# دعو — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AF%D8%B9%D9%88/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [دعو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: دعو

١
1 دَعَوْتُ ذ and دَعَيْتُ signify the same: (Fr, K and TA in art. دعى:) the aor. of the former is أَدْعُو, (TA in that art.,) sec. pers. fem. sing. تَدْعِينَ and تَدْعُوِينَ and تَدٌعُيْنَ, the last with an inclination to the sound of a dammeh in the vowel of the ع [so that it is between a kesreh and a dammeh], and sec. pers. masc. and fem. pl. تَدْعُونَ: (S, TA:) aor. of the latter verb أَدْعِى: inf. n. دُعَآءٌ. (TA in art. دعى.) دُعَآءٌ [generally] signifies [or implies] The act of seeking, desiring, asking, or demanding. (KT.) ― -b2- You say, دَعَا اللّٰهَ, (K,) first pers. دَعَوْتُ, aor. أَدْعُو, (Msb,) inf. n. دُعَآءٌ (Msb, K) and دَعْوَى, (K,) in which latter the alif [written ى] is to denote the fem. gender, [and therefore the word is without tenween,] (TA,) He prayed to God, supplicated Him, or petitioned Him humbly, (Msb, K, TA,) desiring to obtain some good that He had to bestow. (Msb, TA.) And دَعَوْتُ اللّٰهَ لَهُ [I prayed to God for him]; and عَلَيْهِ [against him]; inf. n. دُعَآءٌ: (S:) [and دَعَوْتُ لَهُ I prayed for him, or blessed him; and دَعَوْتُ عَلَيْهِ I prayed against him, or cursed him:] and دَعَوْتُ لَهُ بِخَيْرٍ [I supplicated for him good]; and دَعَوْتُ عَلَيْهِ بِشَرٍّ [I imprecated upon him evil]. (TA.) ― -b3- دَعَا بِالكِتَابِ He desired, or required, or requested, that the writing, or book, should be brought. (TA.) And دَعَا أَنْفُهُ الطِّيبَ His nose, perceiving its odour, desired the perfume. (TA.) ― -b4- [Hence,] دَعَا بِهِ, said of anything in the earth, means It needed it; or required it: [and so دَعَا اـِلَيْهِ: one says of a wall, دَعَا اـِلَى اـِصْلَاحِهِ It needed, or required, its being repaired: (see 10 in art. رم:) and] one says to him whose clothes have become old and worn out, قَدْ دَعَتْ ثِيَابُكَ [Thy clothes have become such as to need thy putting on others; or] thou hast become in need of putting on other clothes. (Aboo-'Adnلn, TA.) [See also 10.] ― -b5- دَعَوْتُهُ, (S, MA, Mgh, Msb,) and دَعَوْتُ بِهِ, (MA, [and of frequent occurrence,]) inf. n. [دُعَآءٌ and] دَعْوٌ, (TA, [but the former is more common,]) also signify I called him, called out to him, or summoned him, (S, MA, Mgh, Msb,) syn. نَادَيْتُهُ, (Mgh, Msb,) or الدُّعَآءُ is to the near and النِّدَآءُ is to the distant, (Kull p. 184,) and desired him to come, to come forward, or to advance; (Msb;) and ↓ اِسْتَدْعَيْتُهُ signifies the same, (S, MA,) [i. e.] I called him to myself. (MA.) One says, دَعَا المُؤَذِّنُ النَّاسَ اـِلَى الصَّلَاةِ [The مؤذّن called the people to prayer]. (Msb.) And the saying of En-Nahdee كُنَّا نَدْعُو وَنَدَعُ means We used to call, or invite, them to ElIslلm at one time, and to leave doing so at another time. (Mgh.) And دَعَوْتُ النَّاسَ, (Msb,) inf. n. دُعَآءٌ and دَعْوَةٌ, (S,) or the latter is a simple subst., (Msb,) and مَدْعَاةٌ, (S, [app. there mentioned as an inf. n., agreeably with many other instances,]) means also I invited people to eat with me, or at my abode. (Msb.) ― -b6- [Hence,] مَا دَعَاكَ اـِلَى هٰذَا الأَمْرِ What drew, led, induced, or caused, and constrained, or drove, thee to do this thing? (TA.) And دَعَانَا غَيْثٌ وَقَعَ بِبَلَدٍ قَدْ أَمْرَعَ, i. e. [Rain that fell in a region which had become abundant in herbage invited us thither, or] was the cause of our seeking its herbage. (TA.) And يَدْعُومَا بَعْدَهُ, (S, Mgh, K, *) or يَدْعُومَا وَرَآءَهُ مِنَ اللَّبَنِ, (Nh, TA,) [It draws, or attracts, what is to come after it, of the milk,] said of some milk left in the udder. (S, Nh, Mgh, K, TA.) And دَعَاهُ اـِلَى الأَمِيرِ He drove him, or urged him to go, [but more commonly meaning he summoned him,] to the prince, or commander. (K, * TA. [In the TK, الى الأَمْرِ to the thing, or affair.]) ― -b7- [Hence likewise,] الدُّعَآءُ signifies also The calling to one's aid: thus, [in the Kur ii. 21,] وَادْعُوا شُهَدَآءَكُمْ means And call ye to your aid [your helpers]. (TA.) ― -b8- And دَعَا المَيِّتَ He called upon the dead, praising him, and saying, Alas for such a one! or he wailed for, wept for, or deplored the loss of, the dead, and enumerated his good qualities and actions; as though he called him. (TA. [See also 5.]) ― -b9- And دَعَوْتُهُ زَيْدًا and بِزَيْدٍ (tropical:) I called him, i. e. named him, Zeyd. (Msb, K, TA.) And دَعَوْتُهُ بِابْنِ زَيْدٍ (assumed tropical:) I called him, i. e. asserted him to be, the son of Zeyd. (Msb.) ― -b10- دَعَاهُ اللّٰهُ (assumed tropical:) God destroyed him: [as though He called him away:] whence تَدْعُو مَنْ أَدْبَرَ وَتَوَلَّى, in the Kur lxx. 17, [describing the fire of Hell,] (assumed tropical:) It shall destroy him who shall have gone back from the truth and turned away from obedience: or this means (tropical:) it shall draw, and bring, &c.: or it refers to the زَبَانِيَة of Hell [i. e. the tormentors of the damned]: (Bd:) or it means (assumed tropical:) it will do to them hateful deeds. (TA.) [Also] God punished him, or tormented him. (TA.) And دَعَاهُ اللّٰهُ بِمَكْرُوهٍ (tropical:) God caused an evil, or abominable, event to befall him. (ISd, Z, K.) ― -b11- دَعَا فِى الضَّرْعِ (tropical:) He left some milk, such as is termed دَاعِيَة, in the udder. (M, K, TA.) Accord. to IAth, دَاعِيَةٌ is an inf. n., like عَاقِبَةٌ and عَافِيَةٌ. (TA.)

مُدَاعَاةٌ
3 مُدَاعَاةٌ دعيميص signifies (tropical:) The proposing an enigma or enigmas to a person; or the contending with another in doing so; syn. مُحَاجَاةٌ. (S, K, TA.) You say, دَاعَيْتُهُ (tropical:) I proposed to him an enigma or enigmas; &c. (TA.) A poet says,
أُدَاعِيكَ مَا مُسْتَصْحَبَاتٌ مَعَ السُّرَى
حِسَانٌ وَمَا آثَارُهَا بِحِسَانِ
[(assumed tropical:) I propose to thee an enigma: What are things that are taken as companions in night-journeying, good, and the effects whereof are not good?]: meaning swords. (S.) ― -b2- And The asking a thing of one much, so as to weary; as also مُحَاجَاةٌ. (K.) ― -b3- دَاعَيْنَا الحَائِطَ عَلَيْهِمْ (tropical:) We pulled down, or demolished, the wall upon them, from the sides [or foundations] thereof. (K, * TA.) ― -b4- [Golius assigns other significations to دَاعَى, for which I find no authority: namely, “ Convocavit ad Deum propheta, prوco sacer, ” followed by an accus.: and “ Contendit contra alium: Provocavit: pecul. rem vindicans sibi vel arrogans. ”]

أَدْعَاهُ
4 أَدْعَاهُ ذ [so in some copies of the K; in other copies ↓ اِدَّعَاهُ; the former of which I regard as the right reading;] He made him to assert his relationship as a son [for يُدْعَى, in my copies of the K, I read ↓ يَدَّعِى, syn. with يَعْتَزِى,] to one who was not his father. (K.) [SM, who appears to have read ↓ اِدَّعَاهُ, says that it is like اِسْتَلْحَقَهُ and اِسْتَلَاطَهُ.]

التَّدَعِّى
5 التَّدَعِّى التدعى التدعي [inf. n. of تَدَعَّتْ] signifies The تَطْرِيب [or singing, or quavering or trilling and prolonging of the voice, or prolonging and modulating of the voice,] of a woman wailing for the dead. (TA. [See دَعَا المَيِّتَ, above.])

