# دفو (د-ف-و) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%81%D9%88
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AF%D9%81%D9%88

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: د - ف - و
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 4 sözlük

## Sözlükler (4)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%81%D9%88/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الدال والفاء و و ء ي معهما
ف و د، ف ي د، ف أ د، و ف د، و د ف، د ف أ، د ف و، د و ف، ف د ي  مستعملات
فود:
الفَوْدُ أَحَدُ فَوْدَيِ الرَّأْسِ، وهما مُعْظَمُ شَعْر اللِّمَّةِ ممّا يلي الأُذُنَيْنِ.
وكذلك فَوْدا جَناحَي العُقابِ، وقال خُفاف:
متى تُلقِ فَوْدَيها على ظَهْر ناهِضٍ
فيد، فأد:
فَيْد: منزل بالبادية.
والفَيّادُ من أسماء البُومِ.
والفَيّادُ من الرِّجال هو الذي يلُفُّ ما قَدَرَ عليه من شىءٍ فأَكَلَه، وأنشدَ:
وليس بالفَيّادة المُقَصْمِلِ
والفَيّادةُ: المُتَبَخْتِر في مِشْيَتِه.
والفائدة: ما أَفادَ اللهُ العِبادَ من خَيْرٍ يستفيدونَه ويَستحدِثونه، وقد فادَتْ له من عندنا فائدة، وجمعها الفوائد.
ويقال: أفادَ فلان خَيراً واستفادَ.
وسُمِّيَ الفُؤاد لتفَؤُّدهِ أي لتوقُّده.
وفُئِدَ الرجلُ فهو مَفؤود أي أصابَه داءٌ في فُؤاده.
وافتأَدَ القومُ: أَوَقَدوا ناراً ولُهْوَجُوا عليها لَحْماً.
وفَأَدْتُ النّارَ: سَجَرْت خَشَبَها، والمَفأَدُ: المَسْجَرُ، والمُفتَأَدُ: موضع النارِ في الأرض.
وفأَدْتُ لحماً: شَوَيتُه، قال:
سَفّودُ شَرْبٍ نَسُوه عند مُفَتَأَدِ
وفد:
واحد الوَفد وافِدٌ، وهو الذي يفِدُ عن قوم إلى ملك في فَتْحٍ أو قضيةٍ أو أمرٍ، والقومُ أوفَدوه.
والوافدُ من الإِبِل والقَطَا وغيرها: ما سَبَقَ سائر السِّرْب في طَيَرانِه ووُروده.
وتَوَفَّدَتِ الأوعالُ فوق الجبال أي أشرَفَتْ.
ودف:
استَوْدَفْتُ لَبَناً في الإِناء ونحوه إذا فتَحْتُ رأسَه فأشَرفْتُ عليه، ويكون أن تصُبَّ فوقه لَبَناً كانَ أو ماءً قال العجّاج:
فغَمَّها حَوْلَيْنِ ثم استَوْدَفا
دفأ دفو:
الدَّفاءُ: نقيض حِدَّة البَردِ.
والدِّفْءُ: ما يُدْفِئُكُ، وثَوبٌ دَفيءٌ أي مُدْفِئ.
ورجلٌ دَفِئٌ بوزن فَعِل: قد لَبِسَ ما يُدْفِئُه، ويقال للاحمق: إنه لدَفِئُ الفؤاد.
وادَّفَيْتُ واستَدْفيتُ أي لَبِسْتُ ما يُدْفِئُني، ودَفِئْتُ من البَرد.
ومَطَرٌ دَفَئِيٌّ يكون في الصيف بعد الربيع.
والدَّفَأُ، مقصور مهموز: الدِّفءُ نفسُه إِلاّ إنّ ألدِّفءَ كأنّه اسمٌ شِبهُ الظِّمْءِ، الدَّفَأُ شِبهُ الظَمَأ ومما لا همز فيه من هذا الباب، مصدر الأَدفَى، والأُنثى دَفواء من الطَير: وهو ما طالَ جَناحاه من أُصول قَوادِمه وطَرَف ذنبه، أو طالت قوادِمُ ذَنَبه، قال الطرماح:
شَنِجُ النَّسَا أَدْفَى الجَناح كأنَّه		في الدّار بعد الظاعنين مُقَيَّدُ
والأَدْفَى من الأوعال: ما طالَ قَرْناه وامتَدَّ أعلىَ ظهره جِدّاً.
والدَّفْواءُ من النَّجائِب: الطويلة العُنُق إذا سارت كادَتْ تَضَعُ هامَتَها على ظهر سَنامِها، ومع ذلك طويلةُ الظهر.
دوف:
الدَّوْفُ: خَلْطُ الزَّعْفَران والدَّواء بماءٍ فيَبتَلُّ، وتقول منه: دُفتُه وأَدَفْتُه.
والدِّيافيُّ من الزَّيْت منسوبٌ إلى بَلَدٍ بالشامِ أو بالجزيرة.
فدي:
الفِدَى جمع فِدْية.
والفِداءُ ما تَفدي به وتُفادي، والفِعلُ الافتِداء، وفَدَّيْتَه تَفدِيةً: قُلتَ له: أَفديك.
وتَفادَى القومُ: استَتَرَ بعضُهم ببعض مَخافةً، وتَفَدَّيْتُه وفَدَّيتُه واحد.
والفَداءُ: جماعة الطَّعامِ من البُرِّ والشعير وغيرهما، وهو الأَنبار، وجمعه أفدِيةٌ.

