# دهن — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%87%D9%86/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AF%D9%87%D9%86/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [دهن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%87%D9%86.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: دهن

دَهَنَهُ
1 دَهَنَهُ دهن دهنه دهننه دهنة , (S, Mgh, Msb, K, &c.,) aor. دَهُنَ , (S, Msb,) inf. n. دَهْنٌ (MA, Msb, K, KL) and دَهْنَةٌ, (K,) He anointed it (MA, Mgh, Msb, * KL) with دُهْن, (Mgh, Msb,) i. e., (Msb,) with oil (MA, Msb, KL) &c.; (Msb;) [oiled it; or greased it;] namely, his head, (MA, Mgh,) or his mustache, (Mgh,) or his hair, &c.: (Msb:) or he moistened it; namely, his head, &c.: (K:) and ↓ دهّنهُ, inf. n. تَدْهِينٌ signifies the same [but app. in an intensive sense, or as applying to many objects]: (TA:) and اـِدْهَانٌ [inf. n. of ↓ أَدْهَنَ] is like تَدْهِينٌ. (AHeyth, TA.) ― -b2- [Hence,] دَهَنَ الأَرْضَ, said of rain, (S, K,) (tropical:) It moistened the ground slightly, or a little: (S, TA:) or it moistened the surface of the ground. (K.) ― -b3- And [hence also,] دَهَنْتُهُ بِالعَصَا (S, K *) (tropical:) I struck him (S, K, TA) gently (TA) with the staff, or stick; (S, K, TA;) like as one says, مَسَحَهُ بِالعَصَا and بِالسَّيْفِ. (TA.) And دَهَنْتُهُ بِالعَصَا دَهَنَاتٍ (tropical:) I struck him [gently] with the staff or stick [some gentle strokes: دَهَنَاتٌ being pl. of ↓ دَهْنَةٌ, which is the inf. n. of un.]. (So in a copy of the S.) ― -b4- [Hence, likewise,] دَهَنَ signifies also He (a man, TA) played the hypocrite. (K, TA.) And you say, دَهَنَ فُلَانًا, aor. دَهُنَ , inf. n. دَهْنٌ, meaning He acted with such a one hypocritically. (TK. [See also 3.]) -A2- دَهُنَتْ, (K, and so in more than three copies of the S,) and دَهَنَتْ, aor. دَهُنَ ; (K, and so in some copies of the S in lieu of دَهُنَتْ;) and دَهِنَتْ, aor. دَهَنَ ; (AZ, K;) inf. n. [of the first] دَهَانَةٌ (S, K) and [of the second or third or of both] دِهَانٌ; (K;) (tropical:) She (a camel) had little milk. (AZ, S, K, TA.) [See دَهِينٌ.] ― -b2- And دَهِنَ, inf. n. دَهْنٌ, [or, as appears to be probable from what follows and from general analogy, دَهَنٌ,] said of a man, (assumed tropical:) He was, or became, weak: and also, foolish, or stupid: and [app. soft, flaccid, or flabby; for] دَهَنٌ signifies the being soft, flaccid, or flabby; or softness, flaccidity, or flabbiness. (JK.) [See دَهِينٌ.]

2 دَهَّنَ see 1, first sentence.

مُدَاهَنَهٌ
3 مُدَاهَنَهٌ مداهن مداهنه مداهنة and ↓ اـِدْهَانٌ signify the same; (S, Msb, K;) i. e. (tropical:) The endeavouring to conciliate; syn. مُصَانَعَةٌ: (S, TA:) or the making peace with another; or becoming reconciled with another: (Msb:) or the pretending the contrary of, or what is different from, that which one conceals in his mind: (K:) and the former signifies also the acting with dishonesty, or dissimulation: or ↓ the latter has this signification; and the former signifies the striving to outwit, deceive, beguile, or circumvent; syn. مُوَارَبَةٌ: (TA:) or دَاهَنْتُ signifies I hid, concealed, or covered; syn. وَارَيْتُ [accord. to four copies of the S; but probably this is a mistranscription for وَارَبْتُ, meaning I strove to outwit, deceive, beguile, or circumvent, as is indicated in the TA]; and ↓ أَدْهَنْتُ signifies I acted with dishonesty, or dissimulation: (S:) or ↓ اـِدْهَانٌ is [originally] like تَدْهِينٌ [as has been stated above]: but is used as denoting the act of treating with gentleness or blandishment, soothing, coaxing, wheedling, beguiling, or deluding; and abstaining from restraint or prohibition: (AHeyth, TA:) or it originally signified the anointing such a thing as a hide with some oil or the like: and as such a thing is rendered soft to the sense [of feeling], it was used tropically, or metaphorically, to denote ideal softness, absolutely: hence, the treating with gentleness or blandishment, soothing, coaxing, wheedling, beguiling, or deluding, was termed مُدَاهَنَةٌ: then this tropical signification became commonly known, and conventionally regarded as proper: and then the word [مداهنة or ↓ ادهان, or rather each of these words,] was tropically used as signifying the holding a thing in light, or little, or mean, estimation, or in contempt: so in the 'Inلyeh. (MF, TA.) It is said in the Kur [lxviii. 9], ↓ وَدُّوالَوْ تُدْهِنُ فَيُدْهِنُونَ (tropical:) They wish that thou wouldst endeavour to conciliate [them], and in that case they will endeavour to conciliate [thee]: (S, TA: *) or that thou wouldst be soft, pliant, or gentle, in thy religion, and in that case they will be soft, pliant, or gentle: (TA:) or that thou wouldst be soft, pliant, or gentle, to them, and in that case they will be so to thee: (Jel:) or, accord. to Fr, that thou wouldst be an unbeliever, and they will be unbelievers. (TA.)

