: ﴿Bizim için Rabbine **ادع**﴾ [**البقرة**/68], yani: ondan iste. Ve bir şeye **الدعاء**: ona yönelmeye teşvik etmektir. ﴿Rabbim, zindan, beni ona **يدعونني** ettikleri şeyden daha sevimlidir﴾ [**يوسف**/33]. Dedi: ﴿Allah, selâm yurduna **مدعو**dur﴾ [**يونس**/25]. Ve dedi: ﴿Ey kavmim, bana ne oluyor ki sizi kurtuluşa **أدعوكم** ediyorum da siz beni ateşe **تدعونني** ediyorsunuz…; beni Allah’ı inkâra ve O’na ortak koşmaya **تدعونني** ediyorsunuz﴾ [**غافر**/41-42]. Ve O’nun sözü: ﴿Şüphesiz, beni ona **تدعونني** ettiğiniz şeyin bir **دعوة**si yoktur﴾ [**غافر**/43], yani: bir yücelik ve anılma. Ve **الدعوة**, nispet iddiasına mahsustur (İbn Fâris dedi: nesepte **الدعوة** kesra iledir. Ebû Ubeyde dedi: nesepte **دعوة** kesra ile söylenir; yemeğe ise **دعوة** fetha ile. Bak: **المجمل** 2/326). Ve aslı, insanın üzerinde bulunduğu hâl içindir; meselâ: **القعدة** ve **الجلسة**.

Ve onların sözü: (**دع داعي اللبن**) (bu bir hadistir; Ebû Ubeyd onu **غريبه** 2/9’da; Ahmed de **مسنده** 4/76’da çıkarmıştır; onda, Dırâr b. el-Ezver’den: “Ailem beni bir sağmal deve ile Peygamber’e, sallallahu aleyhi ve sellem, gönderdi; onu sağdım; dedi ki: (**دع داعي اللبن**); sonra bir mesel oldu”) yani: **غبرة**; ondan süt çekilir. Ve **الأدعاء**: bir şeyi kendisinin olduğunu iddia etmesidir; ve savaşta, nispetlenmedir. Yüce dedi: ﴿Ve sizin için orada, **تدعون** ettiğiniz şey vardır… bir ikram olarak﴾ [**فصلت**/31-32], yani: istediğiniz şey. Ve **الدعوى**: **الأدعاء**dır. Dedi: ﴿Azabımız onlara geldiğinde **دعواهم** ne oldu﴾ [**الأعراف**/5]. Ve **الدعوى**: **الدعاء**dır. Dedi: ﴿Onların son **دعواهم**ı: âlemlerin Rabbi Allah’a hamd olsun﴾ [**يونس**/10].

Lisân’ın özeti
1. Ve adamı **دَعا**: **دَعْواً** ve **دُعاءً**: ona seslendi; isim **الدعْوة**dir.
2. Ve “falancayı **دَعَوْت**”: yani ona bağırdım; ve onu **اسْتَدْعَيْت**.
3. Yüce’nin sözüne gelince: “zararı faydasından daha yakın olana **يَدْعُو** eder”; Ebû İshâk, **يَدْعُو**’nun “der” menzilesinde olduğuna gitti.
4. Ve kavim **تَداعى** etti: bazısı bazısını çağırdı, ta ki toplansınlar; ve o, **التَّداعي**dir. Ve onu emire **دَعاه**: onu sevk etti.
5. “Müslümanları **فادْعُ** et”; mânâsı: Müslümanlarla yardım iste; burada **الدعاء**, istiğâse mânâsındadır.
6. Ve **الدُّعاء** ibadet olabilir: “Allah’tan başka **تَدْعون** ettikleriniz, sizin gibi kullardır”; sonra O’nun sözü: “o hâlde onları **فادْعُوهم**”; der ki: başınıza inen musibetlerde onları çağırın; eğer dediğiniz gibi ilâh iseler, duanıza cevap versinler.