التَّدَاعِى
6 التَّدَاعِى التداعى التداعي تداعي signifies The calling, summoning, or convoking, one another. (Mgh.) You say, تَدَاعَوْ لِلْحَرْبِ [They called, summoned, or convoked, one another for war: and hence,] (assumed tropical:) they prepared themselves for war. (TA.) And تَدَاعَوْا عَلَيْهِ, (Msb, K,) or عَلَى بَنِى فُلَانٍ, (T, M,) They collected themselves together, (K,) or called one another so that they assembled together, (M,) or leagued together, and called one another to mutual aid, (T, Msb, *) against him, (Msb, K,) or against the sons of such a one. (T, M.) And تَدَاعَى عَلَيْهِ العَدُوُّ مِنْ كُلِّ جَانِبٍ (assumed tropical:) The enemy advanced against him from every side. (K, * TA.) ― -b2- [Hence,] تَدَاعَتِ السَّحَابَةُ بِالبَرْقِ وَالرَّعْدِ مِنْ كُلِّ جَانِبٍ (assumed tropical:) The cloud lightened and thundered from every quarter. (TA.) And تَدَاعَى البُنْيَانُ, (Mgh, Msb,) or البِنَآءُ, (TA,) (tropical:) The building cracked in its sides, (Msb,) or became much broken, (TA,) and gave notice of falling to ruin: (Msb, TA:) or cracked in several places, without falling; and in like manner, تَدَاعَتِ الحِيطَانُ, (Mgh,) the walls cracked in several places, without falling: (Mgh, K: *) and تَدَاعَتِ الحِيطَانُ لِلْخَرَابِ the walls fell to ruin by degrees; syn. تَهَادَمَت: (S:) [but Mtr says,] تَدَاعَتْ اـِلَى الخَرَابِ is a vulgar phrase; not [genuine] Arabic. (Mgh.) And تداعى said of a sand-hill, (assumed tropical:) It, being put in notion, or shaken in its lower part, poured down. (Msb.) And [hence,] تَدَاعَتْ اـِبِلُ بَنِى فُلَانٍ (tropical:) (tropical:) The camels of such a one became broken by emaciation. (TA.) ― -b3- تَدَاعَوْ بِالأَلْقَابِ They called one another by surnames, or nicknames. (Msb.) ― -b4- التَّدَاعِى also signifies (assumed tropical:) The trying one another with an enigma or enigmas; or contending, one with another, in proposing an enigma or enigmas; syn. التَّحَاجِى. (TA in art. حجو.) You say, بَيْنَهُمْ أُدْعِيَّةٌ يَتَدَاعُوْنَ بِهَا (assumed tropical:) [Between them is an enigma with which they try one another; or by proposing which they contend, one with another]. (S, K. *) ― -b5- يَتَدَاعَوْنَ فَصْلَ الخِطَابِ (assumed tropical:) They compete, one with another, [as though each one challenged the others,] in discoursing of the science of chasteness of speech, and eloquence. (Har p. 446.) ― -b6- See also 8, in two places. -A2- [It is also used transitively:] you say, تَدَاعَوُا القَوْمَ They [together] called the people. (Mgh in art. نقض. [See 6 in that art.])

اندعى
7 اندعى اندعى اندعي i. q. أَجَابَ. (K.) Akh heard one or more of the Arabs say, لَوْدَعَوْنَا لَانْدَعَيْنَا, meaning لَأَجُبْنَا [i. e. Had they called us, &c., we had certainly answered, or replied, or assented, or consented]. (S.)

اِدَّعَى
8 اِدَّعَى أدعى أدعي ادعى ادعي دعا ٱدعى He asserted a thing to be his, or to belong to him, or to be due to him, either truly or falsely: (K, * TA:) he claimed a thing; laid claim to it; or demanded it for himself: and he desired a thing; or wished for it. (Msb.) And اِدَّعَوُا الشَّىْءَ and الشىء ↓ تَدَاعَوُا signify the same [i. e. They claimed the thing, every one of them for himself]. (Mgh.) You say, اِدَّعَيْتُ عَلَى فُلَانٍ كَذَا [I asserted myself to have a claim upon such a one for such a thing; preferred a claim against such a one for such a thing; or claimed of such a one such a thing]. (S.) And اِدَّعَى زَيْدٌ عَلَى عَمْرو مَالًا [Zeyd asserted himself to have a claim upon 'Amr for property; or preferred a claim against 'Amr &c.]. (Mgh.) And اِدَّعَيْتَ عَلَىَّ مَا لَمْ أَفْعَلْ [Thou hast asserted against me, or charged against me, or accused me of, that which I have not done]. (S and K in art. شرب, and S in art. اكل.) هٰذَا الَّذِى كُنْتُمْ بِهِ تَدَّعُونَ, in the Kur [lxvii. 27], means This is that on account of which ye used to assert vain and false things: or which ye used to deny, or disbelieve: or, accord. to Fr, the latter verb may here be used in the sense of تَدْعُونَ; and the meaning may be, this is that which ye desired to hasten, and for which ye prayed to God in the words of the Kur [viii. 32], “ O God, if this be the truth from Thee, then rain Thou upon us stones from Heaven, or bring upon us some [other] painful punishment: ” it may be from الدُّعَآءُ: and it may be from الدَّعْوَى: (TA:) [i. e.] it means this is that which ye used to demand, and desire to hasten; from الدُّعَآءُ: or that which ye used to assert, [namely,] that there will be no raising to life; from الدَّعْوَى. (Bd.) And وَلَهُمْ مَا يَدَّعُونَ, in the Kur [xxxvi. 57], is explained as meaning And they shall have what they desire, or wish for; which is referrible to the meaning of الدُّعَآءُ. (TA.) ― -b2- You say also, اِدَّعَى غَيْرَ أَبِيهِ [He asserted the relationship of father to him of one who was not his father; or claimed as his father one who was not his father]. (T, Mgh, Msb.) And يَدَّعِى اـِلَى غَيْرِ أَبِيهِ [He asserts his relationship as a son, or claims the relationship of a son, to one who is not his father]. (T, Msb. See 4, in three places.) And يَدَّعِيهِ غَيْرُ أَبِيهِ [One who is not his father asserts him to be his son; or claims him as his son]. (T, Msb.) الاِدِّعَآءُ in war signifies The asserting one's relationship; syn. الاِعْتِزَآءُ; (S, TA;) as also ↓ التَّدَاعِى; (TA;) i. e. the saying “ I am such a one the son of such a one. ” (S.) And [hence] sometimes it includes the meaning of Informing, or telling; and therefore بِ may be prefixed to its objective complement; so that one says, فُلَانٌ يَدَّعِى بِكَرَمِ فِعَالِهِ, i. e. Such a one informs of the generosity of his deeds. (Msb.)

10 اـِسْتَدْعَوَ see 1, near the middle of the paragraph. ― -b2- [Hence, استدعى signifies also It called for, demanded, required, or invited, a thing. See also دَعَابِهِ.]

دَعْوَةٌ
دَعْوَةٌ دع دعا دعوه دعوة ودع [as an inf. n. of un.] signifies A single time or act (S, Msb) [of prayer and of imprecation, as is indicated in the S, and also, though less plainly, in the TA]. See دُعَآءٌ. ― -b2- [Also, as such, A call.] You say, هُوَمِنِّى دَعْوَةُ الرَّجُلَ (K, TA) and الكَلْبِ, and دَعْوَةَ الرَّجُلِ and الكَلْبِ, in the former case دعوة being used as a simple subst., and in the latter case as an adv. n., (TA,) meaning قَدْرُ مَا بَيْنِى وَبَيْنَهُ ذَاكَ [i. e. He, or it, is distant from me the space of the call of the man and of the dog]. (K, TA.) And لَهُمُ الدَّعْوَةُ عَلَى غَيْرِهِمْ The call is to them before the others of them: (K, TA: [يَبْدَأُ in the CK is a mistake for يُبْدَأُ:]) accord. to the T and the Nh, in the case of gifts, or pay, or salary. (TA.) ― -b3- The call to prayer: whence, in a trad., الدَّعُوَةُ فِى الحَبَشَةِ [meaning The office of calling to prayer rests among the Abyssinians]; (JM, TA;) said by the Prophet in preference of his مُؤَذِّن Bilلl. (JM.) ― -b4- A call, or an invitation, to El-Islلm. (Mgh.) You say, أَدْعُوكَ بِدَعْوَةِ الاـِسْلَامِ and السلام ↓ دِعَايَةِ and الاسلام ↓ دَاعِيَةِ, meaning I call thee, or invite thee, by the declaration of the faith whereby the people of false religions are called: دَاعِيَةٌ being an inf. n. syn. with دَعْوَةٌ, like عَافِيَةٌ and عَاقِبَةٌ: (JM:) دَعْوَةُ الاـِسْلَامِ and ↓ دَعايَتُهُ and ↓ دَاعِيَتُهُ signify the same: and دَعْوَةُ الحَقِّ [in like manner] means the declaration that there is no deity but God. (TA.) ― -b5- An invitation to food, (S, M, Msb, K, TA,) and to beverage; or, accord. to Lh, specially a repast, feast, or banquet, on the occasion of a wedding or the like: (TA:) thus pronounced by most of the Arabs, except 'Adee of Er-Rabلb, who pronounce it, in this sense, ↓ دِعْوَةٌ: (A 'Obeyd, S, M, Msb:) it is an inf. n. in this sense, (S,) or a simple subst.: (Msb:) and ↓ دُعْوَةٌ signifies the same; (K;) or, as some say, this, which is given as on the authority of Ktr, is a mistake: (TA:) and so does ↓ مَدْعَاةٌ [app. an inf. n.]. (S, Msb, K.) You say, كُنَّافِى دَعْوَةِ فُلَانٍ and ↓ مَدْعَاتِهِ, meaning [We were included in] the invitation (دُعَآء [see 1]) of such a one to food: (S, Msb: [but in the latter, نَحْنُ, in the place of كُنَّا:]) [or we were at the repast, or feast, or banquet, of such a one; for] you say [also] دَعَاهُ اـِلَى الدَّعْوَةِ and ↓ الى المَدْعَاةِ [He invited him to the repast, or feast, or banquet: and in this sense دَعْوَة is commonly used in the present day]. (MA.) ― -b6- See also دِعْوَةٌ: ― -b7- and دَعْوَى. ― -b8- Also i. q. حَلِفٌ or حَلْفٌ (accord. to different copies of the K) [both in the sense of Confederation to aid or assist]: (K, TA:) [whence] one says, دَعْوَةٌ فُلَانٍ فِى بَنِى فُلَانٍ [meaning The confederation of such a one is with the sons of such a one]. (TA.)

