# دفل — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%81%D9%84/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AF%D9%81%D9%84/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [دفل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%81%D9%84.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: دفل

الدفل، بالكسر وهذه عن ابن عباد. و الدفلى كذكرى وهو الأكثر الأشهر عند الحكماء، وعليه اقتصر طائفة من أئمة اللغة. زاد الجوهري أنه يكون واحدا وجمعا، ينون ولا ينون، فمن جعل ألفه للإلحاق، نون في النكرة، ومن جعلها للتأنيث لم ينونه. قال شيخنا: وبحثوا: لم افترقت ألف الإلحاق من ألف التأنيث، مع أن ألف الإلحاق المقصورة توجب منع الصرف، وأجابوا بأن ألف الإلحاق لا تمنع الصرف إلا مع العلمية، وما نحن فيه نكرة، قاله علي الأجهوري ومن خطه نقلت. قال شيخنا: وكلام الجوهري كالنحاة مقيد: نبت مر الطعم جدا فارسيته خرزهره منه نهري ومنه بري، ورقه كورق الحمقاء، بل أرق: وقضبانه طوال منبسطة على الأرض؛ وعند الورق شوك، وينبت في الخرابات. والنهري ينبت في شطوط الأنهار وشوكه خفي، وورقه كورق الخلاف وورق اللوز عريض، وأعلى ساقه أغلظ من أسفله. قتال، وزهره كالورد الأحمر خشن جدا، وعليه شيء مجتمع مثل الشعر. وحمله كالخرنوب مفتح محشو شيئا كالصوف. نافع للجرب والحكة والتفشي. طلاء وخصوصا عصير ورقه. ولوجع الركبة والظهر العتيق ضمادا، ولطرد البراغيث والأرض، محركة جمع أرضة رشا بطبيخه البيت. ولإزالة البرص طلاء بلبه اثنتي عشرة مرة بعد الإنقاء مجرب، ويجعل ورقه على الأورام الصلبة، وهو شديد المنفعة فيها. وهو سم، وقد يخلط بشراب وسذاب فيسقى فيخلص من سموم الهوام. قال الرئيس: هو خطر بنفسه وزهره للناس والدواب والكلاب، لكنه ينفع إذا شرب بالشراب المطبوخ مع السذاب على ماقيل. والدفل أيضا: أي بالكسر: ما غلظ من القطران والزفت قاله ابن فارس هنا، وذكره في الذال المعجمة أيضا، وسيأتي قريبا.

### Türkçe

**الدفل**: kesre ile; bu, İbn عباد’dan (nakildir). Ve **الدفلى** **كذكرى** (vezninde); o, حكيمler nezdinde en çok ve en meşhur olandır; dil imamlarından bir taife de bununla yetinmiştir. Cevherî, onun tekil ve çoğul olacağını; tenvinli de tenvinsiz de geleceğini artırdı: Kim onun ألف’ını ilhâk için kılarsa, nekirede tenvinler; kim onu müenneslik için kılarsa, onu tenvinlemez. Şeyhimiz dedi: Şunu araştırdılar: ilhâk ألف’ı, müenneslik ألف’ından niçin ayrıldı; hâlbuki ilhâk ألف’ı (maksûre) sarftan men’i gerektirir. Şöyle cevap verdiler: ilhâk ألف’ı, ancak alemiyetle birlikte sarftan men eder; bizim içinde bulunduğumuz ise nekiredir. Bunu Ali el-Echûrî söyledi; hattından naklettim. Şeyhimiz dedi: Cevherî’nin sözü, nahivcilerinki gibi kayıtlıdır: tadı çok acı bir bitkidir; Farsçası **خرزهره**’dir; ondan nehirî olanı da vardır, berrî olanı da. Yaprağı **الحمقاء** yaprağı gibidir; bilakis daha incedir. Çubukları uzun, yere yayılmıştır; yaprak yanında diken vardır; harabelerde biter. Nehirî olanı nehir kıyılarında biter; dikeni gizlidir; yaprağı **الخلاف** yaprağı ve badem yaprağı gibidir, geniştir; sapının üstü altından daha kalındır. Öldürücüdür. Çiçeği kırmızı gül gibi, pek pürüzlüdür; üzerinde saç gibi toplanmış bir şey vardır. Meyvesi keçiboynuzu gibi, açılmış, içi yün gibi bir şeyle doldurulmuştur. Uyuz, kaşıntı ve yayılmaya faydalıdır; sürme olarak, özellikle yaprağının suyu. Diz ağrısı ve eski bel ağrısı için merhem olarak. Pireleri ve **الأرض**’ı (harekeli), **أرضة**’nin çoğulu, kovmak için; evin içine onun kaynatmasıyla serpmek. Alacayı gidermek için, temizlemeden sonra on iki defa özsuyuyla sürme; tecrübe edilmiştir. Yaprağı sert şişliklerin üzerine konur; onda pek şiddetli faydalıdır. O bir zehirdir; bazen içki ve **سذاب** ile karıştırılır da içirilir; böylece haşeratın zehirlerinden kurtarır. Reis dedi: O, kendi başına tehlikelidir; çiçeği insanlar, binekler ve köpekler için (tehlikelidir); fakat denildiği üzere, **سذاب** ile birlikte pişirilmiş içkiyle içilirse fayda verir. Ve **الدفل** dahi: yani kesre ile: katran ve ziftten kalınlaşmış olan şeydir; bunu İbn فارس burada söyledi; onu **الذال** mu‘ceme’de de zikretti; yakında gelecektir.
