# دلق — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%84%D9%82/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AF%D9%84%D9%82/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [دلق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%84%D9%82.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: دلق

القاف والدال واللام معهما
د ل ق، د ق ل، ق ل د مستعملات دلق: دَلَقَ السيف من غمده، وكل شيء خرج من مخرجه، دَلقاً سريعاً من غير أن يسل.
قال:
أبيض خـراج مـن الـمـآزق		كالسيف من جفن السلاح الدّالِقِ
وبيناهم آمنون إذ دَلَقَ عليهم السيل، قال:
وغرداً يستن سيلاً دُلقا
واندَلَقَ الرجل كأنه أقبل من بين أصحابه فمضى.
وادْلَقْتُ المخة فانْدَلَقَتْ.
دقل: الدَّقَلُ من أردأ التمر، وما لم يكن ألواناً.
والدًّقَلُ: خشبة طويلة تشد في وسط السفينة يمد عليها الشراع.
والدَّوْقَلُ: من أسماء رأس الذكر، وكمرة دَوْقَلةٌ: ضخمة.
والدَّوقَلةُ: الأكل وأخذ الشيء اختصاصاً تُدَوْقِلُه لنفسك.
قلد: القَلدُ: إدراتك قلباً على قلب من الحلي.
ولو دَقَقْتَ حدية ثم لويتها على شيء فقد قَلَدْتَها.
والبرة التي فيها الزمام إقليد، يثنى طرفها على الطرف الآخر ويلوى لياً شديداً حتى يستمسك. يفعل ذلك ببعض الأسورة إذا كان برة، أو كان قلداً واحداً.
وسوار مَقلُودٌ: ذو قلبين ملويين.
والاقليدُ: المفتاح، يمانية، قال تبع حيث حج:
وأقَمْنا به من الدهر سبتاً		وجعلنا لبابـه إقـلـيدا
ويروى: ستاً.
والمِقلادُ: الخزانة، ويجمع مَقاليدَ.
وأقْلَدَ البحر على خلق كثير أي ضم عليهم، قال:
تسبحه الحيتان والبحر زاخـراً		وما ضم من شيء وما هو مُقلِدُ
وتقول: هي قِلادةُ الإنسان والبدنة والكلب ونحوه.
وتقليد البدنة أن يعلق في عنقها عروة مزادة ونعل خلق فيعلم أنها هدي، وإذا قلدها وجب عليه الإحرام عند بعض العلماء.
وتقلدت السيف والأمر ونحوه: ألزمته نفسي، وقلدنيه فلان أي ألزمنيه وجعله في عنقي.

### Türkçe

**القاف** ve **الدال** ve **اللام** bunlarla birlikte

**د ل ق**، **د ق ل**، **ق ل د** kullanımdadır. **دلق**: **دَلَقَ** kılıç kınından (çıktı); ve her şey kendi çıkış yerinden çıktı; **دَلقاً** hızlıca, çekilmeden.

Dedi ki:
أبيض خـراج مـن الـمـآزق		كالسيف من جفن السلاح **الدّالِقِ**

Ve onlar emniyette iken, üzerlerine sel **دَلَقَ** etti; dedi ki:
وغرداً يستن سيلاً **دُلقا**

Ve adam **اندَلَقَ** etti; sanki arkadaşlarının arasından gelmiş de geçip gitmiş gibi.

Ve ben iliği **ادْلَقْتُ** ettim de o **انْدَلَقَتْ** etti.

**دقل**: **الدَّقَلُ** hurmanın en kötüsündendir; ve renkli olmayan şeydir.

Ve **الدًّقَلُ**: geminin ortasında bağlanan uzun bir ağaçtır; yelken onun üzerine gerilir.

Ve **الدَّوْقَلُ**: erkeklik başının adlarındandır; ve **كمرة دَوْقَلةٌ**: iri.

Ve **الدَّوقَلةُ**: yeme ve şeyi, kendine tahsis olarak alma; onu kendin için **تُدَوْقِلُه**.

**قلد**: **القَلدُ**: süsten, kalbi kalp üzerine (üst üste) döndürmendir.

Ve eğer bir **حدية**yi inceltip sonra onu bir şey üzerine büksen, onu **قَلَدْتَها** etmiş olursun.

Ve içinde yular bulunan halka **إقليد**dir; ucu öteki ucun üzerine iki kat edilir ve iyice bükülür ki sağlam tutsun. Bunu bazı bileziklerde yaparlar; eğer halka ise, yahut tek bir **قلداً** ise.

Ve **سوار مَقلُودٌ**: iki bükülmüş kalbi olan.

Ve **الاقليدُ**: anahtar; Yemenîdir. **تبع** haccedince dedi ki:
وأقَمْنا به من الدهر سبتاً		وجعلنا لبابـه **إقـلـيدا**

Ve şöyle rivayet edilir: **ستاً**.

Ve **المِقلادُ**: hazine; ve **مَقاليدَ** diye çoğul yapılır.

Ve deniz, birçok yaratık üzerine **أقْلَدَ** etti; yani onları üzerine topladı. Dedi ki:
تسبحه الحيتان والبحر زاخـراً		وما ضم من شيء وما هو **مُقلِدُ**

Ve dersin ki: o, insanın ve devenin ve köpeğin ve benzerinin **قِلادةُ**sıdır.

Ve **تقليد** (etme)si: boynuna bir su kırbası halkası ve eski bir nal asmasıdır; böylece onun kurbanlık olduğu bilinir. Ve onu **قلد** edince, bazı âlimlere göre ona ihram vacip olur.

Ve ben kılıcı ve işi ve benzerini **تقلدت** ettim: onu kendime yükledim; ve falan onu bana **قلدنيه** etti; yani onu bana yükletti ve onu boynuma koydu.