ادهن
4 ادهن أد أدهن اـد اـدهن ادهن دهن ودى آد آدهن , inf. n. اـِدْهَانٌ: see 1, first sentence: and see 3, in six places. [See also its act. part. n., below.] ― -b2- الاـِدْهَانُ is also syn. with الاـِبْقَآءُ, which, accord. to IAmb, is the primary signification: in the copies of the K erroneously written الاـِنْقَآءُ. (TA.) One says, لَا تُدْهِنْ عَلَيْهِ, meaning لَا تُبْقِ عَلَيْهِ [Show not thou mercy to him; or pity not him; or pardon not him]. (IAmb, TA.) And مَا أَدْهَنْتَ اـِلَّا عَلَى نَفْسِكَ, i. e. مَا أَبْقَيْتَ [Thou didst not show, or hast not shown, mercy, save to thyself]. (Lh, TA.) ― -b3- One says also, أَدْهَنْتُ فِى أَمْرِهِ, meaning I fell short in his affair, or case. (JK.) -A2- And أُدْهِنَ He (a camel) was affected with the vertigo termed دُهْن. (JK.)

5 تَدَهَّنَ see what next follows.

اِدَّهَنَ
8 اِدَّهَنَ أد أدهن اـد اـدهن ادهن دهن ودى آد آدهن , of the measure اِفْتَعَلَ, He anointed himself with دُهْن, (S, Mgh, Msb, K, *) i. e. oil, &c.; (Msb;) [oiled, or greased, himself;] as also ↓ تدهّن. (S.)

تَيَدْهَنَ
Q. Q. 2 تَيَدْهَنَ تيدهن He (a man) took a مُدْهُن [q. v.]. (S.)

دَهْنٌ
دَهْنٌ دهن دهنن : see دُهْنٌ. ― -b2- عَيْشٌ دَهْنٌ Bad and scanty [means of subsistence]. (JK.)

دُهْنٌ
دُهْنٌ دهن دهنن Oil, (MA, Msb, KL,) &c., (Msb,) [i. e. grease of any kind,] or دُهْن [i. e. oil] of sesame &c., (Mgh,) with which one anoints, (Mgh, Msb,) [or greases,] or moistens, (K,) the head or mustache, (Mgh,) or the hair &c., (Msb,) or the head &c.: (K:) it is well known: (S:) and ↓ دُهْنَةٌ signifies a portion thereof: (K:) [or this latter, being the n. un., signifies a particular oil or kind of oil; like as the former does when it is prefixed to another noun:] you say دُهْنُ البَانِ (S and Mgh and Msb in art. بون) and دُهْنَةُ بَانٍ (TA in the present art. from a poet) [both meaning oil of ben]: the pl. (of دُهْنٌ, S, Msb, and Bd in lv. 37) is دِهَانٌ (S, Msb, K, and Bd ubi suprà) and أَدْهَانٌ; (K;) [the latter a pl. of pauc.; both pls. signifying kinds of oil &c.;] or ↓ الدِّهَانُ signifies that with which one anoints; (Bd ubi suprà) or it has this signification also: (TA:) you say, دَهَنْتُهُ بِالدِّهَانِ [meaning I anointed him with oils or with ointment]: (S, in which this is mentioned as an ex. of the pl. of دُهْنٌ:) and hence the prov. كَالدِّهَانِ عَلَى الوَبَرِ Like [ointment or] that with which one anoints [upon fur, or soft hair]. (TA.) [See also دِهَانٌ below.] ― -b2- Also (tropical:) Weak rain: (AZ, S:) or rain such as moistens the surface of the ground; (JK, K;) and so ↓ دَهْنٌ: (K:) pl. دِهَانٌ. (AZ, S, K.) -A2- And A vertigo (دُوَار) that affects the camel. (JK.)

دِهْنٌ
دِهْنٌ دهن دهنن A kind of tree with which beasts of prey are killed, (JK, K,) and by means of which they are taken: (JK:) it is a noxious tree, like the دِفْلَى [q. v.]: (TA:) n. un. with ة. (K.) ― -b2- And Such as is large, of trees. (JK.)

