# دغص (د-غ-ص) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%BA%D8%B5
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AF%D8%BA%D8%B5

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: د - غ - ص
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 9 sözlük

## Sözlükler (9)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%BA%D8%B5/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الغين والصاد والدال معهما

ص د غ، د غ ص يستعملان فقط صدغ: الصَّداغُ: سمةٌ في الصُّدْغِ، ما بين لحاظ العين إلى أصل الأذنِ.
والصَّديغُ: الضعيف من الرجال.
يقال: ما يَصْدَغُ نملةً من ضعفهِ.
والصَّديغُ: الولدُ إلى سبعةِ أيام، والتين لغةٌ.
والمِصْدَغَةُ لغة في المزدغة، تتوسد تحت الصُّدْغِ.
دغص: الداغِصةُ عَظْمٌ يَديصُ ويموج فوق رَضْف الركبة.

##### Türkçe

باب **الغين** و**الصاد** و**الدال** معهما

**ص د غ**، **د غ ص** yalnızca kullanılır: **صدغ**: **الصَّداغُ**: **الصُّدْغِ**de bir alâmettir; gözün bakış köşesi ile kulağın kökü arasıdır.
Ve **الصَّديغُ**: erkeklerden zayıf olan.
Denilir: Zayıflığından bir karıncayı bile **يَصْدَغُ** etmez.
Ve **الصَّديغُ**: yedi güne kadar olan çocuk; ve incir bir dildir.
Ve **المِصْدَغَةُ** **المزدغة**da bir dildir; **الصُّدْغِ** altına yastık edinilir.

**دغص**: **الداغِصةُ**: diz kapağının **رَضْف**i üstünde **يَديصُ** ve dalgalanır bir kemiktir.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%BA%D8%B5/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

دَغِصَتِ الإبلُ تَدْغَصُ دَغَصاً إذا امتلأت بطونُها من الكلأ حتَّى منعها ذلك أن تَجْتَرَّ. وهي تَدْغَصُ بالصِلِّيانِ من بين الكلأ. والداغِصَةُ: العظمُ المدوَّرُ الذي يتحرَّك على رأس الرُكبة.

##### Türkçe

**دَغِصَتِ** develer **تَدْغَصُ** **دَغَصاً**: karınları ottan dolup da bunun onları **تَجْتَرَّ** (geviş getirmekten) alıkoymasına kadar (bu hâl) olduğunda.

Ve o, otların arasından **بالصِلِّيانِ** ile **تَدْغَصُ**.

Ve **الداغِصَةُ**: dizin başı üzerinde hareket eden yuvarlatılmış kemik.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%BA%D8%B5/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

غ ص د
صدغ ، دغص
استعمل من وجوهه : صدغ دغص .
صدغ : قال الليثُ : الصُّدْغان : ما بين لِحاظَي العينين إلى أصل الأُذن .
وقال أبو زيد : الصُّدْغانِ : هما موصلُ ما بين اللحية والرأس إلى أسفل من القرنين ، وفيه الدوارة الواوُ ثقيلة والدالُ مرفوعة ، وهي التي في وسط الرأس ندعوها الدائرةَ ، وإليها ينتهي فرق الرأْس ، والقرنان : حرْفَا جانبي الرَّأْسِ .
وقال أبو حاتم : قال بعضهم : الأَصْدَغان عرقان تحت الصُّدْغين .
قال : وقال الأصمعي : هما يضربان من كلِّ أحد في الدنيا أبداً ولا واحدَ لهما يعرف كما قالوا : المذْرَوان لناحيتي الرّأْسِ ، ولا يقال مِذْرَى لِلْواحِدِ .
وقال الليث : الْمِصْدَغَةُ والمزْدغة مرفقةٌ تتوسد تحت الصُّدْغ .
أبو عبيد عن الأحمر قال : الصَّدِيغ بالغين الضعيفُ ، يقال : ما يصدَغ نملةً من ضعفه أي : ما يقتل نملة .
شمر عن ابن الأعرابي : ما صَدَغَكَ عن هذا الأمر أي ما صرفك وردك .
قلت : روى أصحاب أبي عبيد عنه هذا الحرف بالعين والصوابُ الغينُ كما قال ابن الأعرابي .
وقال الكسائي : صَدَغْتُ فلاناً أَصْدَغُهُ إذا حاذيت صُدغك بصدغهِ والصُّدَاغُ سمة في الصُّدْغ طولاً .
وقال الليث : الصَّدِيغُ الوليد قبل استتمامه سبعة أيام لأنه لا يشتدُّ صُدْغه إلا إلى تمام السبعة .
وقال ابن شميل : بعير مَصْدوغٌ وإبلٌ مُصَدَّغَةٌ إذا وسمت بالصُّدَاغ .
ابن السكيت : يقال لِلْفَرس أو البعير إذا مر منفلتاً يعدو فأُتبع ليردَّ : اتبع فلان البعير فما ثناه وما صَدَغَهُ : أي ما ردَّه .
دغص : قال الليث : الدَّاغِصَة عظمٌ يديصُ ويموجُ فوق رَضْفِ الركبة ، وفي ( النوادر ) : دَغِصَتَ الدابة وبدِعت إذا سمنت غاية السمن ، يقال للرجل إذا سمن واكتنز لحمه : سمن كأنه داغصةٌ .
الحراني عن ابن السكيت : دغِصَتِ الإبل تدغَصُ دَغَصاً وذلك إذا استكثرت من الصِّلِّيان فالتوى في حيازيمها وغلاصمها وغصَّت به فلا تمضي ، وإبل دغاصَى ولَبادَى إذا فعلت ذلك .

