# دملق (د-م-ل-ق) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%85%D9%84%D9%82
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AF%D9%85%D9%84%D9%82

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: د - م - ل - ق
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 6 sözlük

## Sözlükler (6)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%85%D9%84%D9%82/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

القاف والدال
دردق: الدَّرْدَقُ، والجميع: الدِّرادِق: وهو صغار الإبل والناس.
والدَّرْداق: دك صغير متلبد.
دملق: حجر دُمَلِقٌ ودُمالِقٌ مُدَمْلَقٌ دُمْلوقٌ. أي: شديد الاستدارة، قال:
يرفض منه الجندل الدُّمالِقُ
قرمد: القَرْمَدُ: كل شيء يطلى به، نحو الجص، حتى يقال: ثوب مُقَرْمَدٌ بالزعفران والطيب.
القِرْميدُ: اسم الأروية.
قردم: القُرْدُمانيّ: ضرب من الدروع. قال لبيد:
فخمة ذفراء ترتى بالعرى		قُرْدمانيّاً، وتركاً كالبصل
درقل: الدِّرَقْلُ: ثياب شبه الأرمينية.
قندل: القَنْدَلُ: الضَّخْمُ والرأس من الإبل والدواب. قال:
شذب عن عاناته القنابلا
أثناءها والربع القنـادِلا
قوله: قنابلا واحدها قَنْبَلَةٌ، وهي طائفة من الخيل.
والقِنديلُ: معروف، وجمعه: القناديل.
فندق: الفندق: حمل شجرة مدحرج كالبُنْدُق يكسر عن لب كالفستق.
والفُنْدق: خان من هذه الخانات التي ينزل بها الناس في الطرق والمدائن، بلغه الشام. والفُنداق: صحيفة الحساب.
بندق: البُنْدُق، والواحدة: بُنْدُقة: ما يرمى به.
قندد: القِنْدِيد: الورس الجيد، قال:
كأنها في سياع الدن قِنْديدُ
قفند: القَفَنَّدُ: الشديد الرأس.
نقرد: النِّقْرِدُ: الكرويا.

##### Türkçe

**القاف** ve **الدال**

**دردق**: **الدَّرْدَقُ**; çoğulu: **الدِّرادِق**: o, develerin ve insanların küçükleridir.
Ve **الدَّرْداق**: küçük, keçeleşmiş bir tümsek.

**دملق**: **حجر دُمَلِقٌ** ve **دُمالِقٌ**; **مُدَمْلَقٌ**; **دُمْلوقٌ**. Yani: şiddetli yuvarlaklık. Dedi ki:
ondan **الجندل الدُّمالِقُ** dökülür

**قرمد**: **القَرْمَدُ**: onunla sıvanan her şey; alçı gibi; hatta denilir ki: safran ve güzel koku ile **ثوب مُقَرْمَدٌ**.
**القِرْميدُ**: **الأروية**’nin adıdır.

**قردم**: **القُرْدُمانيّ**: zırhlardan bir tür. Lebîd dedi ki:
iri yapılı, keskin kokulu; halkalarla bağlanır		soğan gibi **قُرْدمانيّاً** ve **تركاً**

**درقل**: **الدِّرَقْلُ**: Ermenîye benzer elbiseler.

**قندل**: **القَنْدَلُ**: iri olan; ve develerden ve binek hayvanlarından baş. Dedi ki:
**القنابلا**yı onun sağrı kemiklerinden budadı
onların esnasında ve **الربع** **القنـادِلا**

Onun sözü: **قنابلا**; onun teki **قَنْبَلَةٌ**’dir; ve o, atlardan bir taifedir.
Ve **القِنديلُ**: bilinen (şey); çoğulu: **القناديل**.

**فندق**: **الفندق**: bir ağacın yükü; **البُنْدُق** gibi yuvarlatılmış; **الفستق** gibi içinden kırılır.
Ve **الفُنْدق**: insanların yollarda ve şehirlerde konakladıkları bu hanlardan bir han; Şam’a ulaştı. Ve **الفُنداق**: hesap sahifesi.

