# دفف — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%81%D9%81/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AF%D9%81%D9%81/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [دفف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%81%D9%81.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: دفف

باب الدال والفاء
د ف، ف د يستعملان
دف:
الدَّفُّ والدَّفَّةُ: الجَنْب لكل شيء، قال:
ووانيةٍ زَجَرْتُ على وَجاها		قريحَ الدَّفَّتَيْنِ من البِطـانِ
والدُّفُّ لغةُ أهل الحِجاز في الدَّفِّ الذي يُضرَبُ به، والدَّفّافُه عامِلُه.
ودَفَّتا الطَّبْل: اللتان على رأسه.
ودَفَّتا المُصحَف: ضِمامتاه من جانِبَيهِ.
والدَّفيفُ: أن يدِّفَ الطائرُ على وجه الأرض بتحريك جَناحَيْهِ، ورِجلاه في الأرض، وهو يطير ثم يستَقلُّ، قال الراجز:
والنَّسْرُ قد ينهَضُ وهو دافِي
فخَفَّفَ وكَسَرَ على سكرة دافِف وحَذَف الفاءَ.
والدافَّةُ: قَومٌ يَسيرون سَيْراً ليِّنا ليس بالشديد، وهم يَدِفُونَ دفيفاً.
ودافَفْتُ الرجلَ دِفافاً ومُدافَّةً، وهو إجهازكَ عليه أي مبادرةٌ إلى قَتله، والآمِرَ الذي يأمرُ يقول: دافَّ الرجلَ أي ائْتِ عليه، ويُخَفَّف في لغة جُهَينةَ فيقال: دافَيتُه، ويأمُرُ فيقول: دافِ يا هذا.
وتَدافَّ القومُ: ذكَرَ بعضُهم بعضاً، ولا أراه مأخوذاً في الأمر من هذا.
فد:
الفَديدُ: صوت كالخفيف، وقد فَدَّ يفِدُّ فَديداً، ومنه الفَدْفَد، قال النابغة:
أوابِدُ كالسَّلامِ إذا استَمَرَّتْ		فليس يرُدُّ فَدْفَدَها التَّظَنِّي
وفلاةٌ فَدْفَد: لا شيءَ فيها وبها كذا، قال:
قَلائِصٌ إذا عَلَوْنَ فَدْفَدا
وفي الحديث: هَلَكَ الفَدّادون إِلّا من أعطاها في نَجدتها ورِسْلها، والفَدّادون هنا أصحابُ الإِبِل، يقول: إِلاّ من أخرَجَ زَكاتَها في شِدَّتِها ورَخائها.
ويقال: فَديدٌ من الإِبِل، يصف الكَثْرة.

### Türkçe

باب **الدال** ve **الفاء**
**د ف**، **ف د** kullanılırlar
**دف**:
**الدَّفُّ** ve **الدَّفَّةُ**: her şey için yan; dedi ki:
ووانيةٍ زَجَرْتُ على وَجاها		قريحَ **الدَّفَّتَيْنِ** من البِطـانِ
**الدُّفُّ**: **الحِجاز** ehlinin, kendisiyle vurulan **الدَّفِّ** hakkındaki lugatıdır; **الدَّفّافُه** ise onun işleyeni/çalıştıranı.
**دَفَّتا الطَّبْل**: onun başı üzerindeki ikisi.
**دَفَّتا المُصحَف**: iki yanından olan iki kapağı.
**الدَّفيفُ**: kuşun, iki kanadını hareket ettirerek yer yüzü üzerinde **يدِّفَ** etmesi; iki ayağı yerde iken, o uçuyor sonra yükselip ayrılıyor; **الراجز** dedi ki:
والنَّسْرُ قد ينهَضُ وهو دافِي
Böylece hafifletti ve **دافِف** olan **سكرة** üzerine kırdı; **الفاء**’yı hazf etti.
**الدافَّةُ**: şiddetli olmayan yumuşak bir yürüyüşle yürüyen bir kavim; onlar **دَفِيفاً** **يَدِفُونَ** ederler.
**دافَفْتُ** adamı **دِفافاً** ve **مُدافَّةً**; bu, ona karşı işi bitirmen, yani onu öldürmeye bir atılıştır; emreden **الآمِرَ** ki emreder, der: **دافَّ** adamı, yani ona gel/onu ortadan kaldır; **جُهَينةَ** lugatında hafifletilir de **دافَيتُه** denir; emreder de der: **دافِ** ey şu.
**تَدافَّ** kavim: bazısı bazısını andı; ve onu, işte bundan alınmış görmüyorum.
**فد**:
**الفَديدُ**: hafif gibi bir ses; ve **فَدَّ** **يفِدُّ** **فَديداً**; ondan **الفَدْفَد**; **النابغة** dedi ki:
أوابِدُ كالسَّلامِ إذا استَمَرَّتْ		فليس يرُدُّ **فَدْفَدَها** التَّظَنِّي
Ve **فلاةٌ فَدْفَد**: içinde hiçbir şey olmayan, ve onda şöyle şöyle olan; dedi ki:
قَلائِصٌ إذا عَلَوْنَ **فَدْفَدا**
Ve hadiste: **هَلَكَ الفَدّادون**; ancak onu, onun şiddetinde ve gevşekliğinde veren kimse müstesna; buradaki **الفَدّادون** deve sahipleridir; der ki: ancak onun zekâtını, onun sıkıntısında ve bolluğunda çıkaran kimse müstesna.
Ve denir: develerden **فَديدٌ**; çokluğu vasfeder.
