# دمر — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%85%D8%B1/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AF%D9%85%D8%B1/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [دمر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%85%D8%B1.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: دمر

دَمَرَ
1 دَمَرَ دمر , aor. دَمُرَ , (T, M, A, Msb, &c.,) inf. n. دَمَارٌ (T, M, MF, TA) and دَمَارَةٌ (MF, TA) and دُمُورٌ, (MF,) or دَمَارٌ is a simple subst., (Msb,) and دُمُورٌ is an inf. n. of دَمَرَ in a trans. sense, (TA,) It (a people, T, M, A, or a thing, Msb) perished: (T, M, A, Msb, TA:) or perished utterly. (TA.) -A2- See also 2. -A3- دَمَرَ عَلَيْهِمْ, (S, * M, A, K,) aor. دَمُرَ , (S, M,) inf. n. دُمُورٌ (S, M, A, K) and دَمْرٌ, (M,) He intruded upon them; went, or came, in to them without permission: (S, * M, A, K: *) or intruded upon them in an evil manner. (K.) It is said in a trad., مَنْ سَبَقَ طَرْفُهُ اسْتِئْذَانَهُ فَقَدْ دَمَرَ He whose look precedes his asking permission [does that which is as bad as the act of him who] enters without permission. (S, * TA.) And it is said, اـِذَا دَخَلْتَ الدُّورَ اـِيَّاكَ وَ الدُّمُورَ When thou enterest houses, [meaning, desirest to enter them,] beware of entering without permission. (A.)

دمّرهُ
2 دمّرهُ دمر دمره دمرة , (S, Msb,) and دمّرهُمْ, (T, M, A,) and دمّر عَلَيْهِ, (T, S, Mgh, Msb,) and عَلَيْهِمْ, (M, A,) inf. n. تَدْمِيرٌ; (T, S, M, K;) and ↓ دَمَرَهُمْ, (M, TA,) inf. n. دُمُورٌ, (K, TA,) and, accord. to the K دَمَارٌ [which is omitted in the CK] and دَمَارَةٌ, but this is wrong, (MF, TA,) for the second and third of these three inf. ns., (TA,) or all of them, (MF,) are of دَمَرَ in the intrans. sense explained above; (MF, TA;) He (God, M, TA) destroyed, (S, M, Mgh, Msb, K, *) or destroyed utterly, (A, TA,) him, or it, or them. (S, M, A, Mgh, Msb, TA.) And دمّر السَّيْلُ المَكَانَ The torrent destroyed the place. (TA from a trad.) -A2- دمّر, (TK,) inf. n. as above, (S, K,) He (a sportsman) fumigated his قُتْرَة [or lurking-place] with fur, or soft hair, [of camels,] in order that the wild animals might not perceive his smell. (S, K.) [See also the act. part. n., below.]

دامر اللَّيْلَ
3 دامر اللَّيْلَ دامر الليل (tropical:) He passed the night sleepless: (A:) or he endured, or braved, the difficulty, or trouble, of the night, and passed it sleepless. (K.)

دَمِرٌ
دَمِرٌ دمر : see دَامِرٌ, in two places.

دَمْرَآءُ
دَمْرَآءُ دمرآء A ewe, or she-goat, having little milk. (K.) ― -b2- And One short in make. (TA.) -A2- Applied to a woman, and to others, [i. e. applied also to a company of people, جَمَاعَةٌ, (TK,)] Wont to intrude upon others; to go, or come, in to them without permission. (K, * TA.)

دَمَارٌ
دَمَارٌ دمار , (S, A, Msb,) a simple subst., (Msb,) and ↓ دَمَارَةٌ (MF, TA) and ↓ دُمُورٌ, (MF, [but see 1,]) Perdition: (S, A, Msb, &c.:) or utter perdition. (TA.) You say, حَلَّ بِهِمُ الدَّمَارُ Perdition [or utter perdition] befell them. (A.) And مَارَأَيْتَ وَدَبَارَتِهِ ↓ مِنْ خَسَارَتِهِ وَدَمَارَتِهِ [What sawest thou of his error and his perdition and his state of destruction?]. (T.)

