# دلس (د-ل-س) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%84%D8%B3
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AF%D9%84%D8%B3

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: د - ل - س
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 10 sözlük

## Sözlükler (10)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%84%D8%B3/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب السين والدال واللام معهما
س د ل، د ل س يستعملان فقط
سدل:
السَّدْل: شَعرٌ مُنسَدِل كثير طويل، وَقَع على الظَّهْر.
وكُرْه السَّدْل في الصلاة، وهو إرخاء الثوب من المَنْكِبَيْن الى الأرض.
دلس:
ودَلَّسَ في البَيْع وفي كُلِّ شيءٍ اذا لم يُبَيِّن له عَيبه.

##### Türkçe

باب **السين** و**الدال** و**اللام** معهما
**س د ل**، **د ل س** yalnızca kullanılırlar.

**سدل**:
**السَّدْل**: Çok, uzun, sarkmış saç; sırtın üzerine düştü.
Namazda **السَّدْل**in kerih görülmesi; o, elbiseyi iki omuzdan yere kadar salıvermektir.

**دلس**:
Ve **دَلَّسَ** satışta ve her şeyde, onun ayıbını kendisine açıklamadığı zaman.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%84%D8%B3/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

التَدْليسُ في البيع: كِتمانُ عَيب السِلعة عن المشتري. والمُدالَسَةُ، كالمخادعة. يقال: فلان لا يُدالِسكَ، أي لا يخادعك ولا يُخفي عليك الشيء فكأنَّه يأتيك به في الظلام. والدَلَسُ بالتحريك: الظُلْمة. والدَلَسُ: النبات الذي يورِق في آخر الصيف. ويقال: إن الأَدْلاسَ من الرِبَبِ، وهو ضَرْبٌ من النبت. وقد تَدَلَّسَ، إذا وقع بالأدْلاسِ. والدَوْلَسيُّ الذي في الأثَرِ: الذَريعةُ إلى الزِنى.

##### Türkçe

**التَدْليسُ** satışta: malın ayıbını alıcıdan gizlemektir. Ve **المُدالَسَةُ**, **المخادعة** gibi(dir). Denir ki: falan sana **يُدالِسكَ** etmez; yani sana hile yapmaz ve senden şeyi gizlemez; sanki onu sana karanlıkta getiriyor gibidir. Ve **الدَلَسُ** (harekeli olarak): karanlıktır. Ve **الدَلَسُ**: yazın sonlarında yapraklanan bitkidir. Ve denir ki: **الأَدْلاسَ** **الرِبَبِ**dendir; o, bitkiden bir türdür. Ve **تَدَلَّسَ** etmiştir; **الأدْلاسِ**e düştüğü zaman. Ve eserdeki **الدَوْلَسيُّ**: zinaya götüren vesiledir.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%84%D8%B3/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

س د ل
سدل ، لدس ، لسد ، دلس : ( مستعملة ) .
سدل : في حديث عليّ : أنّه خرج فرأى قوماً يُصلُّون قد سَدَلوا ثِيابَهم فقال : كأنهم اليهودُ خَرجوا من فُهْرِهم .
قال أبو عُبَيد : السَّدْل : هو إِسبالُ الرَّجل ثوبَه من غير أن يَضُمّ جانبيه بين يديه ، فإن ضَمَّه فليس بسَدْل ؛ وقد رُوِيتْ فيه الكَراهيةُ عن النبيّ ( صلى الله عليه وسلم )
وقال الليث : شَعرٌ مُنسَدِل ومُنْسَدِر : كثيرٌ طويلٌ قد وقع على الظَّهر .
الأصمعيّ : السُّدول والسُّدُون بالنون واللام : ما جُلِّل به الهَوْدَج من الثّياب .
قال الراجز :
كأنّ ما جُلِّلن بالأُسْدانِ
يانِعَ حُمّاض وأرْجُوانِ
وقال ابن الأعرابيّ : سَوْدَل الرجلُ : إذا طال سَوْدلاه ؛ أي : شارِباه .
وفي حديث عائشة ( أنها سدَلت طرف قناعها على وجهها وهي محرمة ) ، أي : أسبلته .
وفي الحديث ( أنّ النبيّ ( صلى الله عليه وسلم ) قَدِم المدينة وأهلُ الكتابَ يسدِلون أشعارَهم والمشركون يَفْرُقون ؛ فسَدَل النبيُّ ( صلى الله عليه وسلم ) شَعرَه ففَرّقه ، وكان الفَرْقُ آخِرَ الأمرَين ) .
قال ابن شميل : المسدَّلُ من الشَّعر . الكثيرُ الطويل ، يقال : سَدَّل شعرَه على عاتقَيه وعُنقِه ، وسَدَله يَسدِله . والسَّدْل : الإرسال ليس بمَعْقُوف ولا مُعقَّد . وشَعرٌ مُنسَدِلٌ ومُنسَدِرٌ .
وقال الفرّاء : سَدَلْتُ السِّترَ وسَدَنْتُه : أرخَيْتُه .
دلس : أبو العباس عن ابن الأعرابي : الدَّلَسُ : السّواد والظلمة . وفلان لا يُدالس ولا يُوالس قال : لا يدالس ولا يظلم ، ولا يوالس : أي : لا يخون لا يُوارِب .
وقال شَمر : المُدالسةُ : إذا باعَك شيئاً فلم يُبَيِّنْهُ لك ، يقال : دلس لي سِلعةَ سَوْء . واندلس الشيء : إذا خفي . ودلّسْتُه فتدلَّس ، وتَدلُّسُه ألا يشعر به .
وقال الليث : يقال : دلّس في البيع وفي كل شيء : إذا لم يبيّن عَيْبَه .
قلت : ومِنْ هذا أُخِذ التدليسُ في الإسناد ، وهو أن يُحدِّث به عن الشيخ الأكبر وقد كان قد رآه ، وإنما سمعه عمن دونه ممن سمعه منه ، وقد فعل ذلك جماعةٌ من الثِّقات . والدُّلْسةُ : الظلمة . وسمعت أعرابيّاً يقول : لامرىء قُرفَ بسوء فيه ، ما لي في هذا الأمر وَلْسٌ ولا دَلْسٌ ، أي : ما لي فيه خِيانة ولا خديعة .
سَلمة عن الفراء قال : الإدلاس : بقايا النَّبت والبَقْل ، واحدها دَلَس ، وقد أدلست الأرض ، وأنشد :
بَدَّلتْنَا من قَهْوَسٍ قِنْعاسَا
ذا صَهَوات يَرْتَع الأَدلاسَا
لدس : ثعلب عن ابن الأعرابي : أَلدَسَتِ الأرضُ إلْداساً : إذا طَلَع فيها النّبات . وناقةٌ لَدِيس رَدِيس : إذا رُميت باللّحم رَمْياً .
وقال الشاعر :
سَدِيسٌ لَدِيسٌ عَيْطَموسٌ شِمِلَّةٌ
تُبارُ إليها المُحصنَاتُ النَّجائبُ
المحصنات النّجائب : اللّواتي أحصنَها صاحبُها أن لا يضربها إلا فحلٌ كريم . وقوله : تبارُ يقول : يُنظَر إليهنّ وإلى سَيْرهنّ بسَيْر هذه الناقةِ ، ويختَبرْن بها وبسيرها . ويقال : لَدّسْتُ الخُفَّ تلدِيساً : إذا نَقَّلْتَه ورَفَعْتَه . ولَدَّسْتُ فِرْسِنَ البعيرِ : إذا أَنْعَلته .
وقال الراجز :
حَرْف عَلاَة ذات خُفَ مِرْدَسِ
دَامِي الأظَلِّ مُنْعلٍ مُلَدَّسِ
لسد : أبو عبيد : لَسَدَ الطَّلَى أمَّه يَلْسِدها : إذا رَضَع جميع ما في ضَرْعها ، رواه أبو عُبيدة عنه . وأَنشَد النّضر :
لا تَجزَعَنَّ على عُلاُلةِ بَكْرةٍ
بسْطٍ يُعارضُها فَصِيلٌ مِلْسَدُ
قال : اللَّسْدُ : الرَّضْع . والمِلسَد : الَّذي يَرضَع أُمَّه من الفُصْلان .

##### Türkçe

س د ل
**سدل** ، **لدس** ، **لسد** ، **دلس** : (kullanılan) .
**سدل** : Ali’nin hadîsinde: “Şüphesiz o çıktı da bir kavim gördü; namaz kılıyorlardı; elbiselerini **سَدَلوا** etmişlerdi; bunun üzerine dedi ki: Sanki onlar Yahudiler; **فُهْر**’lerinden çıkmışlar.”
Ebû Ubeyd dedi: **السَّدْل**: erkeğin, iki yanını ellerinin arasında birleştirmeksizin elbisesini salıvermesidir; eğer onu birleştirirse, **سَدْل** değildir; onda, Peygamber’den (sallallahu aleyhi ve sellem) kerâhet rivayet edilmiştir.
Leys dedi: **شَعرٌ مُنسَدِل** ve **مُنْسَدِر**: çok, uzun; sırtın üzerine düşmüş olandır.
Asmaî: **السُّدول** ve **السُّدُون** (nun ve lam ile): hevdicin üzerine elbiselerden örtülen şeydir.
Râciz dedi:
Sanki **الأُسْدان** ile örtülmüş olan
Olgun **حُمّاض** ve **أرْجُوان** (gibidir)
İbnü’l-A‘râbî dedi: **سَوْدَل** adam: **سَوْدلاه**’ı uzadığı zaman; yani: iki bıyığı.
Âişe’nin hadîsinde: (Şüphesiz o, ihramlı iken başörtüsünün ucunu yüzünün üzerine **سدَلت** etti), yani: onu salıverdi.
Hadîste: (Şüphesiz Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem) Medine’ye geldi; Ehl-i kitap saçlarını **يسدِلون** ederlerdi, müşrikler ise ayırırlardı; bunun üzerine Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem) saçını **سَدَل** etti, sonra onu ayırdı; ve ayırma iki işin sonuncusu idi).
İbn Şümeyl dedi: **المسدَّل** saçtandır: çok uzun; “Saçını iki omzunun ve boynunun üzerine **سَدَّل** etti” denir; ve **سَدَله يَسدِله**. Ve **السَّدْل**: salıvermedir; ne kıvrılmıştır ne düğümlenmiştir. Ve **شَعرٌ مُنسَدِلٌ** ve **مُنسَدِرٌ**.
Ferrâ dedi: **سَدَلْتُ السِّترَ** ve **سَدَنْتُه**: onu gevşettim/salıverdim.