##### Türkçe

غ ص د
**صدغ** ، **دغص**

Şu vecihlerinden kullanılmıştır: **صدغ دغص** .

**صدغ** : Leys dedi: **الصُّدْغان**: iki gözün dış köşeleri arasından kulağın köküne kadar olan şeydir.

Ebû Zeyd dedi: **الصُّدْغانِ**: sakal ile baş arasından, iki **القرنين**’den aşağıya kadar olanın arasını birleştiren yerdir; onda **الدوارة** vardır; **الواو** ağırdır ve **الدال** merfûdur; o, başın ortasında olan şeydir, ona **الدائرةَ** deriz; başın ayrımı ona varır; **القرنان**: başın iki yanının kenarıdır.

Ebû Hâtim dedi: Bazıları dedi: **الأَصْدَغان** iki damardır; **الصُّدْغين**’in altındadır.

Dedi: Asmaî dedi: İkisi, dünyada her bir kimseden daima vurulur; ikisinin tekili bilinmez; onların “başın iki yanına” **المذْرَوان** dedikleri gibi; tekil için **مِذْرَى** denilmez.

Leys dedi: **الْمِصْدَغَةُ** ve **المزْدغة** bir yastıktır; **الصُّدْغ**’un altında yastık edinilir.

Ebû Ubeyd, el-Ahmer’den: Dedi: **الصَّدِيغ** (غ ile) zayıftır; denir ki: “Zayıflığından bir karıncayı **يصدَغ** etmez”; yani: bir karıncayı öldürmez.

Şemmer, İbnü’l-A‘râbî’den: “Bu işten seni ne **صَدَغَكَ** etti?” yani: seni ne çevirdi ve geri döndürdü.

Dedim: Ebû Ubeyd’in ashabı ondan bu harfi **العين** ile rivayet etti; doğru olan **الغين**’dir; İbnü’l-A‘râbî’nin dediği gibi.

Kisâî dedi: Bir kimseyi **صَدَغْتُ**; onu **أَصْدَغُهُ**: **صُدغ**’unu onun **صدغهِ**’iyle hizaladığın zaman; **الصُّدَاغُ** ise **الصُّدْغ**’da boylamasına bir damgadır.

Leys dedi: **الصَّدِيغُ** yedi günü tamamlamadan önceki yeni doğandır; çünkü onun **صُدْغه**’u ancak yedinin tamamına kadar sertleşmez.

İbn Şümeyl dedi: **مَصْدوغٌ** deve ve **مُصَدَّغَةٌ** develer: **الصُّدَاغ** ile dağlandıkları zaman.

İbnü’s-Sikkît: Denir ki, at veya deve için, çözülmüş hâlde koşarak geçerse ve geri döndürmek için peşine düşülürse: “Falan deveye uydu da onu ne çevirdi ne de onu **صَدَغَهُ** etti”; yani: onu geri döndürmedi.

