# دلقم (د-ل-ق-م) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%84%D9%82%D9%85
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AF%D9%84%D9%82%D9%85

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: د - ل - ق - م
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 3 sözlük

## Sözlükler (3)

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%84%D9%82%D9%85/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

امرأَة دِلْقِمٌ: هَرِمَةٌ، وهي من النُّوق التي تكسرت أَسنانها فهي تمجُّ الماء مثل الدَّلُوقِ؛ واستعمله بعضهم في المذكر فقال: أَقْمَرُ نَهَّامٌ يُنَزِّي وفْرَتِجْ،
لا دِلْقِمُ الأَسنان، بل جَلدٌ فَتِجْ
قال الأصمعي: الدِّلْقِمُ الناقة التي انكسر فُوها وسال مَرْغُها: ويقال: الدِّلْقِمُ التي أكلت أسنانها من الكِبَرِ، والميم زائدة، وقد ذكرت في القاف.
دلهم: المُدْلَهِمُّ: الأسود. وادْلَهَمَّ الليلُ والظلام: كَثُفَ واسْودّ. وليلة مُدْلَهِمَّة أي مظلمة. وأسود مُدْلَهِمّ: مُبالَغٌ به؛ عن اللحياني. وفلاة مُدْلَهِمَّةٌ: لا أَعْلام فيها. ودَلْهَمٌ: اسم رجل.

##### Türkçe

**امرأَة دِلْقِمٌ**: yaşlı; ve o, dişleri kırılmış develerdendir; bu yüzden **الدَّلُوقِ** gibi suyu tükürür; bazıları onu müzekkerde kullanıp şöyle dedi:

Açık renkli, çok inleyen, sıçratıp durur, geniş yarığı,
dişleri **دِلْقِمُ** değil; bilakis sağlam, geniş yarık.

**قال الأصمعي**: **الدِّلْقِمُ**: ağzı kırılmış ve salyası akmış dişi deve; ve denilir ki: **الدِّلْقِمُ**: yaşlılıktan dişlerini yemiş olan; **الميم** ziyadedir; ve **القاف**’ta zikredilmiştir.

**دلهم**: **المُدْلَهِمُّ**: siyah. **وادْلَهَمَّ** gece ve karanlık: yoğunlaştı ve karardı. **وليلة مُدْلَهِمَّة** yani karanlık. **وأسود مُدْلَهِمّ**: onunla mübalağa edilmiştir; **عن اللحياني**. **وفلاة مُدْلَهِمَّةٌ**: içinde alametler olmayan. **ودَلْهَمٌ**: bir adamın adı.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%84%D9%82%D9%85/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

| | ( الدِّلْقِمُ ، كَزِبْرِج : العَجُوزُ ) ، كما | في المحكم . ( و ) أِيضًا : ( النَّاقَةُ | المُسِنَّة المُتَكَسِّرَةُ الأَسنان ) ، وفي | الصّحاح : التي أَكَلَت أَسنانَها من | الكِبَر ، والمِيمُ زَائِدَة . وقد ذُكِر في | القَافِ ، وقال غَيرُه : هي التي | تَكَسَّرَت أَسنانُها فهي تَمُجّ المَاءَ مِثْل | الدّلوق . وقال الأَصْمَعِي : هي التي | انْكَسَرَ فُوهَا وسَالَ مَرْغُها ، | واستعمله بَعْضُهم في المُذَكَّر ، فقال : | % ( أَقْمر نَهَّاتٌ يُنَزّى وَفْرتِجْ % ) % | % ( لا دِلْقِمُ الأَسْنان بل جَلْدٌ فَتِجْ % ) % | | ومَرَّ في القَافِ أبسًطُ من ذلِك ، | فَراجِعْه . | | قلت : وكَونُ المِيمِ زَائِدَة قد صَرَّح |

| به غَيرُ واحد من العُلَماء ، ويجوز أن | يَكُون مأخوذًا من الدّقم الذي هو | كَسْر الأَسنان ، وتَكونُ اللاَّم زائِدَةً | ولم أَرَ ذلك لأحد ، ولا مانِعَ منه إن | شَاءَ اللهُ تَعالى . |

