# دملج (د-م-ل-ج) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%85%D9%84%D8%AC
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AF%D9%85%D9%84%D8%AC

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: د - م - ل - ج
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 6 sözlük

## Sözlükler (6)

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%85%D9%84%D8%AC/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الدُمْلوجُ: المِعْضَدُ، وكذلك الدُمْلُجُ. وتقول: ألقى عليَّ دَماليجَهُ. والمُدَمْلَجُ: المُدْرَجُ الأملسُ. قال الراجز:
كأنَّ منها القَصَبَ المُدَمْلَجا
سوقٌ من البَرْديِّ ما تَعَوَّجا

##### Türkçe

**الدُمْلوجُ**: pazubent; ve yine **الدُمْلُجُ**. Ve dersin ki: “Üzerime onun **دَماليجَهُ**’ini attı.” Ve **المُدَمْلَجُ**: dürülmüş, pürüzsüz olan. Recez söyleyen dedi ki:
Sanki ondan **القَصَبَ المُدَمْلَجا**
**سوقٌ** kamışından; **البَرْديِّ**’den; eğrilmedi.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%85%D9%84%D8%AC/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الدَّمْلَجَةُ: تسوية الشيءِ كما يُدَمْلَجُ السِّوارُ. وفي حديث خالد بن مَعْدانَ: دَمْلَجَ الله لُؤْلُؤَةً؛ دَمْلَجَ الشَّيءَ إِذا سوَّاه وأَحسن صنعته.
والدُّمْلُجُ
(* قوله «والدملج» بضم فسكون، واللام تفتح وتضم كما في
القاموس.) والدُّمْلُوجُ: المِعْضَدُ من الحُليِّ، ويقال: أَلْقى عليه دَمالِيجَهُ. اللحياني: دُمْلِجَ جِسْمُه دَمْلَجَةً أَي طُويَ طَيّاً حتى أَكثر لحمه: وأَنشد ابن الأَعرابي:
والبِيضُ في أَعْضادِها الدَّمالِيجْ
ومُعْطِياتٌ بُدَّلٌ في تَعْويجْ
والدَّمالِيجُ: الأَرَضُونَ الصِّلابُ. والمُدَمْلَجُ: المُدْرَجُ الأَمْلَسُ؛ قال الراجز:
كأَنَّ منها القَصَبَ المُدَمْلَجا
سُوقٌ مِنَ البَرْديِّ ما تَعَوَّجا
والدُّمْلُجُ والدُّمْلوجُ: الحَجَرُ الأَمْلَس. ودُمْلُجٌ: اسم رجل، قال:
لا تَحْسِبي دَراهِمَ ابْني دُمْلُجِ
تأْتِيكِ، حتى تُدْلِجِي وتَدْلُجي

##### Türkçe

**الدَّمْلَجَةُ**: şeyin düzlenmesi; **السِّوارُ** nasıl **يُدَمْلَجُ** ise. Ve **خالد بن مَعْدانَ** hadîsinde: “Allah bir inciyi **دَمْلَجَ**”; **دَمْلَجَ** şeyi, onu düzlediği ve yapılışını güzel yaptığı zaman (denir).

Ve **الدُّمْلُجُ**
(*Onun sözü “**والدملج**” damme ile sonra sükûn iledir; ve **اللام** **القاموس**’ta olduğu gibi fetha ve damme ile (de) gelir.) Ve **الدُّمْلُوجُ**: ziynetten **المِعْضَدُ**’dur; ve “ona **دَمالِيجَهُ**’ini attı” denir. **اللحياني**: “**دُمْلِجَ** onun cismi **دَمْلَجَةً**” yani çokça eti oluncaya kadar bir dürme ile dürüldü: ve **ابن الأَعرابي** inşad etti:

Ve beyazlar, onun pazılarında **الدَّمالِيجْ**
Ve verenler, **بُدَّلٌ** (olarak) **تَعْويجْ** içinde

Ve **الدَّمالِيجُ**: sert **الأَرَضُونَ**’dur. Ve **المُدَمْلَجُ**: düzgünleştirilmiş, pürüzsüz olan **المُدْرَجُ**’dur; **الراجز** dedi:

Sanki ondan **المُدَمْلَجا** kamış
Bükülmeyen **البَرْديِّ**’den bir saplar (gibi)

Ve **الدُّمْلُجُ** ve **الدُّمْلوجُ**: pürüzsüz taş. Ve **دُمْلُجٌ**: bir adamın adıdır, dedi:

**ابْني دُمْلُجِ**’in dirhemlerini sanma
Sana gelir; ta ki **تُدْلِجِي** ve **تَدْلُجي** edinceye kadar

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%85%D9%84%D8%AC/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* د م ل ج * * الدُّمْلُج * و * الدُّمْلُوج * بضم الدال واللام فيهما المعضد

##### Türkçe

* د م ل ج * * **الدُّمْلُج** * ve * **الدُّمْلُوج** *: ikisinde de **الدال** ve **اللام**’ın dammeli olmasıyla; **المعضد** (bileğin üstü/önkol).