دَهِنٌ
دَهِنٌ دهن دهنن Oily, or greasy. (KL.) You say also ↓ رَجُلٌ مُدْهَانٌّ meaning دَهِنُ الشَّعَرِ [A man having oily, or greasy, hair]. (TA.) [See also دَهِينٌ.]

دَهْنَةٌ
دَهْنَةٌ دهن دهنه دهننه دهنة ; pl. دَهَنَاتٌ: see 1.

دُهْنَةٌ
دُهْنَةٌ دهن دهنه دهننه دهنة : see دُهْنٌ. ― -b2- Also Odour: so in the saying هُوَ طَيِّبُ الدُّهْنَةِ [He, or it, is sweet in respect of odour]. (K. [Erroneously written and explained by Golius in his Lexicon.])

دَهْنَآءُ
دَهْنَآءُ دهنآء A [desert such as is termed] فَلَاة: (K:) or a place of sands: (JK:) or a place all sand: (TA:) [or a desert of reddish sand. Hence,] with the article ال, A certain place [or desert tract] belonging to Temeem, in Nejd, (S K, TA,) extending to the distance of three days' journey, in which is no water; (TA;) as also الدَّهْنَى; (S, K;) this latter occurring in poetry. (TA.) [The same appellation is also applied to The great desert of which the central part lies towards the S. E. of Nejd.] -A2- Also A certain red herb, (K,) having broad leaves, used for tanning. (TA.)

دُهْنِيَّةٌ
[ دُهْنِيَّةٌ دهني دهنيه دهنية An oily quality.]

دِهَانٌ
دِهَانٌ دهان دهن A red hide. (S, K. [See also دَهِينٌ.]) Hence, in the Kur [lv. 37], فَكَانَتْ وَرْدَةً كَالدِّهَانِ, i. e. And shall become red, (S,) or of a rosecolour, (Zj, L in art. ورد,) or of a red colour inclining to yellow, (L in that art.,) like the red hide: (S, Bd, Jel:) or like the hide that is of a pure red colour: (TA:) or like that [oil] with which one anoints; see دُهْنٌ: or it is pl. of دُهْنٌ: (Bd:) [thus] it means, accord. to Aboo-Is-hلk [Zj], and shall become [red, &c., and] of various colours, by reason of the very great terror, like divers oils: or, accord. to Er-Rلghib, like the dregs of oil, or of olive-oil; for this is another signification of الدهان. (TA.) ― -b2- Also A slippery place. (JK, K.) And A smooth road: or long and smooth. (TA.)

دَهِينٌ
دَهِينٌ دهى دهي دهين [Anointed with oil, &c.; i. q. ↓ مَدْهُونٌ and مَدْهُونَةٌ]. You say لِحْيَةٌ دَهِينٌ (K) and دَهِينَةٌ (TA) and ↓ دَاهِنٌ, (K,) [the last, properly, a possessive epithet,] meaning مَدْهُونَةٌ [i. e. A beard anointed with oil, &c.]. (K, TA.) ― -b2- And A hide intensely red. (JK. [See also دِهَانٌ.]) -A2- Also, applied to a she-camel, (JK, S, K,) (tropical:) Having little milk: (S, K:) or having very little milk; (JK;) not yielding a drop of milk (JK, TA) when her dug is squeezed: (JK:) accord. to Er-Rلghib, having the meaning of an act. part. n., i. e. that yields as much as that with which one may anoint himself: or, as some say, having the meaning of a pass. part. n., because she is anointed [or as though she were anointed] with the milk, by reason of its scantiness; and this is the more probable, because it has not the affix ة: pl. دُهُنٌ. (TA.) ― -b2- And, applied to a stallion, (assumed tropical:) That does not impregnate at all: as though because of the paucity of his seminal fluid. (TA.) ― -b3- And Weak; applied to a man, and to a thing: one says, أَتَيْتَ بِأَمْرٍ دَهِينٍ [Thou didst, or saidst, or thou hast done, or said, a weak thing]: and Ibn-Hirلweh says,
لِيَنْتَزِعُوا تُرَاثَ بَنِى تَمِيمٍ
لَقَدٌ ظَنُّوا بِنَا ظَنًّا دَهِينَا
[In order that they might wrest the inheritance of the sons of Temeem, verily they have opined of us a weak opining]. (TA.)

دَهَّانٌ
دَهَّانٌ دهان دهن A seller of oil: (MA, TA:) and a maker of oil. (MA.) [In the present day, it is applied to A painter of houses &c.]

دَاهِنٌ
دَاهِنٌ داهن داهنن : see دَهِينٌ.

مُدْهَنٌ
مُدْهَنٌ مد مدهن A camel affected with the vertigo termed دُهْن. (JK.)