دُمُورٌ
دُمُورٌ دمور : see the next preceding paragraph.

دَمَارَةٌ
دَمَارَةٌ دمار دماره دمارة : see دَمَارٌ, in two places.

دُمَارِىٌّ
دُمَارِىٌّ دمار دمارى دماري : see تَدْمُرِىٌّ.

دَامِرٌ
دَامِرٌ دامر A man in a state of perdition, in whom is no good. (M.) And رَجُلٌ خَاسِرٌ دَامِرٌ (Yaakoob, T, M, A) and ↓ خَسِرٌ وَدَمِرٌ (Lh, T, M) [A man erring and perishing]: Lh says that ↓ دَمِرٌ in the latter phrase is an imitative sequent to خَسِرٌ: but [ISd says,] I think that خَسِرٌ is a verbal epithet, and دَمِرٌ a possessive epithet. (M.) [See also art. خسر.]

دَامِرِىٌّ
دَامِرِىٌّ دامرى دامري : see تَدْمُرِىٌّ.

دَيْمُرِىٌّ
دَيْمُرِىٌّ ديمرى ديمري A sharp and pertinacious man. (K.) [And so ذَيْمُرِىٌّ, q. v.]

تَدْمُرِىٌّ
تَدْمُرِىٌّ دمر تدمرى تدمري , applied to a man, Ignoble, or mean. (M.) ― -b2- يَرْبُوعٌ تَدْمُرِىٌّ (T, S, M) and تُدْمُرِىٌّ and ↓ دُمَارِىٌّ (M) A jerboa that is small and short: (S:) or of vile make, (T, M,) with broken nails, (M,) and tough flesh: (T, TA:) or the kind called the مَاعِز of jerboas, (T, M,) short and small, without nails to its legs, and not quickly overtaken: it is smaller than the شُفَارِىّ: (M:) this latter is the ضَأْن thereof, and is characterized by its having a nail in the middle of its leg, in the place of the spur of the cock. (T.) ― -b3- Hence, (TA,) أُذُنٌ تَدْمُرِيَّةٌ (assumed tropical:) A small ear. (K.) -A2- Any one: so in the saying, مَا فِى الدَّارِ تَدْمُرِىٌّ (Fr, T, K *) and تُدْمِرِىٌّ (K) and ↓ دَامِرِىٌّ (A, TA) [There is not in the house any one]; like تَأْمُرِىٌّ &c. (TA.) One says also of a beautiful woman, مَا رَأَيْتُ تَدْمُرِيًّا أَحْسَنَ مِنْهَا, (K, TA,) i. e. [I have not seen] any one [more beautiful than she]. (TA.) -A3- تَدْمُرَيَّةٌ an appellation of Certain dogs, not such as are called سَلُوقِيَّة nor such as are called كُرْدِيَّة. (M.)

مُدَمَّرٌ
مُدَمَّرٌ مدمر A sportsman who fumigates his قُتْرَة [or lurking-place] with fur, or soft hair, (M, A,) of camels, (M,) in order that the wild animals may not perceive his smell. (M, A.) ― -b2- And hence, or because he rushes upon the game unperceived, and [as it were] without permission, (tropical:) A skilful, or skilled, sportsman. (A.)