دُعْوَةٌ
دُعْوَةٌ دع دعا دعوه دعوة ودع : see the next preceding paragraph.

دِعْوَةٌ
دِعْوَةٌ دع دعا دعوه دعوة ودع respects relationship, (S, Msb,) like ↓ دَعْوَى or دَعْوَى فِى النَّسَبِ; (S;) meaning A claim in respect of relationship; (K;) [i. e.] one's claiming as his father a person who is not his father; (Az, Mgh, Msb;) [in other words,] one's claiming the relationship of a son to a person who is not his father: or one's being claimed as a son by a person who is not his father: (Az, Msb:) thus pronounced by most of the Arabs, except 'Adee of Er-Rabلb, who pronounce it, in this sense, ↓ دَعْوَةٌ. (S, Msb.) See also دَعْوَى. ― -b2- Also Kindred, or relationship, and brotherhood: so in the saying, لِى فِىالقَوْمِ دِعْوَةٌ [I have in, or among, the people, or company of men, kindred, or relationship, and brotherhood]. (Ks, Msb.) ― -b3- See also دَعْوَةٌ.

دَعْوَى
دَعْوَى دعوى دعوي : see دُعَآءٌ, in five places. ― -b2- Also a subst. from 8; (S, M, Mgh, Msb, TA;) omitted in the K, though better known than the sun; (TA;) and so ↓ دَعَاوَةٌ (M, Msb, K) and ↓ دِعَاوَةٌ and ↓ دِعْوَةٌ, (M, K,) accord. to the general pronunciation, (M, TA,) and ↓ دَعْوَةٌ, (M, K,) accord. to the pronunciation of 'Adee of Er-Rabلb, (M, TA,) and ↓ دَاعِيَةٌ; (TA, there said to be syn. with دَعْوَى;) [meaning An assertion that a thing belongs to one, or is due to one; a claim; as is indicated in the S and Mgh and K &c.;] a demand; a suit; (Yz, Az, Msb;) whether true or false: (Mgh, K, TA:) the pl. of دَعْوَى is دَعَاوٍ and دَعَاوَى; the former of which is preferable accord. to some, being, as IJ says, the original form; but some say that the latter is preferable: (Msb:) [the latter only is mentioned in the Mgh:] the alif in the sing. [written ى] is a sign of the fem. gender; and therefore the word is without tenween. (Mgh.) Yz mentions the sayings, لِى فِى هٰذَا الأَمْرِ دَعْوَى I have, in respect of this thing, [a claim or] a demand, and دَعَاوَى or دَعَاوٍ [claims or] demands, as written in different copies. (Az, Msb.) And لَوْ أُعْطِىَ النَّاسُ بِدَعَاوِيهِمْ [If men were given according to their claims, or demands,] occurs in a trad. (Msb.) ― -b3- See also دِعْوَةٌ.

دُعْوِىٌّ
دُعْوِىٌّ دعوى دعوي is a word used only in negative sentences: (S:) you say, مَا بِالدَّارِ دُعْوِىٌّ There is not in the house any one: (S, K: *) Ks says that it is from دَعَوْتُ, and [properly] means لَيْسَ فِيهَا مَنْ يَدْعُو [there is not in it one who calls, &c.]. (S.)

دُعَآءٌ
دُعَآءٌ دعآء is an inf. n. of 1; (Msb, K;) as also ↓ دَعْوَى: (K:) the former is originally دُعَاوٌ: (S:) [both, used as simple substs., signify A prayer, or supplication, to God:] and the pl. of the former is أَدْعِيَةٌ. (S.) IF says that some of the Arabs, for ↓ دَعْوَةٌ, say ↓ دَعْوَى, with the fem. alif [written ى]. (Msb, TA.) One says, اَللّٰهُمَّ المُسْلِمِينَ ↓ أَشْرِكْنَا فِى دَعْوَى, meaning [O God, make us to share] in the prayer (دُعَآء) of the Muslims. (TA.) And hence, in the Kur [x. 10], فِيهَا سُبْحَانَك اللّٰهُمَّ ↓ دَعْوَاهُمْ [Their prayer in it shall be سبحانك اللّٰهمّ]. (TA.) [دُعَآءٌ followed by لِ signifies An invocation of good, a blessing, or a benediction: followed by عَلَى, an imprecation of evil, a curse, or a malediction.] سُورَهُ الدُّعَآءِ is a title of The first chapter of the Kur-لn. (Bd.) ― -b2- [Hence,] دُعَآءٌ signifies also Adoration, worship, or religious service. (TA.) ― -b3- And i. q. اـِيمَانٌ [i. e. Belief; particularly in God, and in his word and apostles &c.: faith: &c.]: a meaning mentioned by the Expositors of El-Bukhلree. (TA.) ― -b4- [Also A call, or cry; and so ↓ دَعْوَى, as in the Kur vii. 4 (where the latter is explained by Bd as syn. with the former) and xxi. 15.] ― -b5- And [particularly] A calling, or crying, for aid or succour. (TA.)

دَعِىٌّ
دَعِىٌّ دعا دعى دعي ودع One invited to a repast: pl. دُعَوَآءُ; as in the saying عِنْدَهُ دُعَوَآءُ [With him, or at his abode, are guests invited to a repast]. (TA.) ― -b2- One who makes a claim in respect of relationship; (S;) [i. e.] one who claims as his father a person who is not his father; (Az, Mgh, Msb;) [in other words,] one who claims the relationship of a son to a person who is not his father: or one who is claimed as a son by a person who is not his father; (Az, Msb;) an adopted son: (S, K:) pl. أَدْئِيَآءُ, (S,) which is anomalous; (Bd in xxxiii. 4;) occurring in the Kur [in the verse just referred to], where it is said, وَمَاجَعَلَ أَدْئِيَاءَكُمْ أَبْنَآءَكُمْ (S) Nor hath He made your adopted sons to be your sons in reality. (Jel.) ― -b3- And One whose origin, or lineage, or parentage, is suspected; (K, TA;) as also ↓ مَدْعِىٌّ: pl. of the former as in the next preceding sentence. (TA.)

دَعَاوَةٌ
دَعَاوَةٌ دعاوه دعاوة and دِعَاوَةٌ: see دَعْوَى.

دِعَايَةٌ
دِعَايَةٌ دعايه دعاية : see دَعْوَةٌ, in two places.

دَعَّآءٌ
دَعَّآءٌ دعآء One who prays, or supplicates God, or who calls, &c., much, or often. (TA.)

الدَّعَّآءَةُ
الدَّعَّآءَةُ الدعآءه الدعآءة [an epithet in which the quality of a subst. predominates;] The سَبَّابَة [or fore finger]; (K;) i. e. the finger with which one calls [or beckons]. [TA.)

دَاعٍ
دَاعٍ داع داعي [Praying, or supplicating God:] calling, or summoning: (Mgh:) [inviting:] and particularly, [as an epithet in which the quality of a subst. predominates,] one who calls, or summons, or invites, to obey a right or a wrong religion: (TA:) pl. دُعَاةٌ (Mgh, Msb, TA) and دَاعُونَ. (Msb, TA.) [Hence,] دَاعِى اللّٰهِ [God's summoner, or inviter; i. e.] the prophet: (K:) and also, (Msb, K,) or simply الدَّاعِى, (TA,) The مُؤَذِّن [or summoner to prayer]. (Msb, K, TA.) [Hence also, دَاعِى المَنَايَا The summoner of death, lit. of deaths; like طَارِقُ المَنَايَا] ― -b2- See also the next paragraph, in two places. ― -b3- Also A punisher. (TA.)