مُدْهُنٌ
مُدْهُنٌ مد مدهن , with damm, (S, Msb, K, &c.,) only, (S,) to the م and ه, (Msb, TA,) extr [in form], (Fr, TA,) for by rule it should be مِدْهَنٌ, (Msb,) or it was مِدْهَنٌ originally, (Lth, TA,) The utensil (آلَة) for دُهْن [or oil, &c.]; (K, TA;) i. e. (TA) the thing [or pot or vase] in which دُهْن is put; (T, Msb, TA;) a flask, or phial, (قَارُورَة,) for دُهْن: (S, K:) [and ↓ مُدْهُنَةٌ, occurring in this art. and in art. وقب in the TA, signifies the same:] pl. مَدَاهِنُ. (S.) ― -b2- And (tropical:) A place, (M, K, TA,) or a small hollow or cavity, in a mountain, (S, TA,) in which water remains and collects, or collects and stagnates: (S, M, K, TA:) or any place excavated by a torrent: (K:) or water exuding in stone. (TA.)

مُدْهِنٌ
مُدْهِنٌ مد مدهن [act. part. n. of 4, q. v.]. ― -b2- أَفَبِهٰذَا الحَدِيثِ أَنْتُمْ مُدْهِنُونَ, in the Kur [lvi. 80], means Do ye then reject this announcement? or disbelieve &c.? (TA:) or hold in light, or little, or mean, estimation, (Bd, Jel,) and reject, &c.? (Jel.)

مَدْهَنَةٌ
مَدْهَنَةٌ مدهن مدهنه مدهنة A place where oil is made; an oil-mill. (MA.)

مُدْهُنَةٌ
مُدْهُنَةٌ مدهن مدهنه مدهنة : see مُدْهُنٌ.

قَوْمٌ مُدَهَّنُونَ
قَوْمٌ مُدَهَّنُونَ قوم مدهنون (tropical:) A people, or company of men, upon whom are [visible] the traces of ease and plenty, welfare, or well-being. (S, K, TA.)

مَدْهُونٌ
مَدْهُونٌ مدهون : see دَهِينٌ. ― -b2- [Hence,] أَرْضٌ مَدْهُوَنَةٌ (tropical:) Land moistened slightly, or a little, by rain. (S, TA:) or having its surface moistened by rain. (TA.)

مُدْهَانٌّ
مُدْهَانٌّ مدهان : see دَهِنٌ.

### Türkçe

**دَهَنَهُ**
1 **دَهَنَهُ** دهن دهنه دهننه دهنة, (S, Mgh, Msb, K, &c.,) muzâri‘i **دَهُنَ**, (S, Msb,) mastar ismi **دَهْنٌ** (MA, Msb, K, KL) ve **دَهْنَةٌ**, (K,) O, onu **دُهْن** ile, (Mgh, Msb,) yani (Msb) yağ ile (MA, Msb, KL) vb. yağladı; (Msb;) [yağladı; yahut gresledi;] yani, onun başını, (MA, Mgh,) yahut bıyığını, (Mgh,) yahut saçını, vb.: (Msb:) yahut onu ıslattı; yani, başını, vb.: (K:) ve ↓ **دهّنهُ**, mastar ismi **تَدْهِينٌ** aynı şeyi ifade eder [fakat görünüşe göre şiddetlendirme mânasında, yahut birçok nesneye uygulanma bakımından]: (TA:) ve **اـِدْهَانٌ** [↓ **أَدْهَنَ**’ın mastar ismi] **تَدْهِينٌ** gibidir. (AHeyth, TA.) ― -b2- [Bundan dolayı,] **دَهَنَ الأَرْضَ**, yağmur hakkında söylenir, (S, K,) (mecaz:) Yeri azıcık, yahut biraz nemlendirdi: (S, TA:) yahut yerin yüzünü nemlendirdi. (K.) ― -b3- Ve [bundan dolayı yine,] **دَهَنْتُهُ بِالعَصَا** (S, K *) (mecaz:) Ona (S, K, TA) hafifçe (TA) değnekle, yahut sopayla vurdum; (S, K, TA;) tıpkı kişinin **مَسَحَهُ بِالعَصَا** ve **بِالسَّيْفِ** demesi gibi. (TA.) Ve **دَهَنْتُهُ بِالعَصَا دَهَنَاتٍ** (mecaz:) Ona değnekle yahut sopayla [hafifçe] vurdum [birkaç hafif vuruş: **دَهَنَاتٌ**, ↓ **دَهْنَةٌ**’nin çoğuludur; o da birim mastardır]. (S’nin bir nüshasında böyle.) ― -b4- [Bundan dolayı, aynı şekilde,] **دَهَنَ** ayrıca şu mânaya da gelir: O (bir adam, TA) münafıklık yaptı. (K, TA.) Ve dersin ki: **دَهَنَ فُلَانًا**, muzâri‘i **دَهُنَ**, mastar ismi **دَهْنٌ**, mânası: O, falan kimseyle münafıkça davrandı. (TK. [Bkz. ayrıca 3.]) -A2- **دَهُنَتْ**, (K, ve S’nin üçten fazla nüshasında böyle,) ve **دَهَنَتْ**, muzâri‘i **دَهُنَ**; (K, ve S’nin bazı nüshalarında **دَهُنَتْ** yerine;) ve **دَهِنَتْ**, muzâri‘i **دَهَنَ**; (AZ, K;) mastar ismi [birincinin] **دَهَانَةٌ** (S, K) ve [ikincinin yahut üçüncünün yahut ikisinin] **دِهَانٌ**; (K;) (mecaz:) O (dişi deve) az sütlü oldu. (AZ, S, K, TA.) [Bkz. **دَهِينٌ**.] ― -b2- Ve **دَهِنَ**, mastar ismi **دَهْنٌ**, [yahut, aşağıdakinden ve genel kıyastan muhtemel göründüğü üzere, **دَهَنٌ**,] bir adam hakkında söylenir, (varsayılan mecaz:) O zayıf oldu yahut zayıfladı: ve ayrıca, ahmak oldu yahut aptal oldu: ve [görünüşe göre yumuşak, gevşek, yahut sarkık; zira] **دَهَنٌ** yumuşak olmayı, gevşek olmayı, yahut sarkık olmayı; yahut yumuşaklık, gevşeklik, yahut sarkıklığı ifade eder. (JK.) [Bkz. **دَهِينٌ**.]