### Türkçe

دَمَرَ
1 **دَمَرَ** دمر , muzâri‘ **دَمُرَ** , (T, M, A, Msb, &c.,) mastar ismi **دَمَارٌ** (T, M, MF, TA) ve **دَمَارَةٌ** (MF, TA) ve **دُمُورٌ**, (MF,) yahut **دَمَارٌ** basit bir isimdir, (Msb,) ve **دُمُورٌ**, geçişli bir mânada **دَمَرَ**’ın mastar ismidir, (TA,) O (bir kavim, T, M, A, yahut bir şey, Msb) helâk oldu: (T, M, A, Msb, TA:) yahut büsbütün helâk oldu. (TA.) -A2- 2’ye de bak. -A3- **دَمَرَ عَلَيْهِمْ**, (S, * M, A, K,) muzâri‘ **دَمُرَ** , (S, M,) mastar ismi **دُمُورٌ** (S, M, A, K) ve **دَمْرٌ**, (M,) O, onların üzerine izinsiz girdi; izinsiz olarak onların yanına gitti yahut geldi: (S, * M, A, K: *) yahut kötü bir tarzda onların üzerine izinsiz girdi. (K.) Bir rivayette şöyle denilmiştir: **مَنْ سَبَقَ طَرْفُهُ اسْتِئْذَانَهُ فَقَدْ دَمَرَ** Bakışı izin istemesini geçen kimse, izinsiz giren kimsenin fiili gibi kötü olan şeyi yapmıştır. (S, * TA.) Ve şöyle denilmiştir: **اـِذَا دَخَلْتَ الدُّورَ اـِيَّاكَ وَ الدُّمُورَ** Evler(e) girdiğinde, [yani onlara girmeyi murad ettiğinde,] izinsiz girmekten sakın. (A.)

دمّرهُ
2 **دمّرهُ** دمر دمره دمرة , (S, Msb,) ve **دمّرهُمْ**, (T, M, A,) ve **دمّر عَلَيْهِ**, (T, S, Mgh, Msb,) ve **عَلَيْهِمْ**, (M, A,) mastar ismi **تَدْمِيرٌ**; (T, S, M, K;) ve ↓ **دَمَرَهُمْ**, (M, TA,) mastar ismi **دُمُورٌ**, (K, TA,) ve K’ye göre **دَمَارٌ** [ki CK’de hazfedilmiştir] ve **دَمَارَةٌ**, fakat bu yanlıştır, (MF, TA,) çünkü bu üç mastar isminden ikincisi ve üçüncüsü, (TA,) yahut hepsi, (MF,) yukarıda açıklanan lâzım mânadaki **دَمَرَ**’ındır; (MF, TA;) O (Allah, M, TA) onu, yahut onu (şeyi), yahut onları helâk etti: (S, M, Mgh, Msb, K, *) yahut büsbütün helâk etti. (A, TA.) Ve **دمّر السَّيْلُ المَكَانَ** Sel, mekânı tahrip etti. (TA bir rivayetten.) -A2- **دمّر**, (TK,) mastar ismi yukarıdaki gibi, (S, K,) O (avcı) vahşi hayvanlar kokusunu fark etmesin diye **قُتْرَة**’sini [yahut pusu-yerini] kürkle, yahut yumuşak kılla, [develerin,] tütsüledi. (S, K.) [Aşağıda ism-i fâile de bak.]

دامر اللَّيْلَ
3 **دامر اللَّيْلَ** دامر الليل (mecaz:) O, geceyi uykusuz geçirdi: (A:) yahut gecenin güçlüğüne yahut sıkıntısına katlandı, yahut göğüsledi, ve onu uykusuz geçirdi. (K.)

دَمِرٌ
**دَمِرٌ** دمر : iki yerde **دَامِرٌ**’e bak.

دَمْرَآءُ
**دَمْرَآءُ** دمرآء Az sütlü bir koyun, yahut dişi keçi. (K.) ― -b2- Ve yapılışı kısa olan (kimse). (TA.) -A2- Bir kadına ve başkalarına [yani bir topluluğa da, **جَمَاعَةٌ**, (TK,)] uygulanır: Başkalarının üzerine izinsiz girmeye alışkın; izinsiz olarak onların yanına giden yahut gelen. (K, * TA.)

دَمَارٌ
**دَمَارٌ** دمار , (S, A, Msb,) basit bir isimdir, (Msb,) ve ↓ **دَمَارَةٌ** (MF, TA) ve ↓ **دُمُورٌ**, (MF, [fakat 1’e bak,]) Helâk: (S, A, Msb, &c.:) yahut büsbütün helâk. (TA.) Şöyle dersin: **حَلَّ بِهِمُ الدَّمَارُ** Helâk [yahut büsbütün helâk] onların başına geldi. (A.) Ve **مَارَأَيْتَ وَدَبَارَتِهِ ↓ مِنْ خَسَارَتِهِ وَدَمَارَتِهِ** [Onun hatasından ve helâkinden ve yıkım hâlinden ne gördün?]. (T.)

