# دغل (د-غ-ل) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%BA%D9%84
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AF%D8%BA%D9%84

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: د - غ - ل
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 10 sözlük

## Sözlükler (10)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%BA%D9%84/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الغين والدال واللام معهما
د غ ل، ل غ د، ل د غ مستعملات دغل: الدَّغَلُ: دَخَلٌ مفسدٌ في الأمور.
وعن الحَسَن: "اتَّخَذُوا دينَ الله دَغَلاً" أي أدْغَلُوا في التفسير، يعني الحدودَ، أو حَرَّفُوا.
وأدْغَلْتَ في هذا الأمر أي أَدْخَلْتَ فيه ما يخالفه. وكل موضعٍ يخافُ فيه الإغتيالُ: دَغَلٌ. وإذا دَخَلَ الرجلُ مَدْخَلَ المُريبِ، قيل: دَغَلَ فيه مثلَ دُخُول القانص في المكان الخفي لختل قنصٍ، قال:
أو طنَ في الشجراء بيتاً داغِلا
والدَّغاوِلُ: الريبُ.
لغد: اللُّغْدُودُ: باطنُ النَّصيلِ بين الحنك وصفقِ الغنق، وهو اللُّغْدُ والأَلْغادُ.
لدغ: اللَّدْغُ لغةٌ، واللسب أعلى وأكثر، لَدَغَ يَلْدَغ لَدْغاً فهو لَديغٌبمعنى مَلدُوغ.

##### Türkçe

باب **الغين** و**الدال** و**اللام** معهما
د غ ل، ل غ د، ل د غ kullanımdadır.

**دغل**: **الدَّغَلُ**: işlerde bozucu bir dâhil olma/karışma.

**الحَسَن**’den: “اتَّخَذُوا دينَ الله **دَغَلاً**” yani tefsire **أدْغَلُوا**; yani sınırları (hadleri), yahut tahrif ettiler.

Ve “bu işin içine **أدْغَلْتَ**” yani ona, ona aykırı olanı dâhil ettin. Ve içinde suikastten korkulan her yer: **دَغَلٌ**. Adam şüpheli bir girişe girdiğinde, “ona **دَغَلَ**” denir; gizli mekâna avı aldatmak için avcının girişi gibi. Dedi ki:
أو طنَ في الشجراء بيتاً **داغِلا**

Ve **الدَّغاوِلُ**: şüphe.

**لغد**: **اللُّغْدُودُ**: **النَّصيلِ**’in iç tarafı; **الحنك** ile **صفقِ الغنق** arasındadır; ve o **اللُّغْدُ** ve **الأَلْغادُ**’dır.

**لدغ**: **اللَّدْغُ** bir lugattır; **اللسب** daha üst ve daha çoktur. **لَدَغَ** **يَلْدَغ** **لَدْغاً**; o hâlde o **لَديغٌ**dur; **مَلدُوغ** manasındadır.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%BA%D9%84/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الدَغَلُ بالتحريك: الفَسادُ، مثل الدَخَلِ. يقال: قد أَدْغَلَ في الأمر، إذا أَدْخَل فيه ما يخالفُه ويُفسِده. والدَغَلُ أيضاً: الشجرُ الكثير الملتفُّ وقد أَدْغَلَتِ الأرضُ إدْغَالاً. والدَواغِلُ: الدواهي.

##### Türkçe

**الدَغَلُ** (harekeli): bozulma; **الدَخَلِ** gibi. Denir ki: “Bir işte **أَدْغَلَ** etti”; yani ona, ona aykırı olan ve onu bozan şeyi dâhil ettiğinde. Ve **الدَغَلُ** ayrıca: çok, birbirine dolanmış ağaçtır; ve yer **أَدْغَلَتِ** (çok ağaçlı oldu) **إدْغَالاً**. Ve **الدَواغِلُ**: musibetlerdir.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%BA%D9%84/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

غ د ل
دغل ، لغد ، لدغ : مستعملةٌ .
دغل : قال ابن شميل : الدَّاغِلُ الذي يبغي أصحابه الشرَّ يُدغل لهم الشَّرَّ أي يبغيهمُ الشَّرَّ ويحسبونه يريدُ لهم الخير .
وقال الليث : الدَّغلُ دَخَلٌ في الأمرِ مفسد .
وفي الحديث : ( اتَّخَذوا كِتَابَ الله دَغَلا ) : أي : أدْغَلوا في التفسير ، وتقول : أدْغَلتُ في هذا الأمر أي أدخلت فيه ما يخالفه ، وكلُّ موضع يخاف فيه الاغتيال فهو دَغَل .
وأنشد الليث :
سَايَرته سَاعَةً ما بي مَخَافته
إلاَّ التَّلَفُّتَ حولي هل أرى دَغَلا
وإذا دَخَلَ الرَّجل مدخلاً مريباً قيل : دَغَلَ فيه ، مثل دخول القانص المكانَ الخفيَّ يَختِل الصيد .
وقال رؤبة يذكر قانصاً :
أَوْطَنَ في الشَّجْرَاء بَيْتاً داغِلاً
وقال أبو عبيد : الدَّغَل من الشجر : الكثير الملتف .
والدَّغَاوِلُ : الغوائل ، وأنشد لصخر الهذلي ، غيره لأبي صخر :
إنْ اللئيم ولو تخلق عائد
بملاذة من غِشّه ودَوَاغل
قلت : وفي مثله يكمن اللُّصوصُ وقطَّاع الطَّريق ومن يريد اغتيال السّابلَةِ والخروج إليهم من حَيْثُ لا يحتسبونه .
وقال أبو عبيد : الدَّغَلُ ما استترت به .
قال الكميت :
لا عَيْنُ نَارِكَ عن سَارٍ مغمَّضة
ولا مَحَلَّتُكَ الطَّأْطَاء والدَّغَلُ
شمر عن ابن شميل : أدْغَالُ الأرض : رقتها وبُطونُها والوطَاءُ منها ، وستر الشجر : دَغَل ، والقُفُّ المرتفع ، والأكمة : دَغل ، والوادي دغل ، والغائطُ الوطيء دغل ، والجبال : أدْغال .
وقال الراجز :
عن عتَبِ الأَرْضِ وعن أدْغَالِهَا
لغد : قال الليث : اللُّغدودان : باطِنَا النَّصِيل بين الحنكِ وصفقِ العنقِ ، وهو اللُّغد والألغَاد وأنشد :
إيها إليك ابن مرداس بقافية
شنعاءَ قد سكنَت منك اللغاديدا
وقال أبو عبيد : الألغادُ : لَحَماتٌ تكونُ عند اللهواتِ واحدُها لُغْدٌ وهي اللَّغانينُ ، واحدها لُغْنُونٌ .
وقال أبو زيد : اللُّغْدُ : منتهى شحمة الأذنِ من أسفلها وهي النَّكَفَةُ .
قال : واللُّغانين لحمٌ بين النَّكَفَتَيْنِ واللسان من باطنٍ ويقال لها من ظَاهرٍ لَغاديدُ واحدها لُغدُودٌ وَوَدَجٌ ولُغنُونٌ .
وقال غيره : اللُّغدُ أن تُقيم الإبلَ على الطريق ، وقد لَغدَ الإبلَ وجادَ ما يَلْغدُها منذ الليل أي : يُقيمُها للقَصْدِ والصَّوْبِ .
وقال الراجزُ :
هل يُورِدَنَّ القومَ ماءً بارداً
باقي النسيمِ يَلْغدُ الْمَلاَغِدَا
ويُرْوَى اللّوَاغدَا .
لدغ : قال الليث : اللَّدْغُ بالنّابِ ، وفي بعضِ اللُّغاتِ تَلْدَغُ العقربُ .
وقال أبو خيرة : اللَّدْغَةُ جامعة لكلِّ هامَّةٍ تلدغُ لدْغاً ، ورجلٌ لَديغٌ وامرأةٌ لديغٌ قال : والسليم اللَّديغُ .
وقال غيره : أَلْدَغْتُ الرجلَ إِذا أرسلتُ إليه حَيَّةً تَلْدَغُهُ .

