# دمو (د-م-و) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%85%D9%88
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AF%D9%85%D9%88

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: د - م - و
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 2 sözlük

## Sözlükler (2)

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%85%D9%88/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* د م ا * * الدَّمُ * أصله دمو بالتحريك وتثنيته دميان وبعض العرب يقول دموان وقال سيبويه أصله دَمْيٌ بوزن فعل وقال المبرد أصله دَمَيٌ بالتحريك فالذاهب منه الياء وهو الأصح وحجة كل واحد مذكورة في الأصل وتصغير الدم * دُمَيٌّ * وجمعه * دِمَاءٌ * و * دَمِيَ * الشيء من باب صدي تلوث بالدم فهو * دَمٍ * و * الدُّمْيَةُ * الصنم والجمع * الدُّمَى * وهي الصورة من العاج ونحوه وجاء في الشعر الدمى بمعنى الثياب التي فيها التصاوير و * سَاتِيدَمَا * اسم جبل كأنهما اسمان جعلا واحدا قيل سمي بذلك لأنه ليس من يوم إلا ويسفك عليه دم و * الدَّامِيةُ * الشجة التي تدمي ولا تسيل و * دَمُ * الأخوين العندم

##### Türkçe

* د م ا * **الدَّمُ**: aslı harekeli olarak dمو’dur; tesniyesi dميان’dır. Bazı Araplar دموان der. Sîbeveyh dedi ki: aslı **دَمْيٌ**’dir, فعل vezninde. Müberred dedi ki: aslı harekeli olarak **دَمَيٌ**’dir; ondan giden ي’dir ve bu daha sahih olandır. Her birinin hücceti asılda zikredilmiştir. **الدم**’in tasğîri **دُمَيٌّ**’dir; cem‘i **دِمَاءٌ**’dır. **دَمِيَ** şey, صدي babından: kan ile kirlendi; o hâlde o **دَمٍ**’dir. **الدُّمْيَةُ**: put; cem‘i **الدُّمَى**’dır. Ve o, fildişinden ve benzerinden olan sûrettir. Şiirde **الدمى** tasvirler bulunan elbiseler mânâsında gelmiştir. **سَاتِيدَمَا**: bir dağın adıdır; sanki iki isimdir, bir yapılmıştır. Denildi ki: bununla adlandırıldı; çünkü onun üzerinde kan dökülmedik bir gün yoktur. **الدَّامِيةُ**: kanatan, fakat akmayan yara. **دَمُ** الأخوين: **العندم**.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%85%D9%88/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

دمو or دمى

دَمِىَ
1 دَمِىَ دم دمى دمي دمية , (T, S, M, MA, Msb, K,) [held by some to be originally دَمِوَ,] like رَضِىَ, (S, K,) which is from الرِّضْوَانُ, being thus [with ى] because of the kesreh, (S,) [but most hold the last radical to be ى,] and دَمَى, (TA as from the Msb, [but not in my copy of the latter work,]) aor. يَدْمَى, inf. n. دَمًا or دَمًى (T, S, M, MA, Msb, K) and دُمِىٌّ, (S, MA, [but in the Msb it seems to be indicated that it is دَمَىٌ,]) said of a thing, (S,) or of a wound, (Msb,) and دَمِيَتْ said of the arm or hand, (T,) It bled; blood issued from it: (Msb:) [and] it was, or became, bloody; i. e., smeared, or defiled, with blood. (MA.)