دَاعِيَةٌ
دَاعِيَةٌ داعي داعيه داعية : see دَعْوَةٌ, in two places: ― -b2- and see also دَعْوَى. ― -b3- دَاعِيَّةٌ اللَّبَنِ The remainder of the milk, (K,) or what is left, of the milk, in the udder, (S, Mgh,) that draws, or attracts, (K,) or in order that it may draw, or attract, (S, Mgh,) what is to come after it; (S, Mgh, K; *) as also اللَّبَنِ ↓ دَاعِى, occurring in a trad., where it is said, دَعْ دَاعِىَ اللَّبَنِ [Leave thou the remainder of the milk, in the udder, that is to draw, or attract, what is to come after it]; (S, Mgh;) i. e. do not exhaust it entirely. (Mgh.) ― -b4- Hence, دَاعِيَةٌ is metaphorically applied to signify (tropical:) A mean, or means; a cause; or a motive; (Har p. 306;) [as also ↓ دَاعٍ, often used in these senses in the present day;] and so, in an intensive sense, ↓ مَدْعَاةٌ [properly signifying a cause of drawing, attracting, or inducing, &c., originally مَدْعَوَةٌ, being a noun of the same class as مَبْخَلَةٌ and مَجْبَنَةٌ]: (Idem p. 86:) [the pl. of the first is دَوَاعٍ.] ― -b5- Also (assumed tropical:) The cry of horsemen in battle; (K;) as being a call to him who will aid, or succour. (TA.) ― -b6- دَوَاعِى الصَّدْرِ (assumed tropical:) The anxiety [or rather anxieties] of the bosom. (Ham p. 509.) ― -b7- دَوَاعِى الدَّهْرِ (tropical:) The vicissitudes of fortune: (K, TA:) sing. دَاعِيَةٌ. (TA.)

أُدْعُوَّةٌ
أُدْعُوَّةٌ ذ : see what next follows.

أُدْعِيَّةٌ
أُدْعِيَّةٌ ذ (S, K) and ↓ أُدْعُوَّةٌ (K) An enigma; a riddle; (S, K; *) like أُحْجِيَّةٌ [and أُحْجُوَّةٌ]; and including such as is in verse, like that quoted above, in the second paragraph of this article. (S.)

مَدْعَاةٌ
مَدْعَاةٌ مدعاه مدعاة : see دَعْوَةٌ, latter part, in three places: ― -b2- and see also دَاعِيَةٌ: [pl. مَدَاعٍ. ― -b3- Hence the saying,] لَهُ مَسَاعٍ وَمَدَاعٍ, i. e. (tropical:) [He possesses means of attaining honour and elevation, and] causes of glorying, or memorable and generous qualities, especially in war. (TA.)

مَدْعُوٌّ
[ مَدْعُوٌّ مدعو مدعي pass. part. n. of 1; as also ↓ مَدْعِىٌّ.]

مَدْعِىٌّ
مَدْعِىٌّ مدعى مدعي مدعيي : see what next precedes: ― -b2- and see also دَعِىٌّ, last sentence.

مُدَّعًى
مُدَّعًى مدعى مدعي مدعيي Claimed property [&c.]: مُدَّعًى بِهِ is nought. (Mgh.) ― -b2- مُدَّعًى عَلَيْهِ One upon whom a claim is made for property [&c.]. (Mgh.) [A defendant in a law-suit.]

مُدَّعٍ
مُدَّعٍ مدع مدعي Claiming property [&c.]; a claimant. (Mgh.) [A plaintiff in a law-suit.]

### Türkçe

١
1 **دَعَوْتُ** ذ ve **دَعَيْتُ** aynı şeye delâlet eder: (Fr, K ve TA, **دعى** maddesinde:) birincisinin muzârîsi **أَدْعُو**’dur, (TA, o maddede,) ikinci şahıs müennes tekil **تَدْعِينَ** ve **تَدْعُوِينَ** ve **تَدٌعُيْنَ**; sonuncusu, **ع**’ın harekesindeki ünlüde bir damme sesine meyil ile [böylece kesre ile damme arasında olacak şekilde]; ve ikinci şahıs müzekker ve müennes çoğul **تَدْعُونَ**: (S, TA:) ikinci fiilin muzârîsi **أَدْعِى**: mastar **دُعَآءٌ**. (TA, **دعى** maddesinde.) **دُعَآءٌ** [genellikle] arama, isteme, sorma yahut talep etme fiilini ifade eder [veya bunu gerektirir]. (KT.) ― -b2- Sen dersin ki, **دَعَا اللّٰهَ**, (K,) birinci şahıs **دَعَوْتُ**, muzârî **أَدْعُو**, (Msb,) mastar **دُعَآءٌ** (Msb, K) ve **دَعْوَى**, (K,) ki bunda ikincisinde elif [yazılışı ى] müennesliği göstermek içindir, [dolayısıyla kelime tenvinsizdir,] (TA,) “Allah’a dua etti, O’na yalvardı yahut O’na alçakgönüllülükle niyazda bulundu,” (Msb, K, TA,) O’nun vermekte olduğu bir hayrı elde etmeyi isteyerek. (Msb, TA.) Ve **دَعَوْتُ اللّٰهَ لَهُ** [Allah’a onun için dua ettim]; ve **عَلَيْهِ** [ona karşı]; mastar **دُعَآءٌ**: (S:) [ve **دَعَوْتُ لَهُ** onun için dua ettim yahut onu hayırla andım; ve **دَعَوْتُ عَلَيْهِ** ona karşı dua ettim yahut ona lânet ettim:] ve **دَعَوْتُ لَهُ بِخَيْرٍ** [onun için hayır diledim]; ve **دَعَوْتُ عَلَيْهِ بِشَرٍّ** [ona şer beddua ettim]. (TA.) ― -b3- **دَعَا بِالكِتَابِ** “yazının yahut kitabın getirilmesini istedi, yahut gerekli gördü, yahut talep etti.” (TA.) Ve **دَعَا أَنْفُهُ الطِّيبَ** “burnu, kokusunu algılayarak, güzel kokuyu istedi.” (TA.) ― -b4- [Bundan dolayı,] **دَعَا بِهِ**, yer içindeki herhangi bir şey hakkında söylendiğinde, “ona ihtiyaç duydu; yahut onu gerekli gördü” demektir: [ve böylece **دَعَا اـِلَيْهِ**: bir duvar hakkında şöyle denir, **دَعَا اـِلَى اـِصْلَاحِهِ** “onun onarılmasına ihtiyaç duydu, yahut onu gerekli gördü:” (**رم** maddesinde 10’a bak:) ve] elbiseleri eskiyip yıpranan kimseye şöyle denir, **قَدْ دَعَتْ ثِيَابُكَ** [“elbiselerin, başkalarını giymene ihtiyaç duyacak hâle geldi;” yahut] “başka elbiseler giymeye muhtaç oldun.” (Aboo-'Adnلn, TA.) [10’a da bak.] ― -b5- **دَعَوْتُهُ**, (S, MA, Mgh, Msb,) ve **دَعَوْتُ بِهِ**, (MA, [ve çokça vâkidir,]) mastar [**دُعَآءٌ** ve] **دَعْوٌ**, (TA, [lâkin birincisi daha yaygındır,]) ayrıca “onu çağırdım, ona seslendim yahut onu davet ettim,” (S, MA, Mgh, Msb,) eş anlamlısı **نَادَيْتُهُ**, (Mgh, Msb,) yahut **الدُّعَآءُ** yakına, **النِّدَآءُ** uzağadır, (Kull s. 184,) ve “gelmesini, öne gelmesini yahut ilerlemesini istedim;” (Msb;) ve ↓ **اِسْتَدْعَيْتُهُ** aynı mânaya gelir, (S, MA,) [yani] “onu kendime çağırdım.” (MA.) Şöyle denir: **دَعَا المُؤَذِّنُ النَّاسَ اـِلَى الصَّلَاةِ** [“**مؤذّن** insanları namaza çağırdı”]. (Msb.) Ve En-Nahdee’nin sözü **كُنَّا نَدْعُو وَنَدَعُ** “bir vakit onları İslâm’a çağırırdık, başka bir vakit bunu yapmayı bırakırdık” demektir. (Mgh.) Ve **دَعَوْتُ النَّاسَ**, (Msb,) mastar **دُعَآءٌ** ve **دَعْوَةٌ**, (S,) yahut ikincisi yalın bir isimdir, (Msb,) ve **مَدْعَاةٌ**, (S, [görünüşe göre orada, birçok başka örneğe uygun olarak, mastar diye zikredilmiştir,]) ayrıca “insanları benimle yemeye, yahut benim yanımda (evimde) yemeye davet ettim” demektir. (Msb.) ― -b6- [Bundan dolayı,] **مَا دَعَاكَ اـِلَى هٰذَا الأَمْرِ** “seni bu işe ne çekti, ne sevk etti, ne yöneltti yahut ne sebep oldu ve ne zorladı yahut ne sürdü?” (TA.) Ve **دَعَانَا غَيْثٌ وَقَعَ بِبَلَدٍ قَدْ أَمْرَعَ**, yani [“otça bol olmuş bir beldede yağan yağmur bizi oraya davet etti,” yahut] “onun otunu aramamıza sebep oldu.” (TA.) Ve **يَدْعُومَا بَعْدَهُ**, (S, Mgh, K, *) yahut **يَدْعُومَا وَرَآءَهُ مِنَ اللَّبَنِ**, (Nh, TA,) [“süt(ün) kendisinden sonra gelecek olanını çeker yahut kendine çeker,”] memede bırakılmış bir miktar süt hakkında söylenir. (S, Nh, Mgh, K, TA.) Ve **دَعَاهُ اـِلَى الأَمِيرِ** “onu emîre (kumandana) gitmeye sürdü yahut itti,” [fakat daha yaygın olarak “onu çağırdı” mânasındadır,] (K, * TA. [TK’de **الى الأَمْرِ** ‘işe, meseleye’ şeklindedir.]) ― -b7- [Yine bundan dolayı,] **الدُّعَآءُ** ayrıca “yardıma çağırma” mânasına gelir: böylece, [Kur’ân ii. 21’de,] **وَادْعُوا شُهَدَآءَكُمْ** “yardımcılarınızı yardıma çağırın” demektir. (TA.) ― -b8- Ve **دَعَا المَيِّتَ** “ölüyü çağırdı; onu överek ve ‘vah filân!’ diyerek;” yahut “ölü için ağıt yaktı, onun için ağladı yahut ölünün kaybına hayıflandı ve onun iyi vasıflarını ve fiillerini saydı; sanki onu çağırıyormuş gibi.” (TA. [5’e de bak.]) ― -b9- Ve **دَعَوْتُهُ زَيْدًا** ve **بِزَيْدٍ** (mecaz:) “ona, yani onu adlandırarak, Zeyd dedim.” (Msb, K, TA.) Ve **دَعَوْتُهُ بِابْنِ زَيْدٍ** (farazî mecaz:) “ona, yani onun Zeyd’in oğlu olduğunu ileri sürerek, ‘Zeyd’in oğlu’ dedim.” (Msb.) ― -b10- **دَعَاهُ اللّٰهُ** (farazî mecaz:) “Allah onu helâk etti:” [sanki onu alıp çağırdı:] buradan **تَدْعُو مَنْ أَدْبَرَ وَتَوَلَّى**, Kur’ân lxx. 17’de, [Cehennem ateşini vasfederek,] (farazî mecaz:) “haktan geri dönmüş ve itaattan yüz çevirmiş olanı helâk edecektir:” yahut bu, (mecaz:) “çekecek ve getirecek, vb.” demektir: yahut Cehennem’in **زَبَانِيَة**’sine [yani azap edicilerine] râcidir: (Bd:) yahut (farazî mecaz:) “onlara nefret edilen fiiller yapacaktır” demektir. (TA.) [Ayrıca] “Allah ona azap etti yahut onu işkenceye uğrattı.” (TA.) Ve **دَعَاهُ اللّٰهُ بِمَكْرُوهٍ** (mecaz:) “Allah ona kötü yahut iğrenç bir hâdiseyi isabet ettirdi.” (ISd, Z, K.) ― -b11- **دَعَا فِى الضَّرْعِ** (mecaz:) “memede, **دَاعِيَة** diye adlandırılan türden bir miktar süt bıraktı.” (M, K, TA.) IAth’a göre **دَاعِيَةٌ**, **عَاقِبَةٌ** ve **عَافِيَةٌ** gibi bir mastardır. (TA.)
**مُدَاعَاةٌ**