دُمُورٌ
**دُمُورٌ** دمور : bir önceki paragrafı gör.

دَمَارَةٌ
**دَمَارَةٌ** دمار دماره دمارة : iki yerde **دَمَارٌ**’a bak.

دُمَارِىٌّ
**دُمَارِىٌّ** دمار دمارى دماري : **تَدْمُرِىٌّ**’ye bak.

دَامِرٌ
**دَامِرٌ** دامر İçinde hiçbir hayır bulunmayan, helâk hâlinde bir adam. (M.) Ve **رَجُلٌ خَاسِرٌ دَامِرٌ** (Yaakoob, T, M, A) ve ↓ **خَسِرٌ وَدَمِرٌ** (Lh, T, M) [sapan ve helâk olan bir adam]: Lh der ki, son ibaredeki ↓ **دَمِرٌ**, **خَسِرٌ**’e tâbi‘ taklidî bir ardıldır: fakat [ISd der ki,] ben zannederim ki **خَسِرٌ** fiilî bir sıfattır, ve **دَمِرٌ** sahiplik sıfatıdır. (M.) [Ayrıca خسر maddesine bak.]

دَامِرِىٌّ
**دَامِرِىٌّ** دامرى دامري : **تَدْمُرِىٌّ**’ye bak.

دَيْمُرِىٌّ
**دَيْمُرِىٌّ** ديمرى ديمري Keskin ve inatçı bir adam. (K.) [Ve böyledir **ذَيْمُرِىٌّ**, ona bak.]

تَدْمُرِىٌّ
**تَدْمُرِىٌّ** دمر تدمرى تدمري , bir adama uygulanır: Asîl olmayan, yahut bayağı. (M.) ― -b2- **يَرْبُوعٌ تَدْمُرِىٌّ** (T, S, M) ve **تُدْمُرِىٌّ** ve ↓ **دُمَارِىٌّ** (M) Küçük ve kısa olan bir jerboa: (S:) yahut kötü yapılı, (T, M,) kırık tırnaklı, (M,) ve sert etli: (T, TA:) yahut jerboaların **مَاعِز** denilen türü; kısa ve küçük, bacaklarında tırnak bulunmayan, ve çabuk yakalanmayan: **شُفَارِىّ**’den daha küçüktür: (M:) bu sonuncu onun **ضَأْن**’ıdır; ve bacağının ortasında, horozun mahmuzunun yerinde, bir tırnağa sahip olmakla nitelenir. (T.) ― -b3- Bundan dolayı, (TA,) **أُذُنٌ تَدْمُرِيَّةٌ** (farzedilen mecaz:) Küçük bir kulak. (K.) -A2- Herhangi biri: şu sözde olduğu gibi, **مَا فِى الدَّارِ تَدْمُرِىٌّ** (Fr, T, K *) ve **تُدْمِرِىٌّ** (K) ve ↓ **دَامِرِىٌّ** (A, TA) [Evde herhangi biri yoktur]; **تَأْمُرِىٌّ** vb. gibi. (TA.) Güzel bir kadın hakkında da şöyle denir: **مَا رَأَيْتُ تَدْمُرِيًّا أَحْسَنَ مِنْهَا**, (K, TA,) yani [ondan daha güzel] herhangi birini görmedim. (TA.) -A3- **تَدْمُرَيَّةٌ**, **سَلُوقِيَّة** denilenlerden olmayan ve **كُرْدِيَّة** denilenlerden olmayan bazı köpeklerin bir adıdır. (M.)

مُدَمَّرٌ
**مُدَمَّرٌ** مدمر Vahşi hayvanlar kokusunu fark etmesin diye **قُتْرَة**’sini [yahut pusu-yerini] kürkle, yahut yumuşak kılla, (M, A,) develerin, (M,) tütsüleyen bir avcı. (M, A.) ― -b2- Ve bundan dolayı, yahut avın üzerine fark edilmeden atıldığı ve [sanki] izinsiz olarak (mecaz:) Usta, yahut mahir bir avcı. (A.)