**دغص** : Leys dedi: **الدَّاغِصَة** diz kapağının **رَضْف**’inin üstünde ezilip dalgalanan bir kemiktir; **( النوادر )**’de: **دَغِصَتَ** binek hayvanı ve **بدِعت**: aşırı şişmanladığı zaman; adam için, şişmanlayıp eti yığıldığı zaman denir: “Şişmanladı; sanki **داغصةٌ** gibidir.”

Harrânî, İbnü’s-Sikkît’ten: **دغِصَتِ الإبل**; **تدغَصُ دَغَصاً**: bu, **الصِّلِّيان**’dan çokça yedikleri zaman olur; o, onların **حيازيم**’lerinde ve **غلاصم**’larında bükülür; onunla boğulurlar da ilerlemezler; ve böyle yaptıkları zaman “**إبل دغاصَى** ve **لَبادَى**” (denir).

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%BA%D8%B5/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الدال والغين وما يثلثهما)
  (دغل)  الدال والغين واللام أصلٌ يدلُّ على التباسٍ والتواءٍ من شيئين يتدَاخلان. من ذلك الدَّغَلُ، وهو الشَّجَر الملتفّ. ومنه الدَّغَل في الشَّيء، وهو الفساد. ويقولون أَدْغَلَ في الأمر، إذا أدْخَلَ فيه ما يخالِفُه.
  (دغم)  الدال والغين والميم أصلان: أحدُهما من باب الألوان، والآخر دخولُ شيءٍ في مَدْخَلٍ ما.
  فالأوَّل الدُّغمة في الخيل: أن يخالِف لونُ الوجه لونَ سائر الجسَد. ولا يكون إلا سَواداً. ومن أمثال العرب: "الذِّئْبُ أدْغَمُ". تفسير ذلك أنَّه أدغَمُ ولَغَ أو لم يَلَغْ. فالدُّغْمة لازمةٌ له، فربَّما قيل قد وَلَغَ وهو جائع. يضرب هذا مثلاً لَمنْ يُغْبَط بما لم ينَلْه. ومن هذا الباب دَغمَهم الحرُّ، إذا غشِيَهم؛ لأنّه يغيِّر الألوان.
  والأصل الآخر: قولُهم أدغَمْتُ اللِّجام في فم الفرس، إذا أدخَلْتَه فيه. ومنه الإدغام في الحُروف. والدَّغْم: كَسْرُ الأنف [إلى([1])] باطنِه هَشْماً.
  (دغر)  الدال والغين والراء أصلٌ واحد، وهو الدَّفْع والتَّقَحُّمُ في الشَّيء، قال رسول الله صلى الله عليه وآله وسلم للنِّساء: "لا تُعذِّبْنَ أولادَكُنَّ بالدَّغْرِ". فالدَّغْر: غَمْزُ الحَلْق من العُذْرة([2])، والعُذْرة: داءٌ يَهِيج في الحَلْق من الدَّم، ويقال هُوَ مَعْذُور. قال جرير:
غَمَزَ ابنُ مُرَّة يا فَرزْدَقُ كَيْنَها *** غَمَزَ الطّبيبِ نغَانِغَ المَعذُورِ([3])  ودَغَرْت القومَ، إذا دخَلْتَ عليهم. وكلامٌ لهم، يقولون: "دَغْراً لاَصَفَّاً([4])"،  يقول: ادْغُروا عليهم، لا تُصَافُّوهُم. والدَّغرة: الخَلْسَة؛ لأنَّ المختلِس يدفع نفْسَه على الشيء. وفي الحديث: "لا قَطْعَ في الدَّغْرة".
  (دغص)  الدال والغين والصاد، كلمةٌ تقال للَّحْمة التي تموج فوقَ رُكبة البَعير: الدّاغصة.
  (دغش)  الدال والغين والشين ليس بشيء. وهم يَحْكُون: دَغَشَ عليهم([5]).
  (دغف)  الدال والغين والفاء ليس بشيء، إلاّ أنّ ابنَ دُريد([6]) زعم أنّ الدَّغْف الإكثارُ من أخْذ الشّيء.
-------------------------------------------------ـ
([1]) التكملة من المجمل واللسان.
([2]) فسر الحديث في اللسان بهذا التفسير وبتفسير آخر فانظره.
([3]) ديوان جرير 194 واللسان (عذر، كين)، وسيعيده في (عذر، كين، نغ).
([4]) يقال أيضاً "دغرى لاصفى"، كلاهما بوزن دعوى.
([5]) ذكر في اللسان أنها لغة يمانية. وقد خالف ابن فارس نهجه في إيراد هذه المادة بعد سابقتها وقد جرى على هذه المخالفة في المجمل أيضاً.
([6]) في الجمهرة (2: 286).
  ـ