7. **الدُّعاء** ibadettir; sonra okudu: “Rabbiniz dedi ki: Beni **ادْعوني** edin, size cevap vereyim; şüphesiz ibadetimden kibirlenenler…”; ve Mücâhid, “sabah ve akşam Rablerini **يَدْعُون** edenlerle nefsini sabret” sözünde dedi: beş vakit namazı kılarlar.
8. Allah’a **الدعاء**ın mânâsı üç vecih üzeredir: bir kısmı O’nu birlemek ve O’na sena etmektir; “ya Allah, senden başka ilâh yok” demen gibi; ve “Rabbimiz, hamd sana” demen gibi. İkinci kısım: Allah’tan af ve rahmet ve ona yaklaştıran şeyi istemektir; “Allah’ım bizi bağışla” demen gibi. Üçüncü kısım: dünyadan nasibi istemektir; “Allah’ım bana mal ve evlat rızık ver” demen gibi.
9. Bunun hepsine **دعاء** denilmesi, insanın bu şeylerde “ya Allah, ya Rab, ya Rahmân” sözüyle başlamasındandır; bu sebeple **دعاء** diye adlandırıldı.
10. Arefe hadîsinde: “Arefat’ta benim duamın ve benden önceki peygamberlerin duasının en çoğu: ‘Allah’tan başka ilâh yoktur; O tektir, ortağı yoktur; mülk O’nundur, hamd O’nundur; O her şeye kadirdir’ ”; ve tehlîl, tahmîd ve temcîde **دعاء** denilmesi, Allah’ın sevabını ve karşılığını gerektirmede onun menzilesinde olmasındandır. “Allah’a onun için hayırla ve onun aleyhine şerle **دَعَوْت**.”
11. Ve **الدَّعوة**: **الدُّعاء**dan bir defadır.
12. Ve **الدعاء**: **الأَدْعية**’nin tekilidir; aslı **دُعاو** idi; çünkü “**دَعَوْت**”tandır; ancak **الواو**, **الألف**’ten sonra gelince hemzelendi. Ve kadına: “sen **تَدْعِينَ**” dersin.
13. Ve **الدَّعْوَى**, iddia ettiği şeyin ismidir; ve **الدَّعْوى**, **الدُّعاء** mânâsında olmaya elverişlidir. “Onların son **دَعْواهم**ı: âlemlerin Rabbi Allah’a hamd olsun”; yani cennet ehlinin duası, Allah’ı tenzih ve O’nu tazimdir; ve o, “onların duası orada: ‘Sübhâneke Allahümme’ ” sözüdür; sonra dedi: “ve onların son **دَعْواهم**ı: âlemlerin Rabbi Allah’a hamd olsun”; onların dualarına Allah’ı tazim ve tenzihle başladıklarını ve onu şükür ve sena ile bitirdiklerini haber verdi; böylece O’nun tenzihini **دعاء**, O’nun hamdini **دعاء** kıldı; ve burada **الدَّعوى**nın mânâsı **الدُّعاء**dır. Ve cemaat: “siz **تَدْعُونَ**”, erkekler gibi aynıdır.
14. “Allah, selâm yurduna **يَدْعُو** eder ve dilediğini dosdoğru yola hidayet eder”; selâm yurdu cennettir; ve selâm Allah’tır.
15. Yüce’nin sözü: “ve O’nun izniyle Allah’a çağıran bir **داعِياً** ve aydınlatıcı bir kandil”; mânâsı: Allah’ın birliğine ve ona yaklaştıran şeye çağıran. Ve onun kitabında, sallallahu aleyhi ve sellem, Herakl’e: “Seni İslâmın **دِعاية**siyle **أَدْعُوكَ** ederim”, yani onun **دَعْوَة**siyle.
16. Ve **الدُّعاةُ**: hidayet veya sapıklık biatine çağıran bir kavimdir; tekilleri **داعٍ**dır. Ve bir adam **داعِيةٌ**dır, eğer insanları bir bid‘ate veya dine **يَدْعُو** ederse; mübalağa için ona **الهاء** sokuldu. Ve Peygamber, sallallahu aleyhi ve sellem, Allah Teâlâ’nın çağırıcısıdır; ve müezzin de böyledir.