دَمَّيْتُهُ
2 دَمَّيْتُهُ دمى دمي دمية دميته دميتة , (S, M, K,) inf. n. تَدْمِيَةٌ, (S,) i. q. ↓ أَدْمَيْتُهُ, (S, M, K,) i. e. [I made him to bleed;] I struck him, or smote him, so that blood issued from him: (S:) [and I made him bloody; for] دَمَّاهُ signifies [also] he smeared him, or defiled him, or made him to be smeared or defiled, with blood. (MA.) Hence the prov., وُلْدُكِ مَنْ دَمَّى عَقَبَيْكِ, (M, TA,) Thy son is he who made thy two heels to be smeared with blood; (TA in art. ولد;) i. e., whom thou thyself broughtest forth; (K and TA in that art.;) he is thy son really; not he whom thou hast taken from another, and adopted. (TA in that art.) ― -b2- دمّى المَاشِيَةَ (assumed tropical:) It (pasture, or herbage,) fattened the cattle so as to make them like what are termed دُمًى [pl. of دُمْيَةٌ]. (M.) ― -b3- دَمَّيْتُ لَهُ, inf. n. as above, (tropical:) I made a way easy to him. (K, TA.) ― -b4- (assumed tropical:) I made, or brought, [a thing] near to him. (K.) You say, دَمَّى لَهُ فِى كَذَا وَ كَذَا (assumed tropical:) He made, or brought, near to him [some object of desire in such and such cases]. (Th, M.) ― -b5- (assumed tropical:) I appeared to him. (K.) One says, خُذْ مَا دَمَّى لَكَ (assumed tropical:) Take thou what has oppeared to thee. (Th, M.)

4 أَ١ْ٢َ٣َ see 2.

استدمى
10 استدمى استدمى استدمي He (a man) stooped his head, blood dropping from it; (M;) as also اِسْتَدَامَ, formed by transposition from استدمى. (Kr, TA in art. دوم.) -A2- استدمى غَرِيمَهُ (assumed tropical:) He acted gently with his debtor; as also اِسْتَدَامَهُ: (Fr, M and K in art. دوم:) judged [by ISd] to be formed by transposition from the latter. (M in that art.) ― -b2- استدمى مَوَدَّتَهُ He looked, or watched, or waited, for his love, or affection: [formed by transposition] from اِسْتَدَامَ. (M in art. دوم.)

دَمٌ
دَمٌ دم [Blood;] one of the [four] أَخْلَاط [or humours], (M,) well known: (T, M, K:) accord. to some, (Msb,) it is originally دَمَوٌ: (S, Msb:) or it is originally دَمًى; (Zj, Mbr, S, M, Msb, K;) thus in the correct copies of the K; (TA; [in some copies دَمْىٌ, and in the CK دَمَىٌ;]) though deviating from other words of the same form in respect of its pl. [which see below]; (Mbr, S;) as is shown by its dual, (Zj, M,) which is دَمَيَانِ, (T, S, M, Msb, K,) whereby [also] the letter gone from it is shown to be ى; (Mbr, S;) but it has also for its dual دَمَانِ; (T, M, Msb, K;) and some of the Arabs say دَمَوَانِ; (S, M;) in which last, however, [accord. to ISd,] the و is substituted for ى, though generally و is changed into ى: (M:) and this original form is used by a poet, [namely, Hoseyn Ibn-El-Homلm, accord. to one of my copies of the S,] in his saying,
فَلَسْنَا عَلَى الأَعْقَابِ تَدْمَى كُلُومُنَا
↓ وَلٰكِنْ عَلَى أَقْدَامِنَا يَقْطُرُ الدَّمَى
[And we have not our wounds bleeding upon the heels; but upon our feet the blood drops]: (S:) or it is originally دَمْىٌ; (Sb, T, S, M, Msb;) as is shown by its pls., (Sb, S,) which are دِمَآءُ (Sb, T, S, M, K) and دُمِىٌّ, (Sb, S, M, K,) also pronounced دِمِىٌّ; (TA;) like as ظَبْىٌ and دَلْوٌ have for their pls. ظِبَآءُ and ظُبِىٌّ and دِلَآءٌ and دُلِىٌّ; for if it were like قَفًا and عَصًا, it would not have such pls. (Sb, S.) دَمٌّ is ignored by Ks; but is used by poetic license; (M;) or it is a dial. var. of دَمٌ. (K in art. دم.) ↓ دَمَةٌ has a more special signification than دَمٌ, the two words being like بَيَاضَةٌ and بَيَاضٌ; (S;) [i. e.] it signifies A portion of blood: (T, M, K:) or it is a dial. var. of دَمٌ, (M, K,) accord. to IJ. (M.) The dim. of دَمٌ is ↓ دُمَىٌّ. (S.) [Hence,] رَجُلٌ ذُو دَمٍ A man seeking to obtain, or prosecuting for, [the revenge of] blood. (TA.) دَمُ فُلَانٍ فِى ثَوْبِ فُلَانٍ is a saying of the Arabs, meaning (assumed tropical:) Such a one is the slayer of such a one. (Ham p. 632.) الدَّمُ الدَّمُ وَالهَدْمُ الهَدْمُ, or وَالهَدَمَ الهَدَمَ, is a saying of the Arabs, meaning If thy blood be sought, my blood shall be sought; and if thy blood go for nought, my blood shall go for nought: or, accord. to the latter reading, as is said in the Nh, and where thou shalt be buried, I will be buried: or thine abode shall be mine abode. (JM in art. هدم, q. v.) See also an ex. voce دُمْيَةٌ. ― -b2- دَمُ الأَخَوَيْنِ [The red, resinous, inspissated juice called dragon's blood;] what is called العَنْدَمُ; (S;) i. q. دَمُ الغَزَالِ; (K voce مَظٌّ;) now called القَاطِرُ الَمِكّىُّ; or a species thereof; (TA;) [vulgarly قَطْر مَكَّة; and also called دَمُ الثُّعْبَانِ;] what is called in Pers. خُون سِيَاوُشَان (K.) ― -b3- دَمُ الغِزْلَانِ A certain herb, or leguminous plant, having a beautiful blossom: (M, K:) accord. to Lth, الغِزْلَانِ ↓ دُمْيَةُ is the name of a certain herb, or leguminous plant, having a blossom. (T.) ― -b4- بَنَاتُ دَمٍ A certain plant, (M, K,) well known; (K;) a certain red plant. (T in art. بنى.) -A2- الدَّمُ The cat: (M, K:) mentioned by En-Nadr in “ The Book of Wild Animals. ” (M.)

