# دفغ (د-ف-غ) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%81%D8%BA
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AF%D9%81%D8%BA

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: د - ف - غ
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 3 sözlük

## Sözlükler (3)

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%81%D8%BA/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

غ د ف
غدف ، فدغ ، دفغ ، دغف : مستعملة .
غدف : قال الليثُ : الغُدْفَةُ لباسُ الفُولِ والدَّجْرِ وهو اللُّوبياءُ وأشباههما .
وقال أبو عبيد في حديثٍ رواه بإسنادٍ له أن النبي ( صلى الله عليه وسلم ) أغْدَفَ عَلَى علِيّ وفاطمة سِتْراً .
قال أبو عبيد : أغْدَفَ عليه ستراً : أي : أرسله .
وقال عَنْتَرَةُ :
إِنْ تُغْدِفي دُوني القِناعَ فإنَّني
طَبٌّ بأخْذِ الفَارِسِ المستلئِمِ
وأغدفَ الليلُ سدوله ، إذا أرْسلَ سُتُورُ ظُلْمَتِهِ ، وأنشد :
حَتَّى إذا الليلُ البهيمُ أغْدَفا
وفي حديث آخر : ( لَقلب المؤمن أَشَدُّ ارتكاضاً على الخطيئة من العُصْور حين
يُغْدَفُ به ) ، أرادَ حين يُطْبَقُ عليه الشِّباكُ لِيُصادَ فيضْطَرِبُ ليُفْلِتَ .
وقال الليث : الغُدافُ : غُرابُ القَيْظِ الضخم الوافي الْجَناحَيْن ، قال : والشَّعرُ الطَّويلُ الأسودُ يسمَّى غُدافاً .
قال رؤبة :
رُكِّبَ في جَناحِكِ الغُدافِ
من القُدامَى ومن الخوافي
ويقال : أَسْوَدُ غُدافِيٌّ : إذا كان شديد السَّوَادِ .
وقال غيره : القومُ في غِدافٍ من عيشتهم : أي : نعمةٍ وخِصْبٍ وسعةٍ ، واغْتَدَفَ فلانٌ من فلانٍ اغْتِدافاً : إذا أخذَ منه شيئاً كثيراً .
وقال ابن دُريد : الغادِفُ : المَلاَّحُ ، والمِغْدَفُ والغادوف : المجدافُ ، لُغَةٌ يمانيةٌ .
فدغ : قال الليث وغيره : الفَدْغُ شَدْخُ شيءٍ أجوفَ مثل حَبَّةِ عنب ونحوه .
وفي بعض الأخبار في الذَّبْحِ بالحجرِ : ( إنْ لم يَفْدَغِ الحُلْقُوم فكل ) ، أَرادَ إِنْ لَّمْ يُثَرِّدْهُ .
وفي حديث آخر : ( إذاً تَفْدَغَ قريشٌ الرَّأَسَ ) : أي تَشْدَخَ ، يقال : فَدَغَ رأسه ، وثَدغَه : أي : رَضّه وشدخه .
دفغ : أهمله الليث .
وقال أبو مالك : الدَّفْغ : حطام الذُّرَةِ ونُسَافَتُها .
رواه ابن دريد له وهو صحيح .
دغف : أهمله الليث .
وقال ابن دريد : الدَّغْف : الأخذ الكثير ، دَغَفَ الشيءَ يَدْغَفُه دَغْفاً .

##### Türkçe

غ د ف
**غدف** ، **فدغ** ، **دفغ** ، **دغف** : kullanımdadır.

**غدف** : Leys dedi: **الغُدْفَةُ** **الفُولِ** ve **الدَّجْرِ**’in giysisidir; o da **اللُّوبياءُ** ve benzerleridir.
Ebû Ubeyd, kendi isnadıyla rivayet ettiği bir hadiste, Peygamber’in ( صلى الله عليه وسلم ) Ali ve Fâtıma’nın üzerine bir örtü **أغْدَفَ** ettiğini söyledi.
Ebû Ubeyd dedi: “Üzerine bir örtü **أغْدَفَ** etti”: yani onu salıverdi.
Antere dedi:
Eğer benim önümde örtüyü **تُغْدِفي** edersen, şüphesiz ben
Zırhlanmış süvariyi yakalamada mahirim.
Gece **أغدفَ** etti, onun perdelerini; karanlığının örtülerini salıverdiği zaman. Ve şu beyit okunmuştur:
Kara gece **أغْدَفا** edinceye kadar
Başka bir hadiste: “Müminin kalbi, günah üzerine, **العُصْور**’dan daha şiddetli çırpınır; onunla **يُغْدَفُ** edildiği zaman”; onunla ağların üzerine kapatıldığı zaman demek istedi ki avlansın da kurtulmak için çırpınsın.
Leys dedi: **الغُدافُ**: iri, kanatları tam büyük yaz kargasıdır. Dedi: Uzun siyah saç da **غُدافاً** diye adlandırılır.
Rü’be dedi:
Senin **الغُدافِ** kanadına bindirildi
Ön tüylerden ve arka tüylerden
Ve denir ki: **أَسْوَدُ غُدافِيٌّ**: siyahlığı şiddetli olduğu zaman.
Başkası dedi: Kavim, geçimlerinden bir **غِدافٍ** içindedir: yani nimet, bolluk ve genişlik. Falan, falandan **اغْتَدَفَ** eder, **اغْتِدافاً**: ondan çokça bir şey aldığı zaman.
İbn Düreyd dedi: **الغادِفُ**: gemici. **المِغْدَفُ** ve **الغادوف**: kürek; Yemen lehçesidir.