##### Türkçe

غ د ل
**دغل** ، **لغد** ، **لدغ**: kullanımdadır.

**دغل**: İbn Şümeyl dedi ki: **الدَّاغِلُ**: arkadaşlarına kötülük isteyen, onlar için kötülüğü **يُدغل** eden; yani onlara kötülük ister, onlar ise kendileri için hayır istediğini sanırlar.

Leys dedi ki: **الدَّغلُ**: işin içinde bozguncu bir iç sızmadır.

Hadiste: ( **اتَّخَذوا كِتَابَ الله دَغَلا** ): yani tefsirde **أدْغَلوا** ettiler; ve dersin ki: **أدْغَلتُ** bu işin içine; yani ona aykırı olanı onun içine soktum; ve içinde suikastten korkulan her yer **دَغَل**’dır.

Leys şu beyti okudu:
سَايَرته سَاعَةً ما بي مَخَافته
إلاَّ التَّلَفُّتَ حولي هل أرى دَغَلا

Adam şüpheli bir girişe girerse: onda **دَغَلَ** denir; avcının gizli yere girişi gibi; avı gizlice aldatır.

Rü’be bir avcıyı anarak dedi:
أَوْطَنَ في الشَّجْرَاء بَيْتاً داغِلاً

Ebû Ubeyd dedi ki: ağaçtan **الدَّغَل**: çok, birbirine dolanmış olandır.

**الدَّغَاوِلُ**: **الغوائل**’dir; Sahr el-Hüzelî’ye ait olarak (başkası: Ebû Sahr’a) şu beyit okundu:
إنْ اللئيم ولو تخلق عائد
بملاذة من غِشّه ودَوَاغل

Dedim ki: bunun benzerinde hırsızlar ve yol kesiciler ve yolculara suikast etmek isteyen ve onlara, onların hesap etmedikleri yerden çıkmak isteyen kimse gizlenir.

Ebû Ubeyd dedi ki: **الدَّغَلُ**: onunla gizlendiğin şeydir.

Kümeyt dedi:
لا عَيْنُ نَارِكَ عن سَارٍ مغمَّضة
ولا مَحَلَّتُكَ الطَّأْطَاء والدَّغَلُ

Şemmer, İbn Şümeyl’den: yerin **أدْغَالُ**’ı: onun inceliği ve çukurları ve ondan olan alçaklıktır; ve ağacın örtüsü: **دَغَل**’dır; ve yükselmiş **القُفُّ**, ve **الأكمة**: **دَغل**’dır; ve vadi **دغل**’dır; ve alçak çukur yer **دغل**’dır; ve dağlar: **أدْغال**’dır.

Recez söyleyen dedi:
عن عتَبِ الأَرْضِ وعن أدْغَالِهَا

**لغد**: Leys dedi ki: **اللُّغدودان**: **النَّصِيل**’in iç tarafı; çene ile boynun yanı arasındadır; o, **اللُّغد** ve **الألغَاد**’dır; ve şu beyit okundu:
إيها إليك ابن مرداس بقافية
شنعاءَ قد سكنَت منك اللغاديدا

Ebû Ubeyd dedi ki: **الألغادُ**: **اللهوات** yanında bulunan et parçalarıdır; tekili **لُغْدٌ**’dür; ve onlar **اللَّغانينُ**’dir; tekili **لُغْنُونٌ**’dur.

Ebû Zeyd dedi ki: **اللُّغْدُ**: kulak memesinin alt tarafından sonudur; o **النَّكَفَةُ**’dir.

Dedi ki: **اللُّغانين**: iç taraftan **النَّكَفَتَيْنِ** ile dil arasında olan ettir; dış taraftan ona **لَغاديدُ** denir; tekili **لُغدُودٌ** ve **وَدَجٌ** ve **لُغنُونٌ**’dur.

Başkası dedi ki: **اللُّغدُ**: develeri yol üzerinde durdurmandır; ve develeri **لَغدَ** etti; ve geceden beri onu **يَلْغدُها** eden iyi yaptı; yani onları kasda ve doğru yola durdurur.

Recez söyleyen dedi:
هل يُورِدَنَّ القومَ ماءً بارداً
باقي النسيمِ يَلْغدُ الْمَلاَغِدَا

Ve **اللّوَاغدَا** diye rivayet edilir.

**لدغ**: Leys dedi ki: **اللَّدْغُ**: azı dişle ısırmadır; bazı lehçelerde: akrep **تَلْدَغُ** eder.

Ebû Hayra dedi ki: **اللَّدْغَةُ**: ısırarak sokan her haşeratı, **لدْغاً** sokması bakımından toplayıcıdır; ve bir erkek **لَديغٌ**, bir kadın **لديغٌ**; dedi ki: **السليم**: **اللَّديغُ**’dur.