دَمَةٌ
دَمَةٌ دم دمه دمة : see the next preceding paragraph.

الدَّمَى
الدَّمَى الدمى الدمي دمية , said to be the original form of الدَّمُ: see دَمٌ.

دَمٍ
دَمٍ دم Bleeding; having blood issuing from it: (S, * Msb:) [and] bloody; i. e. smeared, or defiled, with blood: and ↓ دَامٍ signifies the same [in both senses]. (MA.)

دُمْيَةٌ
دُمْيَةٌ دمي دميه دمية An image, or effigy, (S, M, Mgh, K,) of ivory and the like, (S,) or of marble, (M, K,) variegated, decorated, embellished, or coloured, (M, Mgh, K,) in which is redness like blood: (Mgh:) or an image, or effigy, in a general sense: (Kr, M, K:) accord. to Abu-I-'Alà, because originally painted with red, as though from الدَّمُ: and any beautiful female is likened thereto, because adorned: (TA:) metonymically applied to (tropical:) a woman: (IAar, T:) or anything that is deemed beautiful in respect of whiteness: (TA:) and an idol: (Lth, S, K:) said in the R to be so called because of the shedding of blood at the place thereof for the purpose of propitiation; but MF says that this derivation requires consideration: more probably because it is decorated: (TA:) pl. دُمًى. (S, Mgh, K.) Accord. to MF, it is also pronounced ↓ دِمْيَةٌ. (TA.) One says, أَحْسَنُ مِنَ الدُّمْيَةِ, meaning More beautiful than the image of ivory. (Har p. 611.) And لَاوَ الدُّمَى is an oath of the Pagan Arabs, meaning No, by the idols: or, as some relate, it is ↓ لَا وَ الدِّمَآءِ meaning No, by the blood of what is sacrificed upon the stones set up to be worshipped: so in the Nh. (TA.) ― -b2- The pl., دُمًى, also signifies Garments upon which are pictures or effigies. (S.) ― -b3- See also دَمٌ, last sentence but two.

دِمْيَةٌ
دِمْيَةٌ دمي دميه دمية : see the next preceding paragraph.

دَمْيَآءُ
دَمْيَآءُ دميآء , as in the Tekmileh; in the K, erroneously, ↓ دَامِيَآء, (TA,) Good, or good fortune, and prosperity. (K, * TA.)

دَمِىٌّ
دَمِىٌّ دم دمى دمي دمية [Of, or relating to, blood;] rel. n. from دَمٌ; as also ↓ دَمَوِىٌّ. (S.) ― -b2- [In the phrase خذ ما دمّى, in Freytag's Lex., دمىّ is a mistake for دَمَّى: see 2, last sentence.]