**دلس** : Ebû’l-Abbâs, İbnü’l-A‘râbî’den: **الدَّلَسُ**: siyahlık ve karanlıktır. “Falan ne **يُدالس** eder ne **يُوالس** eder” dedi: ne **يدالس** eder ne zulmeder; ve **يُوالس** etmez: yani: hainlik etmez; **لا يُوارِب**.
Şemr dedi: **المُدالسةُ**: sana bir şey satıp da onu sana açıklamadığı zamandır; “Bana kötü bir malı **دلس** etti” denir. Ve **اندلس** şey: gizlendiği zaman. Ve **دلّسْتُه** de o da **تدلَّس** etti; ve **تَدلُّسُه**: onunla, onun farkına varmamasıdır.
Leys dedi: Satışta ve her şeyde **دلّس** denir: ayıbını açıklamadığı zaman.
Ben dedim: Bundan, isnadda **التدليس** alınmıştır; o da, onu büyük şeyhten rivayet etmesidir; hâlbuki onu görmüş idi; ancak onu, ondan işitmiş olan, ondan aşağı birinden işitmiştir; bunu, sika kimselerden bir cemaat yapmıştır. Ve **الدُّلْسةُ**: karanlıktır. Ve bir bedevîyi işittim, diyordu ki: “Kendisinde kötülükle itham edilmiş bir kimse için; bu işte benim için ne **وَلْسٌ** vardır ne **دَلْسٌ**”; yani: onda benim için ne hıyanet vardır ne aldatma.
Selâme, Ferrâ’dan dedi: **الإدلاس**: bitki ve sebzenin kalıntılarıdır; onun teki **دَلَس**’tir; ve yer **أدلست** etti; ve şu beyit okundu:
Bize **قَهْوَس**’tan **قِنْعاس**’a çevirdi
**صَهَوات** sahibi; **الأَدلاس**’ı otlatır

**لدس** : Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: Yer **أَلدَسَت** **إلْداساً**: içinde bitki çıktığı zaman. Ve **ناقةٌ لَدِيس رَدِيس**: etle atılır gibi atıldığı zaman.
Şair dedi:
**سَدِيسٌ لَدِيسٌ عَيْطَموسٌ شِمِلَّةٌ**
Ona doğru, korunmuş soylu dişi develer yarışır
**المحصنات النّجائب**: sahibinin, ona ancak soylu bir erkek devenin vurmasına izin vererek koruduğu dişiler. Ve onun sözü: **تُبارُ** der ki: onlara ve yürüyüşlerine, bu devenin yürüyüşüyle bakılır; onunla ve yürüyüşüyle sınanırlar. Ve “**لَدّسْتُ الخُفَّ تلدِيساً**” denir: onu oynattığın ve kaldırdığın zaman. Ve “**لَدَّسْتُ فِرْسِنَ البعيرِ**” (denir): onu nalladığın zaman.
Râciz dedi:
**حَرْف عَلاَة ذات خُفَ مِرْدَسِ**
**دَامِي الأظَلِّ مُنْعلٍ مُلَدَّسِ**