**بندق**: **البُنْدُق**; teki: **بُنْدُقة**: onunla atılan şey.

**قندد**: **القِنْدِيد**: iyi **الورس**. Dedi ki:
sanki o, küpün genişliğinde **قِنْديدُ**’dür

**قفند**: **القَفَنَّدُ**: başı şiddetli olan.

**نقرد**: **النِّقْرِدُ**: **الكرويا**.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%85%D9%84%D9%82/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

المُدَمْلَقُ من الحجر ومن الحافر: الأملسُ المدوَّرُ. مثل المُدَمْلَكِ والمُدَمْلَجِ. قال رؤبة:
بكلِّ مَوْقوعِ النسورِ أَخْلَقا
لأْمٍ يَدُقُّ الحَجَرَ المُدَمْلَقا
وكذلك الحافر.

##### Türkçe

**المُدَمْلَقُ** taşdan ve toynaktan: pürüzsüz, yuvarlatılmış olandır. **المُدَمْلَكِ** ve **المُدَمْلَجِ** gibidir. Rü’be dedi ki:
Her bir kartalların düştüğü yerde, eskimiş olarak
**لأْمٍ** **يَدُقُّ** **الحَجَرَ المُدَمْلَقا**
Ve aynı şekilde toynak.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%85%D9%84%D9%82/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

المُدَمْلَق من الحجر ومن الحافرِ: الأَملس المُدَوَّر مثل المُدَمْلَك والمُدَمْلَج؛ قال رؤبة:
بِكُلّ موْقُوعِ النُّسورِ أخْلَقا
لأمٍ يَدُقُّ الحجَر المُدَمْلَقا
قال: وكذلك الحافر؛ قال:
وحافِرٌ صُلْب العُجَى مُدَمْلَقُ،
وساقُ هَيْقٍ أنْفُها مُعَرَّقُ
وأنشد ابن بري لأَبي النجم:
وكلّ هِنْدِيّ حَديدِ الرَّوْنَقِ،
يَفْلِقُ رأسَ البيضةِ المُدَمْلَقِ
وحجر دُمَلِقٌ ودُمْلُوقٌ ودُمالِقٌ مُدَمْلَقٌ دُمْلُوقٌ: شديدُ الاسْتدارة؛ وأنشد:
وعَضَّ بالناس زَمانٌ عارقُ،
يَرْفَضُّ منه الحَجرُ الدُّمالِقُ
أبو خيرة: الدُّمْلُوق والدُّمالق الحجر الأَملس مثل الكف. وفي حديث ثمود: رماهم الله بالدَّمالِق أي بالحجارة المُلْسِ، وجمع دَمالِق دَمالِيقُ، وقد دُمْلِقَ؛ وقيل: الدُّمَلِقُ الحجر الأَملس الصُّلب؛ يقال: دَمْلَقَه ودَمْلَكه إذا مَلَّسه وسَوّاه؛ ومنه حديث ظَبْيانَ وذكر ثموداً فقال: رماهم الله بالدَّمالِق وأهلكهم بالصَّواعِق؛ التفسير الأَخير لابن قتيبة. وفَرج دُمالِقٌ: واسع عظيم؛ قال جندل بن المثنى:
جاءتْ به مِن فَرجها الدُّمالِقِ
وشيخ دُمالِقٌ: أصلعُ. ورجل دُمالق الرأسِ: محلوقُه. ورجل دَمَلَّقُ الوجه: مُحَدَّده. قال أبو حنيفة: الدُّمالِقُ من الكَمأة أصغر من العُرْجون وأقصر ما يكون في الروض، وهو طيّب، وقلَّما يَسودّ، وهو الذي كأن رأسه مِظَلّة.

