# دمش (د-م-ش) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%85%D8%B4
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AF%D9%85%D8%B4

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: د - م - ش
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 4 sözlük

## Sözlükler (4)

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%85%D8%B4/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ش د م
دمش ، مدش
استعمل من جميع وجوهه : دمش ، مدش .
مدش : يقال : ما مَدَشْتُ منه مَدْشاً ومُدُوشاً ، وما مَدشِني شيئاً ، وما أمْدَشنِي ، وما مَدَّشتُهُ شيئاً ولا مُدِّشتُ شيئاً ، أي ما أَعْطانِي ولا أَعْطَيته ، وهذا من نَوادِرٍ الأعراب .
وقال الليث : المَدَش : اسْتِرْخاءٌ ودِقَّةٌ في الْيَد ، يقال : يَدٌ مَدْشاء ، ونَاقَةٌ مَدْشَاءٌ .
أبو عُبَيد ، عن أبي عمرو : المَدْشَاءُ من النِّساء الَّتي لا لَحْمَ على يَدَيْها .
وقال أبو عُبيدة : المَدْش في الخَيْل هو اصْطكاكُ بَواطِن الرُّصْغَين من شدّة الْفَدَع ، والْفَدَعُ : الْتِوَاءُ الرُّصْغ من عُرْضِه
الْوَحْشِي .
ابن شميل : يقال : إنه لأمْدَش الأصابِع ، وهو المُنتَشرُ الأشاجِع ، الرّخْو الْقَبْضَة .
وقال غيره : نَاقَةٌ مَدْشَاءُ الْيَدَين سَرِيعة أوْ بِهما في حُسْنِ سَير ، وأنشد :
ونازِحَةِ الجُولَيْن خاشعَةُ الصُّوَى
قَطَعْتُ بِمَدْشَاءِ الذِّراعَيْن ساهِم
وقال آخر :
يَتْبَعْنَ مَدْشَاءَ الْيَديْنِ قُلْقُلا
دمش : قال : والدَّمَشُ الهَيَجَانُ والثّوَارنُ من حرارةٍ ، أو شُرْبِ دواءٍ ثَارَ إلى رَأْسِهِ .
يقال : دَمِشَ دَمَشاً . قلت : وهذا عِنْدِي دَخِيلٌ أُعْرِبَ وليس من مَحْض كلام الْعَرَب .

##### Türkçe

ش د م
**دمش** , **مدش**
Bütün vecihlerinden kullanılmıştır: **دمش** , **مدش** .

**مدش**: denilir: “Ondan **مَدَشْتُ** bir **مَدْشاً** ve **مُدُوشاً** (olarak) etmedim; ve bana bir şey **مَدشِني** etmedi; ve beni **أمْدَشنِي** etmedi; ve onu bir şey **مَدَّشتُهُ** etmedim ve bir şey **مُدِّشتُ** edilmedim”; yani bana vermedi ve ben ona vermedim; ve bu, bedevîlerin nadirlerindendir.

Leys dedi: **المَدَش**: elde bir gevşeklik ve inceliktir; denilir: **يَدٌ مَدْشاء**; ve **نَاقَةٌ مَدْشَاءٌ**.

Ebû Ubeyd, Ebû Amr’dan: **المَدْشَاءُ** kadınlardan, ellerinin üzerinde et olmayan (kadın)dır.

Ebû Ubeyde dedi: atlarda **المَدْش**; şiddetli **الْفَدَع** sebebiyle iki **الرُّصْغَين**’in iç taraflarının birbirine çarpmasıdır; ve **الْفَدَعُ**: **الرُّصْغ**’un eninden bükülmesidir,
**الْوَحْشِي**.

İbn Şümeyl: denilir: “O, parmaklar bakımından elbette **أمْدَش**’tır”; o, **الأشاجِع**’i yayılmış olan, kavrayışı gevşek olandır.

