# دلهم (د-ل-ه-م) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%84%D9%87%D9%85
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AF%D9%84%D9%87%D9%85

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: د - ل - ه - م
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 7 sözlük

## Sözlükler (7)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%84%D9%87%D9%85/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

الهاء والدال
رهدن: الرَّهْدنُ: طائر شبه الحُمَّرة، يُرَهْدِنُ في مشيته كأنه يَسْتديرُ .
دهثم: مكانٌ دَهْثَمٌ: مَمِثٌ سَهْل . والدّهثم: السَّهْل الخُلُق، قال:
ثمَ تنحّت عم مَقامِ الحُوَّمِِ
لِعَطَنِ رابي المقامِ دَهْثَمِ
فرهد: الفُرْهُدُ: الحادرُ الفليظ. وفراهيد: اسم من اليَمَن من الأزد.
هبرد: تقول العرب : ثَرِيدةٌ هِبْرِدانة مِبْرِدانةٌ، مُسَعْبَنةٌ، مُسَوّاةٌ هردب: رَجُلٌ هِرْدَبَّةٌ: جبان، قليل العَقْلِ، ضخم مُضْطرب اللّحمِ.
درهم: الدَّرهمُ والدِّرْهِمُ لغتان. ورجل مُدَرْهَمٌ: كثير الدّراهم، أدْرَهَمَّ الشَّيخ أدرِهْماماً، أي كَبرِ. قال:
والله لا أسأمُ حتّى تَسأمُوا
أو أَدْرَهِمَّ هَرَماً أو تَهْرَمُوا
هدمل: الهِدْمِلُ: الثَّوبُ الخلق.ُ قال تأبط شرا:
نهضت إليها من جثومُ كأنـهـا		عجوز عليها هِدْمِلٌ ذاتُ خيعلِ
هلدم: الهِلْدِمُ: اللبدُ الجافي الغَليظ قال:
عليه من لبدِ الزمانِ هِلْدِمُهْ
لِبْد الزَمان: الشَّيب.
دلهث: الدَّلهاثُ: السريعُ المتقدمُ.
دلهم: أدلهم الظّلامُ، أي: كثف، قال:
لاهُمَّ إن الحارث بن الصمّهْ
أقبل في مهامهِ مُهمَّهْ
في ليلةٍ ليلاء مُدْلَهِمَّهْ
تَبغي رسول الله فيما تَمَهْ
هندب: الهِنْدَب، والهِنْدَباء والواحدة: هِنْدَباءة: من إحرار البقول، طيّب الطَّعْم.
هدبد: الهدَبِدُ: داء يكون في العين. وَلَبَنٌ هُدَبِد، أي ثخين.

##### Türkçe

**الهاء** ve **الدال**

رهدن: **الرَّهْدنُ**: **الحُمَّرة**ye benzer bir kuş; yürüyüşünde **يُرَهْدِنُ**, sanki dönüyormuş gibi.

دهثم: **دَهْثَمٌ** yer: düz, yumuşak. Ve **الدّهثم**: huyu kolay olan; dedi ki:
ثمَ تنحّت عم مَقامِ الحُوَّمِِ
لِعَطَنِ رابي المقامِ دَهْثَمِ

فرهد: **الفُرْهُدُ**: kalın, iri. Ve **فراهيد**: Yemen’den Ezd’den bir ad.

هبرد: Araplar der ki: **ثَرِيدةٌ** **هِبْرِدانة** **مِبْرِدانةٌ**، **مُسَعْبَنةٌ**، **مُسَوّاةٌ**.

هردب: **هِرْدَبَّةٌ** adam: korkak, aklı az, iri, eti çalkantılı.

