# دكر — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%83%D8%B1/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AF%D9%83%D8%B1/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [دكر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%83%D8%B1.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: دكر

الدكر، بالكسر، أهمله الجوهري، وهو الذكر، لغة لربيعة، وهو غلط حملهم عليه ادكر، حكاه سيبويه ونفاه ابن الأعرابي، وقال الليث بن المظفر: الدكر ليس من كلام العرب، وربيعة تغلط في الذكر فتقول: دكر، بالدال، إنما الدكر بتشديد الدال على ما ذكره ثعلب جمع دكرة بكسر فسكون، أدغمت لام المعرفة في الذال فجعلت، ونص ثعلب فجعلتا دالا مشددة، فإذا قلت: دكر، بغير ألف ولام المعرفة قلت ذكر بالذال المعجمة، وجمعوه على الذكرات بالذال أيضا. وأما قول الله تعالى:  فهل من مدكر  فإن الفراء قال: حدثني الكسائي عن إسرائيل، عن أبي إسحاق، عن أبي الأسود قال: قلت لعبد الله: فهل من مذكر ومدكر، فقال: أقرأني رسول الله صلى الله عليه وسلم: مدكر، بالدال. وقال الفراء. ومدكر في الأصل مذتكر على مفتعل، فصيرت الذال وتاء الافتعال دالا مشددة، قال: وبعض بني أسد يقول: مذكر، فيقلبون الدال فتصير ذالا مشددة، كذا في اللسان. وأشار إليه الشهاب في شرح الشفاء. وفي العناية: وقول شيخنا أن مدكرا لغة للكل يخالف ما نقله الأزهري وغيره أنها لغة بعض بني أسد، فليتأمل. والدكر: لعبة للزنج والحبش.
 ومما يستدرك عليه: دكرو: قرية بالغربية من مصر.

### Türkçe

**الدكر**; kesre ile; Cevherî onu ihmal etti; ve o, **الذكر**’dür; Rebîa’nın bir dili olarak; ve bu, onları **ادكر**’a hamletmenin sevk ettiği bir yanlıştır; bunu Sîbeveyh hikâye etti ve İbnü’l-A‘râbî onu nefyetti. Leys b. el-Muzaffer dedi: **الدكر** Arapların sözünden değildir; Rebîa **الذكر**’de yanılır da **دكر** der, **بالدال**; ancak **الدكر** (Thâ‘leb’in zikrettiğine göre) **دكرة**’nın (kesre sonra sükûn ile) cem‘idir; marifelik **لام**’ı **الذال**’a idğam edildi de (böylece) yapıldı; Thâ‘leb’in nassı: “ikisi de şeddeli bir **دال** kılındı.” Artık sen marifelik **ألف** ve **لام** olmaksızın **دكر** dediğinde, **ذكر** dersin, **بالذال المعجمة**; ve onu **الذكرات** üzerine cem‘ ettiler, **بالذال** ile de.

Allah Teâlâ’nın sözüne gelince: **فهل من مدكر**; şüphesiz Ferrâ dedi: Kisâî bana İsrail’den, o Ebû İshâk’tan, o Ebû’l-Esved’den haber verdi; dedi ki: Abdullah’a dedim: “**فهل من مذكر ومدكر**?” O da dedi ki: “Bana Resûlullah صلى الله عليه وسلم **مدكر** (diye) okuttu, **بالدال** ile.” Ferrâ dedi: Ve **مدكر** aslında **مذتكر**’dır, **على مفتعل** üzere; sonra **الذال** ve ifti‘âl’in **تاء**’sı şeddeli bir **دال** kılındı. Dedi ki: Benî Esed’in bazısı **مذكر** der; böylece **الدال**’ı çevirirler de şeddeli bir **ذال** olur; **كذا في اللسان**. Şihâb, Şifâ’nın şerhinde ona işaret etti. **وفي العناية**: Şeyhimizin “**مدكرا** herkesin dili(nde)” sözü, Ezherî ve başkasının naklettiği “o, Benî Esed’in bazısının dilidir” sözüne muhaliftir; öyleyse düşünülsün. **والدكر**: zenc ve Habeşlilere ait bir oyundur.

Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: **دكرو**: Mısır’ın Garbiyye’sinde bir köydür.