**لسد** : Ebû Ubeyd: **لَسَدَ** yavru, anasını **يَلْسِدها**: memesindeki her şeyi emdiği zaman; bunu Ebû Ubeyde ondan rivayet etti. Nadr şu beyiti okudu:
**لا تَجزَعَنَّ على عُلاُلةِ بَكْرةٍ**
**بسْطٍ يُعارضُها فَصِيلٌ مِلْسَدُ**
Dedi: **اللَّسْدُ**: emmedir. Ve **المِلسَد**: yavrulardan, anasını emen olandır.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%84%D8%B3/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الدال واللام وما يثلثهما)
  (دلم)  الدال واللام أصلٌ يدلُّ على طولٍ وتَهدُّل في سواد. فالأدلم من الرِّجال: الطويل الأسود؛ وكذلك هو من الجِمال والجِبال. وزعم ناسٌ أن الدَّيلم: سوادُ اللّيل وظُلْمته. فأمَّا قول عنترة:
  * زَوْرَاءَ تَنْفِرُ عَنْ حِيَاضِ الدَّيْلَمِ([1]) *
  فيقال إنّهم الأعداء. فإن كان كذا فالأعداء يُوصَفون بهذا. قال الأعشى:
  * هم الأعداء فالأكبادُ سُودُ([2]) *
  وقال قومٌ: الديلم مكانٌ أو قبيلٌ. ويقال: جاء بالدَّيْلَم، أي بالدَّاهية. وهذا تشبيهٌ. والدَّلَمُ: الهَدَلُ في الشَّفَة.
  (دله)  الدال واللام والهاء أُصَيلٌ يدلُّ على ذَهاب الشّيء. يقال ذهب دَمُ فُلانٍ دَلْهاً، أي بُطْلاً. وَدَلَّهَ عقلَه الحُبُّ وغيرُه، أي أذهب.
  (دلي)  الدال واللام والحرف المعتل أصلٌ يدلُّ على مقارَبة الشَّيء ومداناتِه بسُهولةٍ ورِفْق. يقال: أدلَيْتُ الدّلوَ، إذا أرسلْتَها في البئر، فإذا نَزَعْتَ فقد دَلَوْت. والدَّلْو: ضَربٌ من السَّير سهلٌ. قال:
  * لا تَعْجَلا بالسَّيْرِ وادلُوَاها([3]) *
  والدَّلاَة: الدَّلوُ أيضاً، ويُجْمع على الدِّلاء. فأمَّا قولـه:
آليت لا أُعطي غلاماً أبداً *** دَلاتَه إنِّي أُحِبُّ الأسودا([4])  فإنّه أراد بِدَلاتِه سَجْلَه ونَصِيبَه من الوُدّ. والأسودُ ابْنهُ.
  ويقال أدلى فلانٌ بحجَّته، إذا أتى بها. وأدلى بمالِهِ إلى الحاكم: إذا دَفعَه إليه. قال جلَّ ثناؤه: ﴿وَتُدْلُوا بِهَا إلى الحُكَّامِ﴾ [البقرة 188].
  ويقال دلَوْتُ إليه بفلانٍ: استشفعت به إليه. ومن ذلك حديث عمر في استسقائه بالعباس: "اللهمَّ إنّا نتقرَّبُ إليك بعَمِّ نبيِّك، وقَفِيَّةِ آبائه، وكُبْرِ رِجاله. ودلَوْنا به إليك مستَشْفِعِين".
  ويحمل على هذا قولهم: جاء فلانٌ بالدَّلْو، أي الدَّاهية. وأنشد:
يحمِلْن عَنْقَاءَ وعَنقَفِيرا([5])والدَّلْوَ والدَّيْلَمَ والزَّفيرا([6])  ويقال: دَالَيتُ الرّجلَ، إذا داريتَه([7]). ويقال هو دَلاَّءُ مالٍ، إذا كان سائِس مالٍ وخائِلَه.
  (دلب)  الدال واللام والباء ليس بشيء. والدُّلْبُ فيما يقال: شَجَرٌ([8]).
  (دلث)  الدال واللام والثاء أصلٌ يدلُّ على الاندفاع. يقال لمدَافع السيل المدالث؛ الواحد مَدْلَثٌ. والناقة الدِّلاث: السريعة. يقال اندلَثَتِ النّاقةُ
تندَلِثُ اندلاثاً. وحكى بعضُهم: دلَثَ الشَّيخُ، مثل دَلَف. ويقال اندلَثَ فُلانٌ على فُلانٍ، إذا اندرَأَ عليه وانصبَّ.
  (دلج)  الدال اللام والجيم أصلٌ يدلُّ على سَيرٍ ومَجيءٍ وذَهاب. ولعلَّ ذلك أكثرَ ما كان في خُِفْيَةٍ. فالدَّلَج: سَيْر اللَّيل. ويقال أَدْلَجَ القومُ، إذا قطعوا الليلَ كلَّه سيراً؛ فإِنْ خرَجُوا مِن آخِر الليل فقد ادَّلجوا، بتشديد الدال. ويقال إنَّ أبا المُدْلِج([9]) القُنْفذ، ويزعُمون أنَّ أكثرَ حركتِه باللَّيل. والدَّوْلج: السَّرب. والدَّوْلَج: كِناس الوحشيّ. وهو قياسُ الباب؛ لأنّهما يُستخفَى فيهما.
  ثم يُحمَل على الباب، فيقال للذي يأخذ الدَّلو من رأس البئر إلى الحوض: الدَّالج، وذلك المكان المَدْلَج. والفِعل دَلَج يَدْلُجُ دُلُوجا([10]). قال:
كأنَّ رِماحَهُم أَشْطَانُ بِئْرٍ *** لها في كلِّ مَدْلَجةٍ خُدودُ([11])  وأمَّا قولُ الشَّمَّاخ:
وتشكو بعَينٍ ما أكلَّ ركابَها *** وقيلَ المنَادِي أصبَحَ القومُ أدْلِجِي([12])  فإنّه حكَى صوتَ المنادِي، أنّه كان مرّةً ينادي: أصبَحَ القَومُ، ومرة ينادي: أدلجي([13])، يَأمُرُ بذلك.
  (دلح)  الدال واللام والحاء أُصَيلٌ يدلُّ على مَشْي وثِقَل المحمول. يقول العرب: دَلَحَ البعيرُ بحِمْلِهِ، إذا مشى به بثقَل. وسَحابةٌ دَلوحٌ: كأنَّها تجرِي بمائها، ومن ذلك حديث سَلْمان: "أنّه اشترى هو وأبو الدَّرداءِ لحماً، فتدالَحَاهُ بينهما علىعُودٍ"، أي حَمَلاه ونَهَضَا به. ويقال سحابةٌ دَلوحٌ، وسَحائب دُلَّح. قال:
بينما نَحْنُ مُرْتِعُون بفَلْجٍ *** قالت الدُّلَّحُ الرِّواءُ إنيهِِ([14])  (دلس)  الدال واللام والسين أصلٌ *يدلُّ([15]) على سَتْرٍ وظُلْمة. فالدَّلَس: دَلَسُ الظَّلام. ومنه قولهم: لا يُدالِسُ، أي لا يُخادع. ومنه التَّدْليس في البيع، وهو أن يبِيعَه من غير إبانةٍ عن عيبه، فكأنّه خادَعَه وأتاهُ به في ظلامٍ.
  وأصلٌ آخَرُ يدل على القِلّة. يقول العرب: تدلَّسْتُ الطَّعامَ، إذا أخذْتَ منه قليلاً قليلاً. وأصل ذلك من الأَدْلاس، وهي من النبات رِبَبٌ([16]) تُورِقُ في آخِر الصيف. يقولون: تَدَلَّسَ المالُ، إذا وقع بالأَدلاس([17]).
  (دلص)  الدال واللام والصاد تدلُّ على لِينٍ ونَعْمة. فالدِّلاص: الدِّرع الليِّنة. ويقولون: دَلَصت السُّيول الصّخرةَ، كأنها ليَّنَتْها. قال:
  * صَفاً دَلَصَتْهُ طَحْمَةُ السَّيلِ أخْلَقُ([18]) *
  والدَّليص: البَرَّاق. ويقال اندَلَصَ الشَّيءُ مِن يَدي، إذا سَقَط. وكأنَّ هذا مشتقٌّ، أو تكونُ الدّالُ بدلاً من الميم، وهو من انْمَلَصَ وأَمْلصت المرأة، إذا أَسْقَطَت.
  (دلظ)  الدال واللام والظاء أُصَيلٌ يدلُّ على الدَّفْع. يقال دَلَظْته. دَلْظاً، إذا دفَعْتَه. وَحكى بعضُهم: أقبل الجيش يَتَدَلْظَى([19])، إذا دَفَعَ بعضُه بعضاً.
  (دلع)  الدال واللام والعين أُصَيلٌ يدلُّ على خُروجٍ. تقول: دَلَعَ لسانُه:  خرجَ. ودَلَعَهُ هو، إِذا أخرجَه. والدَّلِيع: الطريق السَّهل. ويقال اندلَعَ بطنُه، إذا أخرج أمامَه.
  (دلف)  الدال واللام والفاء أصلٌ واحد يدلُّ على تقدُّمٍ في رِفق فالدَّليف: المشْيُ الرُّوَيد. يقال دَلَفَ دَلِيفاً؛ وهو فَوْقَ الدَّبِيب. ودلَفَت الكتيبة في الحرب. قال أبو عُبيد: الدَّلْف: التقدُّم؛ دَلَفْناهم، أي تقدَّمناهم([20]). والدَّالف: السَّهم الذي يقَع دون الغَرَض ثم ينبُو عن موضِعِه.
  (دلق)  الدال واللام والقاف أصلٌ واحد مطّرد، يدلُّ على خروج الشيء وتقدُّمه. فالنّاقة الدَّلوق هي التي تَكَسَّرَ أسنانُها فالماء يخرُج من فمها. ويقال اندلَقَ السَّيفُ مِنْ غِمده، إذا خرج من غير أن يُسَلّ. واندلقت أقتابُ بَطْنه، إذا خرجَتْ أمعاؤُه. واندلَقَ السَّيلُ على القَوم، واندلَقَ الجيش. قال طرفة:
دُلُقٌ في غارَةٍ مَسْفُوحَةٍ *** كرِعَال الطَّيرِ أسراباً تَمُرّْ([21])  وناقة دُلُقٌ: شديدة الدُّفعة. والاندلاق: التقدُّم. وكان يقال لعُمارةَ بن زيادٍ العبسيّ أخِي الرَّبيع: "دالق"([22]).
  (دلك)  الدال واللام والكاف أصلٌ واحد يدلُّ على زَوالِ شيءٍ عن شيء، ولا يكون إلاَّ برِفْق. يقال دَلَكَت الشّمسُ: زالت. ويقال دَلَكَتْ غابت. والدَّلَكُ: وقتُ دُلوك الشَّمس. ومن الباب دَلَكْتُ الشَّيء، وذلك أنّك إذا فعلْتَ ذلك لم تكَدْ يدُك تستقرُّ على مكانٍ دُونَ مكان. والدَّلُوك: ما يتدلَّكُ به الإنسان مِن طِيبٍ وغَيره. والدَّلِيكُ: طعامٌ يُتَّخَذ من زُبدٍ وتَمْرٍ شبه الثّرِيد، والمدلوك: البعير الذي قد دلَكَتْه الأسفار وكَدَّتْه. ويقال بل هو الذي في رُكْبتيه([23]) دَلَكٌ، أي رخاوة؛ وذلك أخَفُّ من الطَّرَق. وفرسٌ مَدلُوك الحَجَبَةِ، أي ليس بحَجَبَتِه إشرافٌ. وأرضٌ مدلوكة، أي مأكولة؛ وذلك إذا كانت كأنّها دُلِكَتْ دَلْكاً. ويقال الدُّلاكة آخِرُ ما يكون في الضَّرع من اللّبن، كأنّه سُمِّي بذلك لأنَّ اليد تَدْلُك الضَّرع.
  قال أحمد بن فارس: إنّ لله تعالى في كلِّ شيءٍ سِرّاً ولطيفةً. وقد تأمّلْتَ في هذا الباب من أوّله إلى آخره فلا تَرَى الدّالَ مؤتلفةً مع اللام بحرفٍ ثالث إلا وهي تدلُّ على حركةٍ ومجيءٍ، وذَهابٍ وزَوَالٍ من مكانٍ إلى مكان، والله أعلم([24]).
---------------------------------------------------------------
([1]) من معلقة عنترة. وصدره: * شربت بماء الدحرضين فأصبحت *
([2]) ديوان الأعشى 215 واللسان (سود). وصدره: * فما أجشمت من إتيان قوم *
([3]) الرجز في اللسان (دلا).([4]) الرجز في اللسان (دلا).
([5]) في الأصل: "والزقرا"، صوابه من المواضع السابقة.
([6]) في الأصل: "وعقنقيرا"، صوابه في اللسان (عنق، خشب، دلا، دلم، زفر)، وأمالي ثعلب 589.
([7]) في الأصل: "دارأته"، صوابه من اللسان.
([8]) في الأصل: "الشجر"، صوابه من المجمل.
([9]) يقال للقنفذ "مدلج" و"أبو مدلج" ذكرهما في القاموس، ولم يذكر في المجمل واللسان إلا الأول.
([10]) ويقال أيضاً دلج يدلج، بكسر اللام في المضارع، دلجا، بالفتح.
([11]) ديوان عنترة 63 واللسان (دلج).
([12]) لم يرد البيت في ديوان الشماخ. وكذا ورد ضبطه في اللسان (دلج، صبح).
([13]) في الأصل هنا وفي متن البيت: "ادلج"، صوابه من اللسان.
([14]) البيت في المجمل. و"إنيه" بكسر الهمزة والنون: كلمة تقال عند الإنكار. انظر اللسان (أنى 53).
([15]) في الأصل: "يقال".
([16]) الربب: جمع ربة بكسر الراء وتشديد الباء، وهي نبتة صيفية.
([17]) الأدلاس: جمع دلس، بالتحريك. وفي الأصل: "بالأدلال" محرف.
([18]) لذي الرمة في ديوانه 396 واللسان (دلص). وصدره: *إلى صهوة تحدو محالا كأنه*
([19]) في الأصل: "شد لظى"، صوابه من المجمل. والذي في اللسان والقاموس: "ادلنظى".
([20]) في الأصل: "التقديم، ولغناهم، أي تقدمنا" صوابه من المجمل واللسان.
([21]) ديوان طرفة 72 واللسان والمجمل (دلق).
([22]) في القاموس وشرحه أنه سمي بذلك لكثرة غاراته.
([23]) في الأصل: "بكيت"، تحريف.
([24]) بنهاية هذه المادة ينتهي الجزء المطبوع من المجمل. وسأستمر في مقابلته بعد ذلك بالنسخة المخطوطة بدار الكتب المصرية برقم 382 لغة.
ـ