درهم: **الدَّرهمُ** ve **الدِّرْهِمُ** iki lugattır. Ve **مُدَرْهَمٌ** adam: dirhemleri çok. **أدْرَهَمَّ** ihtiyar **أدرِهْماماً**, yani yaşlandı. Dedi ki:
والله لا أسأمُ حتّى تَسأمُوا
أو **أَدْرَهِمَّ** هَرَماً أو تَهْرَمُوا

هدمل: **الهِدْمِلُ**: eski elbise. **تأبط شرا** dedi ki:
نهضت إليها من جثومُ كأنـهـا		عجوز عليها **هِدْمِلٌ** ذاتُ خيعلِ

هلدم: **الهِلْدِمُ**: kaba, kalın keçe. Dedi ki:
عليه من لبدِ الزمانِ **هِلْدِمُهْ**
**لِبْد الزَمان**: ak saç.

دلهث: **الدَّلهاثُ**: önde giden hızlı.

دلهم: **أدلهم** karanlık, yani: koyulaştı. Dedi ki:
لاهُمَّ إن الحارث بن الصمّهْ
أقبل في مهامهِ مُهمَّهْ
في ليلةٍ ليلاء **مُدْلَهِمَّهْ**
تَبغي رسول الله فيما تَمَهْ

هندب: **الهِنْدَب** ve **الهِنْدَباء** ve tekili: **هِنْدَباءة**: otların yabânîlerinden; tadı hoş.

هدبد: **الهدَبِدُ**: gözde olan bir hastalık. Ve **هُدَبِد** süt, yani koyu.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%84%D9%87%D9%85/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

ليلةٌ مُدْلَهِمَّةٌ، أي مُظْلِمة.

##### Türkçe

**ليلةٌ مُدْلَهِمَّةٌ**: yani karanlık.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%84%D9%87%D9%85/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

المُدْلَهِمُّ: الأسود. وادْلَهَمَّ الليلُ والظلام: كَثُفَ واسْودّ. وليلة مُدْلَهِمَّة أي مظلمة. وأسود مُدْلَهِمّ: مُبالَغٌ به؛ عن اللحياني. وفلاة مُدْلَهِمَّةٌ: لا أَعْلام فيها. ودَلْهَمٌ: اسم رجل.

##### Türkçe

**المُدْلَهِمُّ**: siyah. Ve **ادْلَهَمَّ الليلُ والظلام**: yoğunlaştı ve karardı. Ve **ليلة مُدْلَهِمَّة** yani karanlık. Ve **أسود مُدْلَهِمّ**: onda mübalağa edilmiş (pek siyah); **اللحياني**’den. Ve **فلاة مُدْلَهِمَّةٌ**: içinde hiçbir alâmet olmayan (çöl). Ve **دَلْهَمٌ**: bir adamın adı.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%84%D9%87%D9%85/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* د ل ه م * ليلة * مُدْلَهِمَّةٌ * أي مظلمة

##### Türkçe

* **د ل ه م** * **ليلة** * **مُدْلَهِمَّةٌ** * yani karanlık (gece)

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%84%D9%87%D9%85/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

| | ( ادْلَهَمَّ الظَّلامُ : كَثُفَ ) ، وَكَذلِك | اللَّيل إذا اسْوَدَّ . ( وَأَسْوِدُ مُدْلَهِمٌّ | مُبَالَغَة ) ، عن اللِّحْياني . | | ( و ) الدَّلْهَمُ ( كَجَعْفَرٍ : المُظْلِمُ ) | يقال : لَيْل دَلْهَم . ( و ) أيضًا : | ( الذِّئْب . و ) أَيضًا : ( ذَكَر القَطَا . و ) | أيضًا : ( المُدَلَّه العَقْلِ من الهَوَى ) ، | وهذا يَدُل على أَنَّ المِيمَ زَائِدَة لأنَّه | من الدَّلَة ، والذي صَرَّح به ابنُ | القَطَّاع وغَيرُه أن لاَمَ ادْلَهَمَّ | زائِدَة ، قالوا لأنّه من الدُّهْمَة . | قلت : ويَجُوزُ الوَجْهان ، وهو بِعَيْنِه | ما مَرَّ في دَلْقَم . | | ( و ) دَلْهَمٌ : ( اسم ) رَجُل ، كما في | الصّحاح ، وهو دَلْهَمُ بنُ الأَسْود | العُقَيْلِيّ ، ودَلْهَمُ بن صَالح | الكِنْدِيّ ، مُحْدِّثان . | | ( و ) الدِّلْهامُ ( كَقِرْطَاس : الأَسَد . | و ) أَيضًا ( الرَّجُلُ المَاضِي ) . | | [ ] ومِمّا يُسْتَدْرَكُ عَلَيْه : | | المُدْلَهِمُّ : الأَسْوَدُ الكَثِيف ، ولَيْلَةٌ | مُدْلَهِمَّة : مُظْلِمَةُ . | وفَلاةٌ مُدْلَهِمَّة : لا أَعْلام فيها . | | وادْلَهَمَّ : كبر وشَاخَ ، ذَكَره | المُصَنِّف في ادلَهَنّ . |

