# دعو — Esâsü'l-Belâğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/sozluk/esas
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AF%D8%B9%D9%88/entries/esas

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [دعو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88.md)
- Esâsü'l-Belâğa: Zemahşerî · 12. yy

## Madde başı: دعو

د ع و
دعوت فلاناً وبفلان‏:‏ ناديته وصحت به‏.‏
وما بالدار داع ولا مجيب‏.‏
والنادبة تدعـو الميـت‏:‏ ندبه‏.‏
تقول‏:‏ وازيداه‏.‏
ودعاه إلى الوليمة ودعاه إلى القتال‏.‏
ودعا الله له وعليه ودعـا اللـه بالعافيـة والمغفـرة‏.‏
والنبـي داعـي اللـه‏.‏
وهـم دعـاة الحـق ودعاة الباطل والضلالة‏.‏
وتداعوا للرحيل‏.‏
وما بالدار دعويٌ أي أحد يدعو‏.‏
وأجيبوا داعية الخيل وهي صريخهم‏.‏
وتداعوا في الحرب‏:‏ اعتزوا‏.‏
وبينهم دعوى وادّعى فلان دعوى باطلة‏.‏
وشهدنا دعوة فلان‏.‏
وهو دعيٌّ بين الدعوة‏.‏
ومن المجاز‏:‏ دعاه الله بما يكره‏:‏ أنزله به‏.‏
قال‏:‏ دعـاك اللـه من رجل بأفعى إذا نـام العيون سرت عليكا ودعوتـه زيـداً‏:‏ سمّيتـه‏.‏
ومـا تدعـون هذا الشيء بينكم‏.‏
ودع داعيَ اللبن وداعية اللبن‏:‏ ما يترك في الضرع ليدعو ما بعده‏.‏
والداعية تدعو المادّة‏.‏
وأصابتهم دواعي الدهر‏:‏ صروفه‏.‏
وأنا أداعيك‏:‏ أحاجيك‏.‏
وبينهم أدعيةً يتداعون بها‏.‏
ودعـا بالكتـاب‏:‏ استحضـره ‏"‏ يدعـون فيهـا بفاكهـة ‏"‏ وما دعاك إلى أن فعلت كذا‏.‏
ودعا أنفه الطّيب إذا وجد رائحته فطلبه‏.‏
قال ذو الرمة‏:‏ أمسى بوهبين مجتـازالأ لمرتعـه من ذي الفوارس تدعو أنفه الربب وتداعت عليهم القبائل من كل جانب‏:‏ اجتمعت عليه وتألبت بالعداوة‏.‏
وفلان يدعي بكرم فعاله‏:‏ يخبر عن نفسه بذلك‏.‏
قال‏:‏ فلم يبق إلا كلّ خوصاء تدعى بذي شرفات كالفنيق المخاطر أي بهاديهـا وما أشرف منها إذا رؤيت عرفت بذلك فكأنها تخبر عن نفسها به‏.‏
وما يدعو فلان باسم فلان أي ما يذكره باسمه من بغضه له ولكن يلقبه بلقب‏.‏
قال أوس‏:‏ وإنه لذو مساعٍ ومداع وهي المناقب في الحرب خاصة‏.‏
قال أبو وجزة‏:‏ وهم الحواريون قد قسمت لهم إن المداعـي والمساعـي تقسم وتداعت عليهم الحيطان وتداعينا عليهم الحيطان من جوانبها‏:‏ هدمناها عليهم‏.‏
ومن مجاز المجاز‏:‏ تداعت إبل بني فلان‏:‏ هزلت أو هلكت‏.‏
قال ذو الرمة‏:‏ تباعد مني أن رأيـت حمولتـي تداعت وأن أحيا عليك قطيع

