# دون — Müfredât

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%88%D9%86/sozluk/mufredat
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AF%D9%88%D9%86/entries/mufredat

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [دون](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%88%D9%86.md)
- Müfredât: Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

## Madde başı: دون

- يقال للقاصر عن الشيء: دون، قال بعضهم: هو مقلوب من الدنو، والأدون: الدنيء وقوله تعالى: ﴿لا تتخذوا بطانة من دونكم﴾ [آل عمران/ 118]، أي: ممن لم يبلغ منزلته منزلتكم في الديانة، وقيل: في القرابة. وقوله: ﴿ويغفر ما دون ذلك﴾ [النساء/48]، أي: ما كان أقل من ذلك، وقيل: ما سوى ذلك، والمعنيان يتلازمان. وقوله تعالى: ﴿أأنت قلت للناس: اتخذوني وأمي إلهين من دون الله﴾ [المائدة/116]، أي: غير الله، وقيل: معناه إلهين متوصلا بهما إلى الله. وقوله: ﴿ليس لهم من دونه ولي ولا شفيع﴾ [الأنعام/51]، ﴿وما لكم من دون الله من ولي ولا نصير﴾ (سورة العنكبوت: آية 22، وفي المطبوعة (وما لهم) وهو تصحيف) أي: ليس لهم من يواليهم من دون أمر الله. وقوله: ﴿قل أندعوا من دون الله ما لا ينفعنا ولا يضرنا﴾ [الأنعام/71]، مثله. وقد يغرى بلفظ دون، فيقال: دونك كذا، أي: تناوله، قال القتيبي: يقال: دان يدون دونا: ضعف (انظر: المجمل 2/341).

### Türkçe

- Bir şeyden âciz kalana: **دون** denir. Bazıları dedi ki: O, **الدنو**’dan قلب (ters çevrilmiş)tir. Ve **الأدون**: **الدنيء** (aşağı, değersiz)dir. Yüce Allah’ın sözü: ﴿لا تتخذوا بطانة من دونكم﴾ [Âl-i İmrân/118], yani: dinde mertebesi sizin mertebenize ulaşmamış kimselerden; ve denildi ki: akrabalıkta. Ve O’nun sözü: ﴿ويغفر ما دون ذلك﴾ [en-Nisâ/48], yani: bundan daha az olan; ve denildi ki: bundan başka olan; ve iki mâna birbirini gerektirir. Ve Yüce Allah’ın sözü: ﴿أأنت قلت للناس: اتخذوني وأمي إلهين من دون الله﴾ [el-Mâide/116], yani: Allah’tan başka; ve denildi ki: mânası, Allah’a kendileriyle ulaşılan iki ilâh (edinmek)tir. Ve O’nun sözü: ﴿ليس لهم من دونه ولي ولا شفيع﴾ [el-En‘âm/51], ﴿وما لكم من دون الله من ولي ولا نصير﴾ (Ankebût sûresi: âyet 22, basılı nüshada “وما لهم” vardır; o bir tashîftir), yani: Allah’ın emrinden başka, kendilerini dost edinecekleri kimse yoktur. Ve O’nun sözü: ﴿قل أندعوا من دون الله ما لا ينفعنا ولا يضرنا﴾ [el-En‘âm/71], bunun benzeridir. Ve bazen **دون** lafzıyla teşvik edilir; şöyle denir: **دونك** şöyle-şöyle; yani: onu al. Kuteybî dedi ki: denir: **دان يدون دونا**: zayıfladı (bak: el-Mücmel 2/341).