3 **مُدَاعَاةٌ** **دعيميص** şu mânaya gelir (mecazen): Bir kimseye bir bilmece yahut bilmeceler teklif etmek; yahut bunu yapmada bir başkasıyla çekişmek; eşi **مُحَاجَاةٌ**’dır. (S, K, TA.) Şöyle dersin: **دَاعَيْتُهُ** (mecazen) Ona bir bilmece yahut bilmeceler teklif ettim; vb. (TA.) Bir şair der ki,
أُدَاعِيكَ مَا مُسْتَصْحَبَاتٌ مَعَ السُّرَى
حِسَانٌ وَمَا آثَارُهَا بِحِسَانِ
[(farazî mecazen:) Sana bir bilmece teklif ediyorum: Gece yolculuğunda yoldaş edinilen şeyler nedir ki güzel(ler)dir ve izleri güzel değildir?]: mânası: kılıçlar. (S.) ― -b2- Ve: Bir kimseden bir şeyi çokça istemek, bıktıracak derecede; bunun gibi **مُحَاجَاةٌ** da. (K.) ― -b3- **دَاعَيْنَا الحَائِطَ عَلَيْهِمْ** (mecazen): Duvarı onların üzerine, yanlarından [yahut temellerinden] yıktık yahut söktük. (K, * TA.) ― -b4- [Golius, **دَاعَى** için başka mânalar nisbet eder; bunlar için ben bir delil bulmuyorum: yani, “ Convocavit ad Deum propheta, prوco sacer, ” mef’ûl ile peşinden: ve “ Contendit contra alium: Provocavit: pecul. rem vindicans sibi vel arrogans. ”]

**أَدْعَاهُ**
4 **أَدْعَاهُ** ذ [K’nın bazı nüshalarında böyle; diğer nüshalarda aşağıdaki ↓ **اِدَّعَاهُ**; bunlardan birincisini doğru kıraat sayarım;] Onu, babası olmayan birine oğul olarak nesebini iddia eder kıldı [K’nın nüshalarımda **يُدْعَى** yerine aşağıdaki ↓ **يَدَّعِى** okurum; **يَعْتَزِى** ile eş mânalıdır,] . (K.) [SM, aşağıdaki ↓ **اِدَّعَاهُ** okumuş görünüyor; bunun **اِسْتَلْحَقَهُ** ve **اِسْتَلَاطَهُ** gibi olduğunu söyler.]

**التَّدَعِّى**
5 **التَّدَعِّى** **التدعى** **التدعي** [**تَدَعَّتْ**’in mastarı] şu mânaya gelir: Ölü için ağıt yakan bir kadının **تَطْرِيب**’i [yahut şarkı söylemesi; yahut sesi titretmesi yahut trillemesi ve uzatması; yahut sesi uzatıp nağmelendirmesi]. (TA. [Yukarıda **دَعَا المَيِّتَ**’e bak.])

**التَّدَاعِى**
6 **التَّدَاعِى** **التداعى** **التداعي** **تداعي** şu mânaya gelir: Birbirini çağırmak, davet etmek yahut toplamak. (Mgh.) Şöyle dersin: **تَدَاعَوْ لِلْحَرْبِ** [Birbirlerini savaş için çağırdılar, davet ettiler yahut topladılar: buradan da,] (farazî mecazen) savaşa hazırlandılar. (TA.) Ve **تَدَاعَوْا عَلَيْهِ**, (Msb, K,) yahut **عَلَى بَنِى فُلَانٍ**, (T, M,) Bir araya toplandılar, (K,) yahut birbirlerini çağırdılar da bir araya geldiler, (M,) yahut ittifak ettiler ve karşılıklı yardıma birbirlerini çağırdılar, (T, Msb, *) ona karşı, (Msb, K,) yahut falan kimsenin oğullarına karşı. (T, M.) Ve **تَدَاعَى عَلَيْهِ العَدُوُّ مِنْ كُلِّ جَانِبٍ** (farazî mecazen): Düşman her yandan onun üzerine ilerledi. (K, * TA.) ― -b2- [Buradan,] **تَدَاعَتِ السَّحَابَةُ بِالبَرْقِ وَالرَّعْدِ مِنْ كُلِّ جَانِبٍ** (farazî mecazen): Bulut her taraftan şimşek çaktı ve gök gürledi. (TA.) Ve **تَدَاعَى البُنْيَانُ**, (Mgh, Msb,) yahut **البِنَآءُ**, (TA,) (mecazen): Bina yanlarından çatladı, (Msb,) yahut çokça kırık hâle geldi, (TA,) ve yıkılıp harap olmaya düşeceğini haber verdi: (Msb, TA:) yahut birkaç yerde çatladı, düşmeden; bunun gibi, **تَدَاعَتِ الحِيطَانُ**, (Mgh,) duvarlar birkaç yerde çatladı, düşmeden: (Mgh, K: *) ve **تَدَاعَتِ الحِيطَانُ لِلْخَرَابِ** duvarlar derece derece harap olup yıkıldı; eşi **تَهَادَمَت**: (S:) [lâkin Mtr der ki,] **تَدَاعَتْ اـِلَى الخَرَابِ** avamî bir ibaredir; [sahih] Arapça değildir. (Mgh.) Ve bir kum tepeciği hakkında **تداعى** denir: (farazî mecazen) alt kısmında oynatılıp yahut sarsılınca dökülüp aktı. (Msb.) Ve [buradan,] **تَدَاعَتْ اـِبِلُ بَنِى فُلَانٍ** (mecazen) (mecazen): Falan kimsenin develeri zayıflıktan kırık hâle geldi. (TA.) ― -b3- **تَدَاعَوْ بِالأَلْقَابِ** Birbirlerine lakaplarla yahut takma adlarla seslendiler. (Msb.) ― -b4- **التَّدَاعِى** ayrıca (farazî mecazen) şu mânaya gelir: Birbirini bir bilmece yahut bilmecelerle denemek; yahut bir bilmece yahut bilmeceler teklif etmede birbirleriyle çekişmek; eşi **التَّحَاجِى**. (TA, md. حجو.) Şöyle dersin: **بَيْنَهُمْ أُدْعِيَّةٌ يَتَدَاعُوْنَ بِهَا** (farazî mecazen) [Aralarında, onunla birbirlerini denedikleri; yahut onu teklif ederek birbirleriyle çekiştikleri bir bilmece vardır]. (S, K. *) ― -b5- **يَتَدَاعَوْنَ فَصْلَ الخِطَابِ** (farazî mecazen): Sözün iffet ilmi ve belâgat hakkında konuşmada birbirleriyle yarışırlar, [sanki her biri ötekilere meydan okur gibi]. (Har s. 446.) ― -b6- İki yerde ayrıca 8’e de bak. -A2- [Ayrıca geçişli olarak kullanılır:] şöyle dersin: **تَدَاعَوُا القَوْمَ** Onlar [hep birlikte] kavmi çağırdılar. (Mgh, md. نقض. [O maddede 6’ya bak.])

