# دغن — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%BA%D9%86/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AF%D8%BA%D9%86/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [دغن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%BA%D9%86.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: دغن

) ( دَغَنَ يَوْمُنا ) :
أَهْمَلَه الجَوْهرِيُّ .
وقالَ ابنُ الأَعْرابيِّ : هو مِثْلُ ( دَجَنَ ) ؛ قالَ : ( و ) الدُّغُنَّةُ ، ( كحُزُقَّةٍ ) ، مثْلُ ( الدُّجُنَّةِ ) زِنَةً ومعْنًى .
( و ) الدُّغُنَّةُ : ( أُمُّ رَبِيعَةَ ابنِ رُفَيْعِ ) بنِ حبَّان بنِ ثَعْلَبَةَ السُّلميّ ، ( الذي أَجارَ أَبَا بكْرٍ ، رضي اللهاُ تعالى عنه ) ، وشَهِدَ هو حُنَيْناً ، وقد تقدَّمَ ذِكْرُه في العَيْن . ( أَو هِي ككَلِمَةٍ أَو كحُزْمةٍ ، والصَّحِيحُ الأَوَّلُ ، والمُحدِّثونَ يَلْحَنون ) .
قالَ شيْخُنا ، رَحِمَه اللهاُ تعالَى : اللَّحنُ إنَّما تَتَّصِفُ به المُرَكَّباتُ إذا تَغَيَّر إِعرابُها ، أَمَّا المُفْرداتُ إذا تَغَيَّرتْ حَرَكَاتُها فيُقالُ تَصْحيفٌ وتَحْريفٌ لا لَحْنُ ، واللهاُ تعالَى أَعْلم .
( ودَغانينُ : هَضَباتٌ ببِلادِ عَمْرِو بنِ كِلابٍ ) .
والذي في مُعْجم نَصْر : دَغانينُ بالغَيْنِ المعْجمَةِ : هَضَباتٌ لبَنِي وقَّاصٍ مِن بَنِي أَبي بكْرِ بنِ وائِل بنِ كلابٍ بحمَى

ضَرِيَّة .
وهناكَ جُبَيْلٌ يقالُ له دَغْنانُ كسَحْبانٍ ؛ قتأَمَّلْ .
( ودَوْغانُ : ة برَأْسِ عَيْنٍ ) .
وقالَ نَصْر : سوقٌ بالجَزيرَةِ كانَ يَجْتمعُ إليها أَهْلُ تلْكَ الدِّيار كلّ شَهْر مرَّةً .
( و ) دُغَيْنَةُ ، ( كجُهَيْنَةَ : عَلَمٌ للأَحْمَقِ ) عنْدَ أَهْلِ البَصْرةِ .
وقالَ اللَّيْثُ : يقالُ للأَحْمَقِ : دُغَةٌ ودُغَيْنَةُ ؛ ( أَو اسمُ حَمْقاءَ م ) مَعْروفَة .
( و ) أَبو محمدٍ ( عبدُ الّلهِ بنُ محمدِ ) بنِ إِبراهيمَ ، ( شيْخُ أَبي الهَيْثَمِ ) الكشْميهنيُّ ، وأَبو إسْحقَ الزكيّ رَوَى عن محمدِ بنِ إِبراهيمَ البُوشَنْجيَ وصالحِ بنِ محمدِ جزْرَةَ ؛ ( وإِبراهيمُ بنُ أَحمدَ ) عن الهَيْثَم الشَّاشِيّ ، وعنه حَفِيدُه محمدُ بنُ صالحِ بنِ أَحمدَ بنِ إبراهيمَ ( الدَّاغُونيَّانِ مُحدِّثانِ ) . واخُتَصَّ أَهْلُ مَرْوَ بقوْلِهم داغوثيٌّ لبَيَّاع المَدَاسَات .

### Türkçe

( **دَغَنَ يَوْمُنا** ) :
Cevherî onu ihmal etti.
İbnü’l-A‘râbî dedi ki: O, ( **دَجَنَ** ) gibidir; dedi ki: ( ve ) **الدُّغُنَّةُ** , ( **كحُزُقَّةٍ** ), ( **الدُّجُنَّةِ** ) gibidir; vezin ve mânâ bakımından.
( ve ) **الدُّغُنَّةُ** : ( **أُمُّ رَبِيعَةَ ابنِ رُفَيْعِ** ) b. Hubbân b. Sa‘lebe es-Sülemî’nin (ki **أَبَا بكْرٍ**’i, Allah Teâlâ ondan razı olsun, himayesine almıştır) (annesi); o da Huneyn’e şahit olmuştur; onun zikri daha önce **العَيْن**’de geçmiştir. ( yahut o, **ككَلِمَةٍ** yahut **كحُزْمةٍ** gibidir; doğru olan birincisidir; muhaddisler lahn yaparlar ).
Şeyhimiz, Allah Teâlâ ona rahmet etsin, dedi ki: Lahn ancak mürekkeblere nispet olunur; i‘râbları değiştiği zaman; أما müfredler ise, harekeleri değiştiği zaman “tashîf” ve “tahrîf” denir, “lahn” denmez; Allah Teâlâ daha iyi bilir.
( ve **دَغانينُ** : Amr b. Kilâb’ın beldelerinde tepeler ).
Nasr’ın Mu‘cem’inde olan: **دَغانينُ** (mu‘ceme **الغَيْنِ** ile): Benî Vakkâs’a, Benî Ebî Bekr b. Vâil b. Kilâb’dan, **ضَرِيَّة** himâsında tepeler.
Ve orada **دَغْنانُ** denilen bir küçük dağ vardır, **كسَحْبانٍ**; öyleyse düşün.
( ve **دَوْغانُ** : **برَأْسِ عَيْنٍ**’de bir (yer) ).
Nasr dedi ki: Cezîre’de bir pazardır; o diyârın halkı her ay bir kere ona toplanırdı.
( ve ) **دُغَيْنَةُ** , ( **كجُهَيْنَةَ** : Basra ehli yanında ahmak için bir özel addır ).
Leys dedi ki: Ahmağa denir: **دُغَةٌ** ve **دُغَيْنَةُ** ; ( yahut bilinen bir ahmak kadının adıdır ).
( ve ) Ebû Muhammed ( **عبدُ الّلهِ بنُ محمدِ** ) b. İbrâhîm, ( Ebû’l-Heysem’in şeyhi ) el-Keşmîhenî; ve Ebû İshâk ez-Zekî, Muhammed b. İbrâhîm el-Bûşencî ve Sâlih b. Muhammed Cezre’den rivayet etti; ( ve **إِبراهيمُ بنُ أَحمدَ** ) el-Heysem eş-Şâşî’den; ondan da torunu Muhammed b. Sâlih b. Ahmed b. İbrâhîm ( **الدَّاغُونيَّانِ مُحدِّثانِ** ) (rivayet etti). Ve Merv ehli, medâsât satıcısına “dâğûthî” demekle ayrılmıştır.