2 **دَهَّنَ**: 1’in ilk cümlesine bak.

**مُدَاهَنَهٌ**
3 **مُدَاهَنَهٌ** مداهن مداهنه مداهنة ve ↓ **اـِدْهَانٌ** aynı şeyi ifade eder; (S, Msb, K;) yani (mecaz:) Gönlünü almağa çalışma; eş anlamlısı **مُصَانَعَةٌ**: (S, TA:) yahut başkasıyla barış yapma; yahut başkasıyla uzlaşma: (Msb:) yahut kişinin zihninde gizlediğinin zıddını, yahut ondan farklı olanı, öyleymiş gibi göstermesi: (K:) ve birincisi ayrıca şu mânaya da gelir: dürüst olmadan davranma, yahut ikiyüzlülük: yahut ↓ ikincisi bu mânaya gelir; ve birincisi, kurnazlıkla alt etmeye, aldatmaya, kandırmaya, yahut dolanmaya çalışma mânasına gelir; eş anlamlısı **مُوَارَبَةٌ**: (TA:) yahut **دَاهَنْتُ** mânası: Ben gizledim, sakladım, yahut örttüm; eş anlamlısı **وَارَيْتُ** [S’nin dört nüshasına göre; fakat muhtemelen bu, **وَارَبْتُ** için yanlış yazımdır; mânası: kurnazlıkla alt etmeye, aldatmaya, kandırmaya, yahut dolanmaya çalıştım; TA’da işaret edildiği üzere]; ve ↓ **أَدْهَنْتُ** mânası: Ben dürüst olmadan davrandım, yahut ikiyüzlülük yaptım: (S:) yahut ↓ **اـِدْهَانٌ** [aslında] **تَدْهِينٌ** gibidir [yukarıda zikredildiği üzere]: fakat yumuşaklıkla yahut tatlılıkla muamele etmeyi, yatıştırmayı, kandırır gibi okşamayı, gönlünü almayı, ayartmayı, aldatmayı, yahut yanıltmayı; ve sıkı tutmaktan yahut yasaklamaktan kaçınmayı ifade etmek üzere kullanılır: (AHeyth, TA:) yahut o, aslında bir deri gibi bir şeyi bir yağla yahut benzeriyle yağlamayı ifade ederdi: ve böyle bir şey dokunma duyusuna göre yumuşatıldığı için, mecazen, yahut istiare yoluyla, mutlak olarak zihnî yumuşaklığı ifade etmek üzere kullanıldı: bundan dolayı, yumuşaklıkla yahut tatlılıkla muamele etme, yatıştırma, okşama, gönlünü alma, ayartma, aldatma, yahut yanıltma, **مُدَاهَنَةٌ** diye adlandırıldı: sonra bu mecazî mânâ yaygınca bilinir oldu ve örfen hakikî sayıldı: sonra kelime [**مداهنة** yahut ↓ **ادهان**, daha doğrusu bu kelimelerin her biri,] mecazen bir şeyi hafif, yahut az, yahut değersiz görme, yahut hor görme mânasında kullanıldı: ‘Inلyeh’de böyledir. (MF, TA.) Kur’ân’da [lxviii. 9] şöyle denilmiştir: ↓ **وَدُّوالَوْ تُدْهِنُ فَيُدْهِنُونَ** (mecaz:) Onlar, senin [onlarla] gönül almağa çalışmanı isterler; o takdirde onlar da [seninle] gönül almağa çalışırlar: (S, TA: *) yahut senin dininde yumuşak, esnek, yahut nazik olmanı isterler; o takdirde onlar da yumuşak, esnek, yahut nazik olurlar: (TA:) yahut senin onlara yumuşak, esnek, yahut nazik olmanı isterler; o takdirde onlar da sana öyle olurlar: (Jel:) yahut, Fr’ye göre, senin kâfir olmanı isterler; onlar da kâfir olurlar. (TA.)