##### Türkçe

(باب **الدال** و**الغين** وما يثلثهما)
  (**دغل**)  **الدال** ve**الغين** ve**اللام**; iki şeyin birbirine dâhil olduğu (iç içe geçtiği) bir karışıklık ve bükülmeye delâlet eden bir asıldır. Bundan: **الدَّغَلُ**; o, birbirine dolanmış ağaçtır. Ondan: bir şeyde **الدَّغَل**; o, bozulmadır. Ve derler: **أَدْغَلَ** işte, onda kendisine aykırı olanı içine soktuğu zaman.
  (**دغم**)  **الدال** ve**الغين** ve**الميم** iki asıldır: ikisinden biri renkler babındandır, diğeri bir şeyin bir girişe girmesidir.
  Birincisi: atlarda **الدُّغمة**: yüzün renginin bedenin geri kalanının rengine aykırı olmasıdır. Ve ancak siyahlık olur. Arapların darbımesellerindendir: "**الذِّئْبُ** **أدْغَمُ**". Bunun tefsiri: o, **أدغَمُ**dur; yaladı yahut yalamadı. Şu hâlde **الدُّغْمة** ona lâzımdır; bu yüzden bazen “yalamıştır” denir, hâlbuki o açtır. Bu, elde etmediği şeyle gıpta edilen kimse için mesel olarak vurulur. Ve bu babdandır: **دَغمَهم** **الحرُّ**, onları bürüdüğü zaman; çünkü o renkleri değiştirir.
  Diğer asıl: onların sözü: **أدغَمْتُ** **اللِّجام**ı atın ağzına, onu içine soktuğum zaman. Ondan: harflerde **الإدغام**. Ve **الدَّغْم**: burnun iç tarafına doğru kırılması, ezilme ile.
  (**دغر**)  **الدال** ve**الغين** ve**الراء** tek bir asıldır; o da bir şeyi itme ve ona dalıp girme (kendini atma)dır. Resûlullah صلى الله عليه وآله وسلم kadınlara dedi: "**لا تُعذِّبْنَ** **أولادَكُنَّ** **بالدَّغْرِ**". Şu hâlde **الدَّغْر**: **العُذْرة**den dolayı boğazı sıkıp yoklamaktır; ve **العُذْرة**: boğazda kandan coşup kabaran bir hastalıktır; ve “o **مَعْذُور**dur” denir. Cerîr dedi:
غَمَزَ ابنُ مُرَّة يا فَرزْدَقُ كَيْنَها *** غَمَزَ الطّبيبِ نغَانِغَ المَعذُورِ  Ve **دَغَرْت** kavmi, onların üzerine girdiğin zaman. Ve onlara ait bir söz: "**دَغْراً لاَصَفَّاً**"، der: onların üzerine **ادْغُروا**; onlarla saf tutmayın. Ve **الدَّغرة**: kapıp kaçırmadır; çünkü kapıp kaçıran, kendini şeyin üzerine iter. Ve hadiste: "**لا قَطْعَ** **في الدَّغْرة**".
  (**دغص**)  **الدال** ve**الغين** ve**الصاد**: deve dizinin üstünde dalgalanan et parçası için söylenen bir kelime: **الدّاغصة**.
  (**دغش**)  **الدال** ve**الغين** ve**الشين** bir şey değildir. Ve onlar naklederler: **دَغَشَ** عليهم.
  (**دغف**)  **الدال** ve**الغين** ve**الفاء** bir şey değildir; ancak İbn Düreyd, **الدَّغْف**in bir şeyi almada çoğaltma olduğunu iddia etti.
-------------------------------------------------ـ
([1]) Tekmile, el-Mücmel ve el-Lisân’dan.
([2]) Hadisi Lisân’da bu tefsirle ve başka bir tefsirle açıklamıştır; ona bak.
([3]) Cerîr Dîvânı 194 ve Lisân (**عذر**، **كين**); ve onu (**عذر**، **كين**، **نغ**)de yeniden getirecektir.
([4]) Ayrıca "**دغرى لاصفى**" da denir; ikisi de **دعوى** veznindedir.
([5]) Lisân’da bunun Yemenî bir lehçe olduğu zikredilmiştir. İbn Fâris, bu maddeyi bir öncekinin ardından getirmede kendi yöntemine aykırı davranmıştır; ve bu aykırılık üzere el-Mücmel’de de yürümüştür.
([6]) el-Cumhara’da (2: 286).
  ـ