##### Türkçe

باب **الدال** ve **الفاء** ve **و** ve **ء** ve **ي** onlarla birlikte

**ف و د**، **ف ي د**، **ف أ د**، **و ف د**، **و د ف**، **د ف أ**، **د ف و**، **د و ف**، **ف د ي** kullanımdadır

**فود**:
**الفَوْدُ** başın iki **فَوْد**’undan biridir; ikisi de iki kulağın yanına bitişik olan **اللِّمَّةِ** saçının çoğunluğudur.
Aynı şekilde kartalın iki kanadının **فَوْدا**’sı; **خُفاف** dedi ki:
متى تُلقِ **فَوْدَيها** على ظَهْر ناهِضٍ

**فيد**، **فأد**:
**فَيْد**: bedevîlikte bir menzil.
**الفَيّادُ** baykuşun adlarındandır.
**الفَيّادُ** erkeklerden: bir şeyden gücünün yettiğini dürüp onu yiyen kimsedir; şu beyit okunmuştur:
وليس ب**الفَيّادة** المُقَصْمِلِ
**الفَيّادةُ**: yürüyüşünde salınarak yürüyen.
**الفائدة**: Allah’ın kullara faydalandıkları ve yeni edindikleri hayırdan ifâde ettiği şey; “bizim yanımızdan ona bir **فائدة** fayda geldi” denir; çoğulu **الفوائد**’dir.
Ve “falanca hayır **أفادَ** etti ve **استفادَ** etti” denir.
Ve **الفُؤاد** onun **تفَؤُّدهِ**’inden, yani tutuşup yanmasından dolayı adlandırıldı.
Ve adama **فُئِدَ** denir; o hâlde o **مَفؤود**’dur; yani **فُؤاده**’nda bir hastalık ona isabet etmiştir.
Ve **افتأَدَ** kavim: bir ateş yaktılar ve onun üzerinde et kızarttılar.
Ve “ateşi **فَأَدْتُ**”: odununu harladım; **المَفأَدُ**: harlanan yer; **المُفتَأَدُ**: yerde ateşin yeri.
Ve “eti **فأَدْتُ**”: onu kızarttım; dedi ki:
سَفّودُ شَرْبٍ نَسُوه عند **مُفَتَأَدِ**

**وفد**:
**الوَفد**’in teki **وافِدٌ**’dir; o, bir fetihte yahut bir davada yahut bir işte kavminden bir hükümdara gelen kimsedir; kavim onu **أوفَدوه**.
Develerden, **القَطَا**’dan ve başkalarından **الوافدُ**: uçuşunda ve suya varışında sürünün geri kalanını geçen şeydir.
Ve **تَوَفَّدَتِ** dağ keçileri dağların üstünde; yani göründüler/yükseldiler.

**دف**:
Bir kapta ve benzerinde sütü **استَوْدَفْتُ**: başını açıp ona üstten baktığım zaman; ve olur ki onun üzerine süt yahut su dökersin. **العجّاج** dedi ki:
فغَمَّها حَوْلَيْنِ ثم **استَوْدَفا**

