# دقل — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%82%D9%84/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AF%D9%82%D9%84/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [دقل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%82%D9%84.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: دقل

القاف والدال واللام معهما
د ل ق، د ق ل، ق ل د مستعملات دلق: دَلَقَ السيف من غمده، وكل شيء خرج من مخرجه، دَلقاً سريعاً من غير أن يسل.
قال:
أبيض خـراج مـن الـمـآزق		كالسيف من جفن السلاح الدّالِقِ
وبيناهم آمنون إذ دَلَقَ عليهم السيل، قال:
وغرداً يستن سيلاً دُلقا
واندَلَقَ الرجل كأنه أقبل من بين أصحابه فمضى.
وادْلَقْتُ المخة فانْدَلَقَتْ.
دقل: الدَّقَلُ من أردأ التمر، وما لم يكن ألواناً.
والدًّقَلُ: خشبة طويلة تشد في وسط السفينة يمد عليها الشراع.
والدَّوْقَلُ: من أسماء رأس الذكر، وكمرة دَوْقَلةٌ: ضخمة.
والدَّوقَلةُ: الأكل وأخذ الشيء اختصاصاً تُدَوْقِلُه لنفسك.
قلد: القَلدُ: إدراتك قلباً على قلب من الحلي.
ولو دَقَقْتَ حدية ثم لويتها على شيء فقد قَلَدْتَها.
والبرة التي فيها الزمام إقليد، يثنى طرفها على الطرف الآخر ويلوى لياً شديداً حتى يستمسك. يفعل ذلك ببعض الأسورة إذا كان برة، أو كان قلداً واحداً.
وسوار مَقلُودٌ: ذو قلبين ملويين.
والاقليدُ: المفتاح، يمانية، قال تبع حيث حج:
وأقَمْنا به من الدهر سبتاً		وجعلنا لبابـه إقـلـيدا
ويروى: ستاً.
والمِقلادُ: الخزانة، ويجمع مَقاليدَ.
وأقْلَدَ البحر على خلق كثير أي ضم عليهم، قال:
تسبحه الحيتان والبحر زاخـراً		وما ضم من شيء وما هو مُقلِدُ
وتقول: هي قِلادةُ الإنسان والبدنة والكلب ونحوه.
وتقليد البدنة أن يعلق في عنقها عروة مزادة ونعل خلق فيعلم أنها هدي، وإذا قلدها وجب عليه الإحرام عند بعض العلماء.
وتقلدت السيف والأمر ونحوه: ألزمته نفسي، وقلدنيه فلان أي ألزمنيه وجعله في عنقي.

### Türkçe

**القاف** ve **الدال** ve **اللام** onlarla birlikte

**د ل ق**, **د ق ل**, **ق ل د** kullanımdadır. **دلق**: **دَلَقَ** kılıcı kınından (çıkarıp) çıktı; ve her şey, çıktığı yerden çıktı; **دَلقاً** hızlıca, çekilmeden.

Dedi ki:
Beyaz, çıkış (yapan) (bir şey), dar boğazlardan (çıkar)		kılıç gibi, silahın kını/kaplaması olan **الدّالِقِ**’ten

Ve onlar emniyette iken, üzerlerine sel **دَلَقَ** etti (ansızın boşandı/akıverdi), dedi ki:
Ve (o) bir kuş gibi, bir seli **دُلقا** (olarak) akıtır

Ve **اندَلَقَ** adam; sanki arkadaşlarının arasından gelmiş de geçip gitmiş gibi.

Ve ben iliği **ادْلَقْتُ**; o da **انْدَلَقَتْ**.

**دقل**: **الدَّقَلُ**, hurmanın en kötüsündendir; ve renkli olmayan (hurma).

Ve **الدًّقَلُ**: geminin ortasında bağlanan uzun bir tahta; yelken onun üzerine gerilir.

Ve **الدَّوْقَلُ**: erkeğin başının adlarındandır; ve **كمرة دَوْقَلةٌ**: iri.

Ve **الدَّوقَلةُ**: yeme ve bir şeyi, kendine mahsus olarak alma; onu kendin için **تُدَوْقِلُه**.

**قلد**: **القَلدُ**: süsten, bir kalbi bir kalbin üzerine (üst üste) geçirmen.

Ve eğer bir demir halkayı dövüp inceltir, sonra onu bir şeyin üzerine bükersen, onu **قَلَدْتَها** (kalad etmiş olursun).

Ve içinde yuların bulunduğu halka: **إقليد**; ucu öteki ucun üzerine iki kat yapılır ve şiddetli bir bükmeyle bükülür; ta ki sağlam tutsun. Bunu bazı bileziklerde yaparlar; eğer (onda) halka varsa, yahut tek bir **قلداً** (kalad) ise.

Ve **سوار مَقلُودٌ**: iki bükülmüş kalbi olan.

Ve **الاقليدُ**: anahtar; Yemenî (lehçesi). **تبع** haccedince dedi ki:
Orada zamandan bir **سبتاً** ikamet ettik		ve kapısına bir **إقـلـيدا** yaptık

Ve şöyle rivayet edilir: **ستاً**.

Ve **المِقلادُ**: hazine/mahzen; **مَقاليدَ** diye çoğul yapılır.

Ve deniz, birçok yaratığın üzerine **أقْلَدَ** etti; yani onları üzerine topladı/sardı. Dedi ki:
Balıklar onu tesbih eder, deniz kabarmışken		ve (denizin) içine kattığı/üstüne aldığı şeyden; ve o, **مُقلِدُ** değildir

Ve dersin ki: o, insanın ve deve gövdesinin ve köpeğin ve benzerinin **قِلادةُ**’sıdır (boyunluğu).

Ve **تقليد** (boyunluk takma) deve gövdesinin: onun boynuna bir su kırbası halkası ve eski bir nal asmasıdır; böylece onun hediye (kurban) olduğu bilinir. Ve onu **قلدها** (boyunluk taktı) ise, bazı âlimlere göre ona ihram vacip olur.

Ve ben kılıcı ve işi ve benzerini **تقلدت**: onu kendime yükledim/bağladım; ve falan kimse onu bana **قلدنيه** etti; yani onu bana yükletti ve onu boynuma koydu.
