# دو — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%88/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AF%D9%88/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [دو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%88.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: دو

دوّى
2 دوّى دواية دوى دوي He took his way in the دَوّ [q. v.]. (M, K.) And دوّى فِىالأَرْضِ He went away into the country, or in the land. (T.) Ru-beh uses the phrase دوّى بِهَا as signifying He passed by them; meaning, by them, a male [wild] ass and his she-asses. (T.) And it is said of the دَوِّيَّة that it is thus called لِأَنَّهَا تُدَوِّى صَارَ فِيهَا, i. e. Because it makes away with those who are in it. (T.) -A2- See also art. دوى.

دَوٌّ
دَوٌّ دو and ↓دَوِّيَّةٌ (T, S, M, K, the latter [erroneously] written in the CK دَوِيَّة) A desert, or waterless desert; syn.مَفَازَةٌ, (S, M,) or فَلَاةٌ; (K;) as also ↓ دَوِّىٌّ (S) and ↓ دَاوِيِّةٌ, (S, M, K,) in which the first و which is quiescent, [in دَوِّيِّةٌ, for دَوْوِيَّةٌ,] is changed into ا because of the fet-hah before it, though this instance is not to be copied as a model, (S,) and ↓دَاوِيَةٌ: (M, K:) or دَوٌّ signifies a wide فَلَاة: (M:) or a level land; likened by Dhu-r-Rummeh to the hand of the purchaser, meaning when he strikes his hand upon that of another in token of the ratification of a bargain: and ↓دَوِّيَّةٌ, a land of which the extremities are far apart, level, and spacious; said to be so called because of the sound termed دَوِىّ that is heard in it; [and if so, these two words (the latter of which is also mentioned in art. دوى) belong to one and the same art.;] or because it makes away with those who are in it; [see 2, above;] and ↓دَاوِيَّةٌ and ↓دَاوِيَةٌ signify the same: (T:) it is also said that دَوٌّ is [in origin] a Pers. word; as though he who traversed the دَوّ said to his companion دَوْدَوْ, meaning “ Hasten: ” (TA:) or, as some say, a certain region, four nights' journey in extent, like a shield, vacant, traversed by means of the stars, in which one feared losing his way, on the way from El-Basrah to Mekkeh, was named الدَّوُّ for this reason, from the Persians' hastening one another while crossing it by saying دَوْدَوْ. (T.) ― -b2- [Hence,] بَنَاتُ الدَّوِّ (assumed tropical:) The wild asses. (T in art. بنى.)

دَوِّىٌّ
دَوِّىٌّ دواية دوى دوي [a rel. n. from دَوٌّ;] One inhabiting a دَوّ. (S.) [Hence the saying,] مَا بِهَا دَوِّىٌّ, (S, K, TA, [in the CK, erroneously, دَوِىٌّ,]) and ↓, دُوِّىٌّ (Sgh, K, TA, [in the CK, erroneously, دُوِىٌّ,]) and ↓دُوْوِىٌّ, as in the M, or ↓دَوَوِىٌّ, as in the K, (TA,) i. e. [There is not in it (meaning بِالدَّارِ in the house)] any one (S, M, K) of those who inhabit the دَوّ: like as one says مَا بِهَا طُورِىٌّ, and دُورِىٌّ. (S.) ― -b2- See دَوٌّ, with which it is also syn. (S.)

دُوِّىٌّ
دُوِّىٌّ دواية دوى دوي and دُوْوِىٌّ or دَوَوِىٌّ: see the next preceding paragraph.

دَوِّيَّةٌّ
دَوِّيَّةٌّ دواية دوي دويه دوية : see دَوٌّ, in two places.

دَاوِيَةٌ
دَاوِيَةٌ داويه داوية and دَاوِيَّةٌ: see دَوٌّ, in four places.

دَوْدَاةٌ
دَوْدَاةٌ دوداه دوداة : see art. دود.

### Türkçe

دوّى
2 **دوّى** **دواية** **دوى** **دوي** **دَوّ**’da [bk. madde] yolunu tuttu. (M, K.) Ve **دوّى فِىالأَرْضِ**: kıra, yahut arazide uzaklaştı. (T.) Ru-beh, **دوّى بِهَا** ibaresini “onların yanından geçti” mânasında kullanır; mânâ: onların yanından, bir erkek [yaban] eşek ve onun dişi eşekleri. (T.) Ve **دَوِّيَّة** hakkında, ona bu adın verildiği söylenir: **لِأَنَّهَا تُدَوِّى صَارَ فِيهَا**, yani: içinde bulunanları yok ettiği için. (T.) -A2- Ayrıca bk. madde **دوى**.