**دفأ دفو**:
**الدَّفاءُ**: soğuğun şiddetinin zıddı.
**الدِّفْءُ**: seni ısıtan şey; **ثَوبٌ دَفيءٌ** yani ısıtan.
Ve **رجلٌ دَفِئٌ** (فَعِل vezninde): kendisini ısıtan şeyi giymiştir; ve ahmağa “o, **دَفِئُ الفؤاد**’dır” denir.
Ve **وادَّفَيْتُ** ve **استَدْفيتُ**: yani beni ısıtan şeyi giydim; ve soğuktan **دَفِئْتُ**.
Ve **مَطَرٌ دَفَئِيٌّ**: ilkbahardan sonra yazda olan yağmur.
Ve **الدَّفَأُ** (kısaltılmış, hemzeli): bizzat **الدِّفءُ**’ün kendisi; ancak **ألدِّفءَ** sanki **الظِّمْءِ**’e benzer bir isim gibidir; **الدَّفَأُ** **الظَمَأ**’ya benzer; ve bu babdan hemze olmayan şeylerden: **الأَدفَى**’nın masdarı; ve kuşlardan dişisi **دَفواء**: o, iki kanadı ön tüylerinin köklerinden ve kuyruğunun ucundan uzun olan; yahut kuyruğunun ön tüyleri uzun olan; **الطرماح** dedi ki:
شَنِجُ النَّسَا **أَدْفَى الجَناح** كأنَّه		في الدّار بعد الظاعنين مُقَيَّدُ
Ve dağ keçilerinden **الأَدْفَى**: iki boynuzu uzun olan ve sırtının üst kısmı pek çok uzayan.
Ve seçkin develerden **الدَّفْواءُ**: yürüdüğünde boynu uzun olan; başını hörgücünün sırtı üzerine koyacak gibi olur; bununla birlikte sırtı da uzundur.

**دوف**:
**الدَّوْفُ**: safranı ve ilacı suyla karıştırmak; böylece ıslanır; bundan “onu **دُفتُه** ve **أَدَفْتُه**” dersin.
**الدِّيافيُّ** zeytinden: Şam’da yahut Cezîre’de bir beldeye nispet edilmiştir.

**فدي**:
**الفِدَى** **فِدْية**’nin çoğuludur.
**الفِداءُ**: kendisiyle fidye verdiğin ve karşılıklı fidyeleştiğin şey; fiil **الافتِداء**’dır; ve onu **فَدَّيْتَه تَفدِيةً**: ona “**أَفديك**” dedin.
Ve kavim **تَفادَى** etti: korkudan bazısı bazısıyla örtündü/siperlendi; ve “onu **تَفَدَّيْتُه** ve **فَدَّيتُه**” birdir.
Ve **الفَداءُ**: buğdaydan, arpadan ve başkalarından yiyecek topluluğu; o **الأَنبار**’dır; çoğulu **أفدِيةٌ**’dir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%81%D9%88/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

: ( و ( *!دَفَوْتُ الجَرِيحَ ) *!أَدْفُوهُ *!دَفْواً ، ( *!وأَدْفَيْتُهُ *!ودَافَيْتُهُ ) ؛ حَكَاهُما أَبو عُبيدٍ ؛ ( أَجْهَزْتُ عليه ) ؛ وكَذلِكَ دَأَفْتُ عليه وأَدْفَأتُه ودَافَأْتُه .
وفي الحدِيثِ : أنَّه صلى الله عليه وسلم أُتِيَ بأَسِيرٍ وهو يَرْعُدُ مِن البَرْدِ فقالَ لقَوْمٍ منهم : ( اذْهَبُوا به *!فأَدْفُوه ) ، يُريدُ الدِّفْءَ مِن البَرْدِ ، فذَهَبُوا به فَقَتَلُوه ، فوَدَاهُ رَسولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كما في الصِّحاحِ .
قالَ ابن الأَثيرِ : أَرادَ النبيُّ صلى الله عليه وسلم *!الإدْفاءَ من الدِّفْءِ فحَسَبُوه الإِدْفاء بمعْنَى القَتْل في لُغَةِ اليَمَنِ ؛ وأَرادَ صلى الله عليه وسلم أدْفِئوه بالهَمْز فخففه وهو تَخْفيفٌ شاذٌّ والقِياسُ أن تُجْعَل الهَمْزَة بَيْنَ بَيْن لا أَنْ تُحْذَفَ ، وإنما ارْتَكبَ الشُّذُوذ لأنَّ الهَمْزَ ليسَ مِن لُغَةِ قُرَيْش .
( و ) *!الدَّفَا ، مَقْصوراً : الانْحِناءُ . يقالُ : ( رجُلٌ *!أَدْفَى ) ، أَي ( مُنْحَنٍ ) ، أَو هو المَاشِي في شِقَ .
وفي الصِّحاحِ : في صُلْبِهِ احْدِيدابٌ ؛ هكذا ذَكَرَه الجَوهرِيُّ هنا .
وأَوْرَدَه الهَرَوِيُّ في المَهْموزِ .
( و ) يقالُ : ( عُقابٌ *!دَفْواءُ ) : أَي ( مُعَوَجَّةُ المِنْقارِ ) ؛ وفي الصِّحاحِ : لعَوَجِ مِنْقارِها .