Başkası dedi: **نَاقَةٌ مَدْشَاءُ الْيَدَين**: hızlıdır; yahut ikisiyle (yani iki eliyle) yürüyüş güzelliğinde (hızlıdır); ve inşad etti:
ونازِحَةِ الجُولَيْن خاشعَةُ الصُّوَى
قَطَعْتُ بِمَدْشَاءِ الذِّراعَيْن ساهِم

Bir başkası dedi:
يَتْبَعْنَ مَدْشَاءَ الْيَديْنِ قُلْقُلا

**دمش**: dedi: ve **الدَّمَشُ**; bir hararetten, yahut başına yükselen bir ilacı içmekten (doğan) coşma ve kabarmadır.

Denilir: **دَمِشَ** bir **دَمَشاً** (olarak). Dedim: bu, benim yanımda, Arapçalaştırılmış bir yabancıdır; ve Arapların saf sözünden değildir.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%85%D8%B4/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

التهذيب: الليث: الدَّمَشُ الهَيجانُ والثوَرانُ من حرارة أَو شُرْب دَواء ثارَ إِلى رأْسه، يقال: دَمِشَ دمَشاً، قال أَبو منصور: وهذا عندي دخيل أُعْرِب.

##### Türkçe

**التهذيب**: **الليث**: **الدَّمَشُ**; sıcaklıktan yahut başına yükselen bir ilacı içmekten (doğan) heyecanlanma ve kabarma/taşmadır; **يقال**: **دَمِشَ** **دمَشاً**. **قال أَبو منصور**: Ve bu, benim yanımda, Arapçalaştırılmış bir yabancı (kelime)dir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%85%D8%B4/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الدمش، محركة، أهمله الجوهري، وقال الليث: هو الهيجان والثوران، من حرارة أو شرب دواء ثار إلى رأسه، يقال: دمش، كفرح، دمشا، قال الأزهري: وهذا عندي دخيل أعرب. والمدمش، كمعظم: المدمج، عن ابن عباد، هكذا في سائر النسخ، والذي في التكملة والعباب: المدمش: المدمج الممر. وضبطهما كمكرم. ومما يستدرك عليه: الدمش، محركة: ضعف البصر، عن ابن دريد، قال: وأحسبه مقلوبا من مدش. ودمنش، بكسر الدال والميم والنون المشددة المكسورة: من مدن صقلية المشهورة، عن الصاغاني. والدموشية، بالضم: قريتان بمصر، إحداهما بالغربية، والثانية بالفيومية. ودمشاد، بالكسر: قريتان بالأشمونين إحداهما تعرف بدمشاد هاشم.

##### Türkçe

**الدمش**, harekeli; el-Cevherî onu ihmal etti. el-Leys dedi ki: O, sıcaklıktan yahut başına doğru kabaran bir ilacı içmekten (doğan) coşma ve kaynama(dır). Denir ki: **دمش**, **فرح** gibi, **دمشا**. el-Ezherî dedi ki: Bu, benim yanımda, Arapçalaştırılmış bir yabancı (kelime)dir.

**المدمش**, **معظم** gibi: **المدمج**; İbn Abbâd’dan. Bütün nüshalarda böyledir. **التكملة** ve **العباب**’da olan ise: **المدمش**: **المدمج الممر**. İkisini de **مكرم** gibi ضبط etti.

Ona ilâve olarak istidrâk edilenlerdendir: **الدمش**, harekeli: görmenin zayıflığı; İbn Düreyd’den. Dedi ki: Onun, **مدش**’ten çevrilmiş (maklûb) olduğunu sanıyorum.

**ودمنش**, **الدال** ve **الميم**’in kesresiyle ve kesreli şeddeli **النون** ile: meşhur Sicilya şehirlerinden; es-Sâğânî’den.

**الدموشية**, zamme ile: Mısır’da iki köy; birisi Garbiyye’de, ikincisi Fayyûmiyye’dedir.

**ودمشاد**, kesre ile: el-Eşmûnîn’de iki köy; bunlardan biri **دمشاد هاشم** diye bilinir.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%85%D8%B4/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

دَمِشَ
دَمِشَ A ( n. ac. دَمَش 4 ),
a.  Was excited, disturbed ( through heat ).

دِمَِشْق
دِمَِشْق
a.  Damascus.

##### Türkçe

دَمِشَ
**دَمِشَ** A (mastarı, isim-aksiyon: **دَمَش** 4),
a. (sıcaklık sebebiyle) heyecanlandı, rahatsız oldu.

دِمَِشْق
**دِمَِشْق**
a. Şam.
