# دهرس — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%87%D8%B1%D8%B3/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AF%D9%87%D8%B1%D8%B3/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [دهرس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%87%D8%B1%D8%B3.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: دهرس

الدّهارِيسُ: الدواهي؛ قال المُخَبَّلُ:
فإِن أَبْل لاقَيْت الدَّهارِيس منهما،
فقد أَفْنَيا النُّعْمانَ، قَبْلُ، وتُبَّعا
واحدها دِهْرِسٌ ودُهْرُسٌ؛ قال ابن سيده: فلا أَدري لم ثبتت الياء في الدَّهاريس. ابن الأَعرابي: الدَّراهِيسُ أَيضاً والدَّهْرَسُ الخِفَّةُ. وناقة ذات دَهْرَسٍ أَي ذات خفة ونشاط؛ وأَنشد:
ذات أَزابِيٍّ وذات دَهْرَسِ
وأَنشد الليث:
حَجَّتْ إِلى النَخْلَةِ القُصْوى فقلتُ لها:
حَجْرٌ حَرامٌ أَلا تِلْكَ الدَّهارِيس
(* قوله «وأَنشد الليث أَي لجرير، وقوله حجت يروى حنت وقوله: حجر يروى بسل، وكل صحيح، والحجر والبسل كالمنع وزناً ومعنى.)
والدِّهْرِسُ والدُّهْرُسُ جميعاً: الداهية كالدَّهْرَس، وهي الدهارس؛ أَنشد يعقوب:
مَعِي ابْنا صَرِيمٍ جازِعانِ كلاهُما،
وعَرْزَةُ لولاه لَقِينا الدَّهارِسا

### Türkçe

**الدّهارِيسُ**: musibetler; **المُخَبَّلُ** dedi ki:
“Şayet onlardan ikisi sebebiyle **الدَّهارِيس** ile karşılaşırsan,
işte onlar daha önce **النُّعْمانَ**’ı ve **تُبَّعا**’yı yok etmişlerdir.”

Onun teki **دِهْرِسٌ** ve **دُهْرُسٌ**’tur; İbn Sîde dedi ki: **الدَّهاريس**’te **الياء**’ın niçin sabit kaldığını bilmiyorum. İbnü’l-A‘râbî: **الدَّراهِيسُ** da (vardır) ayrıca; ve **الدَّهْرَسُ** hafifliktir.

Ve **دَهْرَسٍ** sahibi bir dişi deve, yani hafiflik ve canlılık sahibi (demektir); ve (şu beyit) okundu:
“**أَزابِيٍّ** sahibi ve **دَهْرَسِ** sahibi.”

Ve el-Leys okudu:
“**النَخْلَةِ القُصْوى**’ya haccedip gitti; ben de ona dedim:
**حَجْرٌ حَرامٌ**; yoksa şu **الدَّهارِيس** mi?”

(* Onun “Ve el-Leys okudu” sözü, yani Cerîr’indir; ve onun “**حَجَّتْ**” sözü “**حَنَّتْ**” diye rivayet edilir; ve onun “**حَجْرٌ**” sözü “**بَسْلٌ**” diye rivayet edilir; hepsi sahihtir; ve **الحجر** ile **البسل**, vezin ve mânâ bakımından **المنع** gibidir.)

Ve **الدِّهْرِسُ** ile **الدُّهْرُسُ** ikisi birlikte: **الدَّهْرَس** gibi musibet; ve o, **الدهارس**’tir; Ya‘kūb okudu:
“Benimle birlikte **صَرِيمٍ**’in iki oğlu vardır; ikisi de kaygılıdır,
ve **عَرْزَةُ**; o olmasaydı **الدَّهارِسا** ile karşılaşırdık.”