**فدغ** : Leys ve başkaları dedi: **الفَدْغُ** içi boş bir şeyi, üzüm tanesi ve benzeri gibi, ezip parçalamaktır.
Bazı haberlerde taşla boğazlama hakkında: “Eğer **يَفْدَغِ** etmezse **الحُلْقُوم**’u, ye”; **يُثَرِّدْهُ** etmezse demek istedi.
Başka bir hadiste: “O hâlde Kureyş başı **تَفْدَغَ** eder”: yani ezer, parçalar. Denir ki: Başını **فَدَغَ** etti ve **ثَدغَه** etti: yani onu ezdi ve parçaladı.

**دفغ** : Leys onu ihmal etti.
Ebû Mâlik dedi: **الدَّفْغ**: mısırın kırıntısı ve savruntusudur.
İbn Düreyd bunu ondan rivayet etti ve o sahihtir.

**دغف** : Leys onu ihmal etti.
İbn Düreyd dedi: **الدَّغْف**: çokça almaktır; şeyi **دَغَفَ** eder, onu **يَدْغَفُه** eder, **دَغْفاً**.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%81%D8%BA/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الدَّفْغُ: حُطامُ الذُّرةِ ونُسافَتُها؛ قال الحرمازي:
دُونَكِ بَوْغاءَ رِياغَ الدَّفْغِ
الرِّياغُ: التراب المُدَقَّقُ، والدَّفْغُ: أَلأَمُ مَوْضع في الوادي وشرُّه تُراباً، وهذا الحرف في كتاب النبات إنما الرَّفْغُ، بالراءِ؛ وأَنشد ابن بري هنا شعر الحِرْمازي، وأَنشد مُسْتَشْهِداً على حُطام الذُّرة قول الشاعر:
ذلك خَيْرٌ من حُطامِ الدَّفْغِ

##### Türkçe

**الدَّفْغُ**: mısırın kırıntısı ve onun savruntusu; **الحرمازي** dedi ki:
“Dûnek(i) **بَوْغاءَ** **رِياغَ** **الدَّفْغِ**”

**الرِّياغُ**: incecik dövülmüş toprak; ve **الدَّفْغُ**: vadideki en alçak yer
ve onun (en) kötüsü toprakça; ve bu harf, Kitâbü’n-Nebât’ta ancak **الرَّفْغُ**’dur, **بالراءِ**;
ve İbn Berrî burada **الحِرْمازي**’nin şiirini okudu; ve mısırın kırıntısına delil getirerek şairin sözünü okudu:
“Zâlike hayrun min **حُطامِ الدَّفْغِ**”

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%81%D8%BA/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الفغ، أهمله الجوهري وقال ابن دريد: هو تبن الذرة وحطامها، ونسافتها وأنشد لرجل من أهل اليمن يخاطب أمه، وفي اللسان هو للحرمازي:
  دونك بوغاء رياغ الرفغ
  فأصفغيه فاك أي صفع
  ذلك خير من حطام الدفغ
  وأن ترى كفك ذات نفغ
  تشفينها بالنفث أو بالمرغ وأنشد في اللسان: رياغ الدفغ بالدال، وظن أنه محل الشاهد، وليس كذلك، بل شاهده في الشطر الثالث، فتأمل، وأورده أيضا في ر-ف-غ مع ذكر قول الحرمازي.

##### Türkçe

**الفغ**: Cevherî onu ihmal etti. İbn Düreyd dedi ki: O, mısırın samanı ve kırıntısı, ve savruntusu (harman savruntusu)dır. Yemen ehlinden bir adamın annesine hitap ederek söylediği şu beyitleri rivayet etti; Lisân’da ise bunun Hırmâzî’ye ait olduğu (kaydedilmiştir):

  “Al sana **بوغاء** **رياغ** **الرفغ**
  Onu **أصفغيه**; yani: vur
  Bu, **حطام الدفغ**’dan daha hayırlıdır
  Ve elini **ذات نفغ** olarak görmen
  Onu **النفث** ile yahut **المرغ** ile iyileştirirsin.”

Lisân’da şu da rivayet edildi: **رياغ الدفغ** ( **الدال** ile). Onun, şâhidin yeri olduğunu zannetti; öyle değildir. Bilakis onun şâhidi üçüncü mısradadır; öyleyse düşün. Onu ayrıca **ر-ف-غ** maddesinde de, Hırmâzî’nin sözünü zikrederek verdi.