**اندعى**
7 **اندعى** **اندعى** **اندعي** **أَجَابَ** ile aynı mânadadır. (K.) Akh, Araplardan birini yahut birkaçını şöyle derken işitti: **لَوْدَعَوْنَا لَانْدَعَيْنَا**, mânası **لَأَجُبْنَا** [yani: Bizi çağırsalardı, vb., elbette cevap verirdik yahut karşılık verirdik yahut kabul ederdik yahut razı olurduk]. (S.)

**اِدَّعَى**

8 **اِدَّعَى**: Bir şeyi, gerçekten de olsa yalan olarak da olsa, kendisinin olduğunu, yahut kendisine ait bulunduğunu, yahut kendisine borçlu olunduğunu ileri sürdü: (K, TA:) bir şeyi iddia etti; ona hak iddia etti; yahut onu kendisi için talep etti: ve bir şeyi arzuladı; yahut onu diledi. (Msb.) Ve **اِدَّعَوُا الشَّىْءَ** ve **تَدَاعَوُا** ↓ **الشىء** aynı mânaya gelir [yani: Onlar o şeyi, her biri kendisi için, iddia ettiler]. (Mgh.) Şöyle dersin: **اِدَّعَيْتُ عَلَى فُلَانٍ كَذَا** [Ben, falan kimse üzerine şu şeyi hak iddia ettiğimi ileri sürdüm; falan kimseye karşı şu şey için dava açtım; yahut falan kimseden şu şeyi talep ettim]. (S.) Ve **اِدَّعَى زَيْدٌ عَلَى عَمْرو مَالًا** [Zeyd, ‘Amr üzerine mal için hak iddia ettiğini ileri sürdü; yahut ‘Amr’a karşı dava açtı vb.]. (Mgh.) Ve **اِدَّعَيْتَ عَلَىَّ مَا لَمْ أَفْعَلْ** [Sen, benim yapmadığım şeyi bana karşı ileri sürdün; yahut bana isnat ettin; yahut beni onunla suçladın]. (S ve K, **شرب** maddesinde; ve S, **اكل** maddesinde.) Kur’ân’da [lxvii. 27] **هٰذَا الَّذِى كُنْتُمْ بِهِ تَدَّعُونَ**, şu mânaya gelir: Bu, sebebiyle boş ve yalan şeyler ileri sürmekte olduğunuz şeydir: yahut, inkâr etmekte olduğunuz, yahut inanmayıp küfrettiğiniz şeydir: yahut, Fr’ye göre, burada bu fiil **تَدْعُونَ** mânasında kullanılabilir; ve mânası şu olabilir: Bu, acele gelmesini arzuladığınız ve Kur’ân’da [viii. 32] “Ey Allah, eğer bu Senin katından hak ise, üzerimize gökten taş yağdır, yahut bize [başka] acı bir azap getir” sözleriyle Allah’a dua ettiğiniz şeydir: **الدُّعَآءُ**’dan olabilir: ve **الدَّعْوَى**’dan olabilir: (TA:) [yani] mânası: Bu, talep etmekte olduğunuz ve acele gelmesini arzuladığınız şeydir; **الدُّعَآءُ**’dan: yahut, diriltilme olmayacağını ileri sürmekte olduğunuz şeydir; **الدَّعْوَى**’dan. (Bd.) Ve Kur’ân’da [xxxvi. 57] **وَلَهُمْ مَا يَدَّعُونَ**, şu mânada açıklanır: Ve onlar için, arzuladıkları yahut diledikleri şey vardır; ki bu, **الدُّعَآءُ** mânasına irca olunur. (TA.) ― -b2- Şöyle de dersin: **اِدَّعَى غَيْرَ أَبِيهِ** [Kendi babası olmayan birinin kendisine babalık nisbetini ileri sürdü; yahut kendi babası olmayan birini babası olarak iddia etti]. (T, Mgh, Msb.) Ve **يَدَّعِى اـِلَى غَيْرِ أَبِيهِ** [Kendi babası olmayan birine oğulluk nisbetini ileri sürer; yahut oğulluk nisbetini iddia eder]. (T, Msb. 4’e bak, üç yerde.) Ve **يَدَّعِيهِ غَيْرُ أَبِيهِ** [Kendi babası olmayan biri, onu oğlu olmak üzere ileri sürer; yahut onu oğlu olarak iddia eder]. (T, Msb.) Savaşta **الاِدِّعَآءُ**, kişinin nesebini ileri sürmesi mânasınadır; eş anlamlısı **الاِعْتِزَآءُ**; (S, TA;) ve bunun gibi ↓ **التَّدَاعِى**; (TA;) yani “Ben falanım, falanın oğluyum” demektir. (S.) Ve [bundan dolayı] bazen Haber verme, yahut bildirme mânasını da içerir; bu sebeple mef’ûlüne **بِ** getirilebilir; öyle ki şöyle denir: **فُلَانٌ يَدَّعِى بِكَرَمِ فِعَالِهِ**, yani: Falan kimse, fiillerinin cömertliğini haber verir. (Msb.)

10 **اـِسْتَدْعَوَ**: 1’e bak, paragrafın ortasına yakın. ― -b2- [Bundan dolayı] **استدعى** ayrıca şu mânaya gelir: Bir şeyi çağırdı; talep etti; gerekli kıldı; yahut davet etti. **دَعَابِهِ**’ye de bak.