##### Türkçe

| | ( **ادْلَهَمَّ الظَّلامُ** : yoğunlaştı ) ، ve كذلك | **اللَّيل** eğer karardıysa. ( **وَأَسْوِدُ مُدْلَهِمٌّ** | mübalağa ) ، **اللِّحْياني**’den. | | ( ve ) **الدَّلْهَمُ** ( **كَجَعْفَرٍ** : karanlık olan ) | denir: **لَيْل دَلْهَم**. ( ve ) ayrıca: | ( **الذِّئْب**. ve ) ayrıca: ( **ذَكَر القَطَا**. ve ) | ayrıca: ( **المُدَلَّه العَقْلِ من الهَوَى** ) ، | ve bu, **المِيمَ**’in زائد olduğuna delâlet eder; çünkü o | **الدَّلَة**’dendir; ve **ابنُ** | **القَطَّاع** ve başkalarının açıkça belirttiği: **ادلَهَمَّ**’ın **لاَمَ**’ı | زائد’dir; dediler: çünkü o **الدُّهْمَة**’dendir. | Dedim: iki vecih de câiz olur; ve o, aynısıyla | **دَلْقَم**’da geçen şeydir. | | ( ve ) **دَلْهَمٌ** : ( isim ) bir adam, **الصّحاح**’ta olduğu gibi; ve o **دَلْهَمُ بنُ الأَسْود** | **العُقَيْلِيّ**’dir; ve **دَلْهَمُ بن صَالح** | **الكِنْدِيّ**; ikisi de muhaddistir. | | ( ve ) **الدِّلْهامُ** ( **كَقِرْطَاس** : **الأَسَد**. | ve ) ayrıca ( **الرَّجُلُ المَاضِي** ). | | [ ] Ve kendisine istidrâk olunanlardandır: | | **المُدْلَهِمُّ** : yoğun siyah; ve **لَيْلَةٌ** | **مُدْلَهِمَّة** : karanlık. | Ve **فَلاةٌ مُدْلَهِمَّة** : onda hiçbir alâmet yoktur. | | Ve **ادْلَهَمَّ** : büyüdü ve yaşlandı; onu | musannif **ادلَهَنّ**’de zikretti. |

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%84%D9%87%D9%85/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

اِدْلَهَمَّ
Q. 4 اِدْلَهَمَّ أدال أدل أدلى أدلهم ادلهم دال دل دلى ٱدلهم It (the night) was, or became, black; (TA;) or intensely dark: (Mgh:) and اِدْلَأَمَّ signifies the same; (K and TA in art. دلم;) the ء being a substitute for ه. (TA in that art.) And It (darkness) was, or became, dense, or thick. (K.) See the next paragraph. ― -b2- Also He (a man) was, or became, aged; and so اِدْلَهَنَّ. (K in art. دلهن.)