### Türkçe

د ع و
**دعوت** falancayı ve falanca ile: onu çağırdım ve onunla seslendim.
Evde ne bir **داع** vardır ne de bir **مجيب**.
Ve **النادبة** ölüyü **تدعـو**: onu ağıtla andı.
Der ki: **وازيداه**.
Ve onu ziyafete çağırdı ve onu savaşa çağırdı.
Ve Allah’a onun lehine ve aleyhine dua etti ve Allah’tan afiyet ve mağfiret ile dua etti.
Ve peygamber Allah’ın **داعـي**’sidir.
Ve onlar hakkın **دعـاة**’sidir ve bâtılın ve sapıklığın **دعاة**’sidir.
Ve yolculuk için birbirlerini çağırdılar.
Ve evde **دعويٌ** yoktur; yani çağıran herhangi biri.
Ve atların **داعية**’sine icabet ettiler; o onların çığlığıdır.
Ve savaşta **تداعوا**: birbirlerine nisbet ettiler (şiarla çağrıştılar).
Ve aralarında bir **دعوى** vardır; falanca bâtıl bir **دعوى** iddia etti.
Ve falancanın **دعوة**’sine şahit olduk.
Ve o, **الدعوة** arasında apaçık bir **دعيّ**’dir.
Ve mecazdan: Allah onu hoşlanmadığı şey ile **دعاه**: onu onunla indirdi (başına getirdi).
Dedi: Allah seni, gözler uyuduğunda sana doğru yürüyen bir engerekle bir adamdan **دعـاك**; ve onu Zeyd diye **دعوتـه**: onu adlandırdım.
Ve siz bu şeyi aranızda ne diye **تدعـون**.
Ve sütün **داع**’ını ve sütün **داعية**’sini bırak: sonrasını çağırması için memede bırakılan şeydir.
Ve **الداعية** maddeyi çağırır.
Ve onlara zamanın **دواعي**’si isabet etti: onun döndürmeleri (musibetleri).
Ve ben sana **أداعيك**: seninle tartışırım.
Ve aralarında, kendileriyle birbirlerini çağırdıkları **أدعيةً** vardır.
Ve kitap ile **دعـا**: onu hazır bulundurdu. “Orada meyve ile **يدعـون**.” Ve seni şuna ne **دعاك** ki şöyle yaptın.
Ve güzel koku burnunu **دعا**; kokusunu bulduğunda onu aradı.
Zû’r-Rumme dedi:
Vuhbeyn’de akşamladı; otlağına geçip giden olarak, süvariler sahibinden; burnunu **تدعو** **الربب**.
Ve kabileler her yandan onların üzerine **تداعت**: onun üzerine toplandı ve düşmanlıkla birleşti.
Ve falanca, fiillerinin keremliğiyle **يدعي**: kendisi hakkında bununla haber verir.
Dedi:
Şu halde, ancak her bir ince dallı (ağaç) kaldı ki, tehlikeli erkek deve gibi, şerefli çıkıntılar sahibiyle **تدعى**; yani onun kılavuzuyla. Ve ondan daha yüksek olanı, görüldüğünde bununla bilinir; sanki onunla kendi hakkında haber veriyor.
Ve falanca, falancanın adıyla **يدعو**maz; yani ona olan buğzundan dolayı onu adıyla anmaz; fakat onu bir lakapla lakaplandırır.
Evs dedi:
Ve şüphesiz o, **مساعٍ** ve **مداع** sahibidir; ve o, özellikle savaşta menkıbelerdir.
Ebû Vecze dedi:
Ve onlar havârîlerdir; onlar için paylaştırıldı: şüphesiz **المداعـي** ve **المساعـي** paylaştırılır.
Ve duvarlar onların üzerine **تداعـت**; ve biz duvarları yanlarından onların üzerine **تداعينا**: onları onların üzerine yıktık.
Ve mecazın mecazından: falancanın oğullarının develeri **تداعـت**: zayıfladı veya helâk oldu.
Zû’r-Rumme dedi:
Benden uzaklaştı ki, yüklerimi gördüğümde **تداعـت**; ve sana karşı diri kalayım (diye) bir sürü.