دُمَىٌّ
دُمَىٌّ دم دمى دمي دمية dim. of دَمٌ, q. v. (S.)

دَمَوِىٌّ
دَمَوِىٌّ دموى دموي : see دَمِىٌّ.

الدَّمَوِيَّةُ
الدَّمَوِيَّةُ الدمويه الدموية دموي , meaning Hectic fever (حُمَّى الدِّقِّ) is a vulgar word of the dial. of Egypt. (TA.)

دَامٍ
دَامٍ دام دامي : see دَمٍ. [And see the next paragraph.] ― -b2- دَامِى الشَّفَةِ, (M, K,) applied to a man, (M,) [lit. Having a bleeding lip,] means (tropical:) poor. (M, K, TA.) ― -b3- شَجَرَةٌ دَامِيَةٌ (assumed tropical:) A beautiful tree. (TA.)

دَامِيَةٌ
دَامِيَةٌ دامي داميه دامية , (S, K,) or شَجَّةٌ دَامِيَةٌ, (T, * M, * Msb,) A wound in the head that bleeds but does not flow with blood (T, S, M, Msb, K) as yet: (M:) such as flows with blood is termed دَامِعَةٌ. (T, Msb.) [See شَجَّةٌ.]

دَامِيَآء
دَامِيَآء داميآء : see دَمْيَآءَ.

مُدَمًّى
مُدَمًّى مدمى مدمي مدميي Red; applied to a garment, or piece of cloth: (M:) or anything in the colour of which is blackness and redness: (T:) [of a dark red colour, like blood:] or anything intensely red: (S:) applied in this last sense [particularly] to a horse &c.: (S, K:) or, applied to a horse, of a sorrel colour (أَشْقَرُ) intensely red, like the colour of blood: (T:) or, so applied, of an intense sorrel colour: (M:) and كُمَيْتٌ مُدَمًّى of an intensely red bay colour: (S, TA:) or of an intense red colour like that of blood: (TA:) or intensely red in the back [and] as far as the thin and soft parts of the belly: and أَشْقَرُ مُدَمًّى of which the sorrel colour is overspread, in its upper portion, with a yellowness like the colour of the yellow [or gilded] bay: (A 'Obeyd, T:) and لَوْنٌ مُدَمًّى a colour in which is blackness. (M.) سَهْمٌ مُدَمًّى An arrow upon which is the redness of blood (S, K) that has adhered to it so that it inclines to blackness: a man, when he shot at the enemy with an arrow, and hit, and the enemy then shot it at him with blood upon it, used to put it in his quiver, auguring good from it: or, as some say, it means an arrow which the archers shoot by turns, one at another; an explanation reducible to that before mentioned: (S:) or an arrow which one shoots at his enemy and the latter then shoots at the former: (M:) or an arrow shot once. (T.)

مُسْتَدْمٍ
مُسْتَدْمٍ مستدم Having blood dropping from the nose, while stooping the head. (As, S, K.) ― -b2- (assumed tropical:) One who draws forth his debt from his debtor with gentleness. (As, S, K.)

##### Türkçe

دمو veya دمى

**دَمِىَ**
1 **دَمِىَ** (mâzî) **دم** **دمى** **دمي** **دمية**, (T, S, M, MA, Msb, K,) [bazılarınca aslının **دَمِوَ** olduğu kabul edilir,] **رَضِىَ** gibi, (S, K,) ki bu **الرِّضْوَانُ**’dandır; böylece kesre sebebiyle [ى ile] olur, (S,) [fakat çoğu, son aslî harfin ى olduğuna hükmeder,] ve **دَمَى**, (TA, Msb’den naklen; [fakat bende bulunan nüshasında yoktur,]) muzâri‘i **يَدْمَى**, mastarı **دَمًا** veya **دَمًى** (T, S, M, MA, Msb, K) ve **دُمِىٌّ**, (S, MA, [fakat Msb’de bunun **دَمَىٌ** olduğu işaret ediliyor görünür,]) bir şey hakkında söylenir, (S,) yahut bir yara hakkında, (Msb,) ve **دَمِيَتْ** kol veya el hakkında söylenir, (T,) Kanadı; ondan kan çıktı: (Msb:) [ve] kanlı oldu yahut kanlılaştı; yani kan ile bulaştırıldı yahut kirletildi. (MA.)