##### Türkçe

(باب **الدال** ve **اللام** ve onları üçleyen şey)

  (**دلم**)  **الدال** ve **اللام**; siyahlıkta bir uzunluğa ve sarkmaya delâlet eden bir asıldır. Erkeklerden **الأدلم**: uzun, siyah (kimsedir); develerden ve dağlardan da böyledir. Bir topluluk, **الدَّيلم**’in: gecenin siyahlığı ve karanlığı olduğunu ileri sürdü. Amma **عنترة**’nin sözü:
  * زَوْرَاءَ تَنْفِرُ عَنْ حِيَاضِ **الدَّيْلَمِ**([1]) *
  hakkında “onlar düşmanlardır” denir. Eğer böyle ise, düşmanlar bununla vasıflandırılır. **الأعشى** dedi:
  * هم الأعداء فالأكبادُ سُودُ([2]) *
  Bir kavim dedi ki: **الديلم** bir yerdir yahut bir kabiledir. Ve denir ki: **بالدَّيْلَم** ile geldi; yani musibetle. Bu bir benzetmedir. **الدَّلَمُ**: dudakta sarkma.

  (**دله**)  **الدال** ve **اللام** ve **الهاء**; bir şeyin gitmesine delâlet eden bir asılcık (**أُصَيل**)dır. Denir ki: falanın kanı **دَلْهاً** gitti; yani boşa. Ve aşk ve başkası onun aklını **دَلَّهَ** etti; yani giderdi.

  (**دلي**)  **الدال** ve **اللام** ve illetli harf; bir şeye kolaylık ve yumuşaklıkla yaklaşmaya ve ona yakın olmaya delâlet eden bir asıldır. Denir ki: **الدّلوَ**’yu **أدلَيْتُ**; onu kuyuya saldığın zaman; çekip çıkardığında ise **دَلَوْت** olursun. **الدَّلْو**: kolay bir yürüyüş türüdür. Dedi ki:
  * لا تَعْجَلا بالسَّيْرِ وادلُوَاها([3]) *
  **الدَّلاَة**: yine **الدَّلو**dur; **الدِّلاء** üzerine cem‘ olunur. Amma onun sözü:
آليت لا أُعطي غلاماً أبداً *** **دَلاتَه** إنِّي أُحِبُّ الأسودا([4])  burada **بِدَلاتِه** ile onun kovasını (**سَجْلَه**) ve sevgi payını kastetti. **الأسود** onun oğludur.

  Ve denir ki: falan hüccetiyle **أدلى** etti; onu getirdiği zaman. Ve malını hâkime **أدلى** etti: onu ona verdiği zaman. Yüce övgüsü yüce olan dedi: ﴿وَتُدْلُوا بِهَا إلى الحُكَّامِ﴾ [البقرة 188].

  Ve denir ki: falanı falanla ona doğru **دلَوْتُ**; yani onunla ona şefaatçi oldum. Bundan, **عمر**’in **العباس** ile yağmur duasında (istiskā) hadisi: “Allah’ım, biz Sana peygamberinin amcasıyla, atalarının artığıyla (**قَفِيَّةِ**), adamlarının büyüğüyle yaklaşırız. Ve onunla Sana, şefaat dileyenler olarak **دلَوْنا**.”

  Ve bunun üzerine onların sözü taşınır: falan **بالدَّلْو** ile geldi; yani musibetle. Ve inşad etti:
يحمِلْن عَنْقَاءَ وعَنقَفِيرا([5])والدَّلْوَ والدَّيْلَمَ والزَّفيرا([6])  Ve denir ki: adamı **دَالَيتُ**; onu **داريتَه** ettiğin zaman([7]). Ve denir ki: o, malın **دَلاَّءُ**’udur; malın sevk ve idaresini yapan ve onun çobanı olduğu zaman.

  (**دلب**)  **الدال** ve **اللام** ve **الباء** bir şey değildir. Ve **الدُّلْبُ** denildiğine göre: bir ağaçtır([8]).

  (**دلث**)  **الدال** ve **اللام** ve **الثاء**; atılmaya/itilmeye delâlet eden bir asıldır. Selin itişenlerine **المدالث** denir; teki **مَدْلَثٌ**tur. **الدِّلاث** deve: hızlı olandır. Denir ki: deve **اندلَثَتِ**; **تندَلِثُ اندلاثاً**. Bazıları nakletti: ihtiyar **دلَثَ** etti; **دَلَف** gibi. Ve denir ki: falan falanın üzerine **اندلَثَ**; ona karşı atıldı ve üzerine boşandı.

  (**دلج**)  **الدال** **اللام** ve **الجيم**; yürüyüşe, gelişe ve gidişe delâlet eden bir asıldır. Belki bu, çoğu kez gizlilikte (**خُِفْيَةٍ**) olur. **الدَّلَج**: gece yürüyüşüdür. Ve denir ki: kavim **أَدْلَجَ** etti; gecenin tamamını yürüyüşle kestikleri zaman; eğer gecenin sonundan çıktılarsa, **الدال**’ı şeddeli olarak **ادَّلجوا** etmiş olurlar. Ve denir ki: **أبا المُدْلِج**([9]) kirpidir (**القُنْفذ**); ve onun hareketinin çoğunun geceyle olduğunu iddia ederler. **الدَّوْلج**: tünel/yeraltı geçidi (**السَّرب**). **الدَّوْلَج**: yabanî hayvanın inidir (**كِناس الوحشيّ**). Bu, babın kıyasıdır; çünkü ikisinde de gizlenilir.

  Sonra bab üzerine taşınır; kuyunun başından havuza kovayı alan kimseye **الدَّالج** denir; o yer **المَدْلَج**dir. Fiil: **دَلَج يَدْلُجُ دُلُوجا**([10]). Dedi ki:
كأنَّ رِماحَهُم أَشْطَانُ بِئْرٍ *** لها في كلِّ مَدْلَجةٍ خُدودُ([11])  Amma **الشَّمَّاخ**’ın sözü:
وتشكو بعَينٍ ما أكلَّ ركابَها *** وقيلَ المنَادِي أصبَحَ القومُ أدْلِجِي([12])  burada münadinin sesini hikâye etti: bir defa “**أصبَحَ القَومُ**” diye nida ediyor, bir defa da “**أدلجي**”([13]) diye nida ediyor; bunu emrederek.

  (**دلح**)  **الدال** ve **اللام** ve **الحاء**; yürümeye ve taşınanın ağırlığına delâlet eden bir asılcıktır (**أُصَيل**). Araplar der ki: deve yüküyle **دَلَحَ** etti; onunla ağırlıkla yürüdüğü zaman. **دَلوحٌ** bulut: sanki suyuyla akıp gidiyor gibidir. Bundan, **سَلْمان** hadisi: “O ve **أبو الدَّرداءِ** et satın aldılar; sonra onu aralarında bir sopa üzerinde **فتدالَحَاهُ** ettiler”; yani onu taşıdılar ve onunla kalktılar. Ve denir ki: **دَلوحٌ** bulut; ve **دُلَّح** bulutlar. Dedi ki:
بينما نَحْنُ مُرْتِعُون بفَلْجٍ *** قالت الدُّلَّحُ الرِّواءُ إنيهِِ([14])

  (**دلس**)  **الدال** ve **اللام** ve **السين**; örtmeye ve karanlığa delâlet eden bir asıldır. Öyleyse **الدَّلَس**: karanlığın **دَلَس**’idir. Ondan onların sözü: **لا يُدالِسُ**; yani aldatmaz. Ondan, alışverişte **التَّدْليس**; o da, ayıbını açıklamaksızın onu satmasıdır; sanki onu aldattı ve onu ona karanlıkta getirdi.

  Başka bir asıl da azlığa delâlet eder. Araplar der ki: yemeği **تدلَّسْتُ**; ondan azar azar aldığın zaman. Bunun aslı **الأَدْلاس**’tandır; o, bitkiden yaz sonlarında yapraklanan **رِبَبٌ**([16])lerdir. Derler ki: mal **تَدَلَّسَ** etti; **بالأَدلاس**([17]) ile düştüğü zaman.

  (**دلص**)  **الدال** ve **اللام** ve **الصاد**; yumuşaklığa ve nimet/rahatlığa delâlet eder. Öyleyse **الدِّلاص**: yumuşak zırhtır. Ve derler ki: seller kayayı **دَلَصت**; sanki onu yumuşattı. Dedi ki:
  * صَفاً دَلَصَتْهُ طَحْمَةُ السَّيلِ أخْلَقُ([18]) *
  **الدَّليص**: parlak olandır. Ve denir ki: şey elimden **اندَلَصَ** etti; düştüğü zaman. Sanki bu türemiştir; yahut **الدال**, **الميم**’in bedeli olur; o da **انْمَلَصَ**’tandır. Ve kadın **أَمْلصت** etti; düşürdüğü zaman.