##### Türkçe

**المُدَمْلَق** taştan ve naldan: **الأَملس** **المُدَوَّر**; **المُدَمْلَك** ve **المُدَمْلَج** gibi. Rü’be dedi ki:
بِكُلّ موْقُوعِ النُّسورِ أخْلَقا
لأمٍ يَدُقُّ الحجَر المُدَمْلَقا
Dedi ki: nal da böyledir; dedi ki:
وحافِرٌ صُلْب العُجَى مُدَمْلَقُ،
وساقُ هَيْقٍ أنْفُها مُعَرَّقُ
İbn Berrî, Ebû’n-Necm için şöyle rivayet etti:
وكلّ هِنْدِيّ حَديدِ الرَّوْنَقِ،
يَفْلِقُ رأسَ البيضةِ المُدَمْلَقِ
Ve **حجر دُمَلِقٌ** ve **دُمْلُوقٌ** ve **دُمالِقٌ**: **مُدَمْلَقٌ دُمْلُوقٌ**; (yani) **شديدُ الاسْتدارة**. Ve şöyle rivayet edildi:
وعَضَّ بالناس زَمانٌ عارقُ،
يَرْفَضُّ منه الحَجرُ الدُّمالِقُ
Ebû Hayra: **الدُّمْلُوق** ve **الدُّمالق** avuç gibi **الحجر الأَملس**tir. Semûd hadîsinde: Allah onları **الدَّمالِق** ile, yani **بالحجارة المُلْسِ** ile attı; **دَمالِق**’in çoğulu **دَمالِيقُ**tur; ve **دُمْلِقَ** olmuştur. Ve denildi ki: **الدُّمَلِقُ** **الحجر الأَملس الصُّلب**tur; denilir: **دَمْلَقَه** ve **دَمْلَكه**; onu **مَلَّسه** ve **سَوّاه** (yani pürüzsüzleştirip düzeltti)ği zaman. Ondandır: Zabyan hadîsi; Semûd’u andı da şöyle dedi: Allah onları **بالدَّمالِق** ile attı ve onları **بالصَّواعِق** ile helâk etti; son tefsir İbn Kuteybe’nindir. Ve **فَرج دُمالِقٌ**: geniş, büyük; Cündel b. el-Musennâ dedi ki:
جاءتْ به مِن فَرجها الدُّمالِقِ
Ve **شيخ دُمالِقٌ**: kel. Ve **رجل دُمالق الرأسِ**: tıraşlısı. Ve **رجل دَمَلَّقُ الوجه**: **مُحَدَّده**. Ebû Hanîfe dedi ki: **الدُّمالِقُ** **من الكَمأة**dendir; **العُرْجون**dan daha küçük ve çayırda olabildiğince daha kısadır; o hoştur; nadiren kararır; o, başı bir **مِظَلّة** gibi olan şeydir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%85%D9%84%D9%82/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الدملق، كعلبط ، وعلابط وعصفور: الأملس المستدير الشديد الاستدارة من الحجارة قاله الليث، وأنشد:
  وعض بالناس زمان عارق
  يرفض منه الحجر الدمالق وقال أبو خيرة: الدملوق: الحجر الأملس ملء الكف، وزاد غيره: الصلب. وجمع دمالق، دماليق، وقد دملق، وفي حديث ثمود:  رماهم الله بالدمالق  أي: بالحجارة الملس. كالمدملق وهو من الحجر والحافر: الأملس المدور، مثل المدملك، والمدملج، نقله الجوهري، وأنشد لرؤبة:
  بكل موقوع النسور أورقا
  لأم يدق الحجر المدملقـا وقال الزفيان:
  وحافر صلب العجى مدملق
  وساق هيق أنفها مـعـرق وأنشد ابن بري لأبي النجم:
  وكل هندي حديد الرونـق
  يفلق رأس البيضة المدملق وقال النضر: رجل دمالق الرأس أي: محلوقه.
 وقال ابن عباد: فرج دمالق أي: واسع زاد غيره: عظيم، قال جندل بن المثنى:
  جاءت به من فرجها الدمالق وقال ابن عباد: الدملوق وقال أبو حنيفة: الدمالق، من الكمأة: أصغر من العرجون وأقصر ما يكون في الرمل والروض وهو طيب، وقلما يسود، وهو الذي كأن رأسه مظلة. ومما يستدرك عليه: حجر دملق، كجعفر، مثل دملوق. ودملقه، ودملكه: إذا ملسه وسواه. وشيخ دمالق، أي: أصلع.