17. Ve **داعية اللِّبَنِ**: memede, sonrasını çağırması için bırakılan şeydir. Ve memede **دَعَّى** etti: sütün **داعية**sini onda bıraktı.
18. Ve ölüyü **دعا** etti: onu ağıtla andı; sanki ona seslendi. Ve **التَّدَعِّي**: ağıtçının, ölüsüne ağıt yaktığında, ağıtında nağme yapmasıdır.
19. Ve denir: “seni bu işe ne **دعا** etti?” yani seni ona ne çekti ve ne zorladı. Ve hadiste: “Eğer Yusuf’a, aleyhisselâm, çağrıldığı şeye **دُعِيتُ** olunsaydım, elbette cevap verirdim”; hapisten çıkmaya çağrıldığı hâlde çıkmamak ister.
20. “Bizim için Rabbine **ادْعُ** et, bize onun rengi nedir açıklasın”; dedi: “bizim için Rabbinden iste.”
21. Ve **الدَّعْوة** ve **الدِّعْوة** ve **المَدْعاة** ve **المدْعاةُ**: yemek ve içecekten, çağırdığın şeydir.
22. Ve falan, fiillerinin keremini **يَدَّعي** eder: yani kendisi hakkında bununla haber verir. Ve **المَداعي**: **المَساعي** ve **المكارم** gibidir; “onda **مَداعٍ** ve **مَساعٍ** vardır” denir.
23. Ve falan, **ادَّعَى** ettiği en hayırlı şeydedir: yani temenni ettiği şeydedir. Ve tenzilde: “ve onlar için **يَدَّعُون** ettikleri şey vardır”; mânâsı: temenni ettikleri şey; ve o, **الدُّعاء** mânâsına döner; yani cennet ehlinin iddia ettiği şey onlara gelir.
24. Ve **ادَّعَى** **يَدَّعي**: **ادِّعاءً** ve **دَعْوَى**. Ve nesebinde **دَعْوة**: yani **دَعْوَى**. Ve **الدِّعْوة**, **الدال**’ın kesrası ile: **الدَّعِيِّ** çocuğu, babası olmayan birine evlat diye iddia etmektir. Denir: **دَعِيٌّ** açık **الدِّعْوة** ve **الدِّعاوَة** sahibidir. Ve İbn Şümeyl dedi: yemekte **الدَّعْوة**, nesepte **الدِّعْوة**. İbnü’l-A‘râbî: nesebinde itham edilen **المدَّعَى**dır; ve o, **الدَّعِيُّ**dur. Ve **الدَّعِيُّ** ayrıca: bir adamın evlat edindiği, onu oğul diye çağırdığı ve onu başkasına nispet ettiği evlatlıktır.
25. Ve ona **يُدَعى** edilir: yani ona nispet edilir; “falan, falanın oğludur” denir.
26. Ve onunla **يُدْعَى** edilir: yani künyelenir; “o, falanın babasıdır” denir; ve bununla beraber mirasçı olmaz; çünkü gerçek evlat değildir.
27. Ve **التَّداعي** ve **الادِّعاء**: savaşta nispetlenmedir; “ben falan oğlu falanım” demektir; çünkü isimleriyle birbirlerini **يَتداعَوْن** ederler. “Onlarda benim için bir **دِعْوة** vardır”: yani yakınlık ve kardeşlik.
28. Ve onu Zeyd ile **دَعَوْتُ** ve onu ona **دَعَوْتُ**: onu onunla adlandırdım.
29. “Rahmân’a bir çocuk isnat ettiler”; yani yaptılar. Ve “bu, onunla **تَدَّعُون** ettiğiniz şeydir” denildi; Ebû Amr **تَدَّعُون** (şeddeli) okudu; Hasan onu “yalan söylüyorsunuz” diye tefsir etti; “batılı iddia ediyorsun ve olmayanı iddia ediyorsun” sözünden. Dil bakımından te’vili: bu, onun sebebiyle batılları ve yalanları **تَدَّعُونَ** ettiğiniz şeydir. Ferrâ dedi: **تَدَّعُون**’un, **تَدْعُون** mânâsında olması caizdir. Ve kim **تَدْعُون** (hafif) okursa, o “**دَعَوْت** **أَدْعُو**”dandır; mânâ: bu, onunla acele ettiğiniz ve Allah’tan onun çabuklaştırılmasını **تَدْعُون** ettiğiniz şeydir.