Başkası dedi ki: **أَلْدَغْتُ** adamı; ona, onu sokacak bir yılan gönderdiğim zaman.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%BA%D9%84/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الدال والغين وما يثلثهما)
  (دغل)  الدال والغين واللام أصلٌ يدلُّ على التباسٍ والتواءٍ من شيئين يتدَاخلان. من ذلك الدَّغَلُ، وهو الشَّجَر الملتفّ. ومنه الدَّغَل في الشَّيء، وهو الفساد. ويقولون أَدْغَلَ في الأمر، إذا أدْخَلَ فيه ما يخالِفُه.
  (دغم)  الدال والغين والميم أصلان: أحدُهما من باب الألوان، والآخر دخولُ شيءٍ في مَدْخَلٍ ما.
  فالأوَّل الدُّغمة في الخيل: أن يخالِف لونُ الوجه لونَ سائر الجسَد. ولا يكون إلا سَواداً. ومن أمثال العرب: "الذِّئْبُ أدْغَمُ". تفسير ذلك أنَّه أدغَمُ ولَغَ أو لم يَلَغْ. فالدُّغْمة لازمةٌ له، فربَّما قيل قد وَلَغَ وهو جائع. يضرب هذا مثلاً لَمنْ يُغْبَط بما لم ينَلْه. ومن هذا الباب دَغمَهم الحرُّ، إذا غشِيَهم؛ لأنّه يغيِّر الألوان.
  والأصل الآخر: قولُهم أدغَمْتُ اللِّجام في فم الفرس، إذا أدخَلْتَه فيه. ومنه الإدغام في الحُروف. والدَّغْم: كَسْرُ الأنف [إلى([1])] باطنِه هَشْماً.
  (دغر)  الدال والغين والراء أصلٌ واحد، وهو الدَّفْع والتَّقَحُّمُ في الشَّيء، قال رسول الله صلى الله عليه وآله وسلم للنِّساء: "لا تُعذِّبْنَ أولادَكُنَّ بالدَّغْرِ". فالدَّغْر: غَمْزُ الحَلْق من العُذْرة([2])، والعُذْرة: داءٌ يَهِيج في الحَلْق من الدَّم، ويقال هُوَ مَعْذُور. قال جرير:
غَمَزَ ابنُ مُرَّة يا فَرزْدَقُ كَيْنَها *** غَمَزَ الطّبيبِ نغَانِغَ المَعذُورِ([3])  ودَغَرْت القومَ، إذا دخَلْتَ عليهم. وكلامٌ لهم، يقولون: "دَغْراً لاَصَفَّاً([4])"،  يقول: ادْغُروا عليهم، لا تُصَافُّوهُم. والدَّغرة: الخَلْسَة؛ لأنَّ المختلِس يدفع نفْسَه على الشيء. وفي الحديث: "لا قَطْعَ في الدَّغْرة".
  (دغص)  الدال والغين والصاد، كلمةٌ تقال للَّحْمة التي تموج فوقَ رُكبة البَعير: الدّاغصة.
  (دغش)  الدال والغين والشين ليس بشيء. وهم يَحْكُون: دَغَشَ عليهم([5]).
  (دغف)  الدال والغين والفاء ليس بشيء، إلاّ أنّ ابنَ دُريد([6]) زعم أنّ الدَّغْف الإكثارُ من أخْذ الشّيء.
-------------------------------------------------ـ
([1]) التكملة من المجمل واللسان.
([2]) فسر الحديث في اللسان بهذا التفسير وبتفسير آخر فانظره.
([3]) ديوان جرير 194 واللسان (عذر، كين)، وسيعيده في (عذر، كين، نغ).
([4]) يقال أيضاً "دغرى لاصفى"، كلاهما بوزن دعوى.
([5]) ذكر في اللسان أنها لغة يمانية. وقد خالف ابن فارس نهجه في إيراد هذه المادة بعد سابقتها وقد جرى على هذه المخالفة في المجمل أيضاً.
([6]) في الجمهرة (2: 286).
  ـ

##### Türkçe

(باب **الدال** و**الغين** وما يثلثهما)
  (**دغل**)  **الدال** ve**الغين** ve**اللام** iki şeyin birbirine dâhil olduğu iki şeyden bir karışma ve bükülmeye delâlet eden bir asıldır. Bundan **الدَّغَلُ** vardır; o, birbirine dolanmış ağaçtır. Ondan **الدَّغَل** şeyin içinde (olması) vardır; o, bozulmadır. Ve derler: **أَدْغَلَ** işte, onda kendisine aykırı olanı içine soktuğu zaman.
  (**دغم**)  **الدال** ve**الغين** ve**الميم** iki asıldır: ikisinden biri renkler babındandır, diğeri bir şeyin bir girişe girmesidir.
  Birincisi, atlarda **الدُّغمة**: yüzün renginin bedenin geri kalanının rengine aykırı olmasıdır. Ve ancak siyahlık olur. Arapların darb-ı mesellerindendir: "**الذِّئْبُ** **أدْغَمُ**". Bunun tefsiri: o, **أدغَمُ**dur; yaladı yahut yalamadı. Şu hâlde **الدُّغْمة** ona lâzımdır; bazen denilir ki: aç iken yaladı. Bu, elde etmediği şeyle gıpta olunan kimse için mesel olarak vurulur. Ve bu babdandır: **دَغمَهم** **الحرُّ**; onları bürüdüğü zaman; çünkü o, renkleri değiştirir.
  Diğer asıl: onların sözü: **أدغَمْتُ** **اللِّجام**ı atın ağzına; onu içine soktuğun zaman. Ondan harflerde **الإدغام** vardır. Ve **الدَّغْم**: burnun iç tarafını ezerek kırmaktır.
  (**دغر**)  **الدال** ve**الغين** ve**الراء** bir tek asıldır; o, itme ve şeyin içine dalıp girme (teqahhum)dur. Resûlullah صلى الله عليه وآله وسلم kadınlara dedi: "Çocuklarınızı **بالدَّغْرِ** ile azap etmeyin." Şu hâlde **الدَّغْر**: **العُذْرة**den boğazı sıkıp yoklamaktır (gamz). Ve **العُذْرة**: boğazda kandan coşan bir hastalıktır; ve denilir: o, **مَعْذُور**dur. Cerîr dedi:
غَمَزَ ابنُ مُرَّة يا فَرزْدَقُ كَيْنَها *** غَمَزَ الطّبيبِ نغَانِغَ المَعذُورِ  Ve **دَغَرْت** kavmi; üzerlerine girdiğin zaman. Ve onlara ait bir söz (vardır), derler: "**دَغْراً لاَصَفَّاً**"، der ki: üzerlerine **ادْغُروا**; onları saf saf durmayın (**لا تُصَافُّوهُم**). Ve **الدَّغرة**: kapıp kaçırmadır (halse); çünkü kapıp kaçıran, kendisini şeyin üzerine iter. Ve hadiste: "**لا قَطْعَ في الدَّغْرة**".
  (**دغص**)  **الدال** ve**الغين** ve**الصاد**; devenin dizinin üstünde dalgalanan et parçası için söylenen bir kelimedir: **الدّاغصة**.
  (**دغش**)  **الدال** ve**الغين** ve**الشين** bir şey değildir. Ve onlar rivayet ederler: **دَغَشَ** عليهم.
  (**دغف**)  **الدال** ve**الغين** ve**الفاء** bir şey değildir; ancak İbn Düreyd, **الدَّغْف**in şeyden almayı çoğaltmak olduğunu iddia etti.
-------------------------------------------------ـ
([1]) Tekmile, el-Mücmel ve el-Lisân’dandır.
([2]) Hadisi Lisân’da bu tefsirle ve başka bir tefsirle tefsir etti; ona bak.
([3]) Cerîr Dîvânı 194 ve Lisân (**عذر**، **كين**); ve onu (**عذر**، **كين**، **نغ**)de iade edecektir.
([4]) Ayrıca "**دغرى لاصفى**" da denilir; ikisi de **دعوى** veznindedir.
([5]) Lisân’da onun Yemenî bir lügat olduğu zikredildi. İbn Fâris, bu maddeyi bir öncekinin ardından getirmede kendi yöntemine muhalefet etti; ve bu muhalefet üzere el-Mücmel’de de yürüdü.
([6]) el-Cumhara’da (2: 286).
  ـ