**دَمَّيْتُهُ**
2 **دَمَّيْتُهُ** **دمى** **دمي** **دمية** **دميته** **دميتة**, (S, M, K,) mastarı **تَدْمِيَةٌ**, (S,) ↓ **أَدْمَيْتُهُ** ile aynı mânâdadır, (S, M, K,) yani [onu kanattım;] ona vurdum yahut onu dövdüm de ondan kan çıktı: (S:) [ve onu kanlı yaptım; zira] **دَمَّاهُ** [ayrıca] “onu kan ile bulaştırdı yahut kirletti yahut kan ile bulaştırılmış veya kirletilmiş kıldı” mânâsına gelir. (MA.) Bundan dolayı darbımesel: **وُلْدُكِ مَنْ دَمَّى عَقَبَيْكِ**, (M, TA,) “Senin oğlun, iki topuğunu kan ile bulaştıran kimsedir”; (TA, **ولد** maddesinde;) yani senin bizzat doğurduğun; (K ve TA, o maddede;) o gerçekten senin oğlundur; başkasından alıp evlât edindiğin değil. (TA, o maddede.) ― -b2- **دمّى المَاشِيَةَ** (mecaz olduğu varsayılır:) O (otlak yahut ot) davarları, **دُمًى** [**دُمْيَةٌ**’nin çoğulu] denilen şeye benzetilecek derecede semirtti. (M.) ― -b3- **دَمَّيْتُ لَهُ**, mastarı yukarıdaki gibidir, (mecaz:) Ona bir yolu kolaylaştırdım. (K, TA.) ― -b4- (mecaz olduğu varsayılır:) Ona [bir şeyi] yaklaştırdım yahut yaklaştırıp getirdim. (K.) Şöyle dersin: **دَمَّى لَهُ فِى كَذَا وَ كَذَا** (mecaz olduğu varsayılır:) Şu ve şu hâllerde ona [arzu edilen bir şeyi] yaklaştırdı yahut yaklaştırıp getirdi. (Th, M.) ― -b5- (mecaz olduğu varsayılır:) Ona göründüm. (K.) Şöyle denir: **خُذْ مَا دَمَّى لَكَ** (mecaz olduğu varsayılır:) Sana görüneni al. (Th, M.)

4 **أَ١ْ٢َ٣َ**: 2’ye bak.

**استدمى**
10 **استدمى** **استدمى** **استدمي** O (adam) başını eğdi, ondan kan damlıyordu; (M;) bunun gibi **اِسْتَدَامَ** da vardır; **استدمى**’dan takdîm-te’hîr ile yapılmıştır. (Kr, TA, **دوم** maddesinde.) -A2- **استدمى غَرِيمَهُ** (mecaz olduğu varsayılır:) Borçlusuna yumuşak davrandı; bunun gibi **اِسْتَدَامَهُ** da: (Fr, M ve K, **دوم** maddesinde:) [ISd tarafından] bunun, sonuncudan takdîm-te’hîr ile yapılmış olduğuna hükmedilmiştir. (M, o maddede.) ― -b2- **استدمى مَوَدَّتَهُ** Onun sevgisini yahut muhabbetini gözledi, kolladı yahut bekledi: [takdîm-te’hîr ile] **اِسْتَدَامَ**’dan. (M, **دوم** maddesinde.)