  (**دلظ**)  **الدال** ve **اللام** ve **الظاء**; itmeye delâlet eden bir asılcıktır (**أُصَيل**). Denir ki: onu **دَلَظْته**; **دَلْظاً**; onu ittiğin zaman. Bazıları nakletti: ordu **يَتَدَلْظَى**([19]) olarak geldi; yani bir kısmı bir kısmını ittiği zaman.

  (**دلع**)  **الدال** ve **اللام** ve **العين**; çıkmaya delâlet eden bir asılcıktır (**أُصَيل**). Dersin ki: dili **دَلَعَ** etti: çıktı. Ve onu **دَلَعَهُ** eder; onu çıkardığı zaman. **الدَّلِيع**: kolay yoldur. Ve denir ki: karnı **اندلَعَ** etti; önüne çıkardığı zaman.

  (**دلف**)  **الدال** ve **اللام** ve **الفاء**; yumuşaklıkla ilerlemeye delâlet eden tek bir asıldır. Öyleyse **الدَّليف**: yavaş yürüyüştür. Denir ki: **دَلَفَ دَلِيفاً**; ve o, sürünmenin (**الدَّبِيب**) üstündedir. Ve bölük savaşta **دلَفَت** etti. **أبو عُبيد** dedi: **الدَّلْف**: ilerlemedir; onları **دَلَفْناهم**; yani onlardan ilerledik([20]). **الدَّالف**: hedefin altına düşen, sonra yerinden sıçrayan oktur.

  (**دلق**)  **الدال** ve **اللام** ve **القاف**; şeyin çıkmasına ve ilerlemesine delâlet eden, tek ve düzenli bir asıldır. **الدَّلوق** deve: dişleri kırılmış olandır; su ağzından çıkar. Ve denir ki: kılıç kınından **اندلَقَ** etti; çekilmeksizin çıktığı zaman. Ve karnının semerleri (**أقتابُ بَطْنه**) **اندلقت** etti; bağırsakları çıktığı zaman. Ve sel kavmin üzerine **اندلَقَ** etti; ve ordu **اندلَقَ** etti. **طرفة** dedi:
دُلُقٌ في غارَةٍ مَسْفُوحَةٍ *** كرِعَال الطَّيرِ أسراباً تَمُرّْ([21])  Ve **دُلُقٌ** deve: şiddetli itişlidir. **الاندلاق**: ilerlemedir. Ve **الرَّبيع**’in kardeşi **عُمارةَ بن زيادٍ العبسيّ**’ye “**دالق**”([22]) denirdi.

  (**دلك**)  **الدال** ve **اللام** ve **الكاف**; bir şeyin bir şeyden zail olmasına delâlet eden tek bir asıldır; ve ancak yumuşaklıkla olur. Denir ki: güneş **دَلَكَت** etti: zail oldu. Ve denir ki: **دَلَكَتْ**: battı. **الدَّلَكُ**: güneşin **دُلوك** vaktidir. Babdan: şeyi **دَلَكْتُ**; çünkü sen bunu yaptığında elin bir yer üzerinde bir yerden ayrı olarak neredeyse karar kılmaz. **الدَّلُوك**: insanın güzel koku ve başkasıyla kendini ovaladığı şeydir. **الدَّلِيكُ**: tereyağı ve hurmadan yapılan, tiride benzer bir yemektir. **المدلوك**: seferlerin onu ovup yorduğu devedir. Ve denir ki: bilakis o, dizlerinde([23]) **دَلَكٌ** olan kimsedir; yani gevşeklik; bu, **الطَّرَق**’tan daha hafiftir. Ve **مَدلُوك الحَجَبَةِ** at: yani kaşlarında (**حَجَبَتِه**) yükseklik yoktur. Ve **مدلوكة** arazi: yenmiş (aşınmış) demektir; bu, sanki **دُلِكَتْ دَلْكاً** edilmiş gibi olduğu zamandır. Ve denir ki: **الدُّلاكة** memede sütten en son olandır; sanki buna bu ad verildi; çünkü el memeyi **تَدْلُك** eder.

  **أحمد بن فارس** dedi: Şüphesiz Allah Teâlâ’nın her şeyde bir sırrı ve bir inceliği vardır. Bu babda başından sonuna kadar düşündün de, **الدال**’ın **اللام** ile üçüncü bir harfle birleşmiş hâlini görmezsin ki, mutlaka bir yerden bir yere hareket ve geliş, gidiş ve zail olmaya delâlet ediyor olmasın; Allah daha iyi bilir([24]).

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%84%D8%B3/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

د ل س
أتانا دلس الظلام‏.‏
وخرج في الدلس والغلس ودلّس فلان لفلان في البيع ودلّس عليه إذا كتم عيب السلعة وهذا من تدليس فلان‏.‏
ودلّس عليّ كذا‏:‏ أخفى عليّ عيبه‏.‏
وفلان‏:‏ لا يدالس ومن المجاز‏:‏ دلّس المحدّث‏.‏
والمدلس لا يقبل حديثه وهو الذي لا يذكر في حديثه من سمعه منه ويذكر من هو أعلى ممن حدّثه يوهم أنه سمعه منه‏.‏

##### Türkçe

د ل س
Bize **دلس الظلام** geldi.
Ve **الدلس** ve **الغلس** içinde çıktı; ve falan, satışta falana **دلّس** etti; ve onun aleyhine **دلّس** ettiğinde, malın ayıbını gizledi; ve bu, falanın **تدليس**indendir.
Ve bana şöyle **دلّس** etti: ayıbını benden gizledi.
Ve falan: **لا يدالس**. Ve mecazdan: muhaddis **دلّس** etti.
Ve **المدلس**in hadisi kabul edilmez; o, hadisinde onu kendisinden işittiği kimseyi zikretmeyen ve kendisine hadis rivayet edenden daha yukarıda olanı zikreden kimsedir; onu ondan işitmiş olduğu vehmini verir.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%84%D8%B3/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الدَّلَسُ، بالتحريك: الظُّلْمَة. وفلان لا يُدالِسُ ولا يُوالِسُ أَي لا يُخادِعُ ولا يَغْدُِرُ. والمُدالَسَة: المُخادَعَة. وفلان لا يُدالِسُك ولا يخادِعُك ولا يُخْفِي عليك الشيء فكأَنه يأْتيك به في الظلام. وقد دَالَسَ مُدالَسَةٍ ودِلاساً ودَلَّسَ في البيع وفي كل شيء إِذا لم يبين عيبه، وهو من الظُّلمة. والتَّدْلِيسُ في البيع: كِتْمانُ عيب السِّلْعَة عن المشتري؛ قال الأَزهري: ومن هذا أُخذ التدليس في الإِسناد وهو أَن يحدِّث المحدِّثُ عن الشيخ الأَكبر وقد كان رآه إِلا أَنه سَمِعَ ما أَسنده إِليه من غيره من دونه، وقد فعل ذلك جماعة من الثقات. والدُّلْسَةُ: الظُّلْمة.
وسمعت أَعرابيّاً يقول لامرئٍ قُرِفَ بسوء فيه: ما لي فيه وَلْسٌ ولا دَلْسٌ أَي ما لي فيه خيانة ولا خديعة.
ويقال: دَلَّسَ لي سِلْعَةَ سَوْءٍ. وانْدَلَسَ الشيُ إِذا خَفِيَ. ودَلَّسْتُه فَتَدَلَّسَ وتَدَلَّسْتُه أَي لا تشعر به.
والدَّوْلَسِيُّ: الذَّرِيعِةُ المُدَلَّسَةُ؛ ومنه حديث ابن المسيَّب: رحم اللَّه عُمَرَ لو لم يَنْهَ عن المتعة لاتخذها الناسُ دَوْلَسِيّاً أَي ذريعةً إِلى الزنا مُدَلّسةً؛ والواو فيه زائدة. والتَدْليسُ: إِخفاء العيب.
والأَدْلاسُ: بقايا النَّبْتِ والبقلِ، واحدها دَلَسٌ، وقد أَدْلَسَتِ الأَرضُ؛ وأَنشد:
بَدَّلْتَنا من قَهْوَسٍ قِنْعاسا
ذا صَهَواتٍ يَرْتَعُ الأَدْلاسا
ويقال: إِن الأَدْلاسَ من الرِّبَبِ، وهو ضرب من النبت، وقد تَدلّسَ إِذا وقع بالأَدلاسِ. ابن سيده: وأَدْلاسُ الأَرضِ بقايا عُشْبِها. ودَلَّسَتِ الإِبلُ: اتَّبَعَت الأَدْلاسَ. وأَدْلَسَ النَّصِيُّ: ظهر واخضرّ. وأَدْلَسَتِ الأَرضُ: أَصاب المالُ منها شيئاً. والدَّلَسُ: أَرض أَنبتت بعدما أُكِلَتْ؛ وقال:
لو كان بالوادي يُصِبْنَ دَلَسا،
من الأَفاني والنَّصِيِّ أَمْلَسا،
وباقِلاً يَخْرُطْنَه قد أَوْرَسا
والدَّلَسُ: النبات الذي يُورِقُ في آخر الصيف.
وأَنْدُلُسُ: جزيرة
(* قوله «وأندلس جزيرة إلخ» ضبطها شارح القاموس بضم
الهمزة والدال واللام وياقوت بفتح الهمزة وضم الدال وفتحها وضم اللام ليس إلا.) معروفة، وزنها أَنْفُعُلُ، وإِن كان هذا مما لا نذير له، وذلك أَن النون لا محالة زائدة لأَنه ليس في ذوات الخمسة شيء على فَعْلُلُلٍ فتكون النون فيه أَصلاً لوقوعها مع العين، وإِذا ثبت أَن النون زائدة فقد بَرَدَ في أَنْدلس ثلاثة أَحرف أُصول، وهي الدال واللام والسين، وفي أَوّل الكلام همزة، ومتى وقع ذلك حكمت بكون الهمزة زائدة، ولا تكون النون أَصلاً والهمزة زائدة لأَن ذوات الأَربعة لا تلحقها الزائد من أَوائلها إِلا في الأَسماء الجارية على أَفعالها نحو مدحرج وبابه، فقد وجب إِذاً أَن الهمزة والنون زائدتان وأَن الكلمة بها على وزن أَنفعل، وإِن كان هذا مثالاً لا نظير له.