( *!والدَّفْواءُ : النَّاقَةُ الطَّويلَةُ العُنُقِ ) التي كادَتْ هامَتُها تَمَسُّ سَنامَها ، وتكونُ مع ذلكَ طَويلَةَ الظَّهْر .
وفي الصِّحاحِ : ورُبَّما قيلَ للنَّجيبةِ الطَّويلَةِ العُنُقِ *!دَفْواءُ .
( *!والتَّدافِي : التَّدارُكُ .
( و ) في الصِّحاحِ : ( التَّداوُلُ ؛ و ) هو ( أَنْ يَسيرَ البَعيرُ سَيْراً مُتَجافِياً ) ؛ وقد تَدَافَى *!تَدافِياً .
( *!وأَدْفَيْتُ *!واسْتَدْفَيْتُ ، لُغَتانِ في الهَمْزِ ) قد تقدَّمَ ذِكْرُهما .
( *!وأَدْفَى الظَّبْيُ : طالَ قَرْناهُ حتى كادَ أن يَبْلُغا اسْتَهُ .
( ( وفي المُحْكَم : حتى انْصَبَّا على أُذُنَيْه من خَلْفِه .
وفي الصِّحاحِ : يقالُ وَعِلٌ *!أَدْفَى بَيِّنُ الدَّفا : وهو الذي طالَ قَرْنه جدّاً وذَهَبَ قِبَلَ أُذُنَيْه .
( *!وأُدْفُو ، بالضَّمِّ : ة قُرْبَ الاسْكَنْدرِيَّةِ .
( و ) أَيْضاً : ( د بينَ أُسْوانَ وإِسْنَى ، منه ) الإمامُ أَبو بكْرٍ ( محمدُ بنُ عليِّ ) بنِ أَحْمدَ بنِ محمد *!الأُدفُويّ ( النَّحْوِيُّ ) ، انْفَرَدَ بالإمامَةِ في دَهْرِه في قِراءَةِ نافِعٍ ، روَايَة عُثْمان بن سعيدٍ ورش مع سَعَة عِلْمِهِ وبَرَاعَة فَهْمِه وتَمَكُّنه في عِلْم العَرَبيَّةِ ، وحدَّثَ عن أبي جَعْفرٍ النَّحاسِ بكتابِ مَعاني القُرْآن وإعْراب القُرْآن ، واخْتُلِفَ في مَوْلِدِهِ ، قيلَ سَنَة ثَلاث ، وقيلَ خَمْس ، وقيلَ أَرْبَع وثلثمائَةٍ في صَفَر ، وهذا أَصَحُّ ، وتُوفي بمِصْرَ يَوْم الخَمِيس لسَبْعٍ بَقَيْنَ مِن رَبِيعِ الأوَّل سَنَة 588 ؛ ( له تَفْسيرُ أَرْبَعُونَ مُجَلَّداً ) في الكامِلِ ، منها نسْخةٌ في المَدْرسةِ الفاضِلِيَّة بمِصْر في تَجْزئة مِائَة وعِشْرين مُجَلَّداً .
وقد تقدَّمَ للمصنِّفِ الإشارَة إلى

ذلكَ في أَدَفَ ، وتقدَّمَ لنا هناك الكَلامُ في تَرْجمتِه وذِكْر القَرْيَتَيْن والاخْتِلاف في ضَبْطِها هل هي بالذالِ المُعَجمةِ أَو المُهْملةِ ، أَو بالتَّاء ، وهل هي قُرْبَ الاسْكَنْدريَّة أَو بالجانِبِ الغَرْبي مِن نِيلِ مِصْر ، أَو غَيْر ذلكَ فراجِعْه ، وتأَمَّل تصب .
قالَ شيْخُنا : والصَّوابُ ذِكْرُها هنا ، واللَّهُ أَعْلم .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :

##### Türkçe

: ( ve ( **دَفَوْتُ الجَرِيحَ** ) **أَدْفُوهُ** **دَفْواً** , ( **وأَدْفَيْتُهُ** **ودَافَيْتُهُ** ) ; ikisini de Ebû Ubeyd hikâye etmiştir; ( onun işini bitirdim ) ; ve bunun gibi: **دَأَفْتُ** عليه ve **أَدْفَأتُه** ve **دَافَأْتُه**.
Ve hadiste: onun (sallallahu aleyhi ve sellem) kendisine bir esir getirildiği, hâlbuki o soğuktan titriyordu; bunun üzerine onlardan bir kavme dedi ki: ( onunla gidin, **فأَدْفُوه** ), soğuktan ısınmayı murad ediyor; böylece onunla gittiler de onu öldürdüler; bunun üzerine Resûlullah (sallallahu aleyhi ve sellem) onun diyetini verdi; Sıhâh’ta olduğu üzere.
İbnü’l-Esîr dedi ki: Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem) **الإدْفاءَ**’yı, **الدِّفْءِ**’den (ısınmadan) murad etti; onlar ise onu Yemen lügatinde öldürme mânâsındaki **الإِدْفاء** sandılar; ve (sallallahu aleyhi ve sellem) “**أدْفِئوه**”u hemze ile murad etti de onu hafifletti; bu ise şâz bir hafifletmedir; kıyas, hemzenin “beyn beyn” yapılmasıdır, hazfedilmesi değil; ancak şüzûzu irtikâb etti; çünkü hemze Kureyş’in lügatinden değildir.