**ادهن**
4 **ادهن** أد أدهن اـد اـدهن ادهن دهن ودى آد آدهن, mastar ismi **اـِدْهَانٌ**: 1’in ilk cümlesine bak; ve 3’e, altı yerde, bak. [Ayrıca aşağıda onun ism-i fâiline bak.] ― -b2- **الاـِدْهَانُ** ayrıca **الاـِبْقَآءُ** ile eş anlamlıdır; ki IAmb’a göre asıl mânadır: K’nin nüshalarında yanlışlıkla **الاـِنْقَآءُ** yazılmıştır. (TA.) Şöyle denir: **لَا تُدْهِنْ عَلَيْهِ**, mânası **لَا تُبْقِ عَلَيْهِ** [Ona merhamet etme; yahut ona acıma; yahut onu bağışlama]. (IAmb, TA.) Ve **مَا أَدْهَنْتَ اـِلَّا عَلَى نَفْسِكَ**, yani **مَا أَبْقَيْتَ** [Sen, kendinden başkasına merhamet göstermedin; yahut göstermiş olmadın]. (Lh, TA.) ― -b3- Ayrıca şöyle denir: **أَدْهَنْتُ فِى أَمْرِهِ**, mânası: Onun işinde, yahut davasında, eksik kaldım. (JK.) -A2- Ve **أُدْهِنَ**: O (bir deve) **دُهْن** denilen baş dönmesinden etkilendi. (JK.)

5 **تَدَهَّنَ**: hemen ardından gelene bak.

**اِدَّهَنَ**
8 **اِدَّهَنَ** أد أدهن اـد اـدهن ادهن دهن ودى آد آدهن, **اِفْتَعَلَ** vezninde, O, kendini **دُهْن** ile yağladı, (S, Mgh, Msb, K, *) yani yağ vb.; (Msb;) [kendini yağladı yahut gresledi;] ve ayrıca ↓ **تدهّن** da böyledir. (S.)

**تَيَدْهَنَ**
Q. Q. 2 **تَيَدْهَنَ** تيدهن: O (bir adam) bir **مُدْهُن** aldı [bkz.]. (S.)

**دَهْنٌ**
**دَهْنٌ** دهن دهنن: **دُهْنٌ**’e bak. ― -b2- **عَيْشٌ دَهْنٌ**: Kötü ve kıt [geçim vasıtaları]. (JK.)

**دُهْنٌ**
**دُهْنٌ** دهن دهنن: Yağ, (MA, Msb, KL,) vb., (Msb,) [yani her türden gres,] yahut susam vb. **دُهْن**’ü, (Mgh,) ki onunla kişi yağlar, (Mgh, Msb,) [yahut gresler,] yahut ıslatır, (K,) başı yahut bıyığı, (Mgh,) yahut saçı vb., (Msb,) yahut başı vb.: (K:) o, iyi bilinir: (S:) ve ↓ **دُهْنَةٌ** onun bir parçasını ifade eder: (K:) [yahut bu ikincisi, birim isim olarak, belirli bir yağı yahut yağ türünü ifade eder; tıpkı birincisinin başka bir isme izafe edildiğinde yaptığı gibi:] dersin: **دُهْنُ البَانِ** (S ve Mgh ve Msb, بون maddesinde) ve **دُهْنَةُ بَانٍ** (TA, şimdiki maddede bir şairden) [ikisi de ben yağı mânasında]: çoğulu ( **دُهْنٌ**’ün, S, Msb, ve Bd’de lv. 37’de) **دِهَانٌ** (S, Msb, K, ve Bd, aynı yerde) ve **أَدْهَانٌ**’dır; (K;) [ikincisi azlık çoğuludur; iki çoğul da yağ türleri vb. mânasındadır;] yahut ↓ **الدِّهَانُ** kişinin yağladığı şeydir; (Bd, aynı yerde) yahut bu mânaya da gelir: (TA:) dersin: **دَهَنْتُهُ بِالدِّهَانِ** [mânası: Onu yağlarla yahut merhemle yağladım]: (S, burada bu, **دُهْنٌ**’ün çoğuluna örnek olarak zikredilir:) ve bundan dolayı darb-ı mesel: **كَالدِّهَانِ عَلَى الوَبَرِ**: Kürk yahut yumuşak kıl üzerine [merhem yahut] yağlanan şey gibi. (TA.) [Ayrıca aşağıda **دِهَانٌ**’a bak.] ― -b2- Ayrıca (mecaz:) Zayıf yağmur: (AZ, S:) yahut yerin yüzünü nemlendiren türden yağmur; (JK, K;) ve ↓ **دَهْنٌ** de böyledir: (K:) çoğulu **دِهَانٌ**. (AZ, S, K.) -A2- Ve deveye isabet eden bir baş dönmesi (**دُوَار**). (JK.)

