# دوف — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%88%D9%81/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AF%D9%88%D9%81/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [دوف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%88%D9%81.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: دوف

دافَ الشيءَ دَوْفاً وأَدافَه: خلَطه، وأَكثر ذلك في الدواء والطِّيبِ. ومسك مَدْوُوفٌ مَدوفٌ جاء على الأَصل، وهي تميمية؛ قال: والمِسْكُ في عَنْبَرِه مَدْوُوفُ
وداف الطيبَ وغيره في الماء يَدوفُه، فهو دائفٌ؛ قال الأَصمعي: وفاده يَفُودُه مثله، ومن العرب من يقول مِسك مَدُوف؛ قال ابن بري: شاهده قول لبيد:
كأَنَّ دِماءهم تَجْري كُمَيْتاً،
ووَرْداً قانئاً شَعَرٌ مَدُوفُ
وفي حديث أُم سُلَيْم: قال لها وقد جَمَعَتْ عرَقَه ما تَصْنَعِين؟ قالت: عَرَقُكَ أَدُوفُ به طيبي أَي أَخْلِطُ وفي حديث سَلْمانَ: أَنه دعا في مرضه بِمسْكٍ فقال لامرأَته: أَدِيفِيهِ في تَوْرٍ. ويقال: دافَ يَديفُ، بالياء، والواو فيه أَكثر. الجوهري: دُفْتُ الدَّواء وغيره أَي بللتُه بماء أَو بغيره، فهو مَدُوفٌ ومَدْوُوفٌ، وكذلك مسك مَدُوفٌ أَي مَبْلُول، ويقال مسْحُوق، قال: وليس يأْتي مفعول من ذواتِ الثلاثة من بنات الواو بالتمام إلا حَرْفان: مسك مَدْوُوف وثوب مَصْوُونٌ، فإن هذين حرفين جاءا نادرين، والكلام مَدُوفٌ ومصون، وذلك لثقل الضمة على الواو، والياءُ أَقوى على احتمالها منها فلهذا جاء ما كان من بنات الياء بالتمام والنقصان نحو ثوب مَخِيطٌ ومَخْيُوطٌ.
ودِيافٌ: موضع بالجزيرة وهم نَبَطُ الشام، قال: وهو من الواو؛ قال الفرزدق يهجو عمرو بن عَفْراء.
ولكِنْ دِيافيٍّ أَبوه وأُمُّه
بِحَوْرانَ، يَعْصِرْنَ السَّلِيطَ أَقارِبُهْ
قال: قوله يعصِرن إنما هو على لغة من يقول أَكلوني البراغِيثُ؛ وأَنشد ابن بري لسُحَيم عبدِ بني الحَسْحاسِ:
كأَنَّ الوُحوشَ به عَسْقَلانُ
صادَفَ في قَرْنِ حَجٍّ دِيافا
أَي صادَفَ نَبَطَ الشامِ.

### Türkçe

**دافَ** şeyi **دَوْفاً** ve **أَدافَه**: onu karıştırdı; bunu özellikle ilaçta ve güzel kokuda çokça yapar. Ve **مَدْوُوفٌ مَدوفٌ** misk; asıl üzere gelmiştir ve bu Temîm lehçesidir; dedi ki:
Ve misk, amberinde **مَدْوُوفُ**tur.

Ve **داف** güzel kokuyu ve başkasını suda, onu **يَدوفُه**; o hâlde o **دائفٌ**tir; el-Asma‘î dedi: ve **فاده يَفُودُه** de onun gibidir; Araplardan kimisi **مِسك مَدُوف** der; İbn Berrî dedi: onun şahidi Lebîd’in sözü:
Sanki kanları, koyu kırmızı olarak akıyor,
ve koyu kırmızı bir gül olarak; **شَعَرٌ مَدُوفُ**.

Ümm Süleym hadîsinde: ona dedi—hâlbuki terini toplamıştı—“Ne yapıyorsun?” Dedi: “Senin terin; onunla güzel kokumu **أَدُوفُ**,” yani karıştırıyorum. Ve Selmân hadîsinde: hastalığında misk ile dua etti; sonra karısına dedi: “Onu bir leğende **أَدِيفِيهِ**.” Ve denir: **دافَ يَديفُ**, **بالياء** (yâ ile); ve içindeki **الواو** daha çoktur. el-Cevherî: “**دُفْتُ** ilacı ve başkasını,” yani onu su ile yahut başkası ile ıslattım; o hâlde o **مَدُوفٌ** ve **مَدْوُوفٌ**tur; yine bunun gibi **مسك مَدُوفٌ**, yani ıslatılmış; ve **مسْحُوق** denir. Dedi: “**مفعول** vezni, **ذواتِ الثلاثة**den, **بنات الواو**dan, tam olarak ancak iki harf ile gelir: **مسك مَدْوُوف** ve **ثوب مَصْوُونٌ**; çünkü bu ikisi, nadir olarak gelmiş iki harftir; ve söz **مَدُوفٌ** ve **مصون**dur; bu, vâv üzerine dammenin ağırlığındandır; ve yâ, onu taşımaya ondan daha güçlüdür; bu yüzden **بنات الياء**dan olan, tam ve eksik olarak geldi; meselâ **ثوب مَخِيطٌ** ve **مَخْيُوطٌ**.”

Ve **دِيافٌ**: Cezîre’de bir yerdir; onlar Şam Nabatlarıdır. Dedi: ve o, vâvdandır. el-Ferezdak, Amr b. ‘Afrâ’yı hicvederek dedi:
Fakat **دِيافيٍّ**; onun babası ve annesi
Havran’dadır; akrabaları **السَّلِيطَ**ı sıkarlar.

Dedi: “Onun ‘**يعصِرن**’ sözü ancak ‘**أَكلوني البراغِيثُ**’ diyenin dili üzerinedir.” Ve İbn Berrî, Süheym ‘Abd Benî el-Hasḥâs için inşâd etti:
Sanki oradaki vahşî hayvanlar, ‘Askalân’dır;
Hac boynuzunda **دِيافا**ya rastladı.

Yani Şam Nabatlarına rastladı.