**دَمٌ**
**دَمٌ** **دم** [Kan;] [dört] **أَخْلَاط**’tan (hıltlardan) biridir, (M,) mâlûmdur: (T, M, K:) bazılarına göre, (Msb,) aslî şekli **دَمَوٌ**’dur: (S, Msb:) yahut aslî şekli **دَمًى**’dır; (Zj, Mbr, S, M, Msb, K;) K’nın sahih nüshalarında böyledir; (TA; [bazı nüshalarda **دَمْىٌ**, CK’da **دَمَىٌ**;]) her ne kadar cem‘i bakımından aynı vezindeki diğer kelimelerden ayrılmış olsa da [aşağıda bak]; (Mbr, S;) bunun delili tesniyesidir, (Zj, M,) ki o **دَمَيَانِ**’dir, (T, S, M, Msb, K,) bununla [ayrıca] ondan düşen harfin ى olduğu anlaşılır; (Mbr, S;) fakat tesniyesi olarak **دَمَانِ** da vardır; (T, M, Msb, K;) Arapların bazısı **دَمَوَانِ** der; (S, M;) ancak bu sonuncuda, [ISd’ye göre,] و, ى yerine ikame edilmiştir; hâlbuki genellikle و, ى’ye çevrilir: (M:) ve bu aslî şekli bir şair, [S’nin bazı nüshalarına göre Hüseyn İbn-El-Homلm,] şu sözünde kullanır:
فَلَسْنَا عَلَى الأَعْقَابِ تَدْمَى كُلُومُنَا
↓ وَلٰكِنْ عَلَى أَقْدَامِنَا يَقْطُرُ الدَّمَى
[Ve yaralarımız topuklar üzerinde kanamaz; fakat ayaklarımız üzerinde kan damlar]: (S:) yahut aslî şekli **دَمْىٌ**’dur; (Sb, T, S, M, Msb;) bunun delili cem‘leridir, (Sb, S,) ki onlar **دِمَآءُ** (Sb, T, S, M, K) ve **دُمِىٌّ**’dir, (Sb, S, M, K,) ayrıca **دِمِىٌّ** diye de telaffuz edilir; (TA;) tıpkı **ظَبْىٌ** ve **دَلْوٌ**’nun cem‘lerinin **ظِبَآءُ** ve **ظُبِىٌّ** ve **دِلَآءٌ** ve **دُلِىٌّ olması gibi; zira eğer **قَفًا** ve **عَصًا** gibi olsaydı, böyle cem‘leri olmazdı. (Sb, S.) **دَمٌّ** Ks tarafından dikkate alınmaz; fakat şiir zaruretiyle kullanılır; (M;) yahut **دَمٌ**’un bir lehçe varyantıdır. (K, **دم** maddesinde.) ↓ **دَمَةٌ**, **دَمٌ**’dan daha hususî bir mânâya sahiptir; iki kelime **بَيَاضَةٌ** ve **بَيَاضٌ** gibidir; (S;) [yani] “kandan bir parça” mânâsına gelir: (T, M, K:) yahut IJ’ye göre **دَمٌ**’un bir lehçe varyantıdır, (M, K,). (M.) **دَمٌ**’un tasğîri ↓ **دُمَىٌّ**’dır. (S.) [Bundan dolayı,] **رَجُلٌ ذُو دَمٍ**: kan [öcünü] elde etmeye çalışan yahut kan [öcünü] takip eden adam. (TA.) **دَمُ فُلَانٍ فِى ثَوْبِ فُلَانٍ** Arapların bir sözüdür; mânâsı (mecaz olduğu varsayılır:) “Falanca, falancanın katilidir.” (Ham s. 632.) **الدَّمُ الدَّمُ وَالهَدْمُ الهَدْمُ**, yahut **وَالهَدَمَ الهَدَمَ**, Arapların bir sözüdür; mânâsı: “Senin kanın istenirse benim kanım istenir; senin kanın boşa giderse benim kanım boşa gider”: yahut ikinci kıraate göre, Nh’de söylendiği üzere, “sen nerede gömülürsen ben de gömülürüm”: yahut “senin ikametgâhın benim ikametgâhım olur.” (JM, **هدم** maddesinde, bk.) **دُمْيَةٌ** maddesinde bir örneğe de bak. ― -b2- **دَمُ الأَخَوَيْنِ** [Ejderha kanı denilen kırmızı, reçineli, koyulaşmış özsu;] **العَنْدَمُ** denilen şeydir; (S;) **دَمُ الغَزَالِ** ile aynı mânâdadır; (K, **مَظٌّ** maddesinde;) şimdi **القَاطِرُ الَمِكّىُّ** diye adlandırılır; yahut onun bir türüdür; (TA;) [avamca **قَطْر مَكَّة**; ayrıca **دَمُ الثُّعْبَانِ** da denir;] Farsçada **خُون سِيَاوُشَان** denilen şeydir. (K.) ― -b3- **دَمُ الغِزْلَانِ** Güzel çiçekli bir ot yahut baklagil türü bir bitki: (M, K:) Lth’ye göre **الغِزْلَانِ** ↓ **دُمْيَةُ**, çiçekli bir ot yahut baklagil türü bir bitkinin adıdır. (T.) ― -b4- **بَنَاتُ دَمٍ** Belli bir bitki, (M, K,) mâlûm; (K;) kırmızı bir bitki. (T, **بنى** maddesinde.) -A2- **الدَّمُ** Kedi: (M, K:) En-Nadr tarafından “Vahşî Hayvanlar Kitabı”nda zikredilmiştir. (M.)

