# دفر — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%81%D8%B1/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AF%D9%81%D8%B1/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [دفر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%81%D8%B1.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: دفر

الدَّفْرُ: الدفع. دَفَرَ في عُنُقِهِ دَفْراً: دفع في صدره ومنعه؛ يمانية. ابن الأَعرابي: دفَرْتُه في قفاه دَفْراً أَي دفعته. وروي عن مجاهد في قوله تعالى: يوم يُدَعُّونَ إِلى نار جهنم دَعّاً؛ قال يُدْفَرونَ في أَقفيتهم دَفْراً أَي دفعاً.
والدَّفَرُ: وقوع الدود في الطعام واللحم. والدَّفَرُ: النَّتْنُ خاصة ولا يكون الطِّيبَ البتةَ.
ابن الأَعرابي: أَدْفَرَ الرجلُ إِذا فاح ريح صُنَانِهِ. غيره: الذَّفَرُ، بالذال وتحريك الفاء، شدّة ذكاء الرائحة، طيبة كانت أَو خبيثة؛ ومنه قيل: مِسْك أَذْفَرُ، ورجل أَدْفَرُ ودَفِرٌ، الأَخيرة على النسب لا فعل له؛ قال نافع بن لَقِيطٍ الفَقْعَسِيُّ:
ومُؤَوْلِقٍ أَنْضَجْتُ كَيَّةَ رَأْسِه،
فَتَرَكْتَهُ دَفِراً كَريحِ الجَوْرَبِ
وامرأَة دَفْرَاءُ ودَفِرَةٌ. ويقال للأَمة إِذا شُتِمَتْ: يا دَفَارِ، مثل قطام، أَي يا مُنْتِنَةُ. وفي حديث قَيْلَةَ: أَلْقِي إِلَيَّ ابْنَةَ أَخي يا دَفارِ أَي يا منتنة، وهي مبنية على الكسر وأَكثر ما ترد في النداء.
والدَّفْرُ وأُمُّ دَفْرٍ: من أَسماء الدواهي. ودَفارِ وأُمُّ دَفارِ وأُمُّ دَفْرٍ، كله: الدنيا.
ودَفْراً دَافِراً لما يجيء به فلان على المبالغة أَي نَتْناً. ويقال للرجل إِذا قَبَّحْتَ أَمْرَهُ: دَفْراً دَافِراً، ويقال: دَفْراً له أَي نَتْناً. وقال ابن الأَعرابي: الدَّفْرُ الذُّلُّ، وبه فسر قول عمر، رضي الله عنه، لما سأَل كعباً عن وُلاةِ الأَمْرِ فأَخبره قال: وَادَفْرَاهُ قيل: أَراد وَاذُلاَّهْ، وأَما غيره ففسره بالنَّتْنِ أَي وانْتْنَاه؛ ومنه حديثه الآخر: إِنما الحاجُّ الأَشْعَثُ الأَدْفَرُ الأَشْعَرُ؛ والدَّفَرُ: النتن، بفتح الفاء، قال: ولا أَعرف هذا الفرق إِلاَّ عن ابن الأَعرابي، ومنه قيل للدنيا أُم دَفْرٍ.

### Türkçe

**الدَّفْرُ**: itme. **دَفَرَ في عُنُقِهِ دَفْراً**: göğsüne itti ve onu engelledi;
Yemenîdir. İbnü’l-A‘râbî: **دفَرْتُه في قفاه دَفْراً** yani onu ittim. Ve
Mücâhid’den, Yüce Allah’ın sözü hakkında rivayet edilmiştir: **يوم يُدَعُّونَ إِلى نار جهنم دَعّاً**;
dedi ki: **يُدْفَرونَ في أَقفيتهم دَفْراً** yani itme.

Ve **الدَّفَرُ**: yemeğe ve ete kurt düşmesi. Ve **الدَّفَرُ**: özellikle
kokuşmuşluk; ve asla güzel koku olmaz.

İbnü’l-A‘râbî: **أَدْفَرَ الرجلُ** erkeğin koltukaltı kokusunun kokusu yayıldığı zaman. Başkası:
**الذَّفَرُ**; **الذال** ile ve **الفاء**’nın harekelenmesiyle, kokunun keskin şiddetidir; güzel de olsa kötü de olsa; bundan dolayı
denilmiştir: **مِسْك أَذْفَرُ**, ve **رجل أَدْفَرُ** ve **دَفِرٌ**; sonuncusu nisbet üzerinedir, onun fiili
yoktur; Nâfi‘ b. Laḳît el-Faḳ‘asî dedi ki:
ومُؤَوْلِقٍ أَنْضَجْتُ كَيَّةَ رَأْسِه،
فَتَرَكْتَهُ دَفِراً كَريحِ الجَوْرَبِ
Ve **امرأَة دَفْرَاءُ** ve **دَفِرَةٌ**. Ve câriyeye sövüldüğü zaman denilir: **يا دَفَارِ**,
**قطام** gibi; yani: ey kokuşmuş. Ve Ḳayla hadîsinde: **أَلْقِي إِلَيَّ
ابْنَةَ أَخي يا دَفارِ** yani: ey kokuşmuş; ve o kesre üzere mebnîdir ve en çok nida’da gelir.

Ve **الدَّفْرُ** ve **أُمُّ دَفْرٍ**: musibetlerin adlarındandır. Ve **دَفارِ** ve **أُمُّ دَفارِ**
ve **أُمُّ دَفْرٍ**, hepsi: dünya.

Ve **دَفْراً دَافِراً**: falanın getirdiği şeye mübalağa için, yani kokuşmuşluk. Ve erkeğe, işini çirkin gördüğün zaman denilir:
**دَفْراً دَافِراً**, ve denilir: **دَفْراً له** yani
kokuşmuşluk. İbnü’l-A‘râbî dedi ki: **الدَّفْرُ** zillet(tir); ve bununla Ömer’in, Allah ondan razı olsun, Ka‘b’a
idareciler hakkında sorduğu, o da ona haber verdiği zaman söylediği söz tefsir edilmiştir: **وَادَفْرَاهُ**
denildi ki: **وَاذُلاَّهْ**’ı kastetti; ama başkası onu kokuşmuşlukla tefsir etti, yani: ve kokuşmuşluğum; ve ondan onun diğer hadîsi:
**إِنما الحاجُّ الأَشْعَثُ الأَدْفَرُ الأَشْعَرُ**;
ve **الدَّفَرُ**: kokuşmuşluk; **الفاء**’nın fethiyle; dedi ki: bu farkı İbnü’l-A‘râbî’den başka
tanımıyorum; ve ondan dolayı dünyaya **أُم دَفْرٍ** denilmiştir.
