# دكر — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%83%D8%B1/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AF%D9%83%D8%B1/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [دكر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%83%D8%B1.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: دكر

الدِّكْرُ: لُعْبَةٌ يلعب بها الزِّنْجُ والحَبَشُ. والدِّكْرُ أَيضاً لربيعة: في الذِّكْرِ، وهو غلط، حملهم عليه ادَّكَرَ؛ حكاه سيبويه؛ وكذلك ما حكاه ابن الأَعرابي من قولهم الدِّكْرُ في جمع دِكْرَة إِنما هو على الذِّكْر، ونفى ابن الأَعرابي الدِّكْرَ، بسكون الكاف؛ حكاه سيبويه كما بينته. قال أَبو العباس أَحمد ابن يحيى: الدِّكْر، بتشديد الدال، جمع ذِكْرَةٍ، أُدغمت اللام في الذال فجعلتا دالاً مشدّدة، فإِذا قلت دِكْرٌ بغير أَلف ولام التعريف قلت ذكر، بالذال، وجمعوا الذِّكْرَةَ الذِّكْراتِ، بالذال أَيضاً. وأَما قول الله تعالى: فهل من مُدَّكر؛ فإِن الفراء قال: حدثني الكسائي عن إِسرائيل عن أَبي إِسحق عن الأَسود قال: قلت لعبدالله فهل من مُذّكِرٍ ومُدَّكِرٍ، فقال: أَقرأَني رسولُ الله، صلى الله عليه وسلم، مُدَّكِرٍ، بالدال، قال الفراء: ومُدَّكر في الأَصل مُذْتَكِر على مُفْتَعِل فصيرت الذال وتاء الافتعال دالاً مشدّدة، قال: وبعض بني أَسد يقول مُذَّكِر فيقلبون الدال فتصير ذالاً مشدّدة. وقد قال الليث: الدِّكْرُ ليس من كلام العرب وربيعة تغلط في الذِّكْر فتقول دِكْرٌ.

### Türkçe

**الدِّكْرُ**: Zenc ve Habeş’in onunla oynadığı bir oyundur. Ve **الدِّكْرُ**
ayrıca Rabîa’ya göre: **الذِّكْرِ** hakkında; ve bu bir yanlıştır; onları buna **ادَّكَرَ** sevk etmiştir; onu Sîbeveyh nakletmiştir;
ve yine İbnü’l-A‘râbî’nin, onların **الدِّكْرُ** sözünü **دِكْرَة**’nin çoğulunda (kullandıklarını) nakletmesi de ancak **الذِّكْر** üzerinedir; ve İbnü’l-A‘râbî **الدِّكْرَ**’ı, kâf’ın sükûnu ile, nefyetmiştir; onu Sîbeveyh,
benim açıkladığım üzere, nakletmiştir. Ebü’l-Abbâs Ahmed b. Yahyâ dedi ki: **الدِّكْر** (dâl’ın şeddeli olmasıyla) **ذِكْرَةٍ**’nin çoğuludur; lâm ذâl’a idğam edilmiştir de ikisi şeddeli bir dâl kılınmıştır; artık sen **دِكْرٌ** dediğinde,
elif ve lâm-ı ta‘rîf olmaksızın, **ذكر** dersin, ذâl ile; ve **الذِّكْرَةَ**’yi
**الذِّكْراتِ** diye çoğul yaptılar, yine ذâl ile. Allah Teâlâ’nın sözüne gelince: **فهل من مُدَّكر**; şüphesiz Ferrâ dedi ki: Bana Kisâî, İsrâîl’den, Ebû İshâk’tan, Esved’den haber verdi; dedi ki: Abdullah’a dedim:
**فهل من مُذّكِرٍ ومُدَّكِرٍ**; o da dedi ki: Bana Resûlullah, sallallahu aleyhi ve sellem, **مُدَّكِرٍ** (dâl ile) okuttu. Ferrâ dedi ki: Ve **مُدَّكر** aslında **مُذْتَكِر**’dir, **مُفْتَعِل** vezni üzere; böylece ذâl ve ifti‘âl’in tâ’sı şeddeli bir dâl kılınmıştır. Dedi ki: Esed oğullarının bazısı **مُذَّكِر** der; böylece dâl’ı çevirirler de şeddeli bir ذâl olur. Leys de demiştir:
**الدِّكْرُ** Arapların كلامından değildir; Rabîa **الذِّكْر** hakkında yanılır da **دِكْرٌ** der.