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%BA%D8%B5/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

د غ ص
سمن حتى كأنه داغصة وهي العظم الذي يموج في الركبة‏.‏

##### Türkçe

د غ ص
Şişmanladı; ta ki sanki **داغصة** gibi oldu; o ise dizde dalgalanan kemiktir.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%BA%D8%B5/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

دَغِصَ الرجلُ دَغَصاً: امتلأَ من الطعام، وكذلك دَغِصَت الإِبلُ بالصِّلِّيانِ حتى مَنَعَها ذلك أَن تَجْتَرَّ، وإِبِلٌ دغاصى إِذا فعلت ذلك.
والداغِصةُ: النُّكْفةُ. والداغِصةُ: عَظْمٌ مُدَوَّرٌ يَدِيصُ ويَمُوج فوق رَضْفِ الرُّكبة، وقيل: يتحرّك على رأْس الركبة. والداغِصةُ: الشَّحْمةُ التي تحت الجلدة الكائنة فوق الركبة.
ودغِصَت الإِبلُ، بالكسر، تَدْغَص دَغَصاً إِذا امتلأت من الكلإِ حتى منعها ذلك أَن تَجْتَرّ وهي تَدْغَصُ بالصِّلِّيان من بين الكلإِ. وقد دَغِصَت الإِبل أَيضاً إِذا استكثرت من الصِّلِّيان والنوى في حَيازِيمها وغَلاصِمها وغَصَّت فلا تمضي. والداغِصةُ: العَصَبةُ، وقيل: هو عَظْمٌ في طرَفِه عصَبتان على رأْس الوابِلَةِ. والداغِصةُ: اللحمُ المكتنِز؛ قال: عُجَيّز تَزْدَرِدُ الدَّواغِصا
كل ذلك اسم كالكاهل والغارِب. ودَغِصَت الدابة وبَدِعَت إِذا سَمِنَت غايةَ السِّمَنِ. ويقال للرجل إِذا سَمِنَ واكتنَزَ لحمه: سَمِن كأَنه داغصةٌ. وفي النوادر: أَدْغَصَه الموتُ وأَدْعَصه إِذا ناجَزَه.

##### Türkçe

**دَغِصَ** adam **دَغَصاً**: yemekten doldu; aynı şekilde develer **بالصِّلِّيانِ** ile **دَغِصَت**; ta ki bu, onların **أَن تَجْتَرَّ** etmelerine engel oldu; ve **إِبِلٌ دغاصى**: bunu yaptıkları zaman.

Ve **الداغِصةُ**: **النُّكْفةُ**. Ve **الداغِصةُ**: dizin **رَضْفِ**’inin üstünde **يَدِيصُ** ve **يَمُوج** eden yuvarlak bir kemiktir; ve denildi: dizin başı üzerinde hareket eder. Ve **الداغِصةُ**: dizin üstünde bulunan derinin altındaki yağ parçası.

Ve develer **دغِصَت**; kesre ile; **تَدْغَص** **دَغَصاً**: otlaktan doldukları zaman, ta ki bu onların **أَن تَجْتَرّ** etmelerine engel olur; hâlbuki onlar otlak arasından **بالصِّلِّيان** ile **تَدْغَصُ** ederler. Ve develer ayrıca **دَغِصَت**: **حَيازِيمها** ve **غَلاصِمها** içinde **الصِّلِّيان** ve çekirdekten çoğalttıkları ve **وغَصَّت** olup geçip gitmedikleri zaman. Ve **الداغِصةُ**: sinirdir; ve denildi: **الوابِلَةِ**’nin başı üzerinde, ucunda iki sinir bulunan bir kemiktir. Ve **الداغِصةُ**: etin yoğunlaşmış olanıdır; dedi ki:

عُجَيّز تَزْدَرِدُ **الدَّواغِصا**

Bütün bunlar, **الكاهل** ve **الغارِب** gibi bir isimdir. Ve binek hayvanı **دَغِصَت** ve **بَدِعَت**: semizliğin son derecesine semirdiği zaman. Ve adama, semirip eti yoğunlaştığı zaman, denilir: semirdi, sanki o bir **داغصةٌ**’dır. Ve **النوادر**’de: ölüm onu **أَدْغَصَه** ve onu **أَدْعَصه**: ona ansızın yetiştiği zaman.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%BA%D8%B5/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الداغصة: العظم المدور المتحرك في رأس الركبة، كما في الصحاح، وقيل: يديص ويموج فوق رضف الركبة، وقال ابن دريد، هثو العظم في باطن الركبة الذي يكتنفه العصب، وقال غيره: هو عظم في طرفه عصبتان على رأس الوابلة، كل ذلك اسم، كالكاهل والغارب. والداغصة: الماء الصافي الرقيق، عن ابن دريد، ج: دواغص. ودغصت الإبل، كفرح تدغض دغصا، إذا استكثرت من الصليان والنوى، فالتوى في حيازيمها وغلاصمها، وغصت به، ومنعها أن تجتر. وإبل دغاصي، وهي تدغص بالصليان من بين أجناس الكلإ. وقال ابن عباد: الدغص محركة: الامتلاء من الأكل، ومن الغضب أيضا. وأدغصه: ملأه غيظا. وفي النوادر: أدغصه الموت: ناجزه، كأدعصه. والدغصان: الغضبان. وقال أبو عمرو: المداغصة: الاستعجال. ومما يستدرك عليه: الداغصة: الشحمة التي تحت الجلدة الكائنة فوق الركبة، ويقال: هي العصبة. والداغصة أيضا: اللحم المكتنز قال: عجيز تزدرد الدواغصا ودغصت الدابة، إذا سمنت غاية السمن، ويقال للرجل إذا اكتنز لحمه: كأنه داغصة. ويقال: أخذته مداغصة، أي مغازة.

##### Türkçe

**الداغصة**: **الصحاح**’ta olduğu gibi, diz kapağının başında bulunan yuvarlak, hareketli kemik; ve “diz kapağının **رضف**’i üzerinde ezilir ve dalgalanır” denilmiştir. İbn Düreyd dedi ki: “O, dizin iç tarafında, sinirin kuşattığı kemiktir.” Başkası dedi ki: “O, ucunda iki sinir bulunan, **الوابلة**’nin başı üzerindeki bir kemiktir.” Bütün bunlar bir isimdir; **الكاهل** ve **الغارب** gibi.

Ve **الداغصة**: İbn Düreyd’den (rivayetle), duru ince su; çoğulu: **دواغص**.

Ve **دغصت الإبل**, **فرح** gibi, **تدغض دغصا**: **الصليان** ve **النوى**’dan çokça aldığı zaman; böylece onun **حيازيم**’lerinde ve **غلاصم**’larında bükülür; onunla tıkanır; ve onu geviş getirmekten alıkoyar.

Ve **إبل دغاصي**: o, ot cinsleri arasından **الصليان** ile **تدغص** eder.

İbn Abbâd dedi ki: **الدغص** (harekeli): yemekten doluluk; ve öfkeden de.

Ve **أدغصه**: onu kinle doldurdu.

Ve **النوادر**’de: **أدغصه الموت**: ona ansızın yetişti; **أدعصه** gibi.

Ve **الدغصان**: öfkeli olan.

Ebû Amr dedi ki: **المداغصة**: acele etme.

Ve onun üzerine istidrâk edilenlerdendir: **الداغصة**: dizin üstünde bulunan derinin altında olan içyağı; ve “o, sinirdir” denilir.

Ve **الداغصة** ayrıca: sıkılaşmış et. Dedi ki:
عجيز تزدرد **الدواغصا**

Ve **دغصت الدابة**: en ileri derecede semirdiği zaman.

Ve erkeğe, eti sıkılaşıp toplandığı zaman denilir: “Sanki o, **داغصة** gibidir.”