##### Türkçe

**الدَّلَسُ**, harekeli olarak: karanlık. Ve falan kimse **لا يُدالِسُ** ve **لا يُوالِسُ**; yani aldatmaz ve hainlik etmez. Ve **المُدالَسَة**: aldatma. Ve falan kimse sana **يُدالِسُك** etmez, seni aldatmaz ve sana bir şeyi gizlemez; sanki onu sana karanlıkta getiriyor gibidir. Ve gerçekten **دَالَسَ**; **مُدالَسَةً** ve **دِلاساً** ve satışta ve her şeyde **دَلَّسَ**; ayıbını açıklamadığı zaman; ve o, karanlıktandır. Ve satışta **التَّدْلِيسُ**: malın ayıbını müşteriden gizlemektir; el-Ezherî dedi ki: Bundan, isnadda **التدليس** alınmıştır; o da, muhaddisin, büyük şeyhten rivayet etmesidir; onu görmüş olduğu hâlde, ona isnad ettiği şeyi ondan değil, ondan aşağı bir başkasından işitmiştir; ve bunu, güvenilirlerden bir topluluk yapmıştır.

Ve **الدُّلْسَةُ**: karanlık.

Ve kötü bir şeyle itham edilmiş bir kimseye bir bedevînin şöyle dediğini işittim: **ما لي فيه وَلْسٌ ولا دَلْسٌ**; yani onda benim için ne hıyanet ne de hile vardır.

Ve denilir: Bana kötü bir malı **دَلَّسَ**. Ve şey **انْدَلَسَ**; gizlendiği zaman. Ve onu **دَلَّسْتُه** de, o da **فَتَدَلَّسَ**; ve onu **تَدَلَّسْتُه**; yani onu fark etmezsin.

Ve **الدَّوْلَسِيُّ**: gizlenmiş (aldatılmış) vesile/araç; ondan, İbnü’l-Müseyyeb hadisi: Allah Ömer’e rahmet etsin; eğer mut‘adan nehyetmeseydi insanlar onu **دَوْلَسِيّاً** edinirlerdi; yani zinaya gizlenmiş bir vesile; ve içindeki **الواو** ziyadedir. Ve **التَدْليسُ**: ayıbı gizlemek.

Ve **الأَدْلاسُ**: bitki ve sebzenin kalıntıları; tekili **دَلَسٌ**’tur. Ve yer **أَدْلَسَتِ**; ve şu beyit okunmuştur:
بَدَّلْتَنا من قَهْوَسٍ قِنْعاسا
ذا صَهَواتٍ يَرْتَعُ الأَدْلاسا

Ve denilir: **الأَدْلاسَ** **الرِّبَبِ**’dendir; o, bitkiden bir türdür; ve **تَدلّسَ**; **الأَدلاسِ**’a düştüğü zaman. İbn Sîde: Yerin **أَدْلاسُ**’ı, otunun kalıntılarıdır. Ve develer **دَلَّسَتِ**: **الأَدْلاسَ**’ı takip etti. Ve **النَّصِيُّ** **أَدْلَسَ**: göründü ve yeşerdi. Ve yer **أَدْلَسَتِ**: mal (sürü) ondan bir şey elde etti. Ve **الدَّلَسُ**: yenildikten sonra bitki bitiren bir yer; ve şöyle dedi:
لو كان بالوادي يُصِبْنَ دَلَسا،
من الأَفاني والنَّصِيِّ أَمْلَسا،
وباقِلاً يَخْرُطْنَه قد أَوْرَسا

Ve **الدَّلَسُ**: yazın sonlarında yapraklanan bitki.

Ve **أَنْدُلُسُ**: bir ada
(* “Ve Endülüs bir ada vb.” sözü: Kāmûs şârihi onu hemzenin, **الدال**’ın ve **اللام**’ın zammesiyle ضبط etti; Yâkūt ise hemzenin fethasıyla, **الدال**’ın zammesiyle ve fethasıyla, **اللام**’ın zammesiyle; başka değil.) bilinen; vezni **أَنْفُعُلُ**’dür; her ne kadar bu, kendisine benzeri olmayan şeylerden ise de. Bu, şundandır: **النون** mutlaka ziyadedir; çünkü beş harfli olanlarda **فَعْلُلُلٍ** üzere hiçbir şey yoktur; böylece **النون**’un, **العين** ile birlikte vuku bulması sebebiyle onda asl olması (ihtimali) ortadan kalkar. Ve **النون**’un زائد olduğu sabit olunca, **أَنْدلس**’te üç asl harf soğumuş (sabit kalmış) olur; onlar **الدال** ve **اللام** ve **السين**’dir. Ve sözün başında bir hemze vardır; ne zaman bu vuku bulsa, hemzenin زائد olduğuna hükmedersin. Ve **النون** asl, hemze زائد olmaz; çünkü dört harfli olanlara, başlarından زائد olan ancak fiillerine yürüyen isimlerde ilişir; **مدحرج** ve onun babı gibi. Böylece, o hâlde, hemzenin ve **النون**’un زائد olduğu ve kelimenin bunlarla **أَنفعل** vezni üzere olduğu vacip olmuştur; her ne kadar bu, benzeri olmayan bir misal ise de.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%84%D8%B3/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* د ل س * * التَّدْلِيسُ * في البيع كتمان عيب السلعة عن المشتري

##### Türkçe

* د ل س * * **التَّدْلِيسُ** * satışta, malın ayıbını müşteriden gizlemektir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%84%D8%B3/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الدلس، بالتحريك: الظلمة، كالدلسة، بالضم. والدلس: اختلاط الظلام. ومنه قولهم: أتانا دلس الظلام، وخرج في الدلس والغلس. والدلس: النبت يورق آخر الصيف. والدلس بقايا النبت والبقل، ج أدلاس، قال:

  بدلتنا من قهوس قنعاسـا                      ذا صهوات يرتع الأدلاسا ويقال: إن الأدلاس من الربب، وهو ضرب من النبت. وفي المحكم: وأدلاس الأرض: بقايا عشبها. وأدلسنا: وقعنا فيها، أي في الأدلاس. وفي التكملة: أي وقعنا بالنبات الذي يورق في آخر الصيف. وأدلست الأرض، إذا اخضرت بها، أي بالأدلاس. وقال الأزهري: سمعت أعرابيا يقول لامرئ قرف بسوء فيه: مالي فيه ولس ولا دلس، أي مالي فيه خيانة ولا خديعة. والتدليس في البيع: كتمان عيب السلعة عن المشتري. قال الأزهري: ومنه أخذ التدليس في الإسناد، وهو مجاز وهو أن يحدث عن الشيخ الأكبر، ولعله ما رآه، وإنما سمعه ممن هو دونه أو ممن سمعه منه، ونحو ذلك، ونص الأزهري: وقد كان رآه إلا أنه سمع ما أسنده إليه من غيره من دونه. وفي الأساس: المدلس في الحديث: من لا يذكر في حديثه من سمعه منه، ويذكر الأعلى موهما أنه سمعه منه، وهو غير مقبول. وقد فعله جماعة من الثقات حتى قال بعضهم:
  دلس للناس أحاديثهم                      والله لا يقبل تدليسا

  والتدلس: التكتم. والتدلس أخذ الطعام قليلا قليلا. وقد تدلسه. وليس في التكملة تكرار، قليلا. و التدلس: لحس المال الشيء القليل في المرتع، عن ابن عباد وادلاست الأرض: أصاب المال منها شيئا، كادلست: ادلساسا. ويقال: فلان: لا يدالس، ولا يوالس، أي لا يظلم ولا يخون ولا يوارب. وفي اللسان: أي لا يخادع ولا يغدر. وهو لا يدالسك: لا يخادعك ولا يخفي عليك الشيء، فكأنه يأتيك به في الظلام. وقد دالس مدالسة ودلاسا. ومما يستدرك عليه: التدليس: عدم تبيين العيب، ولا يخص به البيع. واندلس الشيء، إذا خفي. ودلسته فتدلس، وتدلسته. والدولسي: الذريعة المدلسة ومنه حديث سعيد بن المسيب: رحم الله عمر، لو لم ينه عن المتعة لاتخذها الناس دولسيا أي ذريعة للزنا. وتدلس: وقع بالأدلاس. ودلست الإبل: اتبعت الأدلاس وأدلس النصي: ظهر واخضر. والدلس: أرض أنبتت بعدما أمحلت. والأندلس، بضم الهمزة والدال اللام: إقليم عظيم بالمغرب. هنا ذكره الصاغاني وصاحب اللسان، واستدركه شيخنا في الألف، والألف زائدة كالنون، فحقه أن يذكر هنا، والمصنف أغفل عنه تقصيرا، مع أنه يستطرد جملة من قراه وحصونه ومعاقله ومواضعه. وفي اللسان: وأندلس: جزيرة معروفة، وزنها أنفعل، وإن كان هذا مما لا نظير له، وذلك أن النون لا محالة زائدة، لأنه ليس في ذوات الخمسة شيء على فعللل فتكون النون فيه أصلا؛ لوقوعها مع العين، وإذا ثبت أن النون زائدة فقد برد في أندلس ثلاثة أحرف أصول، وهي الدال واللام والسين، وفي أول الكلام همزة، ومتى وقع ذلك حكمت النون أصلا والهمزة زائدة؛ لأن ذوات الأربعة لا تلحقها الزوائد من أوائلها إلا في الأسماء الجارية على أفعالها نحو: مدحرج وبابه، فقد وجب إذا أن النون والهمزة زائدتان، وأن الكلمة على وزن أنفعل، وإن كان هذا مثالا لا نظير له. وإنما أطلت فيه الكلام؛ لأنهم اختلفوا في وزنه، واشتبه الحال عليهم، فبينت ما يتعلق به ليستفيد المتأمل. والله أعلم.