دَوٌّ
**دَوٌّ** **دو** ve ↓**دَوِّيَّةٌ** (T, S, M, K, ikincisi CK’de [yanlış olarak] **دَوِيَّة** yazılmıştır) bir çöl, yahut susuz çöl; eş anlamlısı **مَفَازَةٌ**, (S, M,) yahut **فَلَاةٌ**; (K;) yine ↓ **دَوِّىٌّ** (S) ve ↓ **دَاوِيِّةٌ**, (S, M, K,) ki bunda sâkin olan ilk **و** [**دَوِّيِّةٌ**’de, **دَوْوِيَّةٌ** yerine] kendisinden önceki fetha sebebiyle **ا**’ya çevrilmiştir; ancak bu örnek kıyas için model alınmaz, (S,) ve ↓**دَاوِيَةٌ**: (M, K:) yahut **دَوٌّ**, geniş bir **فَلَاة** demektir: (M:) yahut düz bir arazi; Zu-r-Rummeh tarafından, alışverişi kesinleştirme alâmeti olarak birinin elini diğerinin eline vurması mânasında, satın alanın eline benzetilmiştir: ve ↓**دَوِّيَّةٌ**, uçları birbirinden uzak, düz ve geniş bir arazi; onda işitilen **دَوِىّ** denilen ses sebebiyle böyle adlandırıldığı söylenir; [ve eğer böyle ise, bu iki kelime (ikincisi madde **دوى**’de de zikredilmiştir) bir ve aynı maddeye aittir;] yahut içinde bulunanları yok ettiği için; [yukarıda 2’ye bk.;] ve ↓**دَاوِيَّةٌ** ile ↓**دَاوِيَةٌ** aynı mânaya gelir: (T:) ayrıca **دَوٌّ**’ün [aslında] Farsça bir kelime olduğu da söylenir; sanki **دَوّ**’u geçen kimse arkadaşına **دَوْدَوْ** demiştir; mânası: “Acele et:” (TA:) yahut, bazılarının dediğine göre, El-Basrah’dan Mekkeh’e giden yolda, genişliği dört gecelik yol olan, kalkan gibi, boş, yıldızlarla geçilen, içinde yolunu kaybetmekten korkulan bir bölge, bu sebeple **الدَّوُّ** diye adlandırılmıştır; Farsların onu geçerken birbirlerini **دَوْدَوْ** diyerek acele ettirmelerinden. (T.) ― -b2- [Bundan dolayı,] **بَنَاتُ الدَّوِّ** (mecaz olduğu varsayılarak:) yaban eşekleri. (T, madde **بنى**’de.)

دَوِّىٌّ
**دَوِّىٌّ** **دواية** **دوى** **دوي** [**دَوٌّ**’den bir nisbet ismidir;] bir **دَوّ**’da oturan. (S.) [Bundan dolayı şu söz:] **مَا بِهَا دَوِّىٌّ**, (S, K, TA, [CK’de yanlış olarak **دَوِىٌّ**]) ve ↓, **دُوِّىٌّ** (Sgh, K, TA, [CK’de yanlış olarak **دُوِىٌّ**]) ve ↓**دُوْوِىٌّ**, M’de olduğu üzere, yahut ↓**دَوَوِىٌّ**, K’de olduğu üzere, (TA,) yani: [onda (yani **بِالدَّارِ** evde)] **دَوّ**’da oturanlardan herhangi biri yoktur (S, M, K): tıpkı kişinin **مَا بِهَا طُورِىٌّ** ve **دُورِىٌّ** demesi gibi. (S.) ― -b2- Ayrıca bk. **دَوٌّ**, onunla eş anlamlıdır. (S.)

دُوِّىٌّ
**دُوِّىٌّ** **دواية** **دوى** **دوي** ve **دُوْوِىٌّ** yahut **دَوَوِىٌّ**: bir önceki paragraf’a bk.

دَوِّيَّةٌّ
**دَوِّيَّةٌّ** **دواية** **دوي** **دويه** **دوية**: iki yerde **دَوٌّ**’e bk.

دَاوِيَةٌ
**دَاوِيَةٌ** **داويه** **داوية** ve **دَاوِيَّةٌ**: dört yerde **دَوٌّ**’e bk.

دَوْدَاةٌ
**دَوْدَاةٌ** **دوداه** **دوداة**: madde **دود**’a bk.