##### Türkçe

**الدملق**، **كعلبط**، و**علابط** و**عصفور**: taşlardan pürüzsüz, yuvarlak, pek şiddetli yuvarlak olan; bunu Leys söyledi. Ve inşad etti:
  İnsanlara ısırdı bir zaman, çıplak (yoksun)
  Ondan taş **الدمالق** dökülür dedi Ebû Hayra: **الدملوق**: avuç dolusu pürüzsüz taş; başkası da ekledi: katı/sert. Çoğulu **دمالق**، **دماليق**; ve **قد دملق**. Semûd hadîsinde:  Allah onları **بالدمالق** ile attı; yani: pürüzsüz taşlarla. **كالمدملق**; o, taştan ve toynaktan: pürüzsüz, yuvarlatılmış; **مثل المدملك** ve **المدملج**; bunu Cevherî nakletti. Ve Ru’be’ye ait olarak inşad etti:
  Her düşüş yerinde, akbabaların, yeşilimsi
  Taşı **المدملقـا** parçalayan bir ana için dedi Züfyân:
  Sert, kaba (kalın) toynaklı **مدملق**
  Ve uzun bacak; burnu damarlı (çizgili) diye İbn Berrî, Ebû’n-Necm için inşad etti:
  Ve her Hintli, parlaklığı keskin demir
  **المدملق** yumurtanın başını yarar dedi Nadr: **رجل دمالق الرأس**; yani: tıraşlısı.
 Ve İbn Abbâd dedi: **فرج دمالق**; yani: geniş; başkası ekledi: büyük. Cendel b. el-Müsennâ dedi:
  Onu, ferci **الدمالق** olanından getirdi dedi İbn Abbâd: **الدملوق**. Ve Ebû Hanîfe dedi: **الدمالق**; keme’den: **العرجون**’dan daha küçük ve kumda ve çayırlıkta olabildiğince kısa olan; ve o hoştur; ve nadiren kararır; ve o, başı şemsiye gibi olan şeydir. Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: **حجر دملق**; **كجعفر**; **مثل دملوق**. Ve **دملقه** ve **دملكه**: onu pürüzsüzleştirip düzlediği zaman. Ve **شيخ دمالق**; yani: kel.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%85%D9%84%D9%82/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

دَمْلَقَهُ
Q. 1 دَمْلَقَهُ دملقه دملقة He made it smooth and even: [or smooth and round:] like [دَمْلَجَهُ and] دَمْلَكَهُ. (TA) And دُمْلَقٌ It was made smooth and round: or smooth like the hand, and, accord. to some, hard. (TA.)

دَمْلَقٌ
دَمْلَقٌ دملق and دُمَلِقٌ: see مُدَمْلَقٌ.

دُمْلُوقٌ
دُمْلُوقٌ دملوق : see مَدَمْلَقٌ, in two places. ― -b2- Also A sort of truffle, (AHn, TA,) smaller than the عُرْجُون, (JK, AHn, K, TA,) the shortest thereof (AHn, TA) found in sands and meadows; (JK, AHn, K, TA;) it is good, (AHn, TA,) and seldom becomes black (JK, AHn, TA) while fresh; (JK;) and it is the sort of which the head is like a مِظَلَّة [q. v.]: (AHn, TA:) pl. دَمَالِيقُ. (JK.)

دُمَالِقٌ
دُمَالِقٌ دمالق : see مُدَمْلَقٌ. ― -b2- Also An old man bald in the fore part of his head. (TA.) And دُمَالِقُ الرَّأْسِ Having the head shaven. (En-Nadr, K.) ― -b3- Also, applied to a woman's vulva, Wide, (Ibn-'Abbلd, K,) and, some add, large. (TA.)

