# دقر — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%82%D8%B1/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AF%D9%82%D8%B1/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [دقر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%82%D8%B1.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: دقر

الدقر، بفتح فسكون، والدقرة والدقيرة والدقرى، كجمزى، الأول والأخير عن ابن الأعرابي، وما عداهما عن أبي عمرو وقال: كالودفة والوديفة: الروضة الحسناء الناعمة العميمة النبات، وفي بعض النسخ  العظيمة  بدل  العميمة  . ويقال: إن الدقرى، كجمزى: اسم روضة بعينها. وروضة دقراء: ناعمة. قال النمر ابن تولب:
  زبنتك أركان العدو فأصبحت                      أجأ وجبة من قرار ديارها

  وكأنها دقرى تخيل، نبتـهـا                      أنف يغم الضال نبت بحارها قوله: تخيل، أي تلون بالنور فتريك ألوانا. والدقران بالضم: خشب، بضم فسكون تنصب في الأرض يعرش بها الكرم، واحدته دقرانة، بهاء، وسبق في  د ج ر  أن هذه الخشب تسمى الدجران، وضبطه هناك بالكسر، فلينظر. ودقران، كسلمان: واد معشب قرب وادي الصفراء، قد جاء ذكره في حديث مسيره إلى بدر،  ثم صب في دقران حتى أفتق من الصدمتين  . والدوقرة: بقعة تكون بين الجبال المحيطة بها لا نبات فيها، وهي من منازل الجن ويكره النزول بها. وفي التهذيب: هي بقعة تكون بين الجبال في الغيطان انحسرت عنها الشجر، وهي بيضاء صلبة لا نبات فيها، والجمع الدواقر. ودقر الرجل، كفرح، دقرا، إذا امتلأ من الطعام. ويقال: دقر هذا المكان، صار ذا رياض. وقال أبو حنيفة: دقر المكان إذا ندى. ودقر الرجل أيضا: قاء من الملء. ودقر النبات دقرا: كثر وتنعم. ومنه روضة دقراء، وهي اللفاء الوارفة. والدقرارة، بالكسر: النميمة، وافتعال أحاديث. والدقرارة: المخالفة، وفي حديث عمر رضي الله عنه:  أنه أمر رجلا بشيء، فقال له قد جئتني بدقرارة قومك  ، أي بمخالفتهم. كالدقرورة، بالضم. والدقرارة: عادة السوء. وفي حديث عمر قال لأسلم مولاه:  أخذتك دقرارة أهلك  أراد عادة السوء التي هي عادة قومك، وهي العدول عن الحق، والعمل بالباطل قد نزعتك وعرضت لك فعجلت بها، وكان أسلم عبدا بجاويا. والدقرارة: النمام، كأنه ذو دقرارة، أي ذو نميمة. والدقرارة: الداهية. والدقرارة: التبان، كالدقرار، بغير هاء، وهي سراويل صغير بلا ساق يستر العورة وحدها. وفي حديث عبد خير قال:  رأيت على عمار دقرارة، وقال: إني ممثون  . والممثون: الذي يشتكي مثانته. والدقرارة يطلق ويراد به السراويل أيضا. وبه فسر قول أوس.

  يعلون بالقلع الهندي هـامـهـم                      ويخرج الفسو من تحت الدقارير كالدقرور والدقرورة ؛ بضمهما. والدقرارة: العومرة، وهي الخصومة المتعبة.والدقرارة: الرجل القصير، كأنه شبه بالتبان. والدقرارة: الكلام القبيح والفحش والكذب المستشنع. ومنه قولهم: فلان يفتري الدقارير. وتقول: جئت بالأقارير ثم بعدها بالدقارير. ج الكل دقارير، وهي الدواهي والنمائم والأباطيل. ودقرة، بالكسر: ابنة غالب الراسبية، من أهل البصرة، وهي أم عبد الرحمن بن أذينة العبدي الراوي عن أبيه - وعنه عبد الملك بن أعين، وكان على قضاء البصرة زمن شريح، فلما مات طلب أبو قلابة للقضاء فهرب إلى الشام مخافة أن يولى - تابعية تروى عن عائشة، وعنها أهل البصرة، وهي وابنها من ثقات التابعين، ذكرهما ابن حبان.

### Türkçe

**الدقر**; fetha ile sonra sükûn ile; ve **الدقرة** ve **الدقيرة** ve **الدقرى**, **جمزى** gibi; birincisi ve sonuncusu İbnü’l-A‘râbî’den, bunların dışındakiler Ebû ‘Amr’dan. Ve dedi ki: **كالودفة والوديفة** gibi: bitkisi bol, güzel, yumuşak, hoş bir çayır; bazı nüshalarda **العميمة** yerine **العظيمة** vardır. Ve denilir ki: **الدقرى**, **جمزى** gibi: bizzat belirli bir çayırın adıdır. Ve **روضة دقراء**: yumuşak.