( ve ) **الدَّفَا** , maksûr olarak: eğilme. Denilir ki: ( bir adam **أَدْفَى** ), yani ( eğilmiş ); yahut o, bir şıkta yürüyendir.
Sıhâh’ta: belinde bir kamburluk vardır; Cevherî onu burada böyle zikretti.
Herevî onu hemzeli maddede vârid kıldı.
( ve ) denilir ki: ( bir kartal **دَفْواءُ** ): yani ( gagası eğri ); Sıhâh’ta: gagasının eğriliğinden dolayı.

( **والدَّفْواءُ** : boynu uzun dişi deve ) ki başı neredeyse hörgücüne dokunur; bununla beraber sırtı da uzun olur.
Sıhâh’ta: bazen boynu uzun seçkin deveye de **دَفْواءُ** denilmiştir.
( **والتَّدافِي** : yetişme/peş peşe erişip telâfi etme.
( ve ) Sıhâh’ta: ( elden ele dolaşma; ve ) o, ( devenin uzak durarak yürür bir yürüyüşle yürümesi )dir; ve **تَدافِياً** olarak **تَدَافَى** etmiştir.
( **وأَدْفَيْتُ** **واسْتَدْفَيْتُ** , hemzede iki lügattir ) ikisinin zikri geçmişti.
( **وأَدْفَى الظَّبْيُ** : iki boynuzu uzadı; neredeyse kıçına ulaşacaklardı.
( ( Muhkem’de: ta ki arkasından iki kulağının üzerine doğru sarktılar.
Sıhâh’ta: **وَعِلٌ أَدْفَى** denilir; **بَيِّنُ الدَّفا**: o, boynuzu çok uzayan ve iki kulağı tarafına giden kimsedir.
( **وأُدْفُو** , zamme ile: İskenderiye yakınında bir köydür.
( ve ) ayrıca: ( Asvân ile İsnâ arasında bir yer; ondan ) imam Ebû Bekir ( Muhammed b. Ali ) b. Ahmed b. Muhammed **الأُدفُويّ** ( nahivci )dir; kendi devrinde Nâfi‘ kıraatinde, Osman b. Saîd Verş rivayetiyle, ilminin genişliği, anlayışının mahareti ve Arap dili ilminde yerleşikliğiyle imamlıkta tek kalmıştır; ve Ebû Ca‘fer en-Nehhâs’tan “Me‘ânî’l-Kur’ân” ve “İ‘râbü’l-Kur’ân” kitabını rivayet etti; doğumu hakkında ihtilaf edildi: üç yüz üç senesi denildi, beş denildi, dört yüz üç denildi; Safer’de; ve bu daha sahîhtir; ve Mısır’da, Rebîü’l-evvel’den yedi gün kalmışken, perşembe günü, 588 senesinde vefat etti; ( onun “el-Kâmil”de kırk ciltlik bir tefsiri vardır ); ondan Mısır’daki Medrese-i Fâzıliyye’de yüz yirmi ciltlik tecziye halinde bir nüsha vardır.

Musannifin buna işaret etmesi **أَدَفَ** maddesinde geçmişti; ve orada tercümesi hakkında sözümüz ve iki köyün zikri ve ضبط’unda ihtilafın, onun **بالذالِ المُعَجمةِ** ile mi yoksa **المُهْملةِ** ile mi, yahut **بالتَّاء** ile mi olduğu; ve İskenderiye yakınında mı yoksa Mısır Nil’inin batı tarafında mı, yahut başka bir şey mi olduğu geçti; ona müracaat et ve tasb’ı teemmül et.
Şeyhimiz dedi ki: doğru olan, onun burada zikredilmesidir; Allah daha iyi bilir.
Ve onun üzerine istidrâk olunan şeylerdendir:

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%81%D9%88/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

دَفِىَ
1 دَفِىَ دف دفى دفي دفيي , [aor. يَدْفَى,] inf. n. دَفًا, He, or it, was, or became, such as is termed أَدْفَى, in any of the senses of this epithet. (M.) [See also 4.] -A2- دَفَوْتُ الجَرِيحَ, (S, K, TA, [in the CK, erroneously, دَفَيْتُ,]) aor. أَدْفُوهُ, inf. n. دَفْوٌ; (S, TA;) and ↓ دَافَيْتُهُ and ↓ أَدْفَيْتُهُ; (A'Obeyd, S, K;) I despatched the wounded man; i. e. hastened and completed his slaughter; or made his slaughter sure, or certain: (A'Obeyd, S, K:) and so دَافَأْتُهُ and أَدْفَأْتُهُ (TA) [and دَافَقْتُهُ &c.: see 3 in art. دف]. Accord. to Ibn-Abi-l-Hadeed, دَفَى, [or rather دَفَا,] sometimes pronounced with ء, [دَفَأَ,] signifies He slew, in the dial. of Kinلneh. (TA.)