**دِهْنٌ**
**دِهْنٌ** دهن دهنن: Yırtıcı hayvanların öldürüldüğü, (JK, K,) ve onunla avlandığı bir tür ağaç: (JK:) o, **دِفْلَى** [bkz.] gibi zararlı bir ağaçtır: (TA:) birim ismi ة ile gelir. (K.) ― -b2- Ve ağaçlardan iri olan tür. (JK.)

**دَهِنٌ**
**دَهِنٌ** دهن دهنن: Yağlı, yahut gresli. (KL.) Ayrıca dersin: ↓ **رَجُلٌ مُدْهَانٌّ** mânası **دَهِنُ الشَّعَرِ** [Saçı yağlı bir adam]. (TA.) [Ayrıca **دَهِينٌ**’a bak.]

**دَهْنَةٌ**
**دَهْنَةٌ** دهن دهنه dهننه دهنة; çoğulu **دَهَنَاتٌ**: 1’e bak.

**دُهْنَةٌ**
**دُهْنَةٌ** دهن دهنه دهننه دهنة: **دُهْنٌ**’e bak. ― -b2- Ayrıca koku: **هُوَ طَيِّبُ الدُّهْنَةِ** sözünde olduğu gibi [O, yahut o şey, koku bakımından hoştur]. (K. [Golius’un Lexicon’unda yanlış yazılmış ve açıklanmıştır.])

**دَهْنَآءُ**
**دَهْنَآءُ** دهنآء: Bir **فَلَاة** [denilen türden çöl]: (K:) yahut kumluk bir yer: (JK:) yahut bütünü kum olan bir yer: (TA:) [yahut kızılımsı kum çölü. Bundan dolayı,] başında ال ile, Necd’de Temîm’e ait belirli bir yer [yahut çöl parçası], (S K, TA,) üç günlük yol mesafesine uzanır; içinde su yoktur; (TA;) ve ayrıca **الدَّهْنَى** da böyledir; (S, K;) bu ikincisi şiirde vâki olur. (TA.) [Aynı ad, merkezî kısmı Necd’in güneydoğusuna doğru olan büyük çöle de verilir.] -A2- Ayrıca geniş yapraklı, tabaklamada kullanılan belirli bir kırmızı ot. (K,) (TA.)

**دُهْنِيَّةٌ**
[ **دُهْنِيَّةٌ** دهني دهنيه دهنية: Yağlılık niteliği.]

**دِهَانٌ**
**دِهَانٌ** دهان دهن: Kırmızı bir deri. (S, K. [Ayrıca **دَهِينٌ**’a bak.]) Bundan dolayı Kur’ân’da [lv. 37] **فَكَانَتْ وَرْدَةً كَالدِّهَانِ**, yani: Kırmızı olacak, (S,) yahut gül rengi olacak, (Zj, L, ورد maddesinde,) yahut sarıya çalan kırmızı renkte olacak, (L, o maddede,) kırmızı deri gibi: (S, Bd, Jel:) yahut saf kırmızı renkte olan deri gibi: (TA:) yahut kişinin yağladığı o [yağ] gibi; **دُهْنٌ**’e bak: yahut o, **دُهْنٌ**’ün çoğuludur: (Bd:) [buna göre] mânası, Aboo-Is-hلk [Zj]’e göre: çok büyük korku sebebiyle, çeşitli yağlar gibi, [kırmızı vb. olup] türlü renklerde olacak: yahut Er-Rلghib’e göre, yağın yahut zeytinyağının tortusu gibi; zira bu, **الدهان**’ın başka bir mânasıdır. (TA.) ― -b2- Ayrıca kaygan bir yer. (JK, K.) Ve düzgün bir yol: yahut uzun ve düzgün. (TA.)

