# دنر — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%86%D8%B1/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AF%D9%86%D8%B1/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [دنر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%86%D8%B1.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: دنر

باب الدال والراء والنون معهما
د ر ن، ر د ن، ن د ر، ر ن د، د ن ر، ن ر د مستعملات
درن:
الدَّرَنُ: تَلَطُّخُ الوَسَخُ، وثَوْبٌ دَرِنٌ وأَدْرنُ داخِلٌ عليه ويجوز في الشِّعْر قال رؤبة يمدح رجلاً:
إِنِ امرُؤٌ دَغْمَرَ لونَ الأَدْرَنِ
سَلِمتَ عِرْضاً ثوبُه لم يُدْكَنِ
والفِعلُ دَرِنَ يدرَنُ.
والدَّرينُ: اليَبيسُ الحَوْلِيُّ، ويقال: ما في الأرض من اليَبيس إلاّ الدُّرانةُ.
والدُّرَيْنةُ: الأَحمَقُ بلغة ناسٍ من أهل الكوفة.
ودُرّانة على فُعْلانة: من أسماء الجَواري.
ردن:
الرُّدْنُ: مُقَدَّمُ كُمِّ القميص.
والأُرْدُنٌّ: أرضٌ بالشام، وقيل: هو نَهْرٌ بالحَجر بينَ تِيهِ بني إسرائيلَ وبينَ أرض الشام.
والرّادِنيُّ من الإِبِل: ما جَعُدَ وَبَرُه، وهو منها كريمٌ جميلٌ يضرِبُ إلى السَّواد شيئاً.
ولَيْلٌ مُرْدِن، أي مظلمٌ.
وعَرَقٌ مُرْدِن:ٌ قد نَمَّسَ الجَسَدَ كلَّه.
والرَّدَنُ: الخَزُّ ويقال: الحرير.
رند:
الرَّنْدُ: ضربٌ من العُود يُدخَّنُ به.
ندر:
نَدَرَ الشيء إذا سَقَطَ، وإنَّما يقال ذلك لشيءٍ من بينِ شيءٍ أو من جَوف شيءٍ، وكذلك نَوادِر الأشياء تَنْدُر.
والأنْدَرِيُّ، والجميع الأَنَدرُون، وهم الفِتيانُ الذينَ يجتمعُونَ من مَواضعَ شَتَّى، قال
ولا تُبقى خُمُورَ الأَنْدَرينا
وقيلَ: الأَنُدَرُ موضعٌ، وهي قرية أبي عُبَيد الوَزير.
ويقال: إنما يكون ذلك في النُّدْرة بعدَ النُّدْرة أي الأحيان، وكذلك الخَطيئةِ بعد الخطيئة.
والأندَرُ: البَيْدَرُ في لغة أهل الشام.
ويقال للرجل إذا خَضَفَ: نَدَرَ بها.
دنر:
دَنَّرَ وَجْهُ فلانٍ إذا أَشرَقَ وتَلأَلأَ.
ودِينارُ مُدَنَّرُ أي مضروبٌ ديناراً.
ويِرْذَوْنٌ مُدَنَّرُ اللَّوْنِ أي أشهَبُ على مَتنَيْه وعَجُزه سَوادٌ مستديرٌ يخالِطُه شُهْبَهٌ.
نرد:
النَّرْدُ: الكَعْبُ الذي يُلْعَبُ به.
ومن لعِبَ بالنَّرْد فكأنّما غَمَسَ يَدَيْهِ في لَحْمِ الخِنزيرِ.

### Türkçe

باب **الدال** ve **الراء** ve **النون**’un onlarla birlikte olanı

**د ر ن**، **ر د ن**، **ن د ر**، **ر ن د**، **د ن ر**، **ن ر د** kullanılanlardır.

**درن**:
**الدَّرَنُ**: pisliğin bulaşıp kirletmesi; ve **ثَوْبٌ دَرِنٌ** ve **أَدْرنُ** (içine girmiş olan); şiirde caiz olur. Rü’be bir adamı överek dedi ki:
إِنِ امرُؤٌ دَغْمَرَ لونَ الأَدْرَنِ
سَلِمتَ عِرْضاً ثوبُه لم يُدْكَنِ
Fiil: **دَرِنَ** **يدْرَنُ**.

**الدَّرينُ**: yıllık kurumuş olan; denilir: yerde kurumuştan **الدُّرانةُ**’dan başka yoktur.

**الدُّرَيْنةُ**: Kûfe ehlinden bir topluluğun dilinde ahmak.

**دُرّانة** **فُعْلانة** vezni üzere: câriyelerin adlarından.

**ردن**:
**الرُّدْنُ**: gömleğin kol ağzının önü.

**الأُرْدُنٌّ**: Şam’da bir yer; ve denildi: o, Benî İsrail’in Tîh’i ile Şam toprağı arasında **الحَجر**’de bir nehirdir.

Develerden **الرّادِنيُّ**: tüyü kıvırcık olan; o, onlardan değerli, güzel olup biraz siyahlığa çalar.

**لَيْلٌ مُرْدِن**: yani karanlık.

**عَرَقٌ مُرْدِن**: bütün bedeni nemlendirmiş olan.

**الرَّدَنُ**: **الخَزُّ**; ve denilir: ipek.

**رند**:
**الرَّنْدُ**: onunla tütsü yapılan ağaçtan bir tür.

**ندر**:
**نَدَرَ** şey: düştü; ancak bu, bir şeyin arasından yahut bir şeyin içinden olan bir şey için söylenir; aynı şekilde şeylerin **نَوادِر**’i **تَنْدُر**.

**الأنْدَرِيُّ**, çoğulu **الأَنَدرُون**: çeşitli yerlerden toplanıp bir araya gelen delikanlılardır; dedi ki:
ولا تُبقى خُمُورَ الأَنْدَرينا

Ve denildi: **الأَنُدَرُ** bir yerdir; o, vezir Ebû Ubeyd’in köyüdür.

Ve denilir: bu ancak **النُّدْرة**’den sonra **النُّدْرة**’de olur; yani vakitler; aynı şekilde hatadan sonra hata.

**الأندَرُ**: Şam ehlinin dilinde harman yeri.

Ve bir adama, **خَضَفَ** ettiği zaman denilir: onunla **نَدَرَ**.

**دنر**:
Falancanın yüzü **دَنَّرَ**: parladı ve ışıldadı.

**دِينارُ مُدَنَّرُ**: yani dinar olarak basılmış.

**يِرْذَوْنٌ مُدَنَّرُ اللَّوْنِ**: yani iki sırtı ve sağrısı üzerinde, içine kırçıllığı karışan yuvarlak bir siyahlık bulunan kır.

**نرد**:
**النَّرْدُ**: onunla oynanan zar.

Kim **النَّرْد** ile oynarsa, sanki iki elini domuz etine batırmış gibidir.