##### Türkçe

**الدلس**، harekeli olarak: karanlık; **الدلسة** gibi, ötreli olarak. Ve **الدلس**: karanlığın karışması. Ondandır onların sözü: “Bize karanlığın **دلس**’i geldi”; ve “**الدلس** ve **الغلس** içinde çıktı.” Ve **الدلس**: yazın sonlarında yapraklanan bitki. Ve **الدلس**: bitki ve sebzenin kalıntıları; çoğulu **أدلاس**. Dedi ki:

بدلتنا من قهوس قنعاسـا                      ذا صهوات يرتع الأدلاسا

Ve denilir: Şüphesiz **الأدلاس** **الربب**’dendir; ve o, bitkiden bir türdür. Ve **المحكم**’de: “Yerin **أدلاس**’ı: otunun kalıntılarıdır.” Ve “**أدلسنا**”: ona düştük; yani **الأدلاس**’a. Ve **التكملة**’de: yani yazın sonlarında yapraklanan bitkiyle düştük. Ve “**أدلست** yer”, onda yeşerdiği zaman; yani **بالأدلاس** ile. Ve **الأزهري** dedi: Kötülükle onda (hakkında) iftira edilmiş bir kimseye bir bedevînin şöyle dediğini işittim: “Benim onda **ولس** de yok **دلس** de”; yani benim onda ne hıyanetim var ne aldatmam. Ve satışta **التدليس**: malın ayıbını müşteriden gizlemektir. **الأزهري** dedi: Ondan **الإسناد**’da **التدليس** alındı; ve o mecazdır; ve o, daha büyük şeyhten rivayet etmesidir; belki onu görmemiştir; ancak onu kendisinden aşağı olandan yahut ondan işiten kimseden işitmiştir; ve bunun benzeri. Ve **الأزهري**’nin nassı: Onu görmüş de olabilir; ancak ona isnad ettiğini, kendisinden aşağı bir başkasından işitmiştir. Ve **الأساس**’ta: Hadiste **المدلس**: hadisinde onu kimden işittiğini zikretmeyen; ve daha üst olanı zikredip, onu ondan işitmiş olduğu vehmini veren kimsedir; ve o kabul olunmaz. Bunu, güvenilirlerden bir topluluk yapmıştır; hatta bazısı şöyle dedi:

دلس للناس أحاديثهم                      والله لا يقبل تدليسا

Ve **التدلس**: gizlenme. Ve **التدلس**: yemeği azar azar almak. Ve onu **تدلسه**. Ve **التكملة**’de tekrar yoktur: “az az”. Ve **التدلس**: merada malın (hayvanın) az bir şeyi yalamak; İbn عباد’dan. Ve “**ادلاست** yer”: mal ondan bir şey elde etti; **ادلست** gibi: **ادلساسا**. Ve denilir: “Falan: **لا يدالس** ve **لا يوالس**”; yani zulmetmez, hıyanet etmez, dolambaçlı davranmaz. Ve **اللسان**’da: yani aldatmaz ve hainlik etmez. Ve “O sana **لا يدالسك**”: seni aldatmaz ve senden şeyi gizlemez; sanki onu sana karanlıkta getiriyor gibidir. Ve **دالس** etti: **مدالسة** ve **دلاسا** olarak. Ve kendisine istidrâk olunanlardandır: **التدليس**: ayıbı açıklamamak; ve bununla satış tahsis edilmez. Ve “**اندلس** şey”: gizlendiği zaman. Ve “Onu **دلسته** de **فتدلس**”; ve “Onu **تدلسته**.” Ve **الدولسي**: **الذريعة المدلسة**; ve ondandır Saîd b. el-Müseyyeb hadisi: “Allah Ömer’e rahmet etsin; eğer mut‘adan nehyetmeseydi insanlar onu **دولسيا** edinirlerdi”; yani zinaya bir vesile. Ve “**تدلس**”: **بالأدلاس**’a düştü. Ve “**دلست** develer”: **الأدلاس**’ı takip etti. Ve “**أدلس** **النصي**”: ortaya çıktı ve yeşerdi. Ve **الدلس**: kuraklaştıktan sonra bitki bitirmiş bir yer. Ve **الأندلس**; hemzenin ve **الدال**’ın ve **اللام**’ın ötreli olmasıyla: Mağrib’de büyük bir iklim. Burada onu **الصاغاني** ve **صاحب اللسان** zikretti; ve şeyhimiz onu **الألف**’te istidrâk etti; ve **الألف** **النون** gibi ziyadedir; öyleyse hakkı, burada zikredilmesidir; ve musannif onu kusurla ihmal etti; bununla beraber o, köylerinden, kalelerinden, sığınaklarından ve yerlerinden bir cümleyi istitrâd eder. Ve **اللسان**’da: Ve **أندلس**: bilinen bir adadır; vezni **أنفعل**’dir; her ne kadar bu, benzeri olmayan şeylerden ise de. Bu, şundandır ki **النون** mutlaka ziyadedir; çünkü beş harfli köklerde **فعللل** üzerine hiçbir şey yoktur ki **النون** onda aslî olsun; **العين** ile birlikte vuku bulmasından dolayı. Ve **النون**’un ziyade olduğu sabit olunca, **أندلس**’te üç aslî harf kalmıştır; onlar **الدال** ve **اللام** ve **السين**’dir. Ve sözün başında bir hemze vardır; bu vuku bulduğu vakit **النون**’u aslî, hemzeyi ziyade hükmedersin; çünkü dört harfli köklere, başlarından ziyadeler ancak fiillerine cârî olan isimlerde ilhak olunur; **مدحرج** ve babı gibi. Öyleyse vacip oldu ki **النون** ve hemze ziyadedir; ve kelime **أنفعل** vezni üzerinedir; her ne kadar bu, benzeri olmayan bir misal ise de. Ancak onda sözü uzattım; çünkü onlar onun vezninde ihtilaf ettiler ve hâl onlara karıştı; ben de onunla ilgili olanı açıkladım ki düşünen istifade etsin. Ve Allah daha iyi bilir.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%84%D8%B3/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

دَلَسَ
1 دَلَسَ دلس , inf. n. دَلْسٌ: see the next paragraph, in three places.

دلّس
2 دلّس دلس , (M, A, Msb,) inf. n. تَدْلِيسٌ, (S, M, Mgh, Msb, K,) He concealed, or hid, a thing; he did not make it known; as also ↓ تدلّس. (TA.) ― -b2- He concealed a fault, or defect, in an article of merchandize, from the purchaser, (S, Mgh, Msb, K,) in selling; (S, Msb;) as also ↓ دَلَسَ, aor. دَلِسَ , inf. n. دَلْسٌ; but the former is the more common: (Msb:) and he did not show a fault, or defect; without restriction to a case of selling. (TA.) You say, دَلَّسَ عَلَى الرَّجُلِ فِى البَيْعِ, (M, A,) and دلّس لَهُ فِى البَيْعِ, (A,) He concealed, disguised, or cloaked, from the man the fault, or defect, of the thing sold; (A;) he did not show the fault, or defect, to the man in selling. (M.) And دلّس فِى البَيْعِ وَغَيْرِهِ He did not show his fault, or defect, in selling, and in other cases. (M.) And دلّس عَلَيْهِ He concealed, disguised, or cloaked, from him his fault, or defect. (A.) And Az heard an Arab of the desert say, لَيْسَ فِى الأَمْرِ ↓ وَلْسٌ وَ لَا دَلْسٌ There is not in the affair treachery nor deceit: (Msb:) or ↓ مَا لِى فِيهِ وَلْسٌ وَلَا دَلْسٌ I have not, with respect to it, treachery nor deceit; (K,* TA;) referring to a thing, or an affair, in which he was accused, or suspected, of evil. (L, TA.) [In the CK, instead of دَلْسٌ, we find دَلَسٌ.] ― -b3- Hence تَدْلِيسٌ in the ascription of a tradition to its relater or relaters; which is, (tropical:) One's relating a tradition as from the earliest sheykh when perhaps he has not seen him, but only heard it from one inferior to him, or from one who had heard it from him, and the like; (K;) or when he has seen him, but has heard what he ascribes to him from another, inferior to him; (Az, TA;) which has been done by several persons in whom confidence is placed: (K:) or one's not mentioning, in his tradition, him from whom he heard it, but mentioning the highest authority, inducing the opinion that he had heard it from him. (A.)