##### Türkçe

( **الدِّلْقِمُ** , **كَزِبْرِج**: yaşlı kadın ) , **المحكم**’de olduğu gibi. ( Ve ) ayrıca: ( dişleri yaşlı, dişleri kırılmış yaşlı dişi deve ) , ve **الصّحاح**’ta: yaşlılıktan dişlerini yemiş olan; ve **المِيمُ** ziyadedir. Ve **القَافِ**’ta zikredilmiştir; başkası dedi ki: dişleri kırılmış olan; o hâlde **الدّلوق** gibi suyu tükürür. Ve **الأَصْمَعِي** dedi ki: ağzı kırılmış ve salyası akmış olan; ve bazısı onu müzekkerde kullandı, şöyle dedi:

% ( **أَقْمر نَهَّاتٌ يُنَزّى وَفْرتِجْ** % ) %
% ( **لا دِلْقِمُ الأَسْنان بل جَلْدٌ فَتِجْ** % ) %

Ve **القَافِ**’ta bundan daha genişi geçti; ona müracaat et.

Dedim ki: **المِيمِ**’in ziyade oluşu hususunda âlimlerden birden fazlası açıkça söylemiştir; ve dişlerin kırılması olan **الدّقم**’dan alınmış olması caizdir; ve **اللاَّم** ziyade olur; bunu kimse için görmedim; ve ondan bir engel yoktur, yüce Allah dilerse.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%84%D9%82%D9%85/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

دِلْقِمٌ
دِلْقِمٌ دلقم A she-camel (S, K, &c.) whose teeth are consumed by old age; (S;) aged, and having broken teeth; (K) having her teeth broken by old age, (S and K in art. دلق,) so that she spirts out water [after drinking]; (S in that art.;) like دَلُوقٌ and دَلْقَآءُ: (S and K in that art.:) and also written دِلْقَمٌ: (TA in that art.:) or whose teeth are broken, and whose saliva flows: (As, TA in the present art.:) or having her teeth (أَضْرَاس) fallen out by reason of extreme old age: (S in art. دلق:) and by some applied to the male: the م, accord. to J and some others of the learned, is augmentative: or it may be from الدَّقْمُ, which means “ the breaking of the teeth; ” and the ل may be augmentative. (TA.) [See also دَلُوقٌ.] ― -b2- Also (assumed tropical:) An old woman. (M, K.)

##### Türkçe

**دِلْقِمٌ**
**دِلْقِمٌ** **دلقم** Yaşlılıktan dişleri tüketilmiş bir dişi deve; yaşlanmış ve kırık dişli; yaşlılıktan dişleri kırılmış, (S ve K’de **دلق** maddesinde,) öyle ki içtikten sonra suyu fışkırtır; (S’de o maddede;) **دَلُوقٌ** ve **دَلْقَآءُ** gibidir: (S ve K’de o maddede:) ve ayrıca **دِلْقَمٌ** diye de yazılır: (TA’da o maddede:) yahut dişleri kırık olan ve salyası akan: (As, TA bu maddede:) yahut aşırı yaşlılık sebebiyle azı dişleri (**أَضْرَاس**) düşmüş olan: (S’de **دلق** maddesinde:) ve bazılarınca erkeğe de uygulanır: **م**, J’ye ve âlimlerden bazı başkalarına göre, ziyadedir: yahut “dişlerin kırılması” mânasına gelen **الدَّقْمُ**’dan olabilir; ve **ل** ziyade olabilir. (TA.) [Ayrıca **دَلُوقٌ**’a bak.] ― -b2- Ayrıca (mecaz olduğu varsayılarak:) yaşlı bir kadın. (M, K.)