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%BA%D9%84/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

د غ ل
دخـل فـي الدّغـل‏:‏ وهـو نحـو الغيل والشجر الملتف الذي يتوارى فيه للختل والغيلة‏.‏
قال الكميت يصف حاله‏:‏ لا عين نارك عن سار مغمضة ولا محلتك الطيطاء والدغل المكان الذي طوطيء أي خفض‏.‏
وقال‏:‏ إنّـا إذا مـا أعيـت القـوم الحبل تنسـلّ في ظلمة ليل ودغل ومنه قولهم‏:‏ اندسوا في مداغل وهي بطون الأودية إذا كثر شجرها والتف‏.‏
ودغلت الأرض دغلاً‏:‏ صارت ذات دغل‏.‏
ودغل القانص‏:‏ دخل في مكان خفيّ لختل الصيد‏.‏
ومن المجاز‏:‏ اتخذوا الباطل دغلاً ومنه دغل فلان وفيه دغل أي فساد وريبة‏.‏
وهو دغل نغل وإذا دخل مدخل مريب قيل‏:‏ دغل فيه تشبيهاً بالقانص الذي يدغل لختل القنص‏.‏
وأدغل في الأمر‏:‏ أدخل فيه ما يفسده‏.‏
وعاد فلان لدغاوله وهي غوائله‏.‏

##### Türkçe

د غ ل
**دخـل فـي الدّغـل**: ve o, **الغيل** ve birbirine dolaşmış ağaç gibi olup, hile ve baskın için içinde gizlenilen şeydir.

**قال الكميت يصف حاله**: “Ne ateşinin gözü yürüyene karşı kapanıktır, ne de konak yerin **الطيطاء** ve **الدغل**”; **الدغل**: **طوطيء** edilen, yani alçaltılan yer demektir.

Ve dedi: “Biz, ip kavme güç geldiği vakit, gecenin karanlığında ve **دغل** içinde sıyrılıp çıkarız.” Bundan onların sözü: “**اندسوا في مداغل**”; ve o, ağaçları çok olup birbirine dolaştığı zaman vadilerin karınlarıdır.

**ودغلت الأرض دغلاً**: **دغل** sahibi oldu.

**ودغل القانص**: avı hileyle almak için gizli bir yere girdi.

Mecazdan: bâtılı **دغلاً** edindiler; ve bundan: “Falan **دغل** oldu” ve “onda **دغل** vardır”; yani bozukluk ve şüphe.

Ve o, **دغل نغل**’dir; ve şüpheli bir girişe girdiği zaman: “Onda **دغل** etti” denir; avcının avı hileyle almak için **يدغل** etmesine benzetme olarak.

**وأدغل في الأمر**: onda onu bozan şeyi içeri soktu.

Ve falan, **لدغاوله**’ye döndü; ve o, onun kötülükleridir.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%BA%D9%84/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الدَّغَل، بالتحريك: الفساد مثل الدَّخَل. والدَّغَل: دَخَلٌ في الأَمر مُفْسِدٌ؛ ومنه قول الحسن: اتَّخَذوا كتاب الله دَغَلاً أَي أَدغلوا في التفسير. وأَدْغَلَ في الأَمر: أَدخل فيه ما يُفْسِده ويخالفه. ورجل مُدْغِل: مُخابٌّ مُفْسد. والدَّغَل: الشجر الكثير الملتفُّ، وقيل: هو اشتباك النبت وكثرته؛ قال ابن سيده: وأَعرف ذلك في الحَمْض إِذا خالطه الغِرْيَل، وقيل: الدَّغَل كل موضع يخاف فيه الاغتيال، والجمع أَدغال ودِغال؛ قال الشاعر:
سايَرْتُه ساعةً ما بي مَخافَتُه
إِلا التَّلَفُّت حَوْلي، هل أَرى دَغَلا؟
وقد أَدْغَلَتِ الأَرضُ إِدْغالاً. ابن شميل: أَدْغالُ الأَرض رِقَّتُها وبُطُونها والوَطاء منها. وسِتْرُ الشجر دَغَلٌ، والقُفُّ المرتفع والأَكمة دَغَلٌ، والوادي دَغَلٌ، والغائط الوَطيء دَغَلٌ، والجبال أَدغال؛ قال الراجز:
عن عَتَبِ الأَرض وعن أَدغالها
وفي الحديث: اتَّخذوا دين الله دَغَلاً أَي يَخْدَعون الناسَ. وأَصل الدَّغَل الشجر الملتف الذي يَكْمُن أَهلُ الفساد فيه، وقيل: هو من قولهم أَدْغَلْتُ في هذا الأَمر إِذا أَدخلت فيه ما يخالفه ويفسده؛ ومنه حديث علي، رضي الله عنه: ليس المؤمن بالمُدْغِل؛ هو اسم فاعل من أَدْغَل. ومكان دَغِلٌ ومُدْغِل: ذو دَغَلٍ. وأَدْغَل: غاب في الدَّغَل. والمَداغِلُ: بطون الأَودية إِذا كَثُر شجرُها. وأَدغل بالرجل: خانه واغتاله. وأَدْغَل به: وَشى، وهو من الأَول. والدَّاغلة: القومُ يلتمسون عَيْبَ الرجل وخيانته، ابن شميل: الداغل الذي يَبْغي أَصْحابَه الشرَّ يُدْغِل لهم الشَّرَّ أَي يَبْغيهم الشَّرَّ ويحسبونه يريد لهم الخير. والداغلة: الحِقْدُ المُكْتَتَم. ودَغَل في الشيء: دَخَل فيه دُخول المُرِيب كما يدخل الصائد في القُتْرة ونحوها ليَخْتِل الصَّيْد؛ يقال ذلك للرجل إِذا دَخَل مَدْخَل مُرِيب. أَبو عمرو: الدَّغَل ما استرت به؛ قال الكميت:
لا عَيْنُ نارك عن سارٍ مُغَمَّضَةٌ،
ولا مَحَلَّتُك الطَّأْطاء والدَّغَل
ومكان داغِلٌ ودَغِلٌ ومُدْغِلٌ: خَفِيٌّ؛ قال رؤبة:
أَوْطَنَ في الشجْراء بَيْتاً داغِلا
والدَّواغل: الدَّواهي
(* قوله «والدواغل الدواهي إلخ» الذي في المحكم:
الدغاول، ومثله في القاموس، قال: وغلط الجوهري فيه فقال الدواغل، وغلط في نسبته إِلى أَبي عبيد فان أبا عبيد لم يقل إلا الدغاول) لا واحد لها؛ وأَنشد ابن بري لعَتِيك بن قيس:
ويَنْقاد ذو البأْس الأَبيُّ لحُكْمِه،
فيَرْتَدُّ قَسْراً، وهو جَمُّ الدواغل
وقال يزيد بن الحكم: ولا ذا دَغاوِل مَلَذاناً، والدَّغاول: الغَوائل؛ قال أَبو صَخْر:
إِن اللئيم، ولو تَخَلَّق، عائد
لِمَلاذَة من غِشِّه ودَغاول

##### Türkçe

**الدَّغَل**، harekeli olarak: bozulma; **الدَّخَل** gibi. Ve **الدَّغَل**: işte bozguncu bir **دَخَلٌ**; bundan Hasan’ın sözü: “Allah’ın kitabını **دَغَلاً** edindiler” yani tefsirde **أَدغلوا** (bozgunculuk soktular). Ve **أَدْغَلَ في الأَمر**: ona, onu bozacak ve ona aykırı olacak şeyi soktu. Ve **مُدْغِل** adam: hileci, bozguncu. Ve **الدَّغَل**: çok, birbirine dolaşmış ağaç; ve denildi ki: bitkinin birbirine geçmesi ve çokluğu; İbn Sîde dedi: Bunu **الحَمْض**da, ona **الغِرْيَل** karıştığı zaman bilirim. Ve denildi ki: **الدَّغَل** her, içinde suikastten korkulan yerdir; çoğulu **أَدغال** ve **دِغال**; şair dedi ki:
سايَرْتُه ساعةً ما بي مَخافَتُه
إِلا التَّلَفُّت حَوْلي، هل أَرى دَغَلا؟
Ve yer **أَدْغَلَتِ** **إِدْغالاً**. İbn Şümeyl: yerin **أَدْغالُ**’ı, onun inceliği, çukurları ve ondan alçak olan yerdir. Ve ağacın örtüsü **دَغَلٌ**’dır; ve yüksek **القُفُّ** ve tepecik **الأَكمة** **دَغَلٌ**’dır; ve vadi **دَغَلٌ**’dır; ve alçak çukur yer **الغائط الوَطيء** **دَغَلٌ**’dır; ve dağlar **أَدغال**; recez söyleyen dedi ki:
عن عَتَبِ الأَرض وعن أَدغالها

Ve hadiste: “Allah’ın dinini **دَغَلاً** edindiler” yani insanları aldatırlar. Ve **الدَّغَل**’ın aslı, bozulma ehlinin içinde gizlendiği birbirine dolaşmış ağaçtır; ve denildi ki: “Bu işe **أَدْغَلْتُ**” sözlerindendir; ona aykırı olan ve onu bozan şeyi onun içine soktuğun zaman; bundan Ali’nin, Allah ondan razı olsun, hadisi: “Mümin **بالمُدْغِل** değildir”; o, **أَدْغَل**’dan ism-i fâildir. Ve **دَغِلٌ** ve **مُدْغِل** yer: **دَغَلٍ** sahibi. Ve **أَدْغَل**: **الدَّغَل** içinde kayboldu. Ve **المَداغِلُ**: ağaçları çoğaldığı zaman vadilerin iç kısımları. Ve **أَدغل بالرجل**: ona hainlik etti ve ona suikast yaptı. Ve **أَدْغَل به**: ispiyonladı; o, birincidendir. Ve **الدَّاغلة**: adamın ayıbını ve hainliğini arayan topluluk. İbn Şümeyl: **الداغل** o kimsedir ki, arkadaşlarına kötülük ister; onlara kötülüğü **يُدْغِل**; yani onlara kötülük ister, onlar ise kendilerine hayır istediğini sanırlar. Ve **الداغلة**: gizlenen kin. Ve **دَغَل في الشيء**: şüpheli giriş gibi onun içine girdi; avcının avı aldatmak için **القُتْرة** ve benzerine girmesi gibi; bu, şüpheli bir girişe giren adam için söylenir. Ebû Amr: **الدَّغَل** senin onunla örtündüğün şeydir; Kümeyt dedi ki:
لا عَيْنُ نارك عن سارٍ مُغَمَّضَةٌ،
ولا مَحَلَّتُك الطَّأْطاء والدَّغَل

Ve **داغِلٌ** ve **دَغِلٌ** ve **مُدْغِلٌ** yer: gizli; Ru’be dedi ki:
أَوْطَنَ في الشجْراء بَيْتاً داغِلا

Ve **الدَّواغل**: belalar
(* “**والدواغل الدواهي إلخ**” sözü ki **المحكم**’de: **الدغاول**; **القاموس**’ta da onun gibidir; dedi ki: Cevherî bunda hata etti de **الدواغل** dedi; ve onu Ebû Ubeyd’e nispet etmede hata etti; çünkü Ebû Ubeyd ancak **الدغاول** dedi) tekili yoktur; İbn Berrî, Atîk b. Kays’tan rivayet etti:
ويَنْقاد ذو البأْس الأَبيُّ لحُكْمِه،
فيَرْتَدُّ قَسْراً، وهو جَمُّ الدواغل

Ve Yezîd b. el-Hakem dedi: “Ve ne de **دَغاوِل** sahibi, **مَلَذاناً**”; ve **الدَّغاول**: felaketler; Ebû Sahr dedi ki:
إِن اللئيم، ولو تَخَلَّق، عائد
لِمَلاذَة من غِشِّه ودَغاول

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%BA%D9%84/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* د غ ل * * الدَّغَلُ * بفتحتين الفساد مثل الدخل

##### Türkçe

* د غ ل * * **الدَّغَلُ** * (iki fetha ile) bozulma; **الدخل** gibi.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%BA%D9%84/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الدغل، محركة: دخل في الأمر مفسد ومنه قول الحسن: اتخذوا كتاب الله دغلا. وفي التهذيب: دخل في أمر مفسد. الدغل: الشجر الكثير الملتف كالدخل. قيل: هو اشتباك النبت وكثرته وأعرف ذلك في الحمض إذا خالطه الغريل، كما في المحكم. قيل: هو الموضع يخاف فيه الاغتيال، ج: أدغال، ودغال بالكسر. ومكان دغل، ككتف ومحسن: أي ذو دغل، أو خفي كالداغل.وقال النضر: أدغال الأرض: رقتها وبطونها والوطاء فيها. والقف المرتفع والأكمة دغل، والوادي دغل، والغائط الوطيء دغل، والجبال أدغال. وأنشد:
  عن عتب الأرض وعن أدغالها

  وأدغل الرجل: غاب فيه أي في الدغل. أدغل به: خانه واغتاله، أدغل به أيضا: إذا وشى به قال ابن سيده: وهو من الأول. أدغل في الأمر: إذا أدخل فيه ما يخالفه يفسده كما في العباب والمحكم. والداغلة: الحقد المكتتم، أيضا: القوم يلتمسون عيبك وخيانتك كما في المحكم. ودغل فيه، كمنع دغلا: دخل فيه دخول المريب كدخول الصائد في القترة ليختل القنص كما في التهذيب والمحكم. والدغاول: الدواهي وفي التهذيب: الغوائل بلا واحد وقال البكري في شرح أمالي القالي: ولا يدرى ما واحدها، ويروى أنها: دغولة. وغلط الجوهري فيه، فقال: الدواغل، ووهم في نسبته إلى أبي عبيد، فإن أبا عبيد لم يقل إلا الدغاول وقد وقع في المجمل لابن فارس أيضا مثل ما قاله الجوهري. ونص أبي عبيد في الغريب المصنف: الدغاول والغوائل وأم اللهيم والمصمئلة: الداهية، قال أبو صخر الهذلي:
  إن اللئيم ولو تخلق عـائد                      لملاذة من غشه ودغاول والمداغل: بطون الأودية والوطاء منها إذا كثر شجرها، كما في المحكم. والدغيلة، كسفينة: الدغل محركة، وقد سبق معناه. والتركيب يدل على التباس والتواء من شيئين يتداخلان.
 ومما يستدرك عليه: أدغلت الأرض: كثر شجرها. ومكان داغل: خفي. والداغل: الباغي أصحابه الشر، يدغل لهم الشر: أي يبغيهم الشر ويحسبونه يريد لهم الخير، كما في التهذيب.

##### Türkçe

**الدغل**، harekeli: işe bozguncu olarak girdi; ondan, Hasan’ın sözü: “Allah’ın kitabını **دغلا** edindiler.” Ve **التهذيب**’de: bozguncu olarak bir işe girdi. **الدغل**: **الدخل** gibi, birbirine dolanmış çok ağaç. Denildi: o, bitkinin birbirine geçmesi ve çokluğudur; bunu, **المحكم**’de olduğu üzere, **الحمض**’da, ona **الغريل** karıştığı zaman bilirim. Denildi: o, içinde suikastten korkulan yerdir; çoğulu: **أدغال**; ve kesre ile **دغال**. Ve **دغل** yer, **كتف** ve **محسن** gibi: yani **دغل** sahibi; yahut **الداغل** gibi gizli. Ve Nadr dedi: yerin **أدغال**’ı: onun inceliği, çukurları ve içindeki alçaklıktır. Ve yüksek **القف** ve **الأكمة** **دغل**’dır; ve vadi **دغل**’dır; ve alçak çukur yer **دغل**’dır; ve dağlar **أدغال**’dır. Ve inşad etti:
  yerin sertliğinden ve onun **أدغال**’ından

Ve adam **أدغل** etti: onda, yani **الدغل**’da kayboldu. Ona karşı **أدغل** etti: ona hıyanet etti ve ona suikast kurdu; ona karşı **أدغل** etti ayrıca: ona karşı ispiyonladıysa. İbn Sîde dedi: o, birincidendir. İşte **أدغل** etti: içine, ona aykırı olanı soktuğunda onu bozar; **العباب** ve **المحكم**’de olduğu üzere. Ve **الداغلة**: gizlenen kin; ayrıca: **المحكم**’de olduğu üzere, ayıbını ve hıyanetini arayan topluluk. Ve onda **دغل** etti, **منع** gibi, **دغلا**: şüpheli kimsenin girişi gibi ona girdi; avcının, avı hileyle ele geçirmek için **القترة**’ya girişi gibi; **التهذيب** ve **المحكم**’de olduğu üzere. Ve **الدغاول**: belalar; ve **التهذيب**’de: tekili olmayan **الغوائل**. Ve Bekrî, Kâlî’nin **أمالي**’sinin şerhinde dedi: onun tekilinin ne olduğu bilinmez; onun **دغولة** olduğu rivayet edilir. Cevherî bunda hata etti; şöyle dedi: **الدواغل**; ve onu Ebû Ubeyd’e nispet etmesinde yanıldı; çünkü Ebû Ubeyd, ancak **الدغاول** dedi. Ve İbn Fâris’in **المجمل**’inde de, Cevherî’nin dediği gibi bir benzeri vaki olmuştur. Ebû Ubeyd’in **الغريب المصنف**’teki nassı: **الدغاول** ve **الغوائل** ve **أم اللهيم** ve **المصمئلة**: bela. Huzelî Ebû Sahr dedi:
  Alçak kimse, huy edinmiş olsa bile, geri dönen;                      onun aldatmasından ve **دغاول**’dan bir lezzete (sığınır).

Ve **المداغل**: ağaçları çok olduğunda vadilerin karınları ve onlardan alçak yerler; **المحكم**’de olduğu üzere. Ve **الدغيلة**, **سفينة** gibi: harekeli **الدغل**; onun manası geçmişti. Ve terkib, birbirine giren iki şeyden bir karışma ve bükülmeye delalet eder.

Ve ona istidrâk olunanlardandır: yer **أدغلت**: ağacı çoğaldı. Ve **داغل** yer: gizli. Ve **الداغل**: arkadaşlarına şerri isteyen; onlara şerri **يدغل** eder: yani onlara şerri ister ve onlar, onlara hayır istediğini sanırlar; **التهذيب**’de olduğu üzere.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%BA%D9%84/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

دَغَلَ فِيهِ
1 دَغَلَ فِيهِ دغل فيه دغل فية , aor. دَغَلَ , (K,) inf. n. دَغْلٌ, (TA,) He entered it like as enters he who is doing a thing that induces doubt, or suspicion, or evil opinion; (K, TA;) like as the hunter enters the lurkingplace to circumvent the game: so in the T and M. (TA.) -A2- دَغَلَ لَهُمُ الشَّرَّ He sought, or desired, to do to them evil, or mischief, when they thought that he desired to do them good. (T, TA.)

ادغل
4 ادغل ادغل He (a man, TA) disappeared in a دَغَل [or place in which one fears being taken unawares]. (K, * TA.) ― -b2- ادغل بِهِ He acted treacherously towards him, and took him unawares. (K.) ― -b3- He slandered him, or calumniated him. (K.) ― -b4- ادغل فِى الأَمْرِ He introduced into the affair what rendered it unsound, or corrupt, (K,) or what contravened it, (JK, S, M, O,) and rendered it unsound, or corrupt. (S, M, O.) ― -b5- ادغلت الأَرْضُ The land became abundant [and dense (as is implied in the S)] in trees. (S, TA.)

دَغْلٌ
دَغْلٌ دغل : see دَغِلٌ.

دَغَلٌ
دَغَلٌ دغل Badness, corruptness, or unsoundness; or a bad, a corrupt, or an unsound, state or quality; (S, and Mgh in art. نغل;) [in an affair, &c.;] like دَخَلٌ; (S;) and a thing that induces doubt, or suspicion, or evil opinion; [in an affair; or] in a man: (Mgh ubi suprà:) or a cause of badness, corruption, or unsoundness, in an affair. (JK, T, K, TA.) Hence the saying of El-Hasan, اِتَّخُوا كِتَابَ اللّٰهِ دَغَلًا [They made the Book of God to be a cause of corruption: or perhaps they made the Book of God corrupt; i. e. they corrupted it]. (TA.) ― -b2- Confusedness, or entanglement, and abundance, of plants or herbage; (M, K;) most commonly known in plants of the kind termed حَمْض, when amid غريل [i. e. غِرْيَل, app. here meaning silt, or alluvial deposit, left upon the ground by a torrent]. (M, TA.) ― -b3- Tangled, or luxuriant, or abundant and dense, trees; (S, K;) as also دَخَلٌ. (TA.) ― -b4- Any place in which a wile, machination, or plot, is practised; (JK;) a place in which one fears being taken unawares: (K:) and ↓ دَغِيلَةٌ signifies the same as دَغَلٌ [app. meaning such a place as is here described]: (JK, K:) the pl. of the former is أَدْغَالٌ [a pl. of pauc.] and دِغَالٌ. (K.) ― -b5- Accord. to En-Nadr, An elevated [tract of ground such as is termed] قُفّ: and i. q. أَكَمَةٌ [a hill, or mound, &c.]: and a valley: and a level, or smooth, wide, depressed tract of land: and أَدْغَالٌ signifies mountains: and أَدْغَالُ الأَرْضِ, [tracts of] land from which water has sunk into the earth, or receded: and low, or depressed, tracts of land: and level, or smooth, tracts thereof. (TA.)

دَغِلٌ
دَغِلٌ دغل , applied to a man, In whom is a bad, a corrupt, or an unsound, quality, and what induces doubt, or suspicion, or evil opinion; as also ↓ دَغْلٌ, a contraction of the former. (Mgh in art. نغل.) ― -b2- Applied to a place, as also ↓ مُدْغِلٌ, i. q. ذُو دَغَلٍ [app. as meaning Having tangled, or luxuriant, or abundant and dense, trees]: or obscure, or concealed; (K;) as also ↓ دَاغِلٌ. (TA.)

دَغِيلَةٌ
دَغِيلَةٌ دغيله دغيلة : see دَغَلٌ.

دَغَاوِلُ
دَغَاوِلُ دغاول Calamities, or misfortunes: (A 'Obeyd, JK, T, K:) erroneously written by J دَوَاغِل, (K,) and so by IF in the Mj, (TA,) as on the authority of A 'Obeyd, who said only دَغَاوِل, (K,) and thus it is in a verse of Sakhr El-Hudhalee: (TA:) [but in one of my copies of the S it is written دَغَاوِل:] it has no sing.: (K:) or, as El-Bekree says, its sing. is not known: but some say that it is دغولة [thus without any syll. signs]. (TA.)

دَاغِلٌ
دَاغِلٌ داغل One who seeks, or desires, to do evil, or mischief, to his companions, when they think that he desires to do them good. (T, TA. [See the next paragraph.]) ― -b2- See also دَغِلٌ.

دَاغِلَةٌ
دَاغِلَةٌ داغل داغله داغلة Concealed rancour, malevolence; malice, or spite. (M, K.) -A2- Persons who seek to blame one, or to find fault with one, and to act treacherously towards one. (M, K. [See دَاغِلٌ.])

مُدْغِلٌ
مُدْغِلٌ مدغل : see دَغِلٌ.

مَدَاغِلُ
مَدَاغِلُ مداغل The bottoms, or interior parts, of valleys; (M, K;) and the level, or smooth, tracts thereof, when their trees are numerous. (M, TA.)

##### Türkçe

دَغَلَ فِيهِ
1 **دَغَلَ فِيهِ** **دغل فيه** **دغل فية** , aor. **دَغَلَ** , (K,) inf. n. **دَغْلٌ**, (TA,) O, şüpheyi, kuşkuyu yahut kötü zannı doğuran bir şeyi yapan kimsenin girişi gibi ona girdi; (K, TA;) avcının avı alt etmek için pusu yerine girmesi gibi: böylece T ve M’de. (TA.) -A2- **دَغَلَ لَهُمُ الشَّرَّ** Onlar kendilerine iyilik yapmayı istediğini zannederken, onlara kötülük yahut fesat yapmayı aradı yahut istedi. (T, TA.)

ادغل
4 **ادغل** **ادغل** O (bir adam, TA) bir **دَغَل** içinde [yahut ansızın yakalanmaktan korkulan bir yerde] kayboldu. (K, * TA.) ― -b2- **ادغل بِهِ** Ona karşı hainlik etti ve onu ansızın yakaladı. (K.) ― -b3- Ona iftira etti yahut onu karaladı. (K.) ― -b4- **ادغل فِى الأَمْرِ** İşe onu sağlam olmayan yahut bozuk kılan şeyi soktu, (K,) yahut ona aykırı olan şeyi, (JK, S, M, O,) ve onu sağlam olmayan yahut bozuk kıldı. (S, M, O.) ― -b5- **ادغلت الأَرْضُ** Arazi ağaçlarda bol [ve (S’de ima olunduğu üzere) sık] oldu. (S, TA.)

دَغْلٌ
**دَغْلٌ** **دغل** : **دَغِلٌ**’e bak.

دَغَلٌ
**دَغَلٌ** **دغل** Kötülük, bozukluk yahut sağlam olmayış; yahut kötü, bozuk yahut sağlam olmayan bir hâl yahut nitelik; (S, ve Mgh madde **نغل**’de;) [bir işte vb.;] **دَخَلٌ** gibi; (S;) ve şüpheyi, kuşkuyu yahut kötü zannı doğuran bir şey; [bir işte; yahut] bir kimsede: (Mgh yukarıda geçtiği yerde:) yahut bir işte kötülüğün, bozukluğun yahut sağlam olmayışın bir sebebi. (JK, T, K, TA.) Bundan El-Hasan’ın sözü: **اِتَّخُوا كِتَابَ اللّٰهِ دَغَلًا** [Allah’ın Kitabını bozukluğun bir sebebi edindiler: yahut belki Allah’ın Kitabını bozuk yaptılar; yani onu bozdular]. (TA.) ― -b2- Bitkilerin yahut otların karışıklığı yahut dolaşıklığı ve bolluğu; (M, K;) en çok, **حَمْض** denilen türden bitkilerde, **غريل** arasında [yani **غِرْيَل**, görünüşe göre burada selin yer üzerinde bıraktığı mil yahut alüvyon birikintisi anlamında]. (M, TA.) ― -b3- Dolaşık, yahut gür, yahut bol ve sık ağaçlar; (S, K;) ayrıca **دَخَلٌ**. (TA.) ― -b4- İçinde bir hile, düzen yahut komplo yapılan herhangi bir yer; (JK;) içinde ansızın yakalanmaktan korkulan bir yer: (K:) ve ↓ **دَغِيلَةٌ** **دَغَلٌ** ile aynı anlama gelir [görünüşe göre burada böyle tasvir edilen bir yer anlamında]: (JK, K:) ilkinin çoğulu **أَدْغَالٌ** [azlık çoğulu] ve **دِغَالٌ**’dır. (K.) ― -b5- En-Nadr’a göre, yükseltilmiş [**قُفّ** denilen türden] bir yer: ve i. q. **أَكَمَةٌ** [bir tepe yahut tümsek vb.]: ve bir vadi: ve düz, yahut pürüzsüz, geniş, çukur bir arazi parçası: ve **أَدْغَالٌ** dağlar demektir: ve **أَدْغَالُ الأَرْضِ**, suyun toprağa çekildiği yahut geri çekildiği araziler: ve alçak yahut çukur araziler: ve onun düz yahut pürüzsüz arazileri. (TA.)

دَغِلٌ
**دَغِلٌ** **دغل** , bir adama uygulanınca, Kendinde kötü, bozuk yahut sağlam olmayan bir nitelik ve şüpheyi, kuşkuyu yahut kötü zannı doğuran şey bulunan; ayrıca ↓ **دَغْلٌ**, ilkinin kısaltması. (Mgh madde **نغل**’de.) ― -b2- Bir yere uygulanınca, ayrıca ↓ **مُدْغِلٌ**, i. q. **ذُو دَغَلٍ** [görünüşe göre dolaşık, yahut gür, yahut bol ve sık ağaçlara sahip anlamında]: yahut karanlık, yahut gizli; (K;) ayrıca ↓ **دَاغِلٌ**. (TA.)

دَغِيلَةٌ
**دَغِيلَةٌ** **دغيله** **دغيلة** : **دَغَلٌ**’e bak.

دَغَاوِلُ
**دَغَاوِلُ** **دغاول** Musibetler yahut felaketler: (A 'Obeyd, JK, T, K:) J tarafından yanlışlıkla **دَوَاغِل** diye yazılmıştır, (K,) ve Mj’de IF tarafından da böyle, (TA,) A 'Obeyd’in otoritesine dayanarak; o ise yalnız **دَغَاوِل** demişti, (K,) ve Sakhr El-Hudhalee’nin bir beytinde de böyledir: (TA:) [fakat S’nin nüshalarımdan birinde **دَغَاوِل** yazılmıştır:] bunun tekili yoktur: (K:) yahut El-Bekree’nin dediği gibi, tekili bilinmez: fakat bazıları onun **دغولة** olduğunu söyler [böylece hareke işaretleri olmaksızın]. (TA.)

دَاغِلٌ
**دَاغِلٌ** **داغل** Arkadaşlarının kendilerine iyilik yapmayı istediğini zannettikleri hâlde, onlara kötülük yahut fesat yapmayı arayan yahut isteyen kimse. (T, TA. [Bir sonraki paragrafa bak.]) ― -b2- Ayrıca **دَغِلٌ**’e bak.

دَاغِلَةٌ
**دَاغِلَةٌ** **داغل** **داغله** **داغلة** Gizli kin, kötücüllük; kötülük, yahut garez. (M, K.) -A2- Birini kınamayı yahut onda kusur bulmayı arayan ve ona karşı hainlik etmeyi isteyen kimseler. (M, K. [**دَاغِلٌ**’e bak.])

مُدْغِلٌ
**مُدْغِلٌ** **مدغل** : **دَغِلٌ**’e bak.

مَدَاغِلُ
**مَدَاغِلُ** **مداغل** Vadilerin dipleri yahut iç kısımları; (M, K;) ve ağaçları çok olduğunda onların düz yahut pürüzsüz kısımları. (M, TA.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%BA%D9%84/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

دَغَلَ
دَغَلَ A ( n. ac. دَغْل 1 )
a.  [ Fī ], Slipped into by stealth,

b.  Festered ( wound ).

أَدْغَلَ
أَدْغَلَ IV ,
a.  Was full of bushy, tangled trees.

b.  [ Fī ], Made to go wrong, spoilt ( affair ).

c.  [ Bi ], Took unawares, deceived.

دَغَل
دَغَل 4 , ( pl. دِغَاْل 23 ,  أَدْغَاْل 38 ),
a.  Anything that vitiates or spoils: unsoundness, corruption, defect.

b.  Bushy, tangled trees.

c.  see 21t .

دَاْغِلَة
دَاْغِلَة 21t ,
a.  Secret hatred, grudge.

دَغُوْل
دَغُوْل 26 ,
a.  Malicious.

دَوَاْغِلُ
دَوَاْغِلُ 41 ,
a.  Calamities, misfortunes.

##### Türkçe

دَغَلَ
**دَغَلَ** A ( n. ac. **دَغْل** 1 )
a. [ **فِي** ], Gizlice sızdı, gizlice girdi,

b. (yara) iltihaplandı.

أَدْغَلَ
**أَدْغَلَ** IV ,
a. Gür, dolaşık ağaçlarla dolu oldu.

b. [ **فِي** ], (işi) yanlış yola sevk etti, bozdu.

c. [ **بِ** ], Gafil avladı, aldattı.

دَغَل
**دَغَل** 4 , ( pl. **دِغَاْل** 23 , **أَدْغَاْل** 38 ),
a. Bozan veya ifsat eden her şey: sağlam olmayış, fesat, kusur.

b. Gür, dolaşık ağaçlar.

c. 21t’ye bak.

دَاْغِلَة
**دَاْغِلَة** 21t ,
a. Gizli kin, garez.

دَغُوْل
**دَغُوْل** 26 ,
a. Kötücül.

دَوَاْغِلُ
**دَوَاْغِلُ** 41 ,
a. Felaketler, musibetler.