En-Nemir b. Tevleb dedi:
  Seni düşmanın direkleri geri çevirdi de sabahladın                      **أجأ** ve **وجبة** (olarak), yurtlarının yerleşik tabanından

  Sanki o, hayal veren bir **دقرى**; bitkisi                      sapı, sapmışı boğan; göletlerinin bitkisi (gibi)

Onun sözü: **تخيل**; yani nur ile renklenir de sana renkler gösterir.

Ve **الدقران** (damme ile): odun; damme ile sonra sükûn ile; yere dikilir, onunla asma çardaklanır; tekili **دقرانة**’dır, **هاء** ile. Ve **د ج ر**’de geçti ki bu odunlara **الدجران** denir; orada kesre ile ضبط edildi; bakılsın.

Ve **دقران**, **سلمان** gibi: Vâdî’s-Safrâ’ya yakın otlu bir vadi; Bedir’e yürüyüşü hadîsinde onun zikri gelmiştir: “Sonra **دقران**’a döküldü, nihayet iki çarpışmadan yarıldı.”

Ve **الدوقرة**: etrafını kuşatan dağlar arasında bulunan, içinde bitki olmayan bir yer parçası; cinlerin menzillerindendir ve oraya inmek mekruh görülür. Ve **التهذيب**’de: o, vadilerde dağlar arasında bulunan bir yerdir; ağaç ondan çekilmiştir; beyaz, serttir, içinde bitki yoktur; çoğulu **الدواقر**’dir.

Ve **دقر** adam, **فرح** gibi, **دقرا** (olarak): yemekten dolduğu zaman. Ve denilir: **دقر** bu yer; çayırları olan oldu. Ebû Hanîfe dedi ki: **دقر** yer; çiğ düştüğü zaman.

Ve **دقر** adam ayrıca: doluluktan kustu.

Ve **دقر** bitki **دقرا**: çoğaldı ve yumuşadı. Ondandır: **روضة دقراء**; o, bol gölgeli, gür (çayır)dır.

Ve **الدقرارة**, kesre ile: koğuculuk; ve hadisler uydurma.

Ve **الدقرارة**: muhalefet. Ömer’in (Allah ondan razı olsun) hadîsinde: “Bir adama bir şey emretti; o da ona dedi ki: ‘Bana kavminin **دقرارة**’sini getirdin’”; yani onların muhalefetini. **كالدقرورة** gibi, damme ile.

Ve **الدقرارة**: kötü âdet. Ömer’in hadîsinde, kölesi Eslem’e dedi: “Seni ehlinin **دقرارة**’sı aldı”; kavminin âdeti olan kötü âdeti kastetti; o, haktan sapma ve bâtıl ile amel etmedir; seni çekip çıkardı ve sana arız oldu da onunla acele ettin. Eslem, Câvîli bir köle idi.

Ve **الدقرارة**: koğucu; sanki o, **دقرارة** sahibi; yani koğuculuk sahibi.

Ve **الدقرارة**: musibet.

Ve **الدقرارة**: **التبان**; **الدقرار** gibi, **هاء**sız. O, bacağı olmayan küçük bir şalvardır; yalnız avreti örter. ‘Abd Hayr hadîsinde dedi ki: “Ammâr’ın üzerinde bir **دقرارة** gördüm; ve dedi ki: ‘Ben **ممثون**’um.’” Ve **الممثون**: mesanesinden şikâyet eden kimsedir.

Ve **الدقرارة** إطلاق olunur ve onunla şalvar da kastedilir. Ve bununla Evs’in sözü tefsir edilmiştir:

  Hint yapımı miğferle başlarını yükseltirler                      ve **الفسو** **الدقارير**in altından çıkar; **كالدقرور** ve **الدقرورة** gibi; ikisi de damme ile.

Ve **الدقرارة**: **العومرة**; o, yoran çekişmedir.

Ve **الدقرارة**: kısa boylu adam; sanki **التبان**a benzetilmiştir.

Ve **الدقرارة**: çirkin söz, fuhuş ve iğrenç yalan. Ondandır onların sözü: “Falan **الدقارير** uydurur.” Ve dersin: “**بالأقارير** ile geldim, sonra onun ardından **بالدقارير** ile.” Hepsinin çoğulu **دقارير**’dir; o da musibetler, koğuculuklar ve bâtıllardır.

Ve **دقرة**, kesre ile: Basra ehlinden, Râsibiyye’den Gâlib’in kızı; o, babasından rivayet eden râvî ‘Abdü’r-Rahmân b. Üzeyne el-‘Abdî’nin annesidir; ondan ‘Abdülmelik b. A‘yen (rivayet etti). Şüreyh zamanında Basra kadılığı üzerindeydi; ölünce Ebû Kilâbe kadılık için istendi de Şam’a kaçtı; kendisine verilmesinden korkarak. Tâbiîdir; Âişe’den rivayet eder; Basra ehli ondan (rivayet etti). O ve oğlu, tâbiînin sika olanlarındandır; İbn Hibbân ikisini zikretti.
