# دنع — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%86%D8%B9/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AF%D9%86%D8%B9/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [دنع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%86%D8%B9.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: دنع

رجل دنع، ككتف، وأمير، وسفينة: فسل لا لب له ولا عقل، نقله الليث. قال: والهاء في الأخيرة للمبالغة. واقتصر الجوهري على الأول، وقال: هو الفسل لا خير فيه. وقال ابن شميل: دنع الصبي، كفرح: جهد وجاع واشتهى. وقال ابن بزرج: دنع ودثع، إذا طمع. وقال شمر: دنع، إذا خضع وذل، وأنشد لبعضهم، وهو الحارث بن حلزة اليشكري يمدح أبا حسان قيس ابن شراحيل:
  لا يرتـجـي لـلـمـال ينـــفـــقـــه                      سعـد الـنـجـوم إلـيه كـالـنــحـــس
  فله هنالك لا عليه إذادنعت أنوف القوم للتعس قال. دنعت، أي خضعت وذلت. ولا يرتجي: لا يخاف. ورواه ابن الأعرابي: وإن رغمت.
 وقيل: دنع: إذا دق ولؤم، وبه فسر بعضهم البيت. كدنع، كمنع، دنوعا ودناعة، فهو دانع ودنع كفرح، عن ابن عباد. وقال شمر: الدنع، محركة: ما يطرحه الجازر من البعير، نقله الجوهري.
 وقال ابن دريد: هو من دنع الناس، إذا كان من سفلة الناس ورذالهم، مأخوذ من دنع البعير، وهو ما يطرحه الجازر منه، كما في العباب. ومما يستدرك عليه: دنع الشيء، كفرح: دق.
 والدنيع، كأمير: الخسيس، وجمع الدنيعة: الدنائع. ورجل دنعة، محركة: لا خير فيه.
 وأندع الرجل: تبع أخلاق اللئام والأنذال. وأدنع: إذا تبع طريقة الصالحين، كما في اللسان وهو قول ابن الأعرابي، وسيأتي أندع في موضعه للمصنف.

### Türkçe

**رجل دنع**; **ككتف**; ve **أمير**; ve **سفينة**: akılsız, kalpsiz, ne aklı ne de zihni olan **فسل**; bunu **الليث** nakletti. Dedi ki: sondakindeki **الهاء** mübalağa içindir. **الجوهري** yalnız birincisiyle yetindi ve dedi ki: o, içinde hiçbir hayır olmayan **فسل**dir. **ابن شميل** dedi ki: **دنع الصبي**; **كفرح**: yoruldu, acıktı ve iştahlandı. **ابن بزرج** dedi ki: **دنع** ve **دثع**; tamah ettiğinde. **شمر** dedi ki: **دنع**; boyun eğdiğinde ve zelil olduğunda. Ve bazılarına ait bir şiir okudu; o da **الحارث بن حلزة اليشكري**’dir; **أبا حسان قيس ابن شراحيل**’i övüyor:
  Mala, onu harcayan için, umut bağlamaz;                      yıldızların saadeti ona, uğursuzluk gibi.
  Orada onun lehinedir, aleyhine değil; ne zaman ki **دنعت** kavmin burunları helâke. Dedi. **دنعت**: yani boyun eğdi ve zelil oldu. **ولا يرتجي**: korkmaz. **ابن الأعرابي** onu şöyle rivayet etti: **وإن رغمت**.

Ve denildi ki: **دنع**; inceldiğinde ve alçaklaştığında; bazıları beyti bununla tefsir etti. **كدنع**; **كمنع**; **دنوعا** ve **دناعة**; o hâlde o **دانع**dır; ve **دنع** **كفرح**; **ابن عباد**’dan. **شمر** dedi ki: **الدنع**; harekeli: kasabın deveden attığı şey; bunu **الجوهري** nakletti.

**ابن دريد** dedi ki: o, **دنع الناس**’tandır; yani insanların aşağı tabakasından ve rezillerinden olduğunda; **دنع البعير**’den alınmıştır; o da kasabın ondan attığı şeydir; **العباب**’da olduğu gibi. Ve onun üzerine istidrâk edilenlerdendir: **دنع الشيء**; **كفرح**: inceldi.

**الدنيع**; **كأمير**: aşağılık; **الدنيعة**’nin çoğulu: **الدنائع**. Ve **رجل دنعة**; harekeli: onda hayır yoktur.

Ve **أندع الرجل**: alçakların ve rezillerin ahlâkına tâbi oldu. Ve **أدنع**: salihlerin yoluna tâbi olduğunda; **اللسان**’da olduğu gibi; ve bu **ابن الأعرابي**’nin sözüdür. Ve musannif için **أندع** kendi yerinde gelecektir.