Ve denilir: **أخذته مداغصة**; yani, **مغازة**.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%BA%D8%B5/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

دَاغِصَةٌ
دَاغِصَةٌ داغصه داغصة [The patella, or knee-pan;] the round bone which moves about in the head of the knee; (S, K;) or which turns aside and moves about above the رَضْف of the knee [which are said to be certain bones in the knee, like fingers put together, holding together one another]: (TA:) or the bone in the inside of the knee, on the right and left of which are the ligaments (العَصَب [app. meaning the internal and external lateral ligaments of the knee-joint, between which is the patella]): (IDrd, TA:) or a bone having at its extremity (فِى طَرَفِهِ [perhaps a mistake for فِى طَرَفَيْهِ at its two extremities]) two ligaments (عَصَبَتَانِ [app. the tendon of the extensor muscles of the leg and the ligamentum patellو]), at the head of the وَابِلَة [a bone in the knee-joint]: (TA:) it is a subst., like كَاهِلٌ and غَارِبٌ: (TA:) also [explained as signifying] the piece, or portion, of fat beneath the skin that is above the knee: or, as some say, the ligament (عَصَبَة) [in that part]. (TA.) ― -b2- Also Compact flesh: pl. دَوَاغِصُ. (TA.) You say of a man whose flesh is compact, كَأَنَّهُ دَاغِصَةٌ [As though he were a داغصة]. (TA.) -A2- Also Clear, shallow, water: (IDrd, K:) pl. as above. (K.)

##### Türkçe

**دَاغِصَةٌ**
**دَاغِصَةٌ** **داغصه** **داغصة**: [dizkapağı;] dizin başında hareket edip duran yuvarlak kemik; (S, K;) yahut dizin **رَضْف**’inin üstünde yana dönen ve hareket eden [dizde, parmaklar bir araya getirilmiş gibi, birbirini tutup bir arada tutan birtakım kemikler olduğu söylenen]; (TA:) yahut dizin iç tarafındaki kemik; bunun sağında ve solunda bağlar vardır (**العَصَب** [görünüşe göre diz ekleminin iç ve dış yan bağları; bunların arasında dizkapağı vardır]): (IDrd, TA:) yahut **وَابِلَة**’nin başında, ucunda (فِى طَرَفِهِ [belki iki ucunda anlamında فِى طَرَفَيْهِ için bir hatadır]) iki bağ (**عَصَبَتَانِ** [görünüşe göre bacağın ekstansör kaslarının kirişi ve ligamentum patellو]), bulunan bir kemik: (TA:) **كَاهِلٌ** ve **غَارِبٌ** gibi bir isimdir: (TA:) ayrıca [şu mânâda açıklanır:] dizin üstünde bulunan, derinin altındaki yağ parçası yahut bölümü: yahut, bazılarının dediğine göre, o kısımdaki bağ (**عَصَبَة**). (TA.) ― -b2- Ayrıca: sıkı/kompakt et: çoğulu **دَوَاغِصُ**. (TA.) Eti sıkı olan bir adam hakkında şöyle dersin: كَأَنَّهُ **دَاغِصَةٌ** [sanki o bir **داغصة**’dır]. (TA.) -A2- Ayrıca: berrak, sığ su: (IDrd, K:) çoğulu yukarıdaki gibidir. (K.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%BA%D8%B5/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

دَغْصَ
دَغْصَ A ( n. ac. دَغَص 4 ),
a.  Choked, was choked ( with anger, food ).

دَاْغَصَ
دَاْغَصَ III
a.  [ Fī ], Hurried over.

أَدْغَصَ
أَدْغَصَ IV ,
a.  Irritated.

دَاْغِصَة
دَاْغِصَة 21t ,
a.  Knee-pan, patella.

دَغْفَل
دَغْفَل
a.  Cub, whelp ( bear, wolf ). -  b ), Bushy feathers, tuft.

c.  Easy, ample state ( of life ).

d.  Plentiful, fruitful ( year ).

دَغْفَلِيّ
دَغْفَلِيّ
a.  see supra (c) &  (d) .

##### Türkçe

دَغْصَ
دَغْصَ A ( n. ac. **دَغَص** 4 ),
a. Boğuldu, boğulmuş oldu (öfkeyle, yiyecekle).

دَاْغَصَ
دَاْغَصَ III
a. [Fī], üzerinde acele etti.

أَدْغَصَ
أَدْغَصَ IV ,
a. Tahriş etti.

دَاْغِصَة
دَاْغِصَة 21t ,
a. Diz kapağı, patella.

دَغْفَل
دَغْفَل
a. Yavru, enik (ayı, kurt). - b), Gür tüyler, püskül.

c. Kolay, geniş hâl (yaşamın).

d. Bol, verimli (yıl).

دَغْفَلِيّ
دَغْفَلِيّ
a. yukarıya bak (c) ve (d).