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%85%D9%84%D8%AC/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الدملج كجندب في لغتيه  أي بفتح اللام وضمها الدملوج، مثل  زنبور: المعضد  من الحلي، ويقال: ألقى عليه دماليجه.  والدملجة والدملاج  ، الأخير بالكسر  : تسوية الشىء، وقيل هو تسوية  صنعة الشىء  ، كما يدملج السوار، وفي حديث خالد بن معدان  دملج الله لؤلؤة  . دملج الشىء، إذا سواه وأحسن صنعته. وعن اللحياني: دملج جسمه دملجة، أي طوى طيا حتى اكتنز لحمه  والدماليج: الأرضون الصلاب  ، وهكذا في اللسان والتكملة.  والمدملج  بالضم،  المدرج الأملس  ، قال الراجز:
  كأن منها القصب المدملجا
  سوق من البردى ما تموجا  والدملج  بالضم  : فرس معاذ بن عمرو بن الجموح  والدملج والدملوج: الحجر الأملس ودملج اسم رجل، قال:
  لا تحسبي دراهم ابنى دملج
  تأتيك حتى تدلجى وتدلجى كذا في اللسان. قتل: وقد تقدم في د ل ج إنشاد هذا الشعر فلينظر مدلج هو أم دملج.

##### Türkçe

**الدملج** “**جندب**” gibidir, iki lugatında da; yani **اللام**’ın fethasıyla ve zammıyla: **الدملوج**. “**زنبور**” gibi: ziynetten **المعضد**; ve denilir: “Onun üzerine **دماليجه**’ni attı.”

**الدملجة** ve **الدملاج**; sonuncusu kesra iledir: bir şeyin düzlenmesi; ve denildi ki: o, bir şeyin sanatının düzlenmesidir; nitekim bilezik **السوار** düzlenir. Ve Hâlid b. Ma‘dân hadîsinde: “Allah bir inciyi **دملج** etti.”

**دملج** bir şeyi; onu düzlediği ve sanatını güzel yaptığı zaman.

**اللحياني**’den: “Cismini **دملج** etti, **دملجة**”; yani bir katlayışla katladı ki eti dolgunlaştı.

**الدماليج**: sert araziler; ve işte böyle **اللسان** ve **التكملة**’dedir.

**المدملج** zamm ile: düz, kaygan yol; râciz dedi ki:
كأن منها القصب المدملجا
سوق من البردى ما تموجا

**الدملج** zamm ile: Mu‘âz b. ‘Amr b. el-Cemûh’un atı.

**الدملج** ve **الدملوج**: düz taş.

Ve **دملج** bir adam adıdır; dedi ki:
لا تحسبي دراهم ابنى دملج
تأتيك حتى تدلجى وتدلجى

Böylece **اللسان**’dadır.

**قتل**: Ve daha önce **د ل ج**’de bu şiirin inşâdı geçti; öyleyse bakılsın: **مدلج** mi yoksa **دملج** mi?

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%85%D9%84%D8%AC/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

دَمْلَجَ
Q. 1 دَمْلَجَ دملج , (JM, TA,) inf. n. دَمْلَجَةٌ and دِمْلَاجٌ, (K, TA,) He made, or wrought, a thing, (K, JM, TA,) as, for instance, a bracelet, (TA,) evenly or equably, or justly or properly, (K, JM, TA,) and well. (JM, TA.) [And He made a thing round and smooth; like دَمْلَقَهُ: see the pass. part. n., below.] It is said in a trad., دَمْلَجَ اللّٰهُ لُؤْلُؤَهُ [God has made his pearls round and smooth]. (TA.) Accord. to Lh, دُمْلِجَ جِسْمُهُ signifies His body was, or became, rounded, or compacted, (طُوِىَ,) so that his, or its, flesh was firm, or hard. (TA.)

دُمْلَجٌ
دُمْلَجٌ دملج and دُمْلُجٌ: see the next paragraph, in three places.

دُمْلُوجٌ
دُمْلُوجٌ دملوج (S, Mgh, K) and ↓ دُمْلُجٌ (S, K) and ↓ دُمْلَجٌ (K) An armlet; a bracelet for the arm; syn. مِعْضَدٌ; (S, Mgh, K;) i. e. the ornament thus called: (Mgh, TA:) pl. of the first دَمَالِيجُ; (S;) [and of the second and third دَمَالِجُ.] You say, أَلْقَى عَلَى دَمَالِيجَهُ [He put (lit. cast) upon me his armlets]. (S.) ― -b2- Also the first and ↓ second A smooth stone. (TA.) ― -b3- And [the pl.] دَمَالِيجُ Hard lands: (K:) so in the L and the Tekmileh. (TA.)