**دَعْوَةٌ**

**دَعْوَةٌ** دع دعا دعوه دعوة ودع [bir-kerelik mastar ismi olarak] bir tek defa veya fiil (S, Msb) [dua ve beddua bakımından; S’de işaret edildiği üzere, TA’da da, fakat daha az açık olarak]. **دُعَآءٌ**’a bak. ― -b2- [Yine, bu mânâda, bir çağrı.] Şöyle dersin: هُوَمِنِّى **دَعْوَةُ الرَّجُلَ** (K, TA) ve **الكَلْبِ**, ve **دَعْوَةَ الرَّجُلِ** ve **الكَلْبِ**; birinci durumda **دعوة** yalın bir isim olarak kullanılmıştır, ikinci durumda ise zarf ismi olarak, (TA,) mânâsı: قَدْرُ مَا بَيْنِى وَبَيْنَهُ ذَاكَ [yani: O, yahut o şey, benden, adamın ve köpeğin çağrısı mesafesi kadar uzaktır]. (K, TA.) Ve لَهُمُ **الدَّعْوَةُ** عَلَى غَيْرِهِمْ: Çağrı, onların lehinedir, onların diğerlerinden önce: (K, TA: [CK’deki يَبْدَأُ, يُبْدَأُ yerine bir hatadır:]) T ve Nh’ye göre, hediyeler yahut ücret yahut maaş hususunda. (TA.) ― -b3- Namaza çağrı: buradan, bir rivayette, **الدَّعُوَةُ فِى الحَبَشَةِ** [mânâsı: Namaza çağırma görevi Habeşliler arasındadır]; (JM, TA;) Peygamber tarafından, müezzini Bilلl’i tercih babında söylenmiştir. (JM.) ― -b4- İslâm’a bir çağrı yahut davet. (Mgh.) Şöyle dersin: أَدْعُوكَ بِ**دَعْوَةِ الاـِسْلَامِ** ve السلام ↓ **دِعَايَةِ** ve الاسلام ↓ **دَاعِيَةِ**; mânâsı: Seni, bâtıl din ehlinin kendisiyle çağrıldığı iman ikrarı ile çağırıyorum yahut davet ediyorum: **دَاعِيَةٌ**, **دَعْوَةٌ** ile eşanlamlı bir mastar ismidir; **عَافِيَةٌ** ve **عَاقِبَةٌ** gibi: (JM:) **دَعْوَةُ الاـِسْلَامِ** ve ↓ **دَعايَتُهُ** ve ↓ **دَاعِيَتُهُ** aynı mânâya delâlet eder: ve **دَعْوَةُ الحَقِّ** [aynı şekilde] Allah’tan başka ilâh olmadığına dair ikrar mânâsınadır. (TA.) ― -b5- Yemeğe davet, (S, M, Msb, K, TA,) ve içeceğe; yahut Lh’ye göre, özellikle düğün yahut benzeri münasebetle olan bir sofra, ziyafet, yahut şölen: (TA:) Arapların çoğu bunu böyle telaffuz eder; yalnız Er-Rabلb’dan ‘Adee, bu mânâda onu ↓ **دِعْوَةٌ** diye telaffuz eder: (A ‘Obeyd, S, M, Msb:) bu mânâda bir mastar ismidir, (S,) yahut yalın bir isimdir: (Msb:) ve ↓ **دُعْوَةٌ** aynı mânâya delâlet eder; (K;) yahut bazılarına göre, bunun, Ktr’den rivayetle verildiği söylenen bu şeklin, bir hata olduğu söylenir: (TA:) ve ↓ **مَدْعَاةٌ** da [görünüşe göre bir mastar ismi] aynı mânâyı ifade eder. (S, Msb, K.) Şöyle dersin: كُنَّافِى **دَعْوَةِ** فُلَانٍ ve ↓ **مَدْعَاتِهِ**; mânâsı: [Biz,] falanın yemeğe davetine ( **دُعَآء** [1’e bak]) dâhil idik: (S, Msb: [fakat ikincisinde, كُنَّا yerine نَحْنُ vardır:]) [yahut biz falanın sofrasında, ziyafetinde, şöleninde idik; zira] [yine] şöyle dersin: دَعَاهُ اـِلَى **الدَّعْوَةِ** ve ↓ الى **المَدْعَاةِ** [Onu sofraya, ziyafete, şölene davet etti: ve bu mânâda **دَعْوَة** günümüzde yaygın olarak kullanılır]. (MA.) ― -b6- **دِعْوَةٌ**’a da bak: ― -b7- ve **دَعْوَى**’ya. ― -b8- Ayrıca i. q. **حَلِفٌ** yahut **حَلْفٌ** (K’nın farklı nüshalarına göre) [her ikisi de yardım veya destek için ittifak mânâsında]: (K, TA:) [buradan] şöyle denir: **دَعْوَةٌ** فُلَانٍ فِى بَنِى فُلَانٍ [mânâsı: Falanın ittifakı, falanoğulları iledir]. (TA.)

**دُعْوَةٌ**
**دُعْوَةٌ** دع دعا دعوه دعوة ودع : bir önceki paragrafın hemen sonrasına bak.

**دِعْوَةٌ**
**دِعْوَةٌ** دع دعا دعوه دعوة ودع nesep bakımından akrabalıkla ilgilidir, (S, Msb,) ↓ **دَعْوَى** yahut **دَعْوَى فِى النَّسَبِ** gibi; (S;) mânâsı: nesep bakımından bir iddia; (K;) [yani] bir kimsenin, babası olmayan bir kişiyi babası diye iddia etmesi; (Az, Mgh, Msb;) [başka bir ifadeyle] bir kimsenin, babası olmayan bir kişiye oğulluk nisbetini iddia etmesi: yahut bir kimsenin, babası olmayan bir kişi tarafından oğul diye iddia edilmesi: (Az, Msb:) Arapların çoğu bunu böyle telaffuz eder; yalnız Er-Rabلb’dan ‘Adee, bu mânâda onu ↓ **دَعْوَةٌ** diye telaffuz eder. (S, Msb.) **دَعْوَى**’ya da bak. ― -b2- Ayrıca hısımlık yahut akrabalık ve kardeşlik: şu sözde olduğu gibi, لِى فِىالقَوْمِ **دِعْوَةٌ** [Benim, kavim içinde yahut erkekler topluluğu arasında, hısımlık yahut akrabalık ve kardeşlik (bağı) vardır]. (Ks, Msb.) ― -b3- **دَعْوَةٌ**’a da bak.

**دَعْوَى**
**دَعْوَى** دعوى دعوي : beş yerde **دُعَآءٌ**’a bak. ― -b2- Ayrıca 8’den bir isimdir; (S, M, Mgh, Msb, TA;) K’da düşürülmüştür, hâlbuki güneşten daha meşhurdur; (TA;) ve bunun gibi ↓ **دَعَاوَةٌ** (M, Msb, K) ve ↓ **دِعَاوَةٌ** ve ↓ **دِعْوَةٌ**, (M, K,) genel telaffuza göre, (M, TA,) ve ↓ **دَعْوَةٌ**, (M, K,) Er-Rabلb’dan ‘Adee’nin telaffuzuna göre, (M, TA,) ve ↓ **دَاعِيَةٌ**; (TA, orada **دَعْوَى** ile eşanlamlı olduğu söylenir;) [mânâsı: bir şeyin bir kimseye ait olduğunu yahut ona borçlu olunduğunu ileri sürme; bir iddia; S ve Mgh ve K vb.’de işaret edildiği üzere;] bir talep; bir dava; (Yz, Az, Msb;) doğru olsun yanlış olsun: (Mgh, K, TA:) **دَعْوَى**’nın çoğulu **دَعَاوٍ** ve **دَعَاوَى**’dır; bunlardan birincisi, IJ’nin dediği üzere asıl şekil olduğundan, bazılarına göre daha tercihe şayandır; fakat bazıları ikincisinin daha tercihe şayan olduğunu söyler: (Msb:) [Mgh’de yalnız ikincisi zikredilmiştir:] tekildeki elif [ى diye yazılan] dişillik alâmetidir; bu sebeple kelime tenvinsizdir. (Mgh.) Yz, لِى فِى هٰذَا الأَمْرِ **دَعْوَى** “Bu iş hakkında benim [bir iddiam yahut] bir talebim vardır” ve **دَعَاوَى** yahut **دَعَاوٍ** “[iddialar yahut] talepler” sözlerini, farklı nüshalarda yazıldığı üzere, zikreder. (Az, Msb.) Ve لَوْ أُعْطِىَ النَّاسُ بِ**دَعَاوِيهِمْ** [Eğer insanlara iddialarına yahut taleplerine göre verilseydi,] bir rivayette vârid olmuştur. (Msb.) ― -b3- **دِعْوَةٌ**’ya da bak.

**دُعْوِىٌّ**
**دُعْوِىٌّ** دعوى دعوي yalnız olumsuz cümlelerde kullanılan bir kelimedir: (S:) şöyle dersin: مَا بِالدَّارِ **دُعْوِىٌّ** “Evde hiç kimse yoktur”: (S, K: *) Ks, bunun **دَعَوْتُ**’tan olduğunu söyler ve [aslında] şu mânâya geldiğini (S) [söyler]: لَيْسَ فِيهَا مَنْ يَدْعُو [içinde çağıran vb. kimse yoktur].

**دُعَآءٌ**

**دُعَآءٌ** **دعآء**: 1’in mastar ismidir; (Msb, K;) yine ↓ **دَعْوَى** da böyledir: (K:) birincisi aslında **دُعَاوٌ**’dur: (S:) [ikisi de, yalın isimler olarak kullanıldıklarında, Allah’a bir dua, yahut niyaz mânâsına gelir:] ve birincinin çoğulu **أَدْعِيَةٌ**’dir. (S.) IF der ki Arapların bazısı, ↓ **دَعْوَةٌ** yerine ↓ **دَعْوَى** der; müennes elif ile [ى yazılan]. (Msb, TA.) Şöyle denir: اَللّٰهُمَّ المُسْلِمِينَ ↓ **أَشْرِكْنَا فِى دَعْوَى**, mânâsı: Müslümanların duasına (**دُعَآء**) [ey Allah, bizi ortak kıl]. (TA.) Ve bundan dolayı, Kur’ân’da [x. 10], فِيهَا سُبْحَانَك اللّٰهُمَّ ↓ **دَعْوَاهُمْ** [Onların oradaki duası “سُبْحَانَك اللّٰهُمَّ” olacaktır]. (TA.) [**دُعَآءٌ**’nun ardından **لِ** gelmesi, hayır duası, bereket, yahut hayır temennisi mânâsınadır: ardından **عَلَى** gelmesi, şer bedduası, lânet, yahut kötü dua mânâsınadır.] **سُورَهُ الدُّعَآءِ** Kur’ân’ın birinci sûresinin bir adıdır. (Bd.) ― -b2- [Bundan dolayı,] **دُعَآءٌ** ayrıca ibadet, kulluk, yahut dinî hizmet mânâsına da gelir. (TA.) ― -b3- Ve **اـِيمَانٌ** ile eş mânâlıdır [yani: iman; özellikle Allah’a ve O’nun sözüne ve elçilerine vb. inanma: inanç: vb.]: El-Bukhلree şârihlerinin zikrettiği bir mânâdır. (TA.) ― -b4- [Ayrıca bir çağırma yahut haykırma; ve böylece ↓ **دَعْوَى** da; Kur’ân vii. 4’te olduğu gibi (orada ikincisi Bd tarafından birincinin eş anlamlısı diye açıklanmıştır) ve xxi. 15’te.] ― -b5- Ve [özellikle] yardım yahut imdat için çağırma yahut haykırma. (TA.)