دالس
3 دالس دالس , (M,) inf. n. مُدَالَسَةٌ (S, M) and دِلَاسٌ, (M,) He endeavoured to deceive, beguile, or circumvent; or acted deceitfully with another. (S, M.) You say, فُلَانٌ لَا يُدَالِسُكَ Such a one will not endeavour to deceive thee, or act deceitfully with thee, and conceal from thee the thing, as though he came to thee in the dark. (S.) [See دَلَسٌ.] And فُلَانٌ لَا يُدَالِسُ وَلَا يُوَالِسُ Such a one will not endeavour to deceive, beguile, or circumvent; or will not act deceitfully with another; nor will he act perfidiously: (M, L:) or will not act wrongfully, nor treacherously, (K, TA,) nor practise artifice or fraud. (TA.)

5 تَدَلَّسَ see 2, first signification: -A2- and see also 7, in two places.

اندلس
7 اندلس أندلس اندلس It (a thing) was, or became, concealed, or hidden; as also ↓ تدلّس: (TA:) and ↓ the latter, he (a man, TK) concealed, or hid, himself; (TK;) syn. تكتّم. (K.)

دَلَسٌ
دَلَسٌ دلس The dark; or darkness; (S, M, A, K;) as also ↓ دُلْسَةٌ: (A, Msb, K:) and the confusedness of the darkness, or of the beginning of night; expl. by اِخْتِلَاطُ الظَّلَامِ. (A, K.) You say, أَتَانَا دَلَسَ الظَّلَامِ He came to us in the confusedness of the darkness, or of the beginning of night. (TA.) And خَرَجَ فِى الدَّلَسِ وَالْغَلَسِ [He went forth in the confusedness of the darkness, or of the beginning of night, and in the darkness of the last part of the night]. (A, TA.)

دُلْسَةٌ
دُلْسَةٌ دلس دلسه دلسة : see دَلَسٌ. ― -b2- Hence, Deceit, guile, or circumvention. (IF, Msb.)

##### Türkçe

**دَلَسَ**
1 **دَلَسَ** دلس , mastar ismi **دَلْسٌ**: sonraki paragrafa bak, üç yerde.

**دلّس**
2 **دلّس** دلس , (M, A, Msb,) mastar ismi **تَدْلِيسٌ**, (S, M, Mgh, Msb, K,) O, bir şeyi gizledi yahut sakladı; onu bilinir kılmadı; aşağıdaki **تدلّس** da böyledir. (TA.) ― -b2- O, satışta, bir maldaki ayıbı yahut kusuru alıcıdan gizledi; (S, Mgh, Msb, K,) (S, Msb;) aşağıdaki **دَلَسَ**, muzârîsi **دَلِسَ**, mastar ismi **دَلْسٌ** da böyledir; fakat birincisi daha yaygındır: (Msb:) ve o, bir ayıbı yahut kusuru göstermedi; satış hâliyle sınırlı olmaksızın. (TA.) Sen dersin ki, **دَلَّسَ عَلَى الرَّجُلِ فِى البَيْعِ**, (M, A,) ve **دلّس لَهُ فِى البَيْعِ**, (A,) O, satılan şeyin ayıbını yahut kusurunu adamdan gizledi, örtbas etti yahut perdeledi; (A;) satışta ayıbı yahut kusuru adama göstermedi. (M.) Ve **دلّس فِى البَيْعِ وَغَيْرِهِ** O, satışta ve başka hâllerde ayıbını yahut kusurunu göstermedi. (M.) Ve **دلّس عَلَيْهِ** O, ondan ayıbını yahut kusurunu gizledi, örtbas etti yahut perdeledi. (A.) Ve Az, bir bedevî Arap’ın şöyle dediğini işitti: **لَيْسَ فِى الأَمْرِ** aşağıdaki **وَلْسٌ وَ لَا دَلْسٌ** İşte hıyanet de yoktur aldatma da: (Msb:) yahut aşağıdaki **مَا لِى فِيهِ وَلْسٌ وَلَا دَلْسٌ** “O hususta bende hıyanet yoktur ve aldatma yoktur”; (K,* TA;) kendisinin kötülükle itham edildiği yahut kendisinden kötülük şüphelenildiği bir şeye yahut bir işe dair. (L, TA.) [CK’de **دَلْسٌ** yerine **دَلَسٌ** buluruz.] ― -b3- Buradan, bir hadisin onu rivayet edene yahut rivayet edenlere nispetinde **تَدْلِيسٌ**; ki bu, (mecazen:) kişinin, belki onu görmemiş olduğu hâlde, yalnızca ondan daha aşağı birinden yahut ondan işitmiş olan birinden işitmiş olduğu hâlde, hadisi en eski şeyhtenmiş gibi rivayet etmesidir ve benzeri; (K;) yahut onu görmüş olduğu hâlde, ona nispet ettiği şeyi ondan daha aşağı bir başkasından işitmiş olması hâlidir; (Az, TA;) ki bu, kendilerine güvenilen birkaç kişi tarafından yapılmıştır: (K:) yahut kişinin, hadisinde, onu kendisinden işittiği kimseyi zikretmeyip en yüksek otoriteyi zikretmesidir; onun ondan işitmiş olduğu kanaatini doğurur. (A.)

**دالس**
3 **دالس** دالس , (M,) mastar ismi **مُدَالَسَةٌ** (S, M) ve **دِلَاسٌ**, (M,) O, aldatmaya, kandırmaya yahut dolandırmaya çalıştı; yahut bir başkasıyla hileli davrandı. (S, M.) Sen dersin ki, **فُلَانٌ لَا يُدَالِسُكَ** Böyle biri seni aldatmaya çalışmaz yahut seninle hileli davranmaz ve senden şeyi gizlemez; sanki sana karanlıkta gelmiş gibi. (S.) [**دَلَسٌ**’e bak.] Ve **فُلَانٌ لَا يُدَالِسُ وَلَا يُوَالِسُ** Böyle biri aldatmaya, kandırmaya yahut dolandırmaya çalışmaz; yahut bir başkasıyla hileli davranmaz; ve haince davranmaz: (M, L:) yahut haksızlık etmez, hıyanet etmez, (K, TA,) ve hile yahut dolandırıcılık yapmaz. (TA.)

5 **تَدَلَّسَ** 2’ye bak, birinci anlam: -A2- ve ayrıca 7’ye de bak, iki yerde.

**اندلس**
7 **اندلس** أندلس اندلس O (bir şey) gizli oldu yahut gizli hâle geldi; aşağıdaki **تدلّس** da böyledir: (TA:) ve aşağıdaki ikincisi, o (bir adam, TK) kendini gizledi yahut sakladı; (TK;) eş anlamlısı **تكتّم**. (K.)

**دَلَسٌ**
**دَلَسٌ** دلس Karanlık; yahut karanlık hâli; (S, M, A, K;) aşağıdaki **دُلْسَةٌ** da böyledir: (A, Msb, K:) ve karanlığın yahut gecenin başlangıcının karışıklığı; **اِخْتِلَاطُ الظَّلَامِ** ile açıklanır. (A, K.) Sen dersin ki, **أَتَانَا دَلَسَ الظَّلَامِ** O, karanlığın yahut gecenin başlangıcının karışıklığında bize geldi. (TA.) Ve **خَرَجَ فِى الدَّلَسِ وَالْغَلَسِ** [O, karanlığın yahut gecenin başlangıcının karışıklığında ve gecenin son kısmının karanlığında dışarı çıktı]. (A, TA.)

**دُلْسَةٌ**
**دُلْسَةٌ** دلس دلسه دلسة : **دَلَسٌ**’e bak. ― -b2- Buradan, Aldatma, hile yahut dolandırma. (IF, Msb.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%84%D8%B3/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

دَلَسَ
دَلَسَ I ( n. ac. دَلْس 1 ),
a.  see II .

دَلَّسَ
دَلَّسَ II ,
a.  Cheated by concealing the defects of what he had for sale.

دَاْلَسَ
دَاْلَسَ III ,
a.  Endeavoured to deceive.

تَدَلَّسَ
تَدَلَّسَ V ,  اِنْدَلَسَ VII ,
a.  Was or became concealed, hidden.

دُلْسَة
دُلْسَة 3t ,
a.  Darkness.

دَلَس
دَلَس 4 ,
a.  see 3t .

b.  ( pl. أَدْلَاْس 38 ), A plant that puts forth its leaves at the end of summer.

##### Türkçe

دَلَسَ
دَلَسَ I (isim-fiil: **دَلْس** 1),
a. II’ye bak.

دَلَّسَ
دَلَّسَ II,
a. Satmak için yanında olan şeyin kusurlarını gizleyerek hile yaptı.

دَاْلَسَ
دَاْلَسَ III,
a. Aldatmaya çabaladı.

تَدَلَّسَ
تَدَلَّسَ V, **اِنْدَلَسَ** VII,
a. Gizlendi, saklandı; gizli, saklı oldu.

دُلْسَة
دُلْسَة 3t,
a. Karanlık.

دَلَس
دَلَس 4,
a. 3t’ye bak.

b. (çoğulu **أَدْلَاْس** 38), Yazın sonunda yapraklarını çıkaran bir bitki.