دَلْهَمٌ
دَلْهَمٌ دل دلهم Dark. (K.) You say لَيْلٌ دَلْهَمٌ Dark night: (TA:) and ↓ لَيْلَةٌ مُدْلَهِمَّةٌ A dark night. (S, TA.) ― -b2- And Deprived of his reason by love: (K:) a signification which shows the م to be augmentative; for it is from الدَّلَهُ: or, accord. to IKtt and others, the ل in ↓ ادلهمّ is augmentative; for, they say, it is from الدُّهْمَةُ: either opinion is allowable. (TA.) ― -b3- Also The wolf. (K.) ― -b4- And The male of [the bird called] the قَطَا [like دَيْلَمٌ]. (K.)

دِلْهَامٌ
دِلْهَامٌ دلهام A man who is penetrating, sharp, vigorous, and effective. (K.) ― -b2- And A lion. (K.)

مُدْلَهِمٌ
مُدْلَهِمٌ مدل مدلهم Densely black. (TA.) And أَسْوَدُ مُدْلَهِمٌ Intensely black. (Lh, K.) See also دَلْهَمٌ. ― -b2- فَلَاةٌ مُدْلَهِمَّةٌ [A desert, or waterless desert,] in which are no signs of the way. (TA.)

##### Türkçe

اِدْلَهَمَّ
Q. 4 **اِدْلَهَمَّ** **أدال** **أدل** **أدلى** **أدلهم** **ادلهم** **دال** **دل** **دلى** **ٱدلهم** (gece) siyah oldu veya siyahlaştı; (TA;) yahut pek şiddetli karanlık oldu: (Mgh:) ve **اِدْلَأَمَّ** de aynı mânâya gelir; (K ve TA, **دلم** maddesinde;) **ء** harfi **ه**’nin yerine konulmuştur. (TA, o maddede.) Ve (karanlık) yoğun oldu veya kalınlaştı. (K.) Sonraki paragrafa bak. ― -b2- Keza o (bir adam) yaşlandı; ve böylesi **اِدْلَهَنَّ** için de geçerlidir. (K, **دلهن** maddesinde.)

دَلْهَمٌ
**دَلْهَمٌ** **دل** **دلهم** Karanlık. (K.) **لَيْلٌ دَلْهَمٌ** dersin: Karanlık gece: (TA:) ve ↓ **لَيْلَةٌ مُدْلَهِمَّةٌ** Karanlık bir gece. (S, TA.) ― -b2- Ve aşkla aklından yoksun bırakılmış: (K:) bu, **م**’nin ziyade olduğunu gösteren bir mânâdır; çünkü o, **الدَّلَهُ**’dendir: yahut IKtt ve başkalarına göre, ↓ **ادلهمّ**’deki **ل** ziyadedir; çünkü onlar, onun **الدُّهْمَةُ**’den olduğunu söylerler: iki görüşten her biri câizdir. (TA.) ― -b3- Keza kurt. (K.) ― -b4- Ve [**قَطَا** denilen kuşun] erkeği [**دَيْلَمٌ** gibi]. (K.)

دِلْهَامٌ
**دِلْهَامٌ** **دلهام** Nüfuz edici, keskin, güçlü ve etkili bir adam. (K.) ― -b2- Ve bir aslan. (K.)

مُدْلَهِمٌ
**مُدْلَهِمٌ** **مدل** **مدلهم** Yoğun siyah. (TA.) Ve **أَسْوَدُ مُدْلَهِمٌ** Pek şiddetli siyah. (Lh, K.) **دَلْهَمٌ**’a da bak. ― -b2- **فَلَاةٌ مُدْلَهِمَّةٌ** [bir çöl, yahut susuz çöl,] ki onda yolun alâmetleri yoktur. (TA.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%84%D9%87%D9%85/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

دَلْهَمَ
دَلْهَمَ -  اِدْلَهَمَّ
a.  Became intensely dark.

دَلْهَم
دَلْهَم 51 ,
a.  Gloomy, dark.

b.  Wolf.

##### Türkçe

دَلْهَمَ
**دَلْهَمَ** - **اِدْلَهَمَّ**
a. Şiddetle karanlık oldu.

دَلْهَم
**دَلْهَم** 51 ,
a. Kasvetli, karanlık.

b. Kurt.