3 دَاْفَوَ see 1.

4 أَدْفَوَ see 1. -A2- It is related in a trad. that a captive was brought to the Prophet, (S, TA,) shivering by reason of cold, (TA,) and he said to some persons, اِذْهَبُوا بِهِ فَأَدْفُوهُ, meaning [Take ye him away and] clothe him so as to protect him from the cold; (S, TA;) for أَدْفِئُوهُ; because the pronunciation of ء was not of the dial. of Kureysh; but they thought that he meant slaughter; (TA;) and they took him away and slew him: therefore he paid the fine for his blood. (S, TA.) As is said in the K, أَدْفَيْتُ is a dial. var. of أَدْفَأْتُ. (TA.) -A3- ادفى said of a gazelle, His horns were, or became, so long as almost to reach his hinder part. (T, K.) [See also دَفِىَ.]

التَّدَافِى
6 التَّدَافِى التدافى التدافي i. q. التَّدَارُكُ [app. in relation to a camel's pace, or manner of going, as meaning The continuing uninterruptedly]: (K:) and التَّدَاوُلُ [denoting alternation of any kind]: (S, K:) [accord. to the TA, this means, here, what next follows; and the same seems to be indicated in the S:] and a camel's going along with an inclining from side to side (أَنْ يَسِيرَ سَيْرًا مُتَجَافِيًا): (K:) you say, تَدَافَى البَعِيرُ, meaning سَارَ سَيْرًا مُتَجَافِيًا [The camel went along with an inclining from side to side]. (S.) [See also the second of the verses cited in the first paragraph of art. دف: from the explanation of which by ISd, it appears that تَدَافَى is perhaps originally تَدَافَّ.]

اِدَّفَيْتُ
8 اِدَّفَيْتُ ادفيت a dial. var. of اِدَّفَأْتُ. (Lth, T in art. دفأ.)

اِسْتَدْفَيْتُ
10 اِسْتَدْفَيْتُ استدفيت a dial. var. of اِسْتَدْفَأْتُ. (Lth, T in art. دَفأ, and K in the present art.)

دَفًا
دَفًا دف دفا inf. n. of دَفِىَ [q. v.]. (M.) A bending, or curving. (T, S.) You say, of a man, فِيهِ دَفًا In him is a bending, or curving: and this is said of Ed-Dejjلl. (T.) [See also دَفَأٌ.] ― -b2- Also, in a mountain-goat, The having very long horns, extending towards his ears. (S.)

دَافِى
دَافِى دافى دافي , used [for the sake of rhyme] by Ru-beh for دَافِفُ: see دَافٌّ, in art. دف.

أَدْفَى
أَدْفَى ذ , applied to a man, (T, S, M, K,) Humpbacked: (T, S:) or who walks with an inclining on one side: or, as some say, i. q. أَجْنَأُ [q. v.]: or having contracted shoulders: (M:) or bending, or curving. (K.) [See also أَدْفَأُ.] Its fem., in all its senses, is دَفْوَآءُ. (M.) ― -b2- Applied to a camel, Long in the neck, and protuberant in the back, whose head nearly touches his hump: (M:) and the fem., applied to a she-camel, (K,) or to an excellent she-camel, (Lth, T, S,) long in the neck; (Lth, T, S, K;) that, when she goes along, almost puts her head upon the back of her hump, and is long in the back. (Lth, T.) ― -b3- Applied to a ram, Whose horn extends towards his ear: (T:) or, applied to a mountain-goat, (S, M,) and to a domestic goat, (M,) whose horns are very long, extending towards his ears; (S;) or whose horns are so long that they turn down backwards upon his ears: (M:) and [in like manner] the fem. is applied to a she-goat; (S;) meaning, accord. to AZ, whose horns turn down to the extremity of each of her عِلْبَاوَانِ [dual of عِلْبَآءٌ, q. v.]. (T.) ― -b4- Applied to a bird, Long in the wing: (S:) or long in the wings and tail: (M:) or long in the wings, having the ends of the primary feathers even with the end of the tail. ('Eyn.) And the fem., applied to an eagle (عُقَاب), Crook-billed: (K:) or so applied because that bird is crook-billed. (S.) ― -b5- And the fem., applied to an ear [of a beast], Approaching the other ear so that the extremities of the two almost touch each other, bending down towards the forehead, not standing erect, but strong: as some say, applied to the ear of a horse only: or, as Th says, only meaning inclining. (M.) ― -b6- Also, the fem., accord. to A'Obeyd, Having wide bones. (M.) ― -b7- شَجَرَةٌ دَفْوَآءُ A great tree: (S:) or a great, shady tree; and it may be, inclining: (T:) or a shady tree, having many branches: (IAth, TA:) or, as some say, an inclining tree: (TA:) occurring in a trad., describing a certain tree that was worshipped. (T, S.)