مُدَمْلَجٌ
مُدَمْلَجٌ مدملج i. q. مُدْرَجٌ أَمْلَسُ [Round, as though rolled like a scroll, and smooth]: (S, K:) and a stone, and a solid hoof, smooth and round; as also مُدَمْلَقُ and مُدَمْلَكٌ. (S in art. دملق.) A rلjiz says, (S, TA,) namely, El-'Ajjلj, (so in a copy of the S,)
كَأَنَّ مِنْهَا القَصَبَ المُدَمْلَجَا
سُوقٌ مِنَ البَرْدِىِّ مَا تَعَوَّجَا
[app. describing a certain animal, or animals, and meaning As though her, or their, round and smooth leg-bones were stalks of the papyrus, not crooked]. (S, TA.)

##### Türkçe

**دَمْلَجَ**
Q. 1 **دَمْلَجَ** دملج, (JM, TA,) mastar ismi **دَمْلَجَةٌ** ve **دِمْلَاجٌ**, (K, TA,) O, bir şeyi yaptı yahut işledi, (K, JM, TA,) meselâ bir bilezik gibi, (TA,) düzgünce yahut eşitçe, yahut adilce yahut yerli yerince, (K, JM, TA,) ve iyi. (JM, TA.) [Ve bir şeyi yuvarlak ve pürüzsüz yaptı; **دَمْلَقَهُ** gibi: aşağıda, edilgen ism-i mef‘ûle bak.] Bir rivayette şöyle denilmiştir: **دَمْلَجَ اللّٰهُ لُؤْلُؤَهُ** [Allah onun incilerini yuvarlak ve pürüzsüz yapmıştır]. (TA.) Lh’ye göre, **دُمْلِجَ جِسْمُهُ** “Onun bedeni yuvarlak oldu yahut yuvarlaklaştı, yahut sıkıştırılıp toparlandı, (طُوِىَ,) öyle ki onun yahut onun et’i sağlam yahut sert oldu” mânâsına gelir. (TA.)

**دُمْلَجٌ**
**دُمْلَجٌ** دملج ve **دُمْلُجٌ**: üç yerde, bir sonraki paragraf’a bak.

**دُمْلُوجٌ**
**دُمْلُوجٌ** دملوج (S, Mgh, K) ve ↓ **دُمْلُجٌ** (S, K) ve ↓ **دُمْلَجٌ** (K) Bir pazubend; kola takılan bir bilezik; eş anlamlısı **مِعْضَدٌ**; (S, Mgh, K;) yani bu adla anılan süs: (Mgh, TA:) birincinin çoğulu **دَمَالِيجُ**; (S;) [ve ikincinin ve üçüncünün çoğulu **دَمَالِجُ**.] Şöyle dersin: **أَلْقَى عَلَى دَمَالِيجَهُ** [O, pazubendlerini (lafzen: attı) üzerime koydu]. (S.) ― -b2- Ayrıca birincisi ve ↓ ikincisi: Pürüzsüz bir taş. (TA.) ― -b3- Ve [çoğul] **دَمَالِيجُ**: Sert araziler: (K:) L’de ve Tekmileh’de böyledir. (TA.)

**مُدَمْلَجٌ**
**مُدَمْلَجٌ** مدملج, **مُدْرَجٌ أَمْلَسُ** ile aynı mânâdadır [tomar gibi yuvarlanmışçasına yuvarlak ve pürüzsüz]: (S, K:) ve bir taş, ve katı bir toynak, pürüzsüz ve yuvarlak; ayrıca **مُدَمْلَقُ** ve **مُدَمْلَكٌ** da böyledir. (S, madde **دملق**’ta.) Bir recez şairi şöyle der, (S, TA,) yani El-‘Ajjâj, (S’nin bir nüshasında böyle,)
كَأَنَّ مِنْهَا القَصَبَ **المُدَمْلَجَا**
سُوقٌ مِنَ البَرْدِىِّ مَا تَعَوَّجَا
[Sanki onun yahut onların yuvarlak ve pürüzsüz bacak kemikleri, eğrilmemiş papirüs saplarıdır mânâsında; görünüşe göre belirli bir hayvanı yahut hayvanları tasvir eder]. (S, TA.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%85%D9%84%D8%AC/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

دَمْلَجَ
دَمْلَجَ
a.  Adjusted nicely; made round & smooth.

دُمْلُج
دُمْلُج 54 ,
a.  Armlet, bracelet.

دُمْلُوْج
دُمْلُوْج
a.  see 54 supra.

##### Türkçe

**دَمْلَجَ**
**دَمْلَجَ**
a. Güzelce ayarladı; yuvarlak ve düzgün yaptı.

**دُمْلُج**
**دُمْلُج** 54 ,
a. Bilezik, kol bileziği.

**دُمْلُوْج**
**دُمْلُوْج**
a. Yukarıda 54’e bak.