**دَعِىٌّ**
**دَعِىٌّ** **دعا دعى دعي ودع**: bir ziyafete davet edilmiş kimse: çoğulu **دُعَوَآءُ**; şu sözde olduğu gibi: عِنْدَهُ **دُعَوَآءُ** [Onun yanında, yahut konağında, ziyafete davetli misafirler vardır]. (TA.) ― -b2- Nesep bakımından iddiada bulunan kimse; (S;) [yani] babası olmayan bir kimseyi babası diye iddia eden kimse; (Az, Mgh, Msb;) [başka bir ifadeyle] babası olmayan bir kimseye oğulluk nisbetini iddia eden kimse: yahut babası olmayan bir kimse tarafından oğul diye iddia edilen kimse; (Az, Msb;) evlât edinilmiş oğul: (S, K:) çoğulu **أَدْئِيَآءُ**’dur, (S,) ki bu şâzdır; (Bd, xxxiii. 4’te;) Kur’ân’da [az önce işaret edilen âyette] vârid olmuştur; orada şöyle denir: وَمَاجَعَلَ **أَدْئِيَاءَكُمْ** أَبْنَآءَكُمْ (S) “Ve O, evlât edindiklerinizi hakikatte oğullarınız kılmadı.” (Jel.) ― -b3- Ve aslı, yahut soyu, yahut ebeveyni şüpheli olan kimse; (K, TA;) yine ↓ **مَدْعِىٌّ** de böyledir: birincinin çoğulu, bir önceki cümlede olduğu gibidir. (TA.)

**دَعَاوَةٌ**
**دَعَاوَةٌ** **دعاوه** **دعاوة** ve **دِعَاوَةٌ**: **دَعْوَى**’ya bak.

**دِعَايَةٌ**
**دِعَايَةٌ** **دعايه** **دعاية**: iki yerde **دَعْوَةٌ**’ye bak.

**دَعَّآءٌ**
**دَعَّآءٌ** **دعآء**: Allah’a çokça yahut sıkça dua eden, niyaz eden; yahut çokça çağıran, vb. (TA.)

**الدَّعَّآءَةُ**
**الدَّعَّآءَةُ** **الدعآءه** **الدعآءة** [isim niteliğinin baskın olduğu bir sıfat;] **سَبَّابَة** [yahut işaret parmağı]; (K;) yani onunla çağırılan [yahut işaret edilen] parmak. [TA.)

**دَاعٍ**
**دَاعٍ** **داع داعي**: [Allah’a dua eden, niyaz eden:] çağıran, davet eden: (Mgh:) [davet eden:] ve özellikle, [isim niteliğinin baskın olduğu bir sıfat olarak,] hak yahut bâtıl bir dine itaat etmeye çağıran, davet eden kimse: (TA:) çoğulu **دُعَاةٌ** (Mgh, Msb, TA) ve **دَاعُونَ**’dur. (Msb, TA.) [Bundan dolayı,] **دَاعِى اللّٰهِ** [Allah’ın davetçisi; yani] peygamber: (K:) ve ayrıca, (Msb, K,) yahut sadece **الدَّاعِى**, (TA,) **مُؤَذِّن** [yahut namaza çağıran]. (Msb, K, TA.) [Bundan dolayı ayrıca, **دَاعِى المَنَايَا** ölümün davetçisi; lafzen ölümlerin; **طَارِقُ المَنَايَا** gibi.] ― -b2- İki yerde, bir sonraki paragrafa da bak. ― -b3- Ayrıca cezalandıran. (TA.)

**دَاعِيَةٌ**
**دَاعِيَةٌ** **داعي داعيه داعية**: iki yerde **دَعْوَةٌ**’ye bak: ― -b2- ve ayrıca **دَعْوَى**’ya da bak. ― -b3- **دَاعِيَّةٌ اللَّبَنِ**: sütün kalanı; (K;) yahut memede sütün geriye kalan kısmı; (S, Mgh,) kendisinden sonra gelecek olanı çekmesi yahut cezbetmesi için; (K,) yahut çekmesi yahut cezbetmesi maksadıyla; (S, Mgh,) (S, Mgh, K; *) yine اللَّبَنِ ↓ **دَاعِى** da böyledir; bir rivayette vârid olmuştur; orada şöyle denir: دَعْ **دَاعِىَ اللَّبَنِ** [Sütün, memede kalan ve kendisinden sonra gelecek olanı çekip cezbeden kısmını bırak]; (S, Mgh;) yani onu bütünüyle tüketme. (Mgh.) ― -b4- Bundan dolayı, **دَاعِيَةٌ** mecazen şu mânâda kullanılır (mecazî:) bir vasıta; bir sebep; yahut bir saik; (Har s. 306;) [yine ↓ **دَاعٍ** da bu mânâlarda, günümüzde sıkça kullanılır;] ve böylece, şiddetli mânâda, ↓ **مَدْعَاةٌ** [aslında çekmenin, cezbetmenin, sevk etmenin vb. sebebi mânâsına gelir; aslı **مَدْعَوَةٌ** olup **مَبْخَلَةٌ** ve **مَجْبَنَةٌ** ile aynı sınıftan bir isimdir]: (Idem s. 86:) [birincinin çoğulu **دَوَاعٍ**’dir.] ― -b5- Ayrıca (farz edilen mecaz:) savaşta süvarilerin haykırışı; (K;) yardım edecek yahut imdat edecek olana bir çağrı olması itibarıyla. (TA.) ― -b6- **دَوَاعِى الصَّدْرِ** (farz edilen mecaz:) göğsün kaygısı [daha doğrusu kaygıları]. (Ham s. 509.) ― -b7- **دَوَاعِى الدَّهْرِ** (mecaz:) talihin dönüp dolaşmaları: (K, TA:) tekili **دَاعِيَةٌ**’dir. (TA.)

**أُدْعُوَّةٌ**
**أُدْعُوَّةٌ** **ذ**: bir sonraki şeye bak.

**أُدْعِيَّةٌ**
**أُدْعِيَّةٌ** **ذ** (S, K) ve ↓ **أُدْعُوَّةٌ** (K): bir bilmece; bir muamma; (S, K; *) **أُحْجِيَّةٌ** [ve **أُحْجُوَّةٌ**] gibi; ve şiir halinde olanı da kapsar; bu maddenin ikinci paragrafında yukarıda nakledilen gibi. (S.)

**مَدْعَاةٌ**
**مَدْعَاةٌ** **مدعاه** **مدعاة**: son kısmında, üç yerde **دَعْوَةٌ**’ye bak: ― -b2- ve ayrıca **دَاعِيَةٌ**’ye de bak: [çoğulu **مَدَاعٍ**. ― -b3- Bundan dolayı şu söz:] لَهُ مَسَاعٍ وَمَدَاعٍ, yani (mecaz:) [şeref ve yüceliğe erişme vasıtalarına, ve] övünme sebeplerine, yahut hatırlanmaya değer ve cömert niteliklere, özellikle savaşta. (TA.)

**مَدْعُوٌّ**
[ **مَدْعُوٌّ** **مدعو** **مدعي**: 1’in edilgen ism-i fâilidir; yine ↓ **مَدْعِىٌّ** de böyledir.]

**مَدْعِىٌّ**
**مَدْعِىٌّ** **مدعى** **مدعي** **مدعيي**: bir öncekinin ardından gelene bak: ― -b2- ve ayrıca **دَعِىٌّ**’ye, son cümleye bak.

**مُدَّعًى**

مُدَّعًى مدعى مدعي مدعيي: İddia olunan mülk [&c.]; **مُدَّعًى بِهِ**: “hiçbir şey”dir. (Mgh.) ― -b2- **مُدَّعًى عَلَيْهِ**: üzerine mülk [&c.] hakkında bir iddia yapılan kimse. (Mgh.) [Bir dava içinde davalı.]

**مُدَّعٍ**
**مُدَّعٍ** مدع مدعي: Mülk [&c.] iddia eden; bir iddiacı. (Mgh.) [Bir dava içinde davacı.]