30. Ve falana karşı şöyle şöyle **ادَّعَيْتُ**; isim **الدَّعْوى**dır.
31. Ve Allah onu hoşlanmadığı şeyle **دعاهُ**: onu onunla indirdi. Ve **دَواعي الدَّهْرِ**: onun döndürmeleri.
32. Ve **الدَّعْوة**: antlaşmadır. Ve **التهذيب**’de: **الدَّعوةُ** antlaşmadır. “Falan oğullarının **دَعْوة**si, falan oğullarının içinde” denir.
33. Ve bina ve duvar, yıkıma **تَداعَى** ettiğinde: kırıldığı ve yıkılmaya işaret ettiği zaman. Ve onu üzerlerine yanlarından **داعَيْناها**: onu üzerlerine yıktık.
34. Ve kumdan tepe **تَداعَى** ettiğinde: yığılıp döküldüğünde. “**تَداعَت** duvarlar” sözündendir; yani düştüler veya düşmek üzere oldular.
35. Ve elbisede **التَّداعِي**, eskidiğinde; ve evde, yanlarından çatladığında.
36. Ve hadiste: “Bedenin misali: bir parçası şikâyet ettiğinde, geri kalanı uykusuzluk ve ateşle **تَداعَى** eder”; sanki bir parçası bir parçasını çağırdı; “**تَداعَت** duvarlar” sözündendir; yani düştüler veya düşmek üzere oldular.
37. Ve düşman, her yandan onun üzerine **تَداعَى** etti: yöneldi; bundan. Ve kabileler, falan oğullarına karşı **تَداعَت** ettiğinde: birleşip onlara karşı yardımlaşmaya birbirlerini çağırdılar. Ve hadiste: “ümmetler sizin üzerinize **تَداعَتْ**”; yani toplandılar ve bazısı bazısını çağırdı.
38. Ve **التَّداعي**: karşılıklı delil getirme/çekişmedir. Ve onunla **داعاهُ**: onunla çekişti ve onu alt etmeye çalıştı. Ve **الأُدْعِيَّةُ** ve **الأُدْعُوّةُ**: birbirlerini onunla **يَتَداعَوْنَ** ettikleri şeydir.
39. Ve **الأُدْعِيَّة** tıpkı **الأُحْجِيَّة** gibidir. Ve **المُداعاة**: karşılıklı çekişmedir. “Aralarında, onunla birbirlerini **يَتَداعَوْنَ** ettikleri **أُدْعِيَّة** ve onunla birbirlerine bilmece sordukları **أُحْجِيَّة** vardır” denir; ve bunlar **الأُلْقِيَّة** de olur; ve bunlar, **الأُغْلُوطات** gibidir; hatta şiirden muammalar da **أُدْعِيَّة**dir.

Lisânü’l-Arab
● - **دعا**: Allah Teâlâ dedi: ﴿Allah’tan başka şahitlerinizi **وادْعوا** edin, eğer doğru iseniz﴾; Ebû İshâk dedi: “**ادْعوا**”, itaatini **اسْتَدعَيتُم** ettiğiniz ve yardımını umduğunuz kimseyi çağırın demektir; onun benzeri bir sûre getirmede. Ferrâ dedi: “Allah’tan başka şahitlerinizi **وادعوا**”; yani: ilâhlarınızı; yani onlarla yardım isteyin; bu, düşmanla karşılaştığında bir adama: “Müslümanları **فادْعُ** et” demen gibidir; mânâsı: Müslümanlarla yardım iste; burada **الدعاء** istiğâse mânâsındadır; ve **الدُّعاء** ibadet olabilir:
