# دغن (د-غ-ن) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%BA%D9%86
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AF%D8%BA%D9%86

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: د - غ - ن
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 5 sözlük

## Sözlükler (5)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%BA%D9%86/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الغين والدال والنون معهما
غ د ن، د غ ن، ن د غ مستعملات غدن: المُغْدَوْدِنُ: الناعمُ. وشابُّ غداني إذا ارتوى وامتلأ شباباً.
دغن: يقال للأحمَقِ دُغَيْنَةٌ ودُغَةٌ، ويقال: إنها كانت امرأةً حمقاء.
ويقال: هو أحمقُ من دُغَةَ، ولها حديث.
ندغ: النَّدْغُ والمُنادَغَةُ شبهُ النَّخْسةِ بالمُغازَلةِ، قال رؤبة:
لَذَّتْ أحاديثُ الغَويِّ المُنْدغِ

##### Türkçe

غayn, dâl ve nûn’un birlikte bulunduğu bâb

غ د ن، د غ ن، ن د غ: kullanılagelenler.

**غدن**: **المُغْدَوْدِنُ**: yumuşak olan. Ve **شابُّ غداني**: (yani) sulanıp kandığı ve gençlikçe dolduğu zaman.

**دغن**: Ahmağa **دُغَيْنَةٌ** ve **دُغَةٌ** denir; ve denir ki: o, ahmak bir kadın idi.

Ve denir: o, **دُغَةَ**’dan daha ahmaktır; ve onun bir hadisi vardır.

**ندغ**: **النَّدْغُ** ve **المُنادَغَةُ**, cilveleşme ile **النَّخْسةِ**’ye benzer (bir şey)dir; Rü’be dedi ki:

لَذَّتْ أحاديثُ الغَويِّ المُنْدغِ

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%BA%D9%86/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

غ د ن
غدن ، ندغ ، دغن : مستعملة .
غدن : قال الأصمعي وغيره : الغَدَنُ : سعَةُ العيشِ ونعمةٌ واسترخاءٌ .
وقال عمر بن لَجَأ :
ولم تُضِعْ أولادها من البَطَنْ
ولم تُصِبْهُ نَعْسَةٌ عَلَى غَدَنْ
أي : على فترةٍ واسترخاء .
وقال شمر : المُغْدَوْدِنَةُ : الأرضُ الكثيرةُ الكَلإِ المُلْتَفَّةُ ، يقال : كَلأٌ مُغْدَوْدِنٌ : أي : ملتفٌّ .
وقال العجاج :
مُغْدَوْدِنُ الأرْطَى غَدانيُّ الضال
وقال رؤبة :
وَدَغْيَةٌ من خَطِلِ مُغْدَوْدِنِ
وهو المسترخي المتساقطُ ، وهو عيبٌ في الرجل .
أبو عبيد : المُغْدَوْدِنُ : الشعرُ الطويلُ .
وقال حسان بن ثابتٍ يَصِفُ امرأةً :
وقامتْ تُرائيكَ مُغْدَوْدِناً
إذا ما تَنُوءُ به آدَها
وقال أبو زيدٍ : شعرٌ مُغْدَوْدِنٌ : شديدُ السواد ناعمٌ ، وأرضٌ مُغْدَوْدِنَةٌ إذا كانتْ مُعشبةً وغُدَانِيُّ الشبابِ : نعمته .
وقال رؤبة :
بعدَ غُدَانيِّ الشبابِ الأبلهِ
وفلانٌ في غُدُنَّةٍ من عيشه : أي في نعمةٍ ورفاهية .
وقال ابن دُرَيْدٍ : الغِدَانُ : القضيب الذي يُعَلَّقُ عليه الثيابُ بلغة اليمن .
دغن : قال الليث : يقال للأحمقِ دُغَةٌ ودُغَيْنَةٌ ، ويقال : كانت دغة امرأة حمقاء .
وأخبرني المنذري عن ثعلب عن ابن الأعرابي قال : دَجَنَ يومُنا ودَغَنَ ، ويومٌ ذُو دَجْنٍ ودَغْنٍ .
ندغ : قال الليث : النَّدْغُ شبهُ النَّخْسِ والمُنادَغَةُ شبه المُغَازَلَةِ .
وقال رؤبة :
لَذَّتْ أحاديثُ الغَوِيِّ المُنْدِغ
ويقال للبركِ المِنْدَغَةُ والمِنْسَغَةُ ، رواه سلمة عن الفراءِ ، والنَّدْغُ والسَّعْتَرُ البَرِّيُّ والسِّحاءُ نَبْتٌ آخرُ ، وكلاهما مَرْعًى للنَّحْلِ .
وكتب الحجّاج إلى عامله على الطائِفِ أن أرسلْ إليَّ بِعَسَلٍ أخضرَ في السِّقاءِ أبيضَ في الإناءِ من عسلِ النَّدْغِ والسِّحاءِ ، والأطبّاءُ يزعمونَ أن عسلَ الصَّعْتَرِ أمتنُ العسلِ وأشَدُّهُ حرارةً ولزجاً .

##### Türkçe

غ د ن
**غدن** ، **ندغ** ، **دغن** : kullanımdadır.

**غدن** : Asmaî ve başkaları dedi ki: **الغَدَنُ**: geçimin genişliği, bir nimet ve gevşekliktir.
Ömer b. Lece’ dedi ki:
Ve çocuklarını karından zayi etmedi
Ve ona **غَدَنْ** üzere bir uyuklama isabet etmedi
Yani: bir fetret ve gevşeklik üzere.

Şemmer dedi ki: **المُغْدَوْدِنَةُ**: otu çok, birbirine dolanmış yer; denir ki: **كَلأٌ مُغْدَوْدِنٌ**: yani: birbirine dolanmış.
A‘câc dedi ki:
**مُغْدَوْدِنُ** **الأرْطَى** **غَدانيُّ** **الضال**

Rü’be dedi ki:
Ve **دَغْيَةٌ**’dir, **خَطِلِ مُغْدَوْدِنِ**’den
Ve o, gevşek, dökülen olandır; ve o, erkekte bir ayıptır.

Ebû Ubeyd: **المُغْدَوْدِنُ**: uzun saçtır.
Hassân b. Sâbit bir kadını vasfederek dedi ki:
Ve kalktı, sana **مُغْدَوْدِناً** gösterir
Onu **آدَها** ile taşıyamadığında

Ebû Zeyd dedi ki: **شعرٌ مُغْدَوْدِنٌ**: şiddetli siyahlıkta, yumuşak; ve **أرضٌ مُغْدَوْدِنَةٌ**: otlu olduğunda; ve **غُدَانِيُّ الشبابِ**: onun nimeti.
Rü’be dedi ki:
Ahmak **غُدَانيِّ الشبابِ**’dan sonra

Ve falan, geçiminden bir **غُدُنَّةٍ** içindedir: yani bir nimet ve refah içinde.
İbn Düreyd dedi ki: **الغِدَانُ**: elbiselerin üzerine asıldığı çubuk; Yemen lügatinde.

**دغن** : Leys dedi ki: ahmağa **دُغَةٌ** ve **دُغَيْنَةٌ** denir; ve denir ki: **دغة** ahmak bir kadındı.
Münzirî bana, Sa‘leb’den, İbnü’l-A‘râbî’den haber verdi; dedi ki: günümüz **دَجَنَ** oldu ve **دَغَنَ**; ve **ذُو دَجْنٍ** ve **دَغْنٍ** olan bir gün.

**ندغ** : Leys dedi ki: **النَّدْغُ** **النَّخْسِ**’e benzer; ve **المُنادَغَةُ** **المُغَازَلَةِ**’e benzer.
Rü’be dedi ki:
**لَذَّتْ** **أحاديثُ** **الغَوِيِّ** **المُنْدِغ**

Ve **المِنْدَغَةُ** ve **المِنْسَغَةُ** gölcüklere denir; Selâme’nin Ferrâ’dan rivayetidir. Ve **النَّدْغُ** ve **السَّعْتَرُ البَرِّيُّ** ve **السِّحاءُ** başka bir bitkidir; ve ikisi de arı için bir otlaktır.

Haccâc, Tâif üzerindeki âmiline yazdı ki: bana, kırbada yeşil, kapta beyaz; **عسلِ النَّدْغِ** ve **السِّحاءِ** balından bal gönder. Ve tabipler, **عسلَ الصَّعْتَرِ**’in balın en sağlamı ve en şiddetli sıcaklıkta ve en yapışkanı olduğunu iddia ederler.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%BA%D9%86/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

دَغَنَ يومُنا: كدَجَن؛ عن ابن الأَعرابي، قال: وإنه ليوم ذو دُغُنَّة كدُجُنَّة. ودُغَيْنة: الأَحمق، معرفة، ودُغَيْنة: اسم امرأَة. الليث: يقال للأَحمق دُغَة ودُغَيْنة، ويقال: إِنها كانت امرأَة حمقاء.

##### Türkçe

**دَغَنَ** günümüz: **كَدَجَن** gibi; İbnü’l-A‘râbî’den; dedi ki: “Ve şüphesiz o, **دُغُنَّة** sahibi bir gündür, **كَدُجُنَّة** gibi.” Ve **دُغَيْنة**: ahmak; (özel) isimdir; ve **دُغَيْنة**: bir kadının adıdır.

el-Leys: Ahmağa **دُغَة** ve **دُغَيْنة** denir; ve denir ki: “Şüphesiz o, ahmak bir kadın idi.”

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%BA%D9%86/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

) ( دَغَنَ يَوْمُنا ) :
أَهْمَلَه الجَوْهرِيُّ .
وقالَ ابنُ الأَعْرابيِّ : هو مِثْلُ ( دَجَنَ ) ؛ قالَ : ( و ) الدُّغُنَّةُ ، ( كحُزُقَّةٍ ) ، مثْلُ ( الدُّجُنَّةِ ) زِنَةً ومعْنًى .
( و ) الدُّغُنَّةُ : ( أُمُّ رَبِيعَةَ ابنِ رُفَيْعِ ) بنِ حبَّان بنِ ثَعْلَبَةَ السُّلميّ ، ( الذي أَجارَ أَبَا بكْرٍ ، رضي اللهاُ تعالى عنه ) ، وشَهِدَ هو حُنَيْناً ، وقد تقدَّمَ ذِكْرُه في العَيْن . ( أَو هِي ككَلِمَةٍ أَو كحُزْمةٍ ، والصَّحِيحُ الأَوَّلُ ، والمُحدِّثونَ يَلْحَنون ) .
قالَ شيْخُنا ، رَحِمَه اللهاُ تعالَى : اللَّحنُ إنَّما تَتَّصِفُ به المُرَكَّباتُ إذا تَغَيَّر إِعرابُها ، أَمَّا المُفْرداتُ إذا تَغَيَّرتْ حَرَكَاتُها فيُقالُ تَصْحيفٌ وتَحْريفٌ لا لَحْنُ ، واللهاُ تعالَى أَعْلم .
( ودَغانينُ : هَضَباتٌ ببِلادِ عَمْرِو بنِ كِلابٍ ) .
والذي في مُعْجم نَصْر : دَغانينُ بالغَيْنِ المعْجمَةِ : هَضَباتٌ لبَنِي وقَّاصٍ مِن بَنِي أَبي بكْرِ بنِ وائِل بنِ كلابٍ بحمَى

ضَرِيَّة .
وهناكَ جُبَيْلٌ يقالُ له دَغْنانُ كسَحْبانٍ ؛ قتأَمَّلْ .
( ودَوْغانُ : ة برَأْسِ عَيْنٍ ) .
وقالَ نَصْر : سوقٌ بالجَزيرَةِ كانَ يَجْتمعُ إليها أَهْلُ تلْكَ الدِّيار كلّ شَهْر مرَّةً .
( و ) دُغَيْنَةُ ، ( كجُهَيْنَةَ : عَلَمٌ للأَحْمَقِ ) عنْدَ أَهْلِ البَصْرةِ .
وقالَ اللَّيْثُ : يقالُ للأَحْمَقِ : دُغَةٌ ودُغَيْنَةُ ؛ ( أَو اسمُ حَمْقاءَ م ) مَعْروفَة .
( و ) أَبو محمدٍ ( عبدُ الّلهِ بنُ محمدِ ) بنِ إِبراهيمَ ، ( شيْخُ أَبي الهَيْثَمِ ) الكشْميهنيُّ ، وأَبو إسْحقَ الزكيّ رَوَى عن محمدِ بنِ إِبراهيمَ البُوشَنْجيَ وصالحِ بنِ محمدِ جزْرَةَ ؛ ( وإِبراهيمُ بنُ أَحمدَ ) عن الهَيْثَم الشَّاشِيّ ، وعنه حَفِيدُه محمدُ بنُ صالحِ بنِ أَحمدَ بنِ إبراهيمَ ( الدَّاغُونيَّانِ مُحدِّثانِ ) . واخُتَصَّ أَهْلُ مَرْوَ بقوْلِهم داغوثيٌّ لبَيَّاع المَدَاسَات .

##### Türkçe

( **دَغَنَ يَوْمُنا** ) :
Cevherî onu ihmal etti.
İbnü’l-A‘râbî dedi ki: O, ( **دَجَنَ** ) gibidir; dedi ki: ( ve ) **الدُّغُنَّةُ** , ( **كحُزُقَّةٍ** ), ( **الدُّجُنَّةِ** ) gibidir; vezin ve mânâ bakımından.
( ve ) **الدُّغُنَّةُ** : ( **أُمُّ رَبِيعَةَ ابنِ رُفَيْعِ** ) b. Hubbân b. Sa‘lebe es-Sülemî’nin (ki **أَبَا بكْرٍ**’i, Allah Teâlâ ondan razı olsun, himayesine almıştır) (annesi); o da Huneyn’e şahit olmuştur; onun zikri daha önce **العَيْن**’de geçmiştir. ( yahut o, **ككَلِمَةٍ** yahut **كحُزْمةٍ** gibidir; doğru olan birincisidir; muhaddisler lahn yaparlar ).
Şeyhimiz, Allah Teâlâ ona rahmet etsin, dedi ki: Lahn ancak mürekkeblere nispet olunur; i‘râbları değiştiği zaman; أما müfredler ise, harekeleri değiştiği zaman “tashîf” ve “tahrîf” denir, “lahn” denmez; Allah Teâlâ daha iyi bilir.
( ve **دَغانينُ** : Amr b. Kilâb’ın beldelerinde tepeler ).
Nasr’ın Mu‘cem’inde olan: **دَغانينُ** (mu‘ceme **الغَيْنِ** ile): Benî Vakkâs’a, Benî Ebî Bekr b. Vâil b. Kilâb’dan, **ضَرِيَّة** himâsında tepeler.
Ve orada **دَغْنانُ** denilen bir küçük dağ vardır, **كسَحْبانٍ**; öyleyse düşün.
( ve **دَوْغانُ** : **برَأْسِ عَيْنٍ**’de bir (yer) ).
Nasr dedi ki: Cezîre’de bir pazardır; o diyârın halkı her ay bir kere ona toplanırdı.
( ve ) **دُغَيْنَةُ** , ( **كجُهَيْنَةَ** : Basra ehli yanında ahmak için bir özel addır ).
Leys dedi ki: Ahmağa denir: **دُغَةٌ** ve **دُغَيْنَةُ** ; ( yahut bilinen bir ahmak kadının adıdır ).
( ve ) Ebû Muhammed ( **عبدُ الّلهِ بنُ محمدِ** ) b. İbrâhîm, ( Ebû’l-Heysem’in şeyhi ) el-Keşmîhenî; ve Ebû İshâk ez-Zekî, Muhammed b. İbrâhîm el-Bûşencî ve Sâlih b. Muhammed Cezre’den rivayet etti; ( ve **إِبراهيمُ بنُ أَحمدَ** ) el-Heysem eş-Şâşî’den; ondan da torunu Muhammed b. Sâlih b. Ahmed b. İbrâhîm ( **الدَّاغُونيَّانِ مُحدِّثانِ** ) (rivayet etti). Ve Merv ehli, medâsât satıcısına “dâğûthî” demekle ayrılmıştır.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%BA%D9%86/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

دَغَنَ
دَغَنَ A ( n. ac. دَغْن 1 ),
a.  Was lowering, overcast ( sky ).

دُغُنَّة
دُغُنَّة
a.  Storm.

##### Türkçe

**دَغَنَ**
**دَغَنَ** A (mastarı: **دَغْن** 1),
a. Alçalmaktı, kapalıydı (gökyüzü).

**دُغُنَّة**
**دُغُنَّة**
a. Fırtına.