**دَمَةٌ**
**دَمَةٌ** **دم** **دمه** **دمة**: bir önceki paragrafın hemen sonrasına bak.

**الدَّمَى**
**الدَّمَى** **الدمى** **الدمي** **دمية**, **الدَّمُ**’un aslî şekli olduğu söylenir: **دَمٌ**’a bak.

**دَمٍ**
**دَمٍ** **دم** Kanayan; ondan kan çıkan: (S, * Msb:) [ve] kanlı; yani kan ile bulaştırılmış yahut kirletilmiş: ve ↓ **دَامٍ** aynı mânâya gelir [iki mânâda da]. (MA.)

**دُمْيَةٌ**
**دُمْيَةٌ** **دمي** **دميه** **دمية** Fildişi ve benzeri şeyden, (S,) yahut mermerden, (M, K,) yapılmış bir sûret yahut heykel, (S, M, Mgh, K,) alacalı, süslü, bezeli yahut boyalı, (M, Mgh, K,) içinde kan gibi bir kızıllık bulunan: (Mgh:) yahut genel mânâda bir sûret yahut heykel: (Kr, M, K:) Ebu-I-’Alà’ya göre, aslında kırmızıyla boyandığı için, sanki **الدَّمُ**’dan: ve her güzel kadın ona benzetilir; çünkü süslüdür: (TA:) kinaye yoluyla (mecaz:) kadına kullanılır: (IAar, T:) yahut beyazlık bakımından güzel sayılan her şey: (TA:) ve put: (Lth, S, K:) R’de, bunun, hoşnut etme maksadıyla onun bulunduğu yerde kan dökülmesinden dolayı böyle adlandırıldığı söylenir; fakat MF, bu iştikakın düşünmeyi gerektirdiğini söyler: daha muhtemel olan, süslü olmasındandır: (TA:) cem‘i **دُمًى**. (S, Mgh, K.) MF’ye göre ayrıca ↓ **دِمْيَةٌ** diye de telaffuz edilir. (TA.) Şöyle denir: **أَحْسَنُ مِنَ الدُّمْيَةِ**, mânâsı: “Fildişi sûrettən daha güzel.” (Har s. 611.) Ve **لَاوَ الدُّمَى** müşrik Arapların bir yeminidir; mânâsı: “Hayır, putlar hakkı için”: yahut bazılarınca rivayet edildiği üzere o ↓ **لَا وَ الدِّمَآءِ**’dir; mânâsı: “Hayır, ibadet için dikilen taşlar üzerinde kurban edilenin kanı hakkı için”: Nh’de böyledir. (TA.) ― -b2- Cem‘i **دُمًى**, üzerinde sûretler yahut heykeller bulunan elbiseler mânâsına da gelir. (S.) ― -b3- **دَمٌ**’a da bak: sondan ikinci cümle.

**دِمْيَةٌ**
**دِمْيَةٌ** **دمي** **دميه** **دمية**: bir önceki paragrafın hemen sonrasına bak.

**دَمْيَآءُ**
**دَمْيَآءُ** **دميآء**, Tekmileh’de böyle; K’da hatalı olarak ↓ **دَامِيَآء**, (TA,) İyilik yahut iyi talih ve refah. (K, * TA.)

