# دغف — Tehzîbu'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%BA%D9%81/sozluk/tehzib
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AF%D8%BA%D9%81/entries/tehzib

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [دغف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%BA%D9%81.md)
- Tehzîbu'l-Luğa: Ezherî · 10. yy

## Madde başı: دغف

غ د ف
غدف ، فدغ ، دفغ ، دغف : مستعملة .
غدف : قال الليثُ : الغُدْفَةُ لباسُ الفُولِ والدَّجْرِ وهو اللُّوبياءُ وأشباههما .
وقال أبو عبيد في حديثٍ رواه بإسنادٍ له أن النبي ( صلى الله عليه وسلم ) أغْدَفَ عَلَى علِيّ وفاطمة سِتْراً .
قال أبو عبيد : أغْدَفَ عليه ستراً : أي : أرسله .
وقال عَنْتَرَةُ :
إِنْ تُغْدِفي دُوني القِناعَ فإنَّني
طَبٌّ بأخْذِ الفَارِسِ المستلئِمِ
وأغدفَ الليلُ سدوله ، إذا أرْسلَ سُتُورُ ظُلْمَتِهِ ، وأنشد :
حَتَّى إذا الليلُ البهيمُ أغْدَفا
وفي حديث آخر : ( لَقلب المؤمن أَشَدُّ ارتكاضاً على الخطيئة من العُصْور حين
يُغْدَفُ به ) ، أرادَ حين يُطْبَقُ عليه الشِّباكُ لِيُصادَ فيضْطَرِبُ ليُفْلِتَ .
وقال الليث : الغُدافُ : غُرابُ القَيْظِ الضخم الوافي الْجَناحَيْن ، قال : والشَّعرُ الطَّويلُ الأسودُ يسمَّى غُدافاً .
قال رؤبة :
رُكِّبَ في جَناحِكِ الغُدافِ
من القُدامَى ومن الخوافي
ويقال : أَسْوَدُ غُدافِيٌّ : إذا كان شديد السَّوَادِ .
وقال غيره : القومُ في غِدافٍ من عيشتهم : أي : نعمةٍ وخِصْبٍ وسعةٍ ، واغْتَدَفَ فلانٌ من فلانٍ اغْتِدافاً : إذا أخذَ منه شيئاً كثيراً .
وقال ابن دُريد : الغادِفُ : المَلاَّحُ ، والمِغْدَفُ والغادوف : المجدافُ ، لُغَةٌ يمانيةٌ .
فدغ : قال الليث وغيره : الفَدْغُ شَدْخُ شيءٍ أجوفَ مثل حَبَّةِ عنب ونحوه .
وفي بعض الأخبار في الذَّبْحِ بالحجرِ : ( إنْ لم يَفْدَغِ الحُلْقُوم فكل ) ، أَرادَ إِنْ لَّمْ يُثَرِّدْهُ .
وفي حديث آخر : ( إذاً تَفْدَغَ قريشٌ الرَّأَسَ ) : أي تَشْدَخَ ، يقال : فَدَغَ رأسه ، وثَدغَه : أي : رَضّه وشدخه .
دفغ : أهمله الليث .
وقال أبو مالك : الدَّفْغ : حطام الذُّرَةِ ونُسَافَتُها .
رواه ابن دريد له وهو صحيح .
دغف : أهمله الليث .
وقال ابن دريد : الدَّغْف : الأخذ الكثير ، دَغَفَ الشيءَ يَدْغَفُه دَغْفاً .

### Türkçe

غ د ف
**غدف** ، **فدغ** ، **دفغ** ، **دغف** : kullanımdadır.

**غدف** : Leys dedi: **الغُدْفَةُ** **الفُولِ** ve **الدَّجْرِ**’in giysisidir; o **اللُّوبياءُ** ve benzerleridir.
Ebû Ubeyd, kendisine ait bir isnadla rivayet ettiği bir hadiste dedi ki: Peygamber ( صلى الله عليه وسلم ) Ali ve Fâtıma üzerine bir perde **أغْدَفَ** etti.
Ebû Ubeyd dedi: “Üzerine bir perde **أغْدَفَ** etti”: yani onu salıverdi.
**عَنْتَرَةُ** dedi ki:
Eğer benim önümde örtüyü **تُغْدِفي** edersen, şüphesiz ben
Zırhlı süvariyi yakalamada mahirim.

Gece **أغدفَ** etti, onun sarkıtılarını; karanlığının perdelerini salıverdiği zaman. Ve şu şiir okundu:
Kara gece **أغْدَفا** edinceye kadar

Başka bir hadiste: “Müminin kalbi, günah üzerine, **العُصْور**’dan daha şiddetli çırpınır; onunla **يُغْدَفُ** edildiği zaman”; onunla ağların üzerine kapatıldığı zaman demek istedi ki avlansın da kurtulmak için çırpınsın.
Leys dedi: **الغُدافُ**: iri, kanatları tam olan yaz kargasıdır. Dedi ki: Uzun siyah saç **غُدافاً** diye adlandırılır.
Rü’be dedi ki:
Senin **الغُدافِ** kanadına yerleştirildi
Ön teleklerden ve arka teleklerden

Ve denir ki: **أَسْوَدُ غُدافِيٌّ**: şiddetli siyahlıkta olduğu zaman.
Başkası dedi: Kavim, yaşayışlarından bir **غِدافٍ** içindedir: yani nimet, bolluk ve genişlik. Ve falan, falandan **اغْتَدَفَ** eder, **اغْتِدافاً**: ondan çokça bir şey aldığı zaman.
İbn Düreyd dedi: **الغادِفُ**: gemici. **المِغْدَفُ** ve **الغادوف**: kürek; Yemenî bir lehçedir.

**فدغ** : Leys ve başkaları dedi: **الفَدْغُ** içi boş bir şeyi, üzüm tanesi ve benzeri gibi, ezip parçalamaktır.
Bazı haberlerde taşla boğazlama hakkında: “Eğer **يَفْدَغِ** **الحُلْقُوم** etmezse, ye”; onu parçalamazsa demek istedi.
Başka bir hadiste: “O hâlde Kureyş başı **تَفْدَغَ** eder”: yani ezer-parçalar. Denir ki: Başını **فَدَغَ** etti ve **ثَدغَه** etti: yani onu ezdi ve parçaladı.

**دفغ** : Leys onu ihmal etti.
Ebû Mâlik dedi: **الدَّفْغ**: mısırın kırıntısı ve savruntusudur.
İbn Düreyd bunu ondan rivayet etti ve o sahihtir.

**دغف** : Leys onu ihmal etti.
İbn Düreyd dedi: **الدَّغْف**: çokça almaktır; şeyi **دَغَفَ** eder, onu **يَدْغَفُه** **دَغْفاً**.