**دَهِينٌ**
**دَهِينٌ** دهى دهي دهين: [Yağ vb. ile yağlanmış; ↓ **مَدْهُونٌ** ve **مَدْهُونَةٌ** ile aynı.] Dersin: **لِحْيَةٌ دَهِينٌ** (K) ve **دَهِينَةٌ** (TA) ve ↓ **دَاهِنٌ**, (K,) [sonuncusu aslında izafet sıfatıdır,] mânası **مَدْهُونَةٌ** [yani: Yağ vb. ile yağlanmış sakal]. (K, TA.) ― -b2- Ve koyu kırmızı bir deri. (JK. [Ayrıca **دِهَانٌ**’a bak.]) -A2- Ayrıca dişi deveye uygulanır, (JK, S, K,) (mecaz:) Az sütlü: (S, K:) yahut çok az sütlü; (JK;) memesi sıkıldığında bir damla süt vermeyen: (JK, TA:) Er-Rلghib’e göre ism-i fâil mânasında, yani kişinin kendini yağlayacağı kadar veren: yahut bazılarına göre ism-i mef‘ûl mânasında; çünkü süt azlığından dolayı onunla yağlanmış [yahut yağlanmış gibi] olur; ve bu daha muhtemeldir; çünkü onda ة eki yoktur: çoğulu **دُهُنٌ**. (TA.) ― -b2- Ve aygıra uygulanır, (varsayılan mecaz:) Hiç döllemeyen: sanki menîsinin azlığından dolayı. (TA.) ― -b3- Ve zayıf; adama ve şeye uygulanır: dersin: **أَتَيْتَ بِأَمْرٍ دَهِينٍ** [Sen zayıf bir şey getirdin; yahut söyledin; yahut yaptın; yahut söylemiş oldun]: ve İbn-Hirلweh şöyle der:
لِيَنْتَزِعُوا تُرَاثَ بَنِى تَمِيمٍ
لَقَدٌ ظَنُّوا بِنَا ظَنًّا دَهِينَا
[Temîm oğullarının mirasını çekip almak için; doğrusu, bizim hakkımızda zayıf bir zan zannettiler]. (TA.)

**دَهَّانٌ**
**دَهَّانٌ** دهان دهن: Yağ satıcısı: (MA, TA:) ve yağ yapan. (MA.) [Günümüzde ev vb. boyacısına uygulanır.]

**دَاهِنٌ**
**دَاهِنٌ** داهن داهنن: **دَهِينٌ**’e bak.

**مُدْهَنٌ**
**مُدْهَنٌ** مد مدهن: **دُهْن** denilen baş dönmesinden etkilenen deve. (JK.)

**مُدْهُنٌ**
**مُدْهُنٌ** مد مدهن, damme ile, (S, Msb, K, &c.,) yalnızca, (S,) **م** ve **ه** üzerinde, (Msb, TA,) kural dışı [şekilce], (Fr, TA,) zira kaideye göre **مِدْهَنٌ** olmalıydı, (Msb,) yahut aslında **مِدْهَنٌ** idi, (Lth, TA,) **دُهْن** [yahut yağ vb.] için alet (آلَة); (K, TA;) yani (TA) **دُهْن**’ün konulduğu şey [yahut kap yahut şişe]; (T, Msb, TA;) **دُهْن** için bir şişe yahut küçük şişe (قَارُورَة): (S, K:) [ve ↓ **مُدْهُنَةٌ**, TA’da bu maddede ve وقب maddesinde geçen, aynı şeyi ifade eder:] çoğulu **مَدَاهِنُ**. (S.) ― -b2- Ve (mecaz:) Bir yer, (M, K, TA,) yahut dağda küçük bir oyuk yahut kovuk, (S, TA,) içinde suyun kaldığı ve biriktiği, yahut birikip durgunlaştığı: (S, M, K, TA:) yahut selin oyduğu herhangi bir yer: (K:) yahut taşta sızan su. (TA.)

**مُدْهِنٌ**
**مُدْهِنٌ** مد مدهن: [4’ün ism-i fâili, bkz.]. ― -b2- Kur’ân’da [lvi. 80] **أَفَبِهٰذَا الحَدِيثِ أَنْتُمْ مُدْهِنُونَ** mânası: Siz şu haberi mi reddediyorsunuz? yahut inkâr mı ediyorsunuz vb.? (TA:) yahut hafif, yahut az, yahut değersiz görüp, (Bd, Jel,) reddediyor vb. musunuz? (Jel.)

**مَدْهَنَةٌ**
**مَدْهَنَةٌ** مدهن مدهنه مدهنة: Yağın yapıldığı yer; yağ değirmeni. (MA.)

**مُدْهُنَةٌ**
**مُدْهُنَةٌ** مدهن مدهنه مدهنة: **مُدْهُنٌ**’e bak.

**قَوْمٌ مُدَهَّنُونَ**
**قَوْمٌ مُدَهَّنُونَ** قوم مدهنون (mecaz:) Üzerlerinde rahatlık ve bolluğun, esenliğin, yahut iyi oluşun [görünür] izleri bulunan bir kavim yahut erkek topluluğu. (S, K, TA.)

**مَدْهُونٌ**
**مَدْهُونٌ** مدهون: **دَهِينٌ**’e bak. ― -b2- [Bundan dolayı,] **أَرْضٌ مَدْهُوَنَةٌ** (mecaz:) Yağmurla azıcık, yahut biraz, nemlenmiş arazi. (S, TA:) yahut yüzü yağmurla nemlenmiş. (TA.)

**مُدْهَانٌّ**
**مُدْهَانٌّ** مدهان: **دَهِنٌ**’e bak.