اـِبِلٌ مُدْفَاةٌ
اـِبِلٌ مُدْفَاةٌ ابل مدفاه ابل مدفاة : see مُدْفَأَةٌ, in art. دفأ.

##### Türkçe

**دَفِىَ**
1 **دَفِىَ** دف دفى دفي دفيي, [muzâri‘ı **يَدْفَى**,] mastar ismi **دَفًا**, O, yahut o, bu lakabın herhangi bir mânasında **أَدْفَى** diye adlandırılan gibi idi, yahut öyle oldu. (M.) [4’e de bak.] -A2- **دَفَوْتُ الجَرِيحَ**, (S, K, TA, [CK’de hatalı olarak **دَفَيْتُ**]) muzâri‘ı **أَدْفُوهُ**, mastar ismi **دَفْوٌ**; (S, TA;) ve ↓ **دَافَيْتُهُ** ve ↓ **أَدْفَيْتُهُ**; (A'Obeyd, S, K;) Yaralıyı “gönderdim”; yani, onun boğazlamasını acele ettim ve tamamladım; yahut boğazlamasını sağlam, yahut kesin kıldım: (A'Obeyd, S, K:) ve bunun gibi **دَافَأْتُهُ** ve **أَدْفَأْتُهُ** (TA) [ve **دَافَقْتُهُ** vb.: **دف** maddesinde 3’e bak]. İbn-Ebi-l-Hadîd’e göre, **دَفَى**, [daha doğrusu **دَفَا**,] bazen ء ile telaffuz olunur, [**دَفَأَ**], Kinâneh lehçesinde “O öldürdü” mânasına gelir. (TA.)

3 **دَاْفَوَ**: 1’e bak.

4 **أَدْفَوَ**: 1’e bak. -A2- Bir rivayette, soğuktan titreyen bir esirin Peygamber’e getirildiği (S, TA) nakledilmiştir; (TA;) ve o, bazı kimselere **اِذْهَبُوا بِهِ فَأَدْفُوهُ** dedi; bununla [Onu götürün ve] onu soğuktan koruyacak şekilde giydirin mânasını kastetti; (S, TA;) zira **أَدْفِئُوهُ** yerine; çünkü ء’nin telaffuzu Kureyş lehçesinden değildi; fakat onlar onun boğazlamayı kastettiğini sandılar; (TA;) ve onu götürüp öldürdüler: bu sebeple onun kan diyeti bedelini ödedi. (S, TA.) K’da söylendiği üzere, **أَدْفَيْتُ**, **أَدْفَأْتُ**’un bir lehçe varyantıdır. (TA.) -A3- **ادفى**, bir ceylan hakkında söylenir: Boynuzları, yahut boynuzları, arka tarafına neredeyse ulaşacak kadar uzun idi, yahut öyle oldu. (T, K.) [**دَفِىَ**’ye de bak.]

**التَّدَافِى**
6 **التَّدَافِى** التدافى التدافي, **التَّدَارُكُ** ile aynı mânadadır [görünüşe göre bir devenin yürüyüş temposu yahut gidiş tarzı ile ilgili olarak, “kesintisiz sürüp gitme” mânasında]: (K:) ve **التَّدَاوُلُ** [herhangi bir türden nöbetleşme mânasını ifade eder]: (S, K:) [TA’ya göre bu, burada, hemen ardından gelen şey demektir; S’de de aynı şeye işaret edilmiş görünür:] ve bir devenin, yan yana meyletmeyle yürüyüp gitmesi (**أَنْ يَسِيرَ سَيْرًا مُتَجَافِيًا**): (K:) **تَدَافَى البَعِيرُ** dersin; mânası **سَارَ سَيْرًا مُتَجَافِيًا** [Deve, yan yana meyletmeyle yürüyüp gitti]dir. (S.) [**دف** maddesinin ilk paragrafında zikredilen beyitlerin ikincisine de bak: ISd’nin bunun açıklamasından, **تَدَافَى**’nın belki aslının **تَدَافَّ** olduğu anlaşılır.]