**دَمِىٌّ**
**دَمِىٌّ** **دم** **دمى** **دمي** **دمية** [Kana ait;] **دَمٌ**’dan nisbet ismidir; bunun gibi ↓ **دَمَوِىٌّ** de. (S.) ― -b2- [Freytag’ın Lex.’inde **خذ ما دمّى** ibaresinde **دمىّ**, **دَمَّى** yerine bir hatadır: 2’ye, son cümleye bak.]

**دُمَىٌّ**
**دُمَىٌّ** **دم** **دمى** **دمي** **دمية** **دَمٌ**’un tasğîridir; ona bak. (S.)

**دَمَوِىٌّ**
**دَمَوِىٌّ** **دموى** **دموي**: **دَمِىٌّ**’ye bak.

**الدَّمَوِيَّةُ**
**الدَّمَوِيَّةُ** **الدمويه** **الدموية** **دموي**, “Hectic fever” ( **حُمَّى الدِّقِّ** ) mânâsında, Mısır lehçesinin avamca bir kelimesidir. (TA.)

**دَامٍ**
**دَامٍ** **دام** **دامي**: **دَمٍ**’e bak. [Ve bir sonraki paragrafa bak.] ― -b2- **دَامِى الشَّفَةِ**, (M, K,) bir adama söylenir, (M,) [lafzen: “dudağı kanayan”] mânâsı (mecaz:) fakir. (M, K, TA.) ― -b3- **شَجَرَةٌ دَامِيَةٌ** (mecaz olduğu varsayılır:) Güzel bir ağaç. (TA.)

**دَامِيَةٌ**
**دَامِيَةٌ** **دامي** **داميه** **دامية**, (S, K,) yahut **شَجَّةٌ دَامِيَةٌ**, (T, * M, * Msb,) Başta, kanayan fakat henüz kanı akmayan yara: (T, S, M, Msb, K) (M:) kanı akanına **دَامِعَةٌ** denir. (T, Msb.) [**شَجَّةٌ**’ye bak.]

**دَامِيَآء**
**دَامِيَآء** **داميآء**: **دَمْيَآءَ**’ya bak.

**مُدَمًّى**
**مُدَمًّى** **مدمى** **مدمي** **مدميي** Kırmızı; elbiseye yahut kumaş parçasına söylenir: (M:) yahut renginde siyahlık ve kızıllık bulunan her şey: (T:) [kana benzer koyu kırmızı renkte:] yahut çok şiddetli kırmızı olan her şey: (S:) bu son mânâda [özellikle] ata vb.’ne söylenir: (S, K:) yahut ata söylendiğinde, kan rengi gibi şiddetli kırmızı **أَشْقَرُ** renginde: (T:) yahut öyle söylendiğinde, şiddetli **أَشْقَرُ** renginde: (M:) ve **كُمَيْتٌ مُدَمًّى** şiddetli kırmızı doru renginde: (S, TA:) yahut kanınki gibi şiddetli kırmızı renkte: (TA:) yahut sırtında şiddetli kırmızı olup karnın ince ve yumuşak kısımlarına kadar [uzanan]: ve **أَشْقَرُ مُدَمًّى**, üst kısmında **أَشْقَرُ** rengi, sarı [yahut yaldızlı] dorunun rengi gibi bir sarılıkla örtülmüş olan: (A ‘Obeyd, T:) ve **لَوْنٌ مُدَمًّى** içinde siyahlık bulunan bir renk. (M.) **سَهْمٌ مُدَمًّى** Üzerinde, yapışıp da siyahlığa meyledinceye kadar kalan kan kızıllığı bulunan ok: (S, K) bir adam düşmana ok atıp isabet ettirdiğinde, düşman da onu kanı üzerinde olduğu hâlde ona geri attığında, onu sadakına koyar ve ondan hayır umardı: yahut bazılarına göre, okçuların sırayla birbirlerine attıkları ok demektir; önce zikredilene döndürülebilen bir açıklamadır: (S:) yahut birinin düşmanına attığı, düşmanın da sonra onu birincisine attığı ok: (M:) yahut bir defa atılmış ok. (T.)

**مُسْتَدْمٍ**
**مُسْتَدْمٍ** **مستدم** Başını eğerken burnundan kan damlayan. (As, S, K.) ― -b2- (mecaz olduğu varsayılır:) Borçlusundan alacağını yumuşaklıkla çekip alan kimse. (As, S, K.)