مُدَمْلَقٌ
مُدَمْلَقٌ مدملق , applied to a stone, (JK, S, K,) and to a solid hoof, like مُدَمْلَكٌ and مُدَمْلَجٌ, (S,) and ↓ دُمَالِقُ (JK, K) and ↓ دُمَلِقٌ (K) and ↓ دَمْلَقٌ (JK, TA) and ↓ دُمْلُوقٌ, (JK, K,) Smooth and round: (S, K:) or very round: (JK:) or, accord. to Aboo-Kheyreh, ↓ دُمْلُوقٌ signifies a stone smooth like the hand, and, some add, hard: the pl. [of دُمَالِقٌ and دُمَلِقٌ and دَمْلَقٌ] is دَمَالِقُ and [that of دُمْلُوقٌ is] دَمَالِيقُ. (TA.)

##### Türkçe

**دَمْلَقَهُ**
Q. 1 **دَمْلَقَهُ** دملقه دملقة Onu düzgün ve eşit yaptı: [yahut düzgün ve yuvarlak:] [**دَمْلَجَهُ** ve] **دَمْلَكَهُ** gibi. (TA) Ve **دُمْلَقٌ** Düzgün ve yuvarlak yapılmıştı: yahut el gibi düzgün; ve bazılarına göre sert. (TA.)

**دَمْلَقٌ**
**دَمْلَقٌ** دملق ve **دُمَلِقٌ**: **مُدَمْلَقٌ**’a bak.

**دُمْلُوقٌ**
**دُمْلُوقٌ** دملوق : iki yerde **مَدَمْلَقٌ**’a bak. ― -b2- Ayrıca **عُرْجُون**’dan daha küçük, (JK, AHn, K, TA,) onun en kısası olan (AHn, TA) kumlarda ve çayırlarda bulunan; (JK, AHn, K, TA;) iyi olan, (AHn, TA,) ve tazeyken nadiren siyahlaşan (JK, AHn, TA) bir çeşit yer mantarı. (JK;) ve başı **مِظَلَّة** gibi olan türdür [bk.]. (AHn, TA:) çoğulu **دَمَالِيقُ**. (JK.)

**دُمَالِقٌ**
**دُمَالِقٌ** دمالق : **مُدَمْلَقٌ**’a bak. ― -b2- Ayrıca başının ön tarafı kel olan yaşlı adam. (TA.) Ve **دُمَالِقُ الرَّأْسِ** Başı tıraşlı olan. (En-Nadr, K.) ― -b3- Ayrıca bir kadının ferci için kullanılır: Geniş, (Ibn-'Abbلd, K,) ve bazıları ekler: büyük. (TA.)

**مُدَمْلَقٌ**
**مُدَمْلَقٌ** مدملق, bir taş için (JK, S, K) ve **مُدَمْلَكٌ** ve **مُدَمْلَجٌ** gibi katı bir toynak için (S) ve ↓ **دُمَالِقُ** (JK, K) ve ↓ **دُمَلِقٌ** (K) ve ↓ **دَمْلَقٌ** (JK, TA) ve ↓ **دُمْلُوقٌ** (JK, K,) Düzgün ve yuvarlak: (S, K:) yahut pek yuvarlak: (JK:) yahut Ebû-Hayre’ye göre ↓ **دُمْلُوقٌ** el gibi düzgün bir taşı ifade eder; ve bazıları ekler: sert; çoğul [**دُمَالِقٌ** ve **دُمَلِقٌ** ve **دَمْلَقٌ**’un] **دَمَالِقُ**’tur ve [**دُمْلُوقٌ**’unki] **دَمَالِيقُ**’tur. (TA.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%85%D9%84%D9%82/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

دَمْلَقَ
دَمْلَقَ
a.  Made smooth, even.

دَمْلَق
دَمْلَق 51 ,  دُمَلِق 55 ,
a.  Smooth, round.

دُمْلُوْق
دُمْلُوْق
a.  A kind of truffle.

##### Türkçe

دَمْلَقَ
دَمْلَقَ
a.  Pürüzsüz, düzgün yapılmış.

دَمْلَق
دَمْلَق 51 ,  دُمَلِق 55 ,
a.  Pürüzsüz, yuvarlak.

دُمْلُوْق
دُمْلُوْق
a.  Bir tür yer mantarı.