**اِدَّفَيْتُ**
8 **اِدَّفَيْتُ** ادفيت, **اِدَّفَأْتُ**’un bir lehçe varyantıdır. (Lth, T, **دفأ** maddesinde.)

**اِسْتَدْفَيْتُ**
10 **اِسْتَدْفَيْتُ** استدفيت, **اِسْتَدْفَأْتُ**’un bir lehçe varyantıdır. (Lth, T, **دَفأ** maddesinde; ve K, bu maddede.)

**دَفًا**
**دَفًا** دف دفا, **دَفِىَ**’nın mastar ismidir [bkz.]. (M.) Bir eğilme, yahut kıvrılma. (T, S.) Bir adam hakkında **فِيهِ دَفًا** dersin: “Onda bir eğilme, yahut kıvrılma vardır”; ve bu, Ed-Deccâl hakkında söylenir. (T.) [**دَفَأٌ**’a da bak.] ― -b2- Ayrıca, bir dağ keçisinde: kulaklarına doğru uzanan pek uzun boynuzlara sahip olma. (S.)

**دَافِى**
**دَافِى** دافى دافي, Ru’beh tarafından [kafiye için] **دَافِفُ** yerine kullanılmıştır: **دف** maddesinde **دَافٌّ**’a bak.

**أَدْفَى**
**أَدْفَى** ذ, bir adama nispetle, (T, S, M, K,) kambur: (T, S:) yahut bir yana meylederek yürüyen: yahut bazılarına göre **أَجْنَأُ** ile aynı mânada [bkz.]: yahut omuzları büzülmüş olan: (M:) yahut eğilen, yahut kıvrılan. (K.) [**أَدْفَأُ**’a da bak.] Bunun müennesi, bütün mânalarında, **دَفْوَآءُ**’dur. (M.) ― -b2- Bir deveye nispetle: boyunda uzun, sırtta çıkıntılı; başı hörgücüne neredeyse değen: (M:) ve müennesi, bir dişi deveye nispetle, (K,) yahut seçkin bir dişi deveye, (Lth, T, S,) boyunda uzun; (Lth, T, S, K;) yürüdüğünde başını hörgücünün sırtı üzerine neredeyse koyan, ve sırtta uzun olan. (Lth, T.) ― -b3- Bir koça nispetle: boynuzu kulağına doğru uzanan: (T:) yahut bir dağ keçisine, (S, M,) ve evcil keçiye, (M,) nispetle: boynuzları çok uzun olup kulaklarına doğru uzanan; (S;) yahut boynuzları o kadar uzun ki kulaklarının üzerine geriye doğru sarkar: (M:) ve [aynı şekilde] müennesi bir dişi keçiye nispetle kullanılır; (S;) mânası, AZ’ye göre, boynuzları onun iki **عِلْبَاوَانِ**’ının ( **عِلْبَآءٌ**’un tesniyesi, bkz.) ucuna kadar sarkan. (T.) ― -b4- Bir kuşa nispetle: kanatta uzun: (S:) yahut kanatlarda ve kuyrukta uzun: (M:) yahut kanatlarda uzun; birincil teleklerin uçları kuyruğun ucuyla aynı hizada olan. ('Eyn.) Ve müennesi, bir kartala (**عُقَاب**) nispetle: kanca gagalı: (K:) yahut o kuş kanca gagalı olduğu için böyle nispetle kullanılır. (S.) ― -b5- Ve müennesi, [bir hayvanın] bir kulağına nispetle: öteki kulağa yaklaşan; öyle ki ikisinin uçları neredeyse birbirine dokunur; alna doğru aşağı eğilen; dik durmayan, fakat güçlü: bazılarına göre yalnız atın kulağına nispetle; yahut Sa‘leb’in dediği gibi, yalnız “meyleden” mânasında. (M.) ― -b6- Ayrıca, müennesi, A'Obeyd’e göre: kemikleri geniş olan. (M.) ― -b7- **شَجَرَةٌ دَفْوَآءُ**: büyük bir ağaç: (S:) yahut büyük, gölgeli bir ağaç; ve meyleden de olabilir: (T:) yahut çok dallı, gölgeli bir ağaç: (IAth, TA:) yahut bazılarına göre meyleden bir ağaç: (TA:) bir rivayette vârid olmuştur; tapınılan bir ağacı vasfederken. (T, S.)

**اـِبِلٌ مُدْفَاةٌ**
**اـِبِلٌ مُدْفَاةٌ** ابل مدفاه ابل مدفاة: **دفأ** maddesinde **مُدْفَأَةٌ**’ye bak.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%81%D9%88/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

دَفَا
دَفَا U ( n. ac. دَفْو 1 ),
a.  Despatched, fell upon & slew ( wounded man ).

##### Türkçe

دَفَا
**دَفَا** U (mast. ismi **دَفْو** 1),
a. (Yaralı adamı) sevk etti; üzerine atıldı ve öldürdü.
